نظر شهید بهشتی درباره حجاب

نظر شهید بهشتی درباره حجاب
نظر شهید بهشتی درباره حجاب

برای اجرای این برنامه لطفا جاوا اسکریپت دستگاه خود را فعال کنید

برای اجرای این برنامه لطفا جاوا اسکریپت دستگاه خود را فعال کنید

برای اجرای این برنامه لطفا جاوا اسکریپت دستگاه خود را فعال کنید

برای اجرای این برنامه لطفا جاوا اسکریپت دستگاه خود را فعال کنید

 

نظر شهید بهشتی درباره حجاب

 

حجاب

 

شهید آیت‌الله دکتر بهشتی از جمله اسلام‌شناسانی بود که در کنار ویژگی‌هایی چون دنیادیدگی، غور فراوان در منابع و متون اسلامی، مطالعه جدی در مکاتب و فلسفه غرب و متون روان‌شناسی و سیاسی و اجتماعی و توان بالای مدیریت، نیاز‌ها و تغییرات روز را می‌شناخت و روزآمد کردن و تسهیل اجرای احکام اسلامی را برای مردم از اهم وظایف حکومت در اسلام می‌دانست. باور شهید بهشتی به اسلام به عنوان یک مکتب بسترساز زندگی و بردارنده موانع زیست اجتماعی و شکوفاکننده خلاقیت‌ها و ابتکارات انسان، ذهن او را در تدوین احکام اسلامی بدین جا سوق می‌داد که از اسلام الگویی برای زیست اجتماعی استخراج کند نه اینکه قالب‌های متنوع زندگی اجتماعی را بر اساس یک دیدگاه اسلامی به یک شکل واحد طراحی کند و تنوع و تکثر موجود در زندگی اجتماعی را نادیده بگیرد. آرای شهید بهشتی پیرامون حجاب زن مسلمان برگرفته از همین دیدگاه او در باب نوع نگرش به اسلام و به ویژه با هدف اقناع مخاطب نه اسکات خصم پدید آمده است. اقناع مخاطب و توجه به ارزش فی‌نفسه آنکه ریشه در انسان‌شناسی مختار و انتخابگر و جستجوگر او دارد، روشی است که دکتر بهشتی همواره برای فهم و انتقال مفاهیم و آموزه‌های اسلامی به جامعه به کار می‌گرفت و اغلب در آن توفیق داشت. با توجه به چالش‌هایی که امروز در ایران معاصر پیرامون بحث حجاب درگرفته و به ویژه توجه به این مساله که کارگزار حکومتی و عالم دینی مبلغ رسمی مذهب از اقناع مخاطبان پرشمار خود، به ویژه در میان زنان ناتوان بوده‌اند و اغلب پس از عدم توفیق در اقناع و فهم، اجرای بخشنامه‌ای و دستوری طرح‌های گشت ارشاد را به شیوه‌ای اجباری و سلیقه‌ای در پیش گرفته‌اند و این‌گونه بر مشکلات موجود، مصائبی افزوده‌اند، توجه دوباره و بازخوانی آرای شهید دکتر بهشتی در زمینه حجاب زن مسلمان، به عنوان فقیهی اسلام‌شناس و سیاستمداری مدیر و نیز یکی از مهم‌ترین معماران اسکلت‌بندی اولیه انقلاب اسلامی اهمیتی بیشتر یافته است.

 

در ذیل نظرات منتشر نشده‌ای را که در متون مختلف و در زمان‌های متفاوت از شهید بهشتی به میراث مانده است روایت می‌کنم. مجموعه این متون در قالب مجموعه مباحث پیرامون زن توسط بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی جمع‌آوری شده و پس از تنظیم و تدوین تاریخی و موضوعی برای انتشار آماده خواهد شد. بنابراین تمام نقل قول‌های مطلب حاضر به جز دو مورد، تاکنون منتشر نشده است. دو نقل از شهید دکتر بهشتی پیش‌تر در دو کتاب حزب جمهوری اسلامی، گفتار‌ها، گفت‌وگو‌ها، نوشتار‌ها، از مجموعه آثار شهید بهشتی و نقش اجتماعی و حقوقی زن در اسلام تالیف مرحوم پدرم علی محمدی گرمساری منتشر شده بود و همچنین باید آن دو مورد را جزو مهم‌ترین و آخرین نظرات فقهی شهید بهشتی درباره حجاب دانست.

 

آخرین نظر ایشان در باب حجاب زن مسلمان حدود ۱۰ روز پیش از شهادت در جلسه توصیه‌های اخلاقی حزب جمهوری اسلامی بیان شده و میان این رأی و آرای پیشین تفاوتی وجود ندارد. نکته جالب اینکه بر خلاف نظر برخی از روحانیون که نظرات مترقی شهید بهشتی در باب حجاب را مربوط به دوره زندگی ایشان در آلمان می‌دانند و معتقدند نظر ایشان پس از انقلاب و در آخرین لحظات عمر تغییر کرده بود، رأی آخر شهید بهشتی در باب حجاب زن مسلمان آنقدر صریح و گویاست که راه را بر تفاسیر دلبخواه و من عندی از آرای ایشان می‌بندد.

 

آرای شهید بهشتی در بیان حکم حجاب زن در اسلام شش مساله را توضیح می‌دهد:

 

۱- حجاب برای احترام به زن و بالا بردن شخصیت وی وضع شده است.

 

۲- حجاب نباید محدودیتی برای کار و فعالیت اجتماعی زن ایجاد کند.

 

۳- حجاب برای جلوگیری از هوس‌انگیزی و شهوت‌رانی است.

 

۴- نباید سخت‌گیری اعراب با زنان را جزئی از احکام اسلامی به حساب آورد.

 

۵- حجاب منحصر در چادر نیست و بلکه روسری و مانتو برای پوشیدگی و فعال بودن زن مناسب‌تر است.

 

۶- کسی نباید متعرض پوشش غیر چادر زنان در اماکن و نهادهای حکومتی و اسلامی شود.

 

این شش مساله در مواضع و سخنان متعدد شهید دکتر بهشتی توضیح داده شده است. وی در سخنرانی با عنوان «جایگاه زن در اسلام» که به زبان آلمانی در اروپا ایراد کرده از تجربه اعراب لبنان در خصوص حجاب زن در اسلام سخن می‌گوید. این متن از اولین اسناد آرای شهید دکتر بهشتی درباره بحث حجاب است. در این سخنرانی شهید بهشتی به سه نکتهٔ مهم توجه می‌دهد:

۱- نباید سخت‌گیری اعراب با زنان را جزئی از احکام اسلامی به حساب آورد.

 

۲- زن نمی‌تواند زیبایی‌هایش را در برابر چشم مردان ظاهر کند.

 

۳- حجاب مانع کار کردن زنان نیست.

 

به بخشی از این سخنرانی توجه کنید:

ما در تابستان سال جاری در مناطق کوهستانی لبنان بودیم. من از اهالی آنجا پرسیدم آیا زنان هم به مساجد می‌روند؟ در پاسخ گفتند: نه در اینجا زنان به مسجد نمی‌روند. پرسیدم چرا؟ در پاسخ مسائل مختلفی را گفتند، چون بعضی از زنان در لبنان تقریباً بدون حجاب‌اند و اگر آن‌ها بدون حجاب وارد مسجد شوند، برای مجالس و مجامع مسجدی صورت خوبی ندارد. اگر مسلمانان به این نحو (یعنی بدون حجاب) وارد مسجد شوند و در مساجد شرکت کنند، به نظر می‌آید که اسلام این‌گونه خواسته است. بعضی‌ها هم به نحو دیگری می‌خواستند ثابت کنند. اما با یک ساعت بحث توانستم مردم را در آنجا راضی کنم که زنان از این نظر می‌توانند و باید در هر صورت به مساجد بیایند. آن‌ها هم گفتند: بله، بله کاملاً حق با شماست. ما از حالا سعی می‌کنیم این مساله را برطرف کنیم. بعضی از بانوانی که در آنجا بودند بسیار خرسند شدند که در آنجا من این بحث را در میان گذاشته‌ام و آن‌ها گفتند: «ما علاقه‌مندیم که به مساجد برویم و می‌خواهیم بدانیم و اسلام را بشناسیم و غیر از مساجد امکان کمتری برای این کار را داریم.» این فقط یک مثال بود اما من معتقدم که این ممنوعیت یا این وضعیت که زنان در بخشی از لبنان اجازه وارد شدن به مساجد را ندارند، به یک سنت بسیار بسیار قدیمی اعراب برمی‌گردد و بر پایه آن سنت پایه‌ریزی شده است که اعراب با زنانشان سخت‌گیرانه برخورد و رفتار می‌کردند. این‌طور نیست؟ به عقیده من دلیل واقعی این برخورد مردان در بخشی از لبنان با زنان از این جهت می‌باشد. در هر صورت این‌طور است و من نمی‌توانم طبعاً بگویم که در شهر‌ها و روستاهای ایران هم زنان به مساجد می‌روند، شما کاملاً حق دارید. از این جهت در حقیقت ما از ایران نمی‌شنویم که آیا زنان اجازه شرکت در مسجد را دارند؟ برای من هم یک چیز جدیدی است. چرا نمی‌توانند؟ مسلم است که زنان در مساجد شرکت می‌کنند! چرا؟ چون ما در سراسر ایران می‌توانیم مطلع شویم که زنان می‌توانند به مساجد وارد شوند.

 

البته زنان و مردان را به وسیله یک پرده در هنگام خواندن نماز جدا می‌کنند. من گفتم این کار نیز ضروری نیست، چون بهترین و بالا‌ترین مثال در این مورد حضور زنان و مردان در مساجد مقدس در مکه است. اگر حضور زنان و مردان در مساجد بزرگ را می‌توان دید، پس چرا در جای دیگر و در مساجد دیگر نتوانند مردان و زنان حضور داشته باشند؟

 

نظر شهید بهشتی درباره حجاب

اسلام می‌خواهد که زنان باید پوشش داشته باشند و چرا این‌گونه است؟ چون اسلام می‌خواهد زن در محیط و جامعه این‌گونه ظاهر نشود که تمام زیبایی‌های زن قابل دیدن باشد و زنان به نشان دادن زیبایی‌هایشان در برابر چشمان مردان الزام ندارند. آیا زن الزام دارد زیبایی‌هایش را نشان دهد؟ نه! آیا زن می‌تواند زیبایی‌هایش را نشان دهد. آیا اجازه دارد؟ نه! من یک بار در یک جمعی بودم و همین موضوع هم در آنجا بحث شد و آقایی در آنجا پرسید مثلاً چرا باید زنان حجاب داشته باشند؟ آیا زنان می‌توانند هر کاری را که بخواهند انجام دهند؟ من گفتم طبعاً و مسلماً بله. بعضی از خانم‌ها در آنجا هم بودند. من گفتم، بله. مثلاً اگر زنان پوشش داشته باشند، نمی‌توانند چیزی که من می‌گویم را بفهمند؟ آیا نمی‌توانند نظراتشان را بیان کنند؟ آن‌ها هر کاری را می‌توانند انجام دهند. فقط روابط زن و مرد به صورت روابط خانوادگی تعیین شده است. این‌طور نیست؟(۱)

 

در پرسش و پاسخ دیگری شهید بهشتی تاکید می‌کند که اسلام حجاب را برای احترام به زن مقرر کرده است. نیز در این متن حکم حجاب زنان غیرمسلمان و زنان بادیه‌نشین را بیان می‌کند: این حجابی که در اسلام عرض کردم زن سرش را بپوشاند، تنش را بپوشاند، دست و صورتش باز باشد، بیاید بیرون؛ این حجاب را هم اسلام به عنوان احترام به زن مقرر کرده است. صریح قرآن این است. اصلاً صریح دین ما این است و لذا زن مسلمانی که بی‌حجاب می‌آید بیرون، دیگر مرد واجب نیست به او نگاه نکند. البته نه نگاه از روی شهوت؛ نگاه از روی شهوت که حرام است مطلقاً. ولی نگاه معمولی به موی سر زنی که خودش را بی‌حجاب می‌آورد بیرون، حرام نیست دیگر. برای اینکه آن زن خودش احترام خودش را از بین برده.

 

اگر غیرمسلمان باشد؟

 

اگر غیرمسلمان باشد، همین‌طور دیگر. فرقی نمی‌کند. باز نه از روی شهوت. این مطلب را من تکرار کنم؛ نه از روی شهوت، نه نگاه‌های هوس‌آلود، فقط نگاه طبیعی، نگاه عادی، نگاهی که به یک مرد می‌کند. در صورتی که به یک زنی که معمولاً خودش را در حجاب نگه می‌دارد، یک خانمی الان خودش را در حجاب نگه‌ می‌دارد. در این اتاق نشسته، خیال می‌کند مردی نمی‌آید. اینجا اگر این مرد بداند که این سرش باز است، بیاید داخل، نگاه کند، حرام است. برای اینکه این آمده احترام او را هتک کرده. بنابراین مسألۀ حجاب و حرام بودن نگاه به موی زن، احترام اسلام به زن است. این صریح آیۀ قرآن است و صریح روایات ماست و لذا در روایات از امام سؤال می‌کنند. خدا رحمت کند مرحوم شیخ هادی شیرازی به این مطلب فتوا می‌داد. از امام سؤال می‌کنند که این زن‌های بادیه‌نشین که موی سرشان را نمی‌پوشانند و به شهر می‌آیند، اینکه ما به آن‌ها نگاه می‌کنیم، چطور است؟ فرمود حرام نیست نگاه کردن به آن‌ها؛ برای اینکه آن‌ها خودشان این حق را شکستند و اگر به آن‌ها بگویید نکن، به گوششان نمی‌رود. البته تعبیر روایت این است: «لاَنَّهُنَّ اذا نُهینَ لا یَنْتَهینَ».[۱] بنابراین حتی مسألۀ حجاب در اسلام احترام به زن است. یعنی برای بالا بردن شخصیت زن است.(۲)

 

شهید بهشتی در مصاحبه دیگری به تاریخ مهر ۱۳۵۹ یکی از صریح‌ترین آرای خود را در باب حجاب زن در اسلام بیان می‌کند. در این گفت‌وگو سخن از ترجیح حجابی است که پوشیدگی و فعالیت زن را متناسب با هم برآورده می‌کند. شهید بهشتی با ترجیح مانتو و شلوار و روسری بر چادر به عنوان حجاب زن مسلمان علت ظریفی را برای آن ذکر می‌کند؛ «متناسب برای فعالیت زن».

 

جناب بهشتی آخرین سؤالم را مطرح می‌کنم، لطف بفرمایید حجاب زن را از دیدگاه خودتان برایمان روشن کنید؟

 

پوششی که اسلام برای بانوی مسلمان می‌خواهد، بیش از هر چیز در جهت نگهبانی از عزت و کرامت زن و عزت و کرامت جامعه به صورت یک کل و پاکی و طهارت رابطه زن و مرد در خارج از دایرهٔ زناشویی و خانواده است.

 

دکتر بهشتی: کسانی که این پوشش را و نقش آن را و معنی والای آن را تحریف می‌کنند و آن را به صورت بندی بر پای زن و بر ضد آزادی او معرفی می‌نمایند یا به راستی هوس‌کیشانی ناآگاهند و یا هوی‌پرستانی آگاه که آگاهانه می‌کوشند تا رابطه زن و مرد در خدمت هوی هوس آن دو باشند. راستی اگر قرار است بانویی در خدمت پزشکی، آموزش، مخابرات، دفترداری، ماشین‌نویسی و یا خدمات سودمند دیگر باشد و به راستی اگر قرار است این کار‌آیی و مهارت و فن در خدمت جامعه قرار گیرد چرا این بانوی فعال دارای «پوشش اسلامی» نباشد؟

 

نمی‌گویم حتماً چادر، چادر یکی از انواع پوشش اسلامی است و مانتو شلوار و روسری بلند نوعی دیگر و این نوع دوم پوششی است متناسب برای فعالیت که زن در این پوشش می‌تواند هم پوشیده باشد، هم فعال.(۳)

 

شهید دکتر بهشتی در سخنرانی دیگری با عنوان «آزادی در اجتماع» که به تاریخ ۱۱ آذر ۱۳۵۹ ایراد کرده ضمن تاکید بر نقش ایمان در حجاب زن در اسلام اشاره‌ای به نوع و اندازه پوشش زنان و تربیت صحیح اخلاقی کرده تا تربیت اجتماعی صورت صحیحی به خود گیرد. بخشی از این سخنرانی را با هم می‌خوانیم: یک نمونه نقش مؤثر تربیت عفّت نفس در زن و مرد در تنظیم و بهبود برخورد اجتماعی زن و مرد در صحنه حج دیده می‏شود یک آزمایشی که هر سال تکرار می‏شود درست است که باید به کمک بسیاری از نظامات اجتماعی دیگر جلوی طغیان جنسی را گرفت اما نقش ایمان، نقش عامل معنوی، نقش عفت متکی به ایمان را در این مورد نباید نادیده بگیریم و رفقا با کمال تأسف در جامعه دینی ما این نقش رو به ضعف است حجاب زن رو به ضعف است و بسیار بد است زن باید در جامعه طوری بیاید که لااقل هوس‏انگیزی او کم بشود و حالا ما نمی‌گوییم از بین برود اما کم بشود. خیلی فرق است بین یک زنی که اندامش پوشیده است (سرش) مو‌هایش پوشیده، دستش پوشیده، تنش پوشیده، پا‌هایش پوشیده حالا یا با چادر یا با روسری و پالتو و شلوار ولی بالاخره پوشیده و بین زنی که نیمه برهنه می‏آید بیرون. رعایت حجاب اسلامی در کم کردن فساد جنسی، فساد اخلاقی ناشی از بی‏بندوباری جنسی درست است و ما باید روی آن تکیه کنیم اما این فقط یک پایه مطلب است. یک پایه بزرگ مطلب تربیت زن و مرد مسلمان است به طوری که در برخورد با یکدیگر مواظب باشند چه می‏کنند کجا هستند. قرآن (یک جا به زن و مرد مسلمان می‏گوید) یک جا به زنان مسلمان می‏گوید پوشیده بیایید. بیش از یک جا به زن و مرد مسلمان می‏گوید در برخورد با یکدیگر چشم‏چرانی و هیزی نکنید. ای پیغمبر به مردان مسلمان بگو در برخورد با زنان چشمشان را به آن‌ها ندوزند و به زنان مسلمان بگو که در برخورد با مردان به آن‌ها چشم ندوزند. هیز به هم نگاه نکنند، برخوردشان برخوردی پاک و نگاه‌شان نگاهی پاک باشد.

 

آخرین رأی شهید بهشتی در باب حجاب مربوط به سخنرانی در جلسه حزب جمهوری اسلامی در ۲۷ خرداد ۱۳۶۰، ۱۰ روز قبل از شهادت ایشان است. شهید بهشتی در این نظر صریحا تاکید می‌کند که نوع و اندازه حجاب از نظر او به عنوان یک اسلام‌شناس چیست و وظایف مسلمانان دیگر در قبال زنان مسلمان با این پوشش اسلامی چگونه تعریف می‌شود.

 

به نظر می‌رسد با توجه به این زمینه نظری در فقه شیعی در باب حجاب، جمهوری اسلامی کار چندان سختی در پیش ندارد تا مساله حجاب را هم در جامعه و هم در ادارات دولتی به سرانجام روشنی رساند و در جهت اقناع شهروندان روش مثبتی را در پیش گیرد. نیز ابهاماتی که برای فعالان مذهبی در نهادهای غیردولتی و خصوصی در خصوص حجاب متعارف زن مسلمان وجود دارد با تفسیر و بازخوانی این دیدگاه اسلامی برطرف خواهد شد. کافی است که مدیران و عالمان دینی ما نخست متوجه خطای خود در انتخاب رویکرد اجبارآمیز و غیراستدلالی و کودکانه و غیرعقلایی با تردیدهای ذهنی و عینی شهروندان مسلمان و پرسش‌های خطیر زنان و دختران مسلمان ما درباره احکام و آموزه‌های دینی شوند و دوم دریابند که ارائه نمونه‌های عملی زیست سالم و آزاده مسلمانی از ناحیه مسئولان دولت دینی بسیار مؤثرتر از سلسله نظریات دینی و علمی و عبارات پرطمطراق و دهان پرکن و همایش‌های چند صد میلیون تومانی در باب حجاب و عفاف در این جامعه است.

 

این حکم در جلسه پرسش و پاسخ پس از سخنرانی وی بیان شده است:

 

لطفاً اگر صلاح می‏دانید و مسأله چنین است، این مطلب را توضیح دهید. همان‌طور که حجاب اسلامی را خواهران متعهد ما به نحو احسن و شایسته‏ای رعایت می‏کنند، لازم است برادران ما نیز این حجاب را رعایت کنند و از پوشیدن پیراهن‏های آستین کوتاه و باز گذاشتن دکمه‏های یقۀ خود جداً خودداری کنند.

 

ما اعلام کرده‏ایم که شلوار و روپوشی که تنگ نباشد و روسری کامل، پوشش اسلامی است. مبادا در حزب نسبت به این پوشش حساسیت بی‏جا باشد. دیگر دوباره از مواضع قطعی اعلام شده‏مان برنگردید. چادر پوشش است، شلواری که تنگ نباشد و روپوشی که تنگ نباشد و روسری‌ای که کافی باشد هم پوشش کامل اسلامی است. بنابراین، اگر خواهری با این پوشش بیاید در حزب ــ یا در مناطق، حوزه‏‌ها یا کلاس‏‌ها ــ مبادا خواهر یا برادری متعرّض او بشود و به او انتقاد کند. این انتقاد نابه‌جا و غیر وارد است. مواضع مشخص خودمان را رعایت کنیم.(۵)

 

 

منابع:

 

۱- «جایگاه زن در اسلام». منتشر نشده. آرشیو بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی.

 

۲- منتشر نشده. آرشیو بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی.

 

۳- نقش اجتماعی و حقوقی زن در اسلام. علی محمدی گرمساری. ۱۳۶۰ قم.

 

۴- «آزادی در اجتماع». منتشر نشده. آرشیو بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی.

 

۵- حزب جمهوری اسلامی، گفتار‌ها، گفت‌وگو‌ها، نوشتار‌ها. شهید آیت‌الله دکتر سید محمد حسینی بهشتی. بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی. انتشارات روزنه، تهران۱۳۹۰،  ص۲۰۴.

 

[۱]. شیخ صدوق، من لا یحضر الفقیه، قم، انتشارات جامعۀ مدرسین، ۱۴۱۳ ق، ج۳، ص۴۷۰.

 

 

منبع: سایت بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی

کلید واژه ها:
آیت الله بهشتی حجاب

عفاف و حجاب، از منظر وجدان – حجت الاسلام و المسلمین محسن قرائتی
نظر شهید بهشتی درباره حجاب

بیانات علامه جوادی آملی درباره حجاب

راه بهشت، عنوان مستندی 3 قسمتی از شبکه مستند می باشد که در رابطه با زندگی نامه آیت الله دکتر شهید بهشتی ره ، ساخته شده است .

تلاوت زیبا و همراه متن سوره واقعه

از امام صادق علیه السلام روایت شده: هر کس سوره ذاریات را قرائت نماید مانند چراغی درخشان موجب نورانیت او در قبر می شود.در روایت دیگری از ایشان آمده است: کسی که سوره ذاریات را قرائت می کند خداوند امور م…

در رگ حادثه خون موج زد آیینه شکست***شعله‌ور شد در و دیوار حرم، سینه شکست/خون مالک به زمین ریخت خبر سنگین است***بعد مالک به تن حوصله سر سنگین است/اشک آغاز جنون است تماشا سخت است***دیدن بغض علی (ع) در غ…

هدانا – سيري در معارف هدايت بخش اهل البيت عليهم السلام

7 تیر ماه سالروز شهادت مظلومانه ايت الله دكتر بهشتي و 72تن از ياران امام خميني(ره) با انفجار بمب در دفتر مركزي حزب جمهوري اسلامي(1360ش)
است که به همین مناسبت نظر ایشان درباره حجاب را با هم در ادامه می خوانیم.

 

شهید بهشتی در پاسخ به این سوال ادامه می دهند : «نخير در آنجا ما نهي از منكر مي‌كنيم در اين صورت خود به خود مقداري از آزادي اين خواهرها را از دستش مي‌گيريم.و نه به خاطر اينكه دشمن آزادي او و آزادي بشريت باشيم، به خاطر اينكه دوست و خواستار آزادي او و آزادي بشريت هستيم.»نظر شهید بهشتی درباره حجاب

روزنامه شرق به نقل از علیرضا بهشتی فرزند شهید آیت الله بهشتی نوشته است «تفکر شهید بهشتی قطعا با حجاب اجباری سازگاری نداشت و در دوران مسئولیت در دادگستری نیز چنین کاری را نکرد.»

به نقل از مطبوعات قدیمی علیرضا بهشتی گفته است : «شهید بهشتی بارها در جاهای مختلف می‌گوید که من از خانم‌ها می‌خواهم که  حجاب خود را آن‌طور که شأن‌شان حفظ شود، رعایت کنند. بعد می‌گویند من حجاب را صرفا به چادر محدود نمی‌کنم و همین روسری و مانتو هم حجاب است؛ اما این را نفی کردیم و مانتو را حجاب کامل ندانستیم.»

در باره این گزارش دو نکته را به اختصار بیان کرده و می گذریم ؛

1- این که حجاب تنها چادر نیست و با مانتو نیز یک زن می تواند حجاب اسلامی را رعایت کرده باشد کسی در آن شکی ندارد و سوال این جا است که آیا درگیری و دعوای عده ای امروز در جامعه بر سر آن است که چرا اجازه نمی دهید با مانتو با حجاب باشیم؟ آیا در کف خیابان ها شما چنین اجباری را مشاهده می کنید که به کسی بگویند چرا به جای چادر سیاه از مانتو استفاده کرده ای؟ پاسخ به این سوال روشن است ، به قول علی مطهری درد این ها یک روسری نیم بند که فلسفه حجاب را نیز تامین نمی کند نیست آن ها به دنبال برهنگی هستند.

2- نکته دوم این که آیا با این جمله که شهید بهشتی حجاب را به چادر محدود نمی کرد و مانتو و روسری را نیز حجاب می دانست می توانیم نتیجه بگیریم که این شهید مخالف حجاب اجباری بوده اند؟!

3- کافی است به بخشی از بیانات شهید آیت الله بهشتی در مورد ضروری بودن رعایت حجاب در جامعه و الزام آن از سوی حکومت اشاره کنیم تا مشخص شود که نظرات آن شهید توسط اعضای خانواده ایشان مورد تحریف و تقطیع قرار گرفته است.


حجاب حضرت زینب پس از اسارت


خاطراتی از سیره شهید آیت الله بهشتی (ره)


میزان پوشش شرعی زن و مرد


جملات کوتاه رهبر در مورد حجاب و عفاف

شهید بهشتی می گویند :

«براي اينكه بقيه انسان‌ها حاكم بر هوايشان بمانند، بايد بكوشيم محيط هم طبيعي باشد كه از در و ديوارش انگيزه فساد نبارد و به محض اينكه ما خواستيم محيط را از اين آلودگي‌ها پاك كنيم خود به خود مقداري از آزادي‌ها گرفته مي‌شود اگر به آن خانم گفتند خانم شما آزادي فرياد براي آزادي هم برآوريد درست، اما خانم مسلمان در كوچه و خيابان كه مي‌آيي لباس و پوشش شما ساده باشد، اندام‌هاي بدن و موي سر شما پوشيده باشد، آنچه با پوشش ساده نه دل فريب و سخن گفتن و نحوه برخورد با اين و آن و طرز راه رفتن همه آنها هم با وقار و سنگين و متين باشد، در خور پاكدامني بانوي والا قدر مسلمان پيوسته به خدا باشد، خوب در اينجا اگر اين را به او گفتند و شنيد بازهم آزادي او حفظ شده چون خودش آزادانه شنيده اما اگر نخواست آزادانه بشنود بگويد اين چيزهايي كه شما می گوئید خوب است ولي من دلم مي‌خواهد نيمه برهنه از خانه بيرون بيايم، با آرايش تمام عيار در خيابان ظاهر شوم! در اينجا نظام اسلامي با او چه كند؟ آزادي او را حفظ و رعايت كند و به او بگويد آزادي خانم؟» ما حرف خودمان را به شما زده ايم، شما مي‌خواهي گوش كن يا گوش نكن آزاد هستي؟ گوش كردي خوشا به سعادتت گوش نكردي عذابش دامن خودت را مي‌گيرد؟»

شهید بهشتی در پاسخ به این سوال ادامه می دهند :

«نخير در آنجا ما نهي از منكر مي‌كنيم در اين صورت خود به خود مقداري از آزادي اين خواهرها را از دستش مي‌گيريم.و نه به خاطر اينكه دشمن آزادي او و آزادي بشريت باشيم، به خاطر اينكه دوست و خواستار آزادي او و آزادي بشريت هستيم.»

شهید آیت الله بهشتی همچنین می گویند :

« تواي خانم ! بنشين با خودت بينديش در درونت چه انگيزه‌اي هست كه تو را وا مي‌دارد به جاي پوشش با كرامتي كه اسلام براي تو در نظر گرفته است مي‌خواهي بدون اين پوشش به خيابانها و كوچه‌ها بيايي؟ آيا خودآگاه يا نا خودآگاه در اعماق روحت خودنمايي و ميل به خود نمايي و نمايش دادن خويشتن در برابر ديدگان ديگران تو را به اين گناه وا نمي‌دارد؟ و اگر تو نتوانستي اين تمايل و يا جهل يا هر چيز را در خودت مهار كني و دوباره خواستي اين گونه بيرون بيايي بايد به شما بگوئیم كه جامعه ما چنين وضعي را در محيط اجتماعيش تحمل نمي‌كند.»

برای مطالعه متن کامل اظهارات شهید آیت الله بهشتی به منبع زیر مراجعه کنید ؛
جاودانه‌ تاريخ، انتشارات روزنامه جمهوري اسلامي، ج 4، ص194 تا 198

و نتیجه : یکی از مظلومیت های شهید آیت الله بهشتی تحریف شخصیت این شهید توسط نزدیکان و خانواده ایشان است ، ای کاش حرمت امامزاده را متولی نگاه دارد و بر مظلومیت ایشان نیفزاید.

رجا نیوز.

– مدرس حوزه (فقه، فلسفه و کلام اسلامی) و بنیانگذار سایت هدانا؛
– تحصیل در محضر جمعی از مراجع عظام تقلید؛
– استاد دانشگاه و عضو گروه معارف؛
– مشاور خانواده و مدرس مهارت های زندگی اسلامی؛

– هدانا برآیند فعالیتی گروهی با نظارت دقیق، برای معرفی مطالب خوب دینی به شماست، امیدواریم این توفیق را داشته باشیم به عنوان یک منبع به روز و قابل اعتماد دسترسی به معارف اهل البیت(علیهم السلام) را برای شما مخاطبان عزیز و گرامی در حوزه های مختلف معرفتی ساده و کاربردی تر کنیم.

مطلب قبلی:

بیانات رهبر انقلاب در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه

مطلب بعدی:

محل و مقدار مسح پا

حجاب حضرت زینب پس از اسارت

خاطراتی از سیره شهید آیت الله بهشتی (ره)

جملات کوتاه رهبر در مورد حجاب و عفاف

از چه زمانى بر دختر رعايت حجاب واجب مى ‏شود؟

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

نظر شهید بهشتی درباره حجاب

Δdocument.getElementById( “ak_js_1” ).setAttribute( “value”, ( new Date() ).getTime() );

ویژه روز:

رهبر انقلاب در دیدار جمعی از مداحان: تبیین و روشنگری…

۲۰ جمله از رهبر انقلاب درباره «حضرت فاطمه زهرا سلام الله…


متن کامل وصیت‌نامه حاج قاسم سلیمانی

 

دریافت بهترین اخبار ومقالات هدانا


حجاب حضرت زینب پس از اسارت

مشاوره خانواده و سبک زندگی:

آيا طالع بينى و ستاره چينى براى ازدواج درست است يا خير؟

نحوه ارث پس از فوت زن با وجود مادر و برادر و خواهر او


ناامیدی بخاطر افزایش مشکلات زندگی


افسردگی و پشیمانی پس از رد کردن خواستگار


قبل از نزدیکی جنسی با همسر این 10 کار را نکنید


تیپ های شخصیتی‏ ‫MBTI‬

توصیه برای مطالعه شما:

از منظر امام کاظم علیه السلام انسان چگونه آبروی خود را می ريزد؟

آیت الله مکارم شیرازی: رئیس جمهور به شبکه‌های اجتماعی خارجی دل بسته است/لزوم توجه به شبکه های پیام رسان ایرانی


قانون جذب در نهج البلاغه


چند راهکار طلایی برای افزایش روزی

ابوطالب و امام على(ع) در جريان «شعب ابوطالب» چگونه پيامبر را يارى كردند؟


مکتب تفکیک چیست

مطالب تصادفی احکام:


حکم انجام دو عمره در یک ماه قمری

نماز در خانه ای که بدون اجازه شریک فروخته شده


اعتماد به صاحب خانه برای تشخیص قبله


قضا روزه در صورت بیماری


غسل جنابت بدون جنب شدن


استطاعت مالی حج

| فارسی | العربیة | اردو | English |

| تمامی حقوق شرعاً و قانوناً برای تیم هدانا محفوظ می باشد و نقل مطالب با ذكر منبع سبب امتنان است. © کپی رایت – هدانا HADANA.IR |

دانلود اپلیکیشن هدانا

مشاوره خانواده

کانال ایتا

کانال سروش

سایت بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی، نظراتی منتشرنشده از شهید مظلوم آیت‌الله دکتر بهشتی پیرامون «حجاب» را منتشر کرده است.

سایت بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی، نظراتی منتشرنشده از شهید مظلوم آیت‌الله دکتر بهشتی پیرامون «حجاب» را منتشر کرده است.

به گزارش ایسنا به نقل از سایت تاریخ ایرانی، آخرین نظر ایشان در باب حجاب زن مسلمان حدود ۱۰ روز پیش از شهادت در جلسه توصیه‌های اخلاقی حزب جمهوری اسلامی بیان شده و میان این رأی و آرای پیشین تفاوتی وجود ندارد. نکته جالب اینکه بر خلاف نظر برخی از روحانیون که نظرات مترقی شهید بهشتی در باب حجاب را مربوط به دوره زندگی ایشان در آلمان می‌دانند و معتقدند نظر ایشان پس از انقلاب و در آخرین لحظات عمر تغییر کرده بود، رأی آخر شهید بهشتی در باب حجاب زن مسلمان آنقدر صریح و گویاست که راه را بر تفاسیر دلبخواه و من عندی از آرای ایشان می‌بندد.

آرای شهید بهشتی در بیان حکم حجاب زن در اسلام شش مساله را توضیح می‌دهد:

۱- حجاب برای احترام به زن و بالا بردن شخصیت وی وضع شده است.
نظر شهید بهشتی درباره حجاب

۲- حجاب نباید محدودیتی برای کار و فعالیت اجتماعی زن ایجاد کند.

۳- حجاب برای جلوگیری از هوس‌انگیزی و شهوت‌رانی است.

۴- نباید سخت‌گیری اعراب با زنان را جزئی از احکام اسلامی به حساب آورد.

۵- حجاب منحصر در چادر نیست و بلکه روسری و مانتو برای پوشیدگی و فعال بودن زن مناسب‌تر است.

۶- کسی نباید متعرض پوشش غیر چادر زنان در اماکن و نهادهای حکومتی و اسلامی شود.

این شش مساله در مواضع و سخنان متعدد شهید دکتر بهشتی توضیح داده شده است. وی در سخنرانی با عنوان «جایگاه زن در اسلام» که به زبان آلمانی در اروپا ایراد کرده از تجربه اعراب لبنان در خصوص حجاب زن در اسلام سخن می‌گوید. این متن از اولین اسناد آرای شهید دکتر بهشتی درباره بحث حجاب است. در این سخنرانی شهید بهشتی به سه نکته مهم توجه می‌دهد:

۱- نباید سخت‌گیری اعراب با زنان را جزئی از احکام اسلامی به حساب آورد.

۲- زن نمی‌تواند زیبایی‌هایش را در برابر چشم مردان ظاهر کند.


۳- حجاب مانع کار کردن زنان نیست.


به بخشی از این سخنرانی توجه کنید:

«ما در تابستان سال جاری در مناطق کوهستانی لبنان بودیم. من از اهالی آنجا پرسیدم آیا زنان هم به مساجد می‌روند؟ در پاسخ گفتند: نه در اینجا زنان به مسجد نمی‌روند. پرسیدم چرا؟ در پاسخ مسائل مختلفی را گفتند، چون بعضی از زنان در لبنان تقریباً بدون حجابند و اگر آنها بدون حجاب وارد مسجد شوند، برای مجالس و مجامع مسجدی صورت خوبی ندارد. اگر مسلمانان به این نحو (یعنی بدون حجاب) وارد مسجد شوند و در مساجد شرکت کنند، به نظر می‌آید که اسلام این‌گونه خواسته است. بعضی‌ها هم به نحو دیگری می‌خواستند ثابت کنند. اما با یک ساعت بحث توانستم مردم را در آنجا راضی کنم که زنان از این نظر می‌توانند و باید در هر صورت به مساجد بیایند. آنها هم گفتند: بله، بله کاملا حق با شماست. ما از حالا سعی می‌کنیم این مساله را برطرف کنیم. بعضی از بانوانی که در آنجا بودند بسیار خرسند شدند که در آنجا من این بحث را در میان گذاشته‌ام و آنها گفتند: ما علاقه‌مندیم که به مساجد برویم و می‌خواهیم بدانیم و اسلام را بشناسیم و غیر از مساجد امکان کمتری برای این کار را داریم. این فقط یک مثال بود اما من معتقدم که این ممنوعیت یا این وضعیت که زنان در بخشی از لبنان اجازه وارد شدن به مساجد را ندارند، به یک سنت بسیار بسیار قدیمی اعراب برمی‌گردد و بر پایه آن سنت پایه‌ریزی شده است که اعراب با زنانشان سخت‌گیرانه برخورد و رفتار می‌کردند. این‌طور نیست؟ به عقیده من دلیل واقعی این برخورد مردان در بخشی از لبنان با زنان از این جهت است. در هر صورت این‌طور است و من نمی‌توانم طبعا بگویم که در شهر‌ها و روستاهای ایران هم زنان به مساجد می‌روند، شما کاملا حق دارید. از این جهت در حقیقت ما از ایران نمی‌شنویم که آیا زنان اجازه شرکت در مسجد را دارند؟ برای من هم یک چیز جدیدی است. چرا نمی‌توانند؟ مسلم است که زنان در مساجد شرکت می‌کنند! چرا؟ چون ما در سراسر ایران می‌توانیم مطلع شویم که زنان می‌توانند به مساجد وارد شوند.

البته زنان و مردان را به وسیله یک پرده در هنگام خواندن نماز جدا می‌کنند. من گفتم این کار نیز ضروری نیست چون بهترین و بالا‌ترین مثال در این مورد حضور زنان و مردان در مساجد مقدس در مکه است. اگر حضور زنان و مردان در مساجد بزرگ را می‌توان دید، پس چرا در جای دیگر و در مساجد دیگر نتوانند مردان و زنان حضور داشته باشند؟

اسلام می‌خواهد که زنان پوشش داشته باشند و چرا این‌گونه است؟ چون اسلام می‌خواهد زن در محیط و جامعه این‌گونه ظاهر نشود که تمام زیبایی‌های زن قابل دیدن باشد و زنان به نشان دادن زیبایی‌هایشان در برابر چشمان مردان الزام ندارند. آیا زن الزام دارد زیبایی‌هایش را نشان دهد؟ نه! آیا زن می‌تواند زیبایی‌هایش را نشان دهد؟ آیا اجازه دارد؟ نه! من یک بار در یک جمعی بودم و همین موضوع هم در آنجا بحث شد و آقایی در آنجا پرسید مثلا چرا باید زنان حجاب داشته باشند؟ آیا زنان می‌توانند هر کاری را که بخواهند انجام دهند؟ من گفتم طبعا و مسلما بله. بعضی از خانم‌ها در آنجا هم بودند. من گفتم بله. مثلا اگر زنان پوشش داشته باشند، نمی‌توانند چیزی که من می‌گویم را بفهمند؟ آیا نمی‌توانند نظراتشان را بیان کنند؟ آنها هر کاری را می‌توانند انجام دهند. فقط روابط زن و مرد به صورت روابط خانوادگی تعیین شده است. این‌طور نیست؟» (۱)

در پرسش و پاسخ دیگری شهید بهشتی تاکید می‌کند که اسلام حجاب را برای احترام به زن مقرر کرده است. نیز در این متن، حکم حجاب زنان غیرمسلمان و زنان بادیه‌نشین را بیان می‌کند: «این حجابی که در اسلام عرض کردم زن سرش را بپوشاند، تنش را بپوشاند، دست و صورتش باز باشد، بیاید بیرون؛ این حجاب را هم اسلام به عنوان احترام به زن مقرر کرده است. صریح قرآن این است. اصلا صریح دین ما این است و لذا زن مسلمانی که بی‌حجاب می‌آید بیرون، دیگر مرد واجب نیست به او نگاه نکند. البته نه نگاه از روی شهوت؛ نگاه از روی شهوت که حرام است مطلقا. ولی نگاه معمولی به موی سر زنی که خودش را بی‌حجاب می‌آورد بیرون، حرام نیست دیگر. برای اینکه آن زن خودش احترام خودش را از بین برده. اگر غیرمسلمان باشد، همین‌طور دیگر. فرقی نمی‌کند. باز نه از روی شهوت. این مطلب را من تکرار کنم؛ نه از روی شهوت، نه نگاه‌های هوس‌آلود، فقط نگاه طبیعی، نگاه عادی، نگاهی که به یک مرد می‌کند. در صورتی که به یک زنی که معمولا خودش را در حجاب نگه می‌دارد، یک خانمی الان خودش را در حجاب نگه‌ می‌دارد. در این اتاق نشسته، خیال می‌کند مردی نمی‌آید. اینجا اگر این مرد بداند که این سرش باز است، بیاید داخل، نگاه کند، حرام است. برای اینکه این آمده احترام او را هتک کرده. بنابراین مسأله حجاب و حرام بودن نگاه به موی زن، احترام اسلام به زن است. این صریح آیه قرآن است و صریح روایات ماست و لذا در روایات از امام سوال می‌کنند. خدا رحمت کند مرحوم شیخ هادی شیرازی به این مطلب فتوا می‌داد. از امام سوال می‌کنند که این زن‌های بادیه‌نشین که موی سرشان را نمی‌پوشانند و به شهر می‌آیند، اینکه ما به آنها نگاه می‌کنیم، چطور است؟ فرمود حرام نیست نگاه کردن به آنها؛ برای اینکه آنها خودشان این حق را شکستند و اگر به آنها بگویید نکن، به گوششان نمی‌رود. البته تعبیر روایت این است: «لاَنَّهُنَّ اذا نُهینَ لا یَنْتَهینَ». بنابراین حتی مسأله حجاب در اسلام احترام به زن است. یعنی برای بالا بردن شخصیت زن است.» (۲)

شهید بهشتی در مصاحبه دیگری به تاریخ مهر ۱۳۵۹ یکی از صریح‌ترین آرای خود را در باب حجاب زن در اسلام بیان می‌کند:

«پوششی که اسلام برای بانوی مسلمان می‌خواهد، بیش از هر چیز در جهت نگهبانی از عزت و کرامت زن و عزت و کرامت جامعه به صورت یک کل و پاکی و طهارت رابطه زن و مرد در خارج از دایره زناشویی و خانواده است.

کسانی که این پوشش را و نقش آن را و معنی والای آن را تحریف می‌کنند و آن را به صورت بندی بر پای زن و بر ضد آزادی او معرفی می‌نمایند یا به راستی هوس‌کیشانی ناآگاهند و یا هواپرستانی آگاه که آگاهانه می‌کوشند تا رابطه زن و مرد در خدمت هوا و هوس آن دو باشند. راستی اگر قرار است بانویی در خدمت پزشکی، آموزش، مخابرات، دفترداری، ماشین‌نویسی و یا خدمات سودمند دیگر باشد و به راستی اگر قرار است این کار‌آیی و مهارت و فن در خدمت جامعه قرار گیرد، چرا این بانوی فعال دارای «پوشش اسلامی» نباشد؟

نمی‌گویم حتما چادر، چادر یکی از انواع پوشش اسلامی است و مانتو شلوار و روسری بلند نوعی دیگر و این نوع دوم پوششی است متناسب برای فعالیت که زن در این پوشش می‌تواند هم پوشیده باشد، هم فعال.» (۳)

شهید دکتر بهشتی در سخنرانی دیگری با عنوان «آزادی در اجتماع» که به تاریخ ۱۱ آذر ۱۳۵۹ ایراد کرده ضمن تاکید بر نقش ایمان در حجاب زن در اسلام اشاره‌ای به نوع و اندازه پوشش زنان و تربیت صحیح اخلاقی کرده تا تربیت اجتماعی صورت صحیحی به خود گیرد. بخشی از این سخنرانی را با هم می‌خوانیم: «یک نمونه نقش مؤثر تربیت عفت نفس در زن و مرد در تنظیم و بهبود برخورد اجتماعی زن و مرد در صحنه حج دیده می‏‌شود. یک آزمایشی که هر سال تکرار می‏‌شود. درست است که باید به کمک بسیاری از نظامات اجتماعی دیگر جلوی طغیان جنسی را گرفت اما نقش ایمان، نقش عامل معنوی، نقش عفت متکی به ایمان را در این مورد نباید نادیده بگیریم و رفقا با کمال تأسف در جامعه دینی ما این نقش رو به ضعف است. حجاب زن رو به ضعف است و بسیار بد است. زن باید در جامعه طوری بیاید که لااقل هوس‏‌انگیزی او کم بشود و حالا ما نمی‌گوییم از بین برود اما کم بشود. خیلی فرق است بین یک زنی که اندامش پوشیده است (سرش) مو‌هایش پوشیده، دستش پوشیده، تنش پوشیده، پا‌هایش پوشیده حالا یا با چادر یا با روسری و پالتو و شلوار ولی بالاخره پوشیده و بین زنی که نیمه‌برهنه می‏‌آید بیرون. رعایت حجاب اسلامی در کم کردن فساد جنسی، فساد اخلاقی ناشی از بی‏‌بندوباری جنسی درست است و ما باید روی آن تکیه کنیم اما این فقط یک پایه مطلب است. یک پایه بزرگ مطلب، تربیت زن و مرد مسلمان است به طوری که در برخورد با یکدیگر مواظب باشند که چه می‏‌کنند و کجا هستند. قرآن (یک جا به زن و مرد مسلمان می‏‌گوید) یک جا به زنان مسلمان می‏‌گوید پوشیده بیایید. بیش از یک جا به زن و مرد مسلمان می‏‌گوید در برخورد با یکدیگر چشم‏‌چرانی و هیزی نکنید. ای پیغمبر به مردان مسلمان بگو در برخورد با زنان چشمشان را به آنها ندوزند و به زنان مسلمان بگو که در برخورد با مردان به آنها چشم ندوزند. هیز به هم نگاه نکنند، برخوردشان برخوردی پاک و نگاهشان نگاهی پاک باشد.»

آخرین رأی شهید بهشتی در باب حجاب مربوط به سخنرانی در جلسه حزب جمهوری اسلامی در ۲۷ خرداد ۱۳۶۰، ۱۰ روز قبل از شهادت ایشان است. شهید بهشتی در این نظر صریحا تاکید می‌کند که نوع و اندازه حجاب از نظر او به عنوان یک اسلام‌شناس چیست و وظایف مسلمانان دیگر در قبال زنان مسلمان با این پوشش اسلامی چگونه تعریف می‌شود:

«ما اعلام کرده‏‌ایم که شلوار و روپوشی که تنگ نباشد و روسری کامل، پوشش اسلامی است. مبادا در حزب نسبت به این پوشش حساسیت بی‏‌جا باشد. دیگر دوباره از مواضع قطعی اعلام شده‏‌مان برنگردید. چادر پوشش است، شلواری که تنگ نباشد و روپوشی که تنگ نباشد و روسری‌ای که کافی باشد هم پوشش کامل اسلامی است. بنابراین، اگر خواهری با این پوشش بیاید در حزب – یا در مناطق، حوزه‏‌ها یا کلاس‏‌ها – مبادا خواهر یا برادری متعرض او بشود و به او انتقاد کند. این انتقاد نابه‌جا و غیر وارد است. مواضع مشخص خودمان را رعایت کنیم.»(۵)


منابع:

۱- «جایگاه زن در اسلام». منتشر نشده. آرشیو بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی.

۲- منتشر نشده. آرشیو بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی.

۳- نقش اجتماعی و حقوقی زن در اسلام. علی محمدی گرمساری. ۱۳۶۰ قم.

۴- «آزادی در اجتماع». منتشر نشده. آرشیو بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی.

۵- حزب جمهوری اسلامی، گفتار‌ها، گفت‌وگو‌ها، نوشتار‌ها. شهید آیت‌الله دکتر سید محمد حسینی بهشتی. بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی. انتشارات روزنه، تهران۱۳۹۰، ص ۲۰۴.


انتهای پیام

چقدردکتربهشتي انسان مترقي بوددرواقع اسلام درست وترقي وتعريف درست ازاسلام ناب خداباانبيامحشورش کند

شفقنا – مساله حجاب مدتی است که در کشور ما  چالش‌هایی را بوجود آورده  واز زوایای مختلف مورد بحث قرار گرفته است ،در این بین رجوع به نظرات صاحب نظران و تعریف آنان از حجاب قطعا می‌تواند راهگشای بسیاری ازتنگناها باشد.
آیت الله شهید بهشتی از جمله اسلام شناسانی است که آراء او در خصوص حجاب سال‌ها است مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. به همین منظور خبرنگار شفقنا سراغ دکتر علیرضا بهشتی فرزند ایشان رفته و در خصوص آراء شهید بهشتی درباره حجاب گفت و گویی انجام داده است.
دکتر بهشتی عدم دقت کافی در صحبت یا نوشته فرد مقابل را در بسیاری اوقات، یکی از مهم ترین علل سوءتفاهمات و عدم مفاهمه بین افراد دانست و گفت: بنده هیچ گاه عرض نکردم که شهید بهشتی با حجاب مخالف است. ادعای بنده این است که ایشان با اجباری بودن حجاب، به دلیل مبانی انسان شناختی که داشتند، نمی توانست موافق باشد.
عضو هیات علمی داشگاه تربیت مدرس بیان کرد: متاسفانه ما تصور می کنیم، اگر فردی در حد نصاب بالا حجاب نداشته باشد، بی بندوبار است. در حالی که این طور نیست. واقعا برخی از نگاره هایی که درباره مساله حجاب نوشته می شود یا حرف هایی که زده می شود، توهین آمیز است. من حق ندارم بگویم خانمی که حجاب ندارد، عفت ندارد.

متن گفت و گوی شفقنا با دکتر بهشتی را در ادامه بخوانید:

*پیرو اظهار نظر اخیر شما درباره موضوع حجاب، برخی افراد نمونه هایی از سخنرانی مرحوم شهید بهشتی را به عنوان نمونه آوردند که ایشان هم ملتزم و معتقد به وضع حجاب به صورت قانون در جامعه بودند. می خواستم نظر شما را درباره این موارد بپرسم، در قبال این نمونه ها چه می توان گفت؟
اول از همه باید تفکیکی بین بحث ها قائل شویم و خواهش می کنم دوستان، در بحث ها دقت نظر را در کاربرد کلمات مدنظر قرار دهند. در بسیاری اوقات، یکی از مهم ترین علل سوءتفاهمات و عدم مفاهمه بین افراد، این است که دقت کافی در صحبت یا نوشته فرد مقابل خود نداریم. بنده هیچ گاه عرض نکردم که شهید بهشتی با حجاب مخالف است.

بنده هیچ گاه عرض نکردم که شهید بهشتی با حجاب مخالف استنظر شهید بهشتی درباره حجاب

ادعای بنده این است که ایشان با اجباری بودن حجاب، به دلیل مبانی انسان شناختی که داشتند، نمی توانست موافق باشد و ما شواهدی دال بر این نداریم که شهید بهشتی دنبال این مساله بوده است. بنابراین سخن من این نبود که شهید بهشتی حجاب را قبول نداشت. شهید بهشتی، همانگونه که در بحث های خود مطرح می کند، حجاب را به عنوان یک مزیت برای حفظ شأن انسانی هم خانم‌ها و هم آقایان می داند، چون توجه دارید که موضوع مسئله حجاب، صرفا خانم ها نیستند و مراعات ضوابطی برای آقایان هم در آن مطرح است.

شهید بهشتی حجاب را به عنوان یک مزیت برای حفظ شأن زن و مردم می‌داند

در مقابل این ادعای من، عده ای هم با استناد به متن سخنرانی ایشان، ادعا می کنند که شهید بهشتی به حجاب اجباری معتقد بوده است. اجازه بدهید موردی که برخی از افراد به آن استناد می کنند را مرور کنیم. این سخنرانی در ۲۳ بهمن ۱۳۵۹ در مراسم گرامیداشت شهدای هویزه ایراد شده است. اجازه بدهید اول یک نگاه متنی و زمینه ای، چه به لحاظ ظرف تاریخی و چه به لحاظ بافتار گفتمانی شهید بهشتی داشته باشیم تا داوری درباره آن میسر بشود. یعنی می خواهیم بدانیم که چه تفسیر یا تفاسیری از این صحبت شهید بهشتی ممکن است. برای این کار باید خود متن را تجزیه و تحلیل کنیم، و بعد از آن به مجموعه اندیشه ای ایشان مراجعه کنیم، و بعد از آن عمل و رفتار ایشان را در این رابطه بررسی کنیم. تجزیه و تحلیل متنی، این سخنرانی، ناظر بر این موارد است:
– واقعیت زندگی اجتماعی نشان می دهد که رفتار افراد را نمی توان به صرف راهبری وجدانشان واگذاشت و صحبت از آزادی نامحدود، غیرعقلانی است.
– در آن زمان، خانم هایی بوده اند که پوشش مناسب برای حضور در اجتماع بر تن نمی کرده اند.
– تکیه شهید بهشتی بر بحث اقناعی است و ادبیات گفتار نشانی از استهزاء، توهین و تهدید ندارد.
– وقتی صحبت از نهی از منکر می شود، شهید بهشتی بحث بسیار عمیق، منتظم و مستندی که پیش از انقلاب در این باره داشته و منتشر هم شده است را مد نظر دارد. علاقمندان را به خواندن آن کتاب توصیه می کنم.
– آن وقت هم که صحبت از نوعی محدودیت می شود، صحبت از عدم تحمل پوشش زننده برخی از خانم ها توسط «جامعه» است نه «حکومت».
اما به لحاظ ظرف تاریخی، توجه داشته باشیم که در آن زمان، هنوز برخی از خانم ها با پوشش هایی که از قبل از انقلاب رایج بود و در همان زمان هم نامتعارف و جلف شمرده می شد در انظار عمومی ظاهر می شدند. وضعیت لباس این افراد به گونه ای بوده که شهید بهشتی از آن با تعبیر «نیمه برهنه» یاد می‌کند. نگاهی به تصاویر باقیمانده از آن زمان، معنی و مفهوم این توصیف را نشان می دهد. بنابراین، اینجا مسئله حجاب خانم ها در حدودی که امروزه مراد می شود نیست، بلکه استفاده از پوشش های نامناسبی است که فرد را نیمه عریان نشان می دهد.
و بالاخره برای مشخص شدن بافتار گفتمانی، می خواهم خطوط اصلی فهم ایشان از انسان اسلام را هم به اشاره مطرح کنم تا ببینیم روح حاکم بر منظومه فکری شهید بهشتی با چه تفسیری از این سخنرانی سازگارتر است. از نظر ایشان، وجه ممیزه انسان نسبت به موجودات دیگر، قوه اختیارش است و اینکه بتواند انتخاب‌گری داشته باشد. این انتخاب‌گری دارای دو مقدمه لازم است: یکی اینکه انتخاب «آگاهانه» باشد و دیگری «آزادانه».

وجه ممیزه انسان نسبت به موجودات دیگر، قوه اختیارش است و اینکه بتواند انتخاب‌گری داشته باشد

من برای این بحث، از ادبیات خود آقای بهشتی استفاده می کنم. بحث آگاهی در انتخاب که امری مشخص است؛ یعنی فرد باید نسبت به ابعاد و اشکال مختلف مساله آگاهی داشته باشد. اما در بحث آزادی، نباید مانعی برای انتخاب گری فرد وجود داشته باشد. موانع می تواند بسیار متنوع و به اشکال مختلف باشد.

از دیدگاه شهید بهشتی نباید مانعی برای اتتخاب گری فرد وجود داشته باشد

این بحث قرن هاست توسط فلاسفه اخلاق و فلاسفه سیاسی انجام شده است. یکی از موانع این است که قول یا عمل فرد دیگری مانع انتخاب‌گری من شود. برای همین است که ما هم نظر با غربی ها می گوییم آزادی نامحدود در هیچ جایی وجود ندارد و نمی تواند وجود داشته باشد. اولین امری که این آزادی را محدود می کند این است که گفته می شود«آزادی تا جایی جایز است که به آزادی دیگران لطمه ای وارد نکند». اصل لاضرر هم ناظر به همین موضوع است. بنابراین، جامعه باید اجازه ندهد که مانعی برای انتخاب آزادانه و آگاهانه من وجود داشته باشد و قانون هم باید پشتیبان همین مسئله باشد.

جامعه باید اجازه ندهد که مانعی برای انتخاب آزادانه و آگاهانه من وجود داشته باشد و قانون هم باید پشتیبان همین مسئله باشد

مرزهای کلی این مقوله در فلسفه اخلاق مورد بحث قرار گرفته است. در آئین اسلام هم همین طور است. به قول شهید بهشتی، «کوشش اسلام این است انسان آزاد تربیت کند، آزاد از همه چیز، آزاد از بند هوی و هوس، آزاد از بند جاه طلبی و قدرت و ثروت، آزاد از تسلط دیگران، آزاد آزاد، تا راه خویشتن را همواره آزادانه انتخاب کند.» ممکن است برخی ایراد بگیرند که این سخن شهید بهشتی مربوط به قبل از انقلاب است و بعدا ایشان تغییر عقیده دادند. در سخنرانی مدرسه فیضیه در سال ۱۳۵۸ هم، این باور بنیادی را در ایشان ملاحظه می‌کنیم: «انسان بالفطره خواهان آزادى است. مى‏خواهد خودسازى داشته باشد، اما خودش خودش را بسازد. مبادا بر خلاف دستور قرآن، مسلمان بودن و مسلمان زیستن را بخواهید بر مردم تحمیل کنید که اگر تحمیل کردید، آنها علیه این تحمیلتان طغیان خواهند کرد.»
شهید بهشتی می‌گفت مبادا بر خلاف دستور قرآن، مسلمان بودن و مسلمان زیستن را بخواهید بر مردم تحمیل کنید که اگر تحمیل کردید، آنها علیه این تحمیلتان طغیان خواهند کرد

بارها اعلام می کند که نباید هیچ اجباری در آئین زیستن باشد و انسان باید با انتخاب خود به راه سعادت برود یا خود به راه شقاوت برود. برای این که سخن به درازا نکشد، دعوت می کنم دوستان خودشان به مجموعه مناظره های تلویزیونی ایشان با عنوان «آزادی، هرج و مرج، زورمداری» در خرداد ۱۳۶۰، یعنی چند هفته مانده به شهادتشان، مراجعه کنند که مجموعه کامل آن را بنیاد نشر آثار و اندیشه های شهید آیت الله دکتر بهشتی امسال منتشر کرده است.
یک سؤال باقی می‌ماند: آیا ایشان در عمل هم به این دیدگاه ارشادی پایبند بوده، یا میان حرف و عملش فاصله بوده است؟ در پاسخ، کافی است به رفتار ایشان در قوه قضاییه مراجعه شود. خاطرات همکاران ایشان در دادگستری و تصاویر باقیمانده نشان می دهد که با وجود این که ریاست دیوانعالی کشور را بر عهده داشت، حتی درباره کارکنان دستگاه قضایی هم برای محدودیت پوشش خانم ها و آقایان کارمند اعمال اجبار نکرد، هرچند بارها تذکر و توصیه کرد.
با اینکه رییس دستگاه قضا بود حتی درباره کارکنان دستگاه قضایی هم برای محدودیت پوشش خانم ها و آقایان کارمند اعمال اجبار نکرد، هرچند بارها تذکر و توصیه کرد

*مرزبندی هایی که شما می گویید براساس چه ملاک و معیارهایی صورت می گیرد؟
عرض کردم که این مرزبندی ها بر اساس هنجارها و عرف رایج هر جامعه تعیین می شود. عرف هم می تواند با شرایط زمان و مکان عوض شود. باید دید عرف جامعه فعلی ما چه می گوید؟ این مساله به لحاظ مباحث بین المللی نیز در همه جای دنیا پذیرفته شده است، حتی قبل از آنکه بحث جهانی شدن مطرح شود. حتی در کشورهایی که آزادی ها بسیار زیاد هستند، خط قرمزهایی وجود دارد. آن خط قرمزها برای نمونه درباره مساله پورن و روسپیگری است. همین امروز در انگلیس، اروپا یا آمریکا زنان و مردان اجازه ندارند که به صورت کاملاً برهنه در خیابان ها یا اماکن عمومی ظاهر شوند. اگر چنین کاری انجام دهند، پلیس آنها را بازداشت می کند. مشابه این اتفاق سال گذشته در آمریکا افتاد و پلیس فرد خاطی را بازداشت کرد. زمانی هم که ما در آلمان بودیم، چنین اتفاقی در هامبورگ از سوی یک مرد به عنوان یک حرکت اعتراضی افتاد، که پلیس فوراً او را بازداشت کرد. بنابراین این جور نیست که کسی اجازه داشته باشد بصورت کاملاً برهنه در آن جوامع ظاهر شود. این نشان می دهد که تمامی جوامع، خط قرمزهایی را برای خود تعیین می‌کنند. بنابراین، اگر گفته شود که جامعه ایران، میزان معینی از پوشیدگی خانم ها و آقایان را به لحاظ رعایت اخلاق جمعی تحمل می کند و بیش از آن را برهنگی و تجاوز به آزادی انتخاب دیگران می داند، این حرف هم به لحاظ فلسفی و هم به لحاظ مباحث و استدلال های رایج در دنیای مدرن، قابل قبول است.
یادمان هست که گفتیم اگر شرایط برای انتخاب گری من فراهم نباشد که بتوانم انتخابی عقلانی توام با اختیار داشته باشم، بدان معناست که شما جلوی انتخاب مرا گرفتید. بنابراین، اینکه افراد به لحاظ جنسی تحریک نشوند، می تواند یک کد تلقی شود و چیزی که باعث تحریک شود را نیز عرف مشخص می کند. اینجا هم عین احکام فقهی، ما حکم را تعیین می کنیم نه موضوع؛ تشخیص موضوع بر عهده خود افراد است، چون واقعیت این است که آستانه تحریک‌پذیری افراد می تواند متفاوت باشد. قرار نیست انسان ها ملاک قرار گیرند، بلکه احکام را روی معدل جامعه در نظر می گیرند نه روی افرادی خاص که دچار افراط و تفریط هستند.

احکام را روی معدل جامعه در نظر می گیرند نه روی افرادی خاص که دچار افراط و تفریط هستند

*اما موضوع مهم اینجاست که این خط قرمزها باید چطور تعیین شوند؟
گفتیم که ما هم می توانیم بگوییم در عین حال که حجاب را اجباری نمی کنیم؛ اما یکسری ضوابط مبتنی بر کدهای برآمده از عرف جامعه مان برای پوشش داریم. می توانیم این را اعلام کنیم و هیچ اشکالی هم ندارد و خلاف آزادی محسوب نمی شود. مهم این است که این کدها چگونه تعریف بشوند. اینجاست که به سازوکارهای خردورزی همگانی متوسل می شویم. با توجه به این که اکثریت مردم ایران مسلمان هستند، خردورزی همگانی در این مورد یعنی تصمیم گیری درباره چنین موضوعاتی، قبل از هر چیز مبتنی بر نظام دانایی کشور یعنی اسلام شناسانی که در حوزه، دانشگاه و یا خارج از آن هستند باشد. برآیند مباحث آنها، باید مسلماتی که اسلام نمی تواند از آنها کوتاه بیاید را تعیین کند و بگوید که تعریف حجاب چنین و چنان است و آنچه خط قرمز محسوب می شود و به آزادی دیگران در انتخاب گری هایشان آسیب می زند را معین كند. این یک کار کارشناسی است و اسلام شناسان باید وارد این بحث شوند. بگذارید یک مثال دیگر بزنم. در نظر بگیرید وزارت بهداشت اعلام کند که نباید فلان دارو را مصرف کرد یا فلان روش معالجه مجاز نیست. در این حالت، وزیر بهداشت این مسائل را بر اساس دانش خودش که اعلام نمی کند، بلکه می گوید جامعه پزشکی به این نتیجه رسیده است. بنابراین، مباحث دینی مان در کشور هم باید بر اساس برآیند جامعه کارشناسی در این زمینه باشد. مرحوم آیت الله هاشمی چند سال قبل از فوت شان، نکته ای را درباره شورای نگهبان مطرح کردند که عده ای به عمق آن توجه نکردند یا سیاسی برخورد کردند. آقای هاشمی فرمودند آیا اعضای شورای نگهبان که تصمیم می گیرند نظر شخصی خود را می دهند یا به نمایندگی از جامعه علمی-فقاهتی این حرف ها را می زنند؟ اگر شخصی است، هیچ دلیلی وجود ندارد که ما آن نظرات را به عنوان ملاک و معیار شرعی یا شرعی نبودن یک موضوع قرار دهیم؛ اما اگر برآیند حوزه، دانشگاه و نظام فکری فقهی جامعه هستند، نظرات آنها ملاک است. آقایان فقهای شورای نگهبان هم محترم و هم عالمند. کسی هم از لحاظ توان علمی با آنها مساله ای ندارد. ولی اینکه آن ها تا چه اندازه تفکرات فقهی کشور را نمایندگی می کنند، مهم است. نمی توان با تصمیمات دورهمی، برای یك كشور سیاستگذاری کرد. بنابراین راه حل این است که در مرحله اول، این مساله در جامعه تخصصی و میان کارشناسان به بحث و گفت و گوی آزاد گذاشته شود، زیرا دیدگاه های مختلفی درباره حجاب وجود دارد. بعد از آن به یک جمع بندی برسند و ملاک ها برای تعیین موضوع مشخص شده یا تعیین حکم شود.

نمی توان با تصمیمات دورهمی، برای یك كشور سیاستگذاری کرد

* چه دستگاهی باید متولی اجرای این مساله قرار گیرد؟

بخشی از اجرای این مساله بر عهده اجتماع و مردم است. اما آنجایی که به حکومت بازمی گردد، خط قرمزها باید با دقت و وسواس خیلی زیادی تعیین بشود. برای نمونه، شما می توانید بگویید ضرر زدن به بدن اشکال دارد، بنابراین، سیگار کشیدن هم دارای اشکال است؛ نوشابه خوردن هم اشکال دارد. برای جلوگیری از هرکدام از این موارد نمی توانید پلیس تعیین کنید، وگرنه شما شهروندان جامعه را صغیر فرض کرده اید. اگر شهروندانتان صغیر هستند، پس در انتخابات ها هم نمی توانند شرکت کنند. اما حالا در نظر بگیرید عده ای اقدام به تولید و توزیع مواد مخدر که موجب اعتیادی بی بازگشت می شود، کنند. در اینجا افرادی که معتاد می شوند، از آنجا که راه بازگشت و تجدیدنظر برایشان وجود ندارد، حق انتخاب گری از آنها سلب می شود. جامعه در چنین حالتی به پلیس حق می دهد که وارد میدان شود و جلوی کسانی که اقدام به توزیع موادمخدر می کنند را بگیرد.
در مورد مساله حجاب همین طور است. حیف که ما ارزش واقعی همه مفاهیم را با سوء استفاده از آنها، از بین می بریم.

حیف که ما ارزش واقعی همه مفاهیم را با سوء استفاده از آنها، از بین می بریم

اگر سابقه بد گشت ارشاد نبود، می توانستیم راحت بگوییم اصل مسأله حجاب «ارشادی» است

اگر سابقه بد گشت ارشاد نبود، می توانستیم راحت بگوییم اصل مسأله حجاب «ارشادی» است.
مسلما در هر جامعه ای، برخی افراد تلاش می‌کنند هنجارهای مورد قبول جامعه را زیر پا بگذارند. اما برخورد با آنها باید با پشتوانه قانونی باشد. قانونی که شفاف و روشن در این زمینه و مبتنی بر فرآیندهای تصمیم گیری حاصل از خردورزی همگانی شکل گرفته باشد. باید قانونی داشته باشیم که مجلس چارچوب هایی برای حجاب در آن به روشنی تعیین کرده باشد.
باید قانونی داشته باشیم که مجلس چارچوب هایی برای حجاب در آن به روشنی تعیین کرده باشد
البته مجلس امروز یکباره و شتابزده نمی تواند چنین کاری انجام دهد و این اقدام باید بعد از بحث‌های کارشناسی صورت گیرد. بدین صورت که مثلا یکی دو سال از بحث آزاد بشود و همگان، چه آنها که معتقد به حجاب اجباری هستند و چه آنها كه قائل به حجاب اختیاری هستند، چه آنهایی که نسبت به خود مسأله حجاب اشکال دارند و معتقدند این مساله مستندات فقهی ندارد و چه آنها که می گویند دارد، بتوانند مستندات خود را از کتاب و سنت ارائه کنند. بیاییم به جای خط کشی ها و ایجاد خصومت میان اعضای جامعه، راه را بر همزیستی مسالمت آمیز بر مبنای خردورزی همگانی باز کنیم. منتقدان به حجاب اجباری را خودفروخته و فریب خورده و جاهل و منادیان ترویج بی عفتی و مانند این ها نخوانیم.

منتقدان به حجاب اجباری را خودفروخته و فریب خورده و جاهل و منادیان ترویج بی عفتی و مانند این ها نخوانیم

حتی منتقدانی که در خارج از کشور هستند، بسیاری شان به همان اندازه ما دلسوز مملکت و دلنگران آینده این کشور هستند. راه را برای یک گفتگوی همگانی به دور از هیجان های سیاسی باز کنیم. باید نظرات به بحث عمومی گذاشته شود. پس از آنکه بحث عمومی شکل گرفت، مانند کارهای تحقیقاتی و علمی، وارد فرآیند سیاست گذاری می شود و می تواند به شکل یک طرح در مجلس مطرح شود.

راه را برای یک گفتگوی همگانی به دور از هیجان های سیاسی باز کنیم

*استدلالی که طرفداران قانون فعلی حجاب، نظیر آقای مطهری مطرح می کنند، این است از آنجا که بدحجابی یا بی حجابی روی تمام جامعه اثر می گذارد؛ این گونه نیست کسی که حجاب ندارد، مربوط به خودش باشد و دارای بعد اجتماعی است. یعنی به دیگری ضرر می زند و در اینجا باید قانون وارد عمل شود.
ابعاد این مسئله باید دقیقا مورد بحث قرار گیرد که تا چه حد بی حجابی می تواند به دیگری ضرر زند؟ من یک سال لبنان زندگی کردم. در لبنان خانم ها یا حجاب دارند یا ندارند و موضوعی به نام بدحجابی مشاهده نمی شود. هیچ گونه مشکلی هم میان بی حجاب ها و باحجاب ها وجود ندارد که هیچ، حتی ممکن است در یک خانواده یک خانم حجاب داشته باشد و خواهرش بی حجاب باشد.
در دانشگاه های لبنان نیز دختران بی حجاب با محجبه ها دوست هستند و این موضوع را مساله شخصی خود می‌دانند. بنابراین، این موضوع در حد هنجارهای مورد پذیرش جامعه، مشکلی ایجاد نخواهد کرد. جایی مشکل ایجاد می شود که یک فرد کدهای اخلاقی مورد پذیرش جامعه را زیر پا گذاشته باشد. من بسیاری از خانم هایی که بدحجاب خوانده می شوند را دیده ام که به نحوه لباس پوشیدن برخی خانم های دیگر اعتراض می کنند که چرا لباس زننده پوشیده اند و نسبت به عدم رعایت هنجارها و آنچه عرف نمی پسندد انتقاد می کنند. این بدان معناست که جامعه نسبت به حدود معمول توجه دارد.
جایی مشکل ایجاد می شود که یک فرد کدهای اخلاقی مورد پذیرش جامعه را زیر پا گذاشته باشد
متاسفانه ما تصور می کنیم، اگر فردی در حد نصاب بالا حجاب نداشته باشد، بی بندوبار است. در حالی که این طور نیست. واقعا برخی از نگاره هایی که درباره مساله حجاب نوشته می شود یا حرف هایی که زده می شود، توهین آمیز است. من حق ندارم بگویم خانمی که حجاب ندارد، عفت ندارد.

من حق ندارم بگویم خانمی که حجاب ندارد، عفت ندارد

بسیاری از خانم هایی که در خارج کشور زندگی می کنند و حجاب ندارند، عفیف و بسیار پایبند و اهل نماز و روزه هستند. این مساله هم مانند خودی و ناخودی کردن های ما از ابتدای انقلاب است. ما که نباید همه چیز را سفید و سیاه ببینیم. این طور نیست که هرکسی که حجاب دارد مسلمان و عفیف و مومن باشد و هرکسی که حجاب ندارد نه مسلمان و نه عفیف باشد. نه سیره پیامبر و نه سیره ائمه(ع) این را تایید نمی کند.

این طور نیست که هرکسی که حجاب دارد مسلمان و عفیف و مومن باشد و هرکسی که حجاب ندارد نه مسلمان و نه عفیف باشد

اجازه بدهید روایتی را از امام جعفر صادق (ع) به نقل از شهید بهشتی در کتاب «اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان در اروپا» عینا برای تان بخوانم:
«ابوعبدالله، يعني امام صادق(ع)، در حيره بود. من و گروهي از دوستان را به دنبال كاري فرستاد. شامگاه برگشتيم. بستر من در سرايي بود كه منزل كرده بوديم. خسته بوديم و من يك‌سو خود را در بستر انداختم. در همين وقت امام صادق ـ عليه السلام ـ به سراغ ما آمد. من برخاستم و نشستم. امام هم بر بالاي بستر نشست و دربارة كاري كه مرا به دنبال آن فرستاده بود سؤال كرد. جريان را گزارش دادم. امام خدا را سپاس گفت. بعد صحبت يك عده به ميان آمد. من گفتم: فدايت شوم! ما از اين عده بيزار هستيم چون عقيده آنها در مورد مسئله «امامت» با ما يكي نيست و معتقد به امامت شما ـ كه امام صادق هستيد ـ نيستند. امام گفت: آن‌ها دوستدار ما، خاندان پيغمبر، هستند ولي عقيدة آن‌ها با شما در مورد امامت يكي نيست، آن وقت شما از آن‌ها بيزاريد؟! گفتم: بله!‌ گفت: پيش ما هم چيزهايي (معارف عاليه‌اي) هست كه پيش شما نيست؛ آيا سزاوار است ما به اين دليل از شما بيزار باشيم؟ گفتم: فدايت شوم! نه. گفت: پيش خدا چيزهايي (علم‌هاي الهي) هست كه پيش ما نيست؛ آيا فكر مي‌كني كه خدا به اين جهت ما را مطرود كرده است؟ گفتم: فدايت شوم! به خدا قسم، نه. حال مي‌گويي ما چه كنيم؟ گفت: آن‌ها را دوست بداريد و از آن‌ها بيزار نباشيد و جدايي نگيريد. در ميان مسلمان‌ها كساني هستند كه از ايمان و معرفت يك سهم دارند، كساني دو سهم،كساني سه سهم، كساني چهار سهم، كساني پنج سهم، كساني شش سهم و كساني هفت سهم. شايسته نيست آنچه ”از كمال در ايمان و عمل و معرفت“ در صاحب دو سهم است بر صاحب يك سهم تحميل شود؛ نه آنچه در صاحب سه سهم است بر صاحب دو سهم، نه آنچه در صاحب چهار سهم است بر صاحب سه سهم، نه آنچه در صاحب پنج سهم است بر صاحب چهار سهم، نه آنچه در صاحب شش سهم است بر صاحب پنج سهم و نه آنچه در صاحب هفت سهم است بر صاحب شش سهم.»

امثال این روایات نشان می دهد که وقتی اسلام می خواهد به عنوان یک آیین اجتماعی درجامعه مطرح شود، با واقعیت های جامعه سروکار دارد، نه با آرمان ها و ایده آل های انتزاعی. همیشه همین طور بوده است. کسانی که فکر می کنند نباید به این گونه ملاحظات درباره پیاده کردن اسلام فکر کرد، همیشه در ترویج اسلام شکست خورده اند. شهید بهشتی یک تمایز مهم را مورد تأکید قرار می دهد و می گوید ما واقع گرا نیستیم اما واقع بین هستیم. اسلام دین واقع بینی است. حالا که این ادعا وجود دارد که بی حجابی به جامعه آسیب می زند، باید دید تا چه حد و چگونه آسیب می زند. با کلی گویی که نمی توان به نتیجه رسید.

وقتی اسلام می خواهد به عنوان یک آیین اجتماعی درجامعه مطرح شود، با واقعیت های جامعه سروکار دارد، نه با آرمان ها و ایده آل های انتزاعی

این که نقل می کنم از آخرین سخنان شهید بهشتی در حزب جمهوری اسلامی در خرداد ۱۳۶۰ است. ایشان در جلسه تشریح مواضع حزب می گویند، اینجا یک برادری یادداشت داده است که به این خواهرانی که در دفتر حزب جمهوری اسلامی هستند تذکر دهید که حجاب کامل داشته باشند، چون بسیاری از خواهران ما با روسری و مانتو به اینجا می آیند. در پاسخ می گوید اینجا بارها گفتم و این آخرین باری باشد که چنین مساله ای را بازگو می کنم؛ به نظر ما روسری و مانتو با شرایطی که گفتیم حجاب کامل است و چادر نیز حجاب کامل به حساب می آید و ای بسا که روسری و مانتو بهتر باشد، برای اینکه جلوی تحرک خانم ها را کمتر می گیرد. ببینید بعد رفتن اشخاصی چون آیت الله بهشتی، به تدریج گفتند روسری و مانتو نمی شود باید چادر باشد.
بعد رفتن اشخاصی چون آیت الله بهشتی، به تدریج گفتند روسری و مانتو نمی شود باید چادر باشد
بعد گفتند روسری و مانتو هم اگر باشد، فلان رنگ ها نمی شود. مرحوم مادر و خواهر من در آلمان، لباس روشن می پوشیدند. روسری و مانتویی زیبا و روشن می پوشیدند.

مرحوم مادر و خواهر من در آلمان روسری و مانتویی زیبا و روشن می پوشیدند

این مدعیاتی دینی را از کجا می آوریم؟ به نظر می رسد که این مسائل از سلیقه و برداشت‌های شخصی ما نشأت بگیرد نه مطالعات عمیق و کارشناسانه. و اگر ما برداشت های شخصی خود را وارد مسائل دینی کرده و به خورد مردم می دهیم که مثال بارز بدعت است. این موضوع باید در یک فرآیند کارشناسی و در ابعاد جامعه شناختی، روانشناختی و اسلام شناختی بررسی شود. دوستان را قویاً به مطالعه دو منبع توصیه می کنم. آنهایی که کمتر حوصله دارند، کتاب جیبی کوچک «کوششی نو در راه شناخت تحقیقی اسلام» شهید بهشتی را بخوانند. آقای بهشتی در این طرح که در سال ۱۳۴۹ نوشت، نشان می دهد که فقاهت در زمان ما چه مشکلی دارد. ایشان راه حل نشان می دهد که توصیه به خواندن این کتاب می کنم. بنده نیز در کتابی که اخیراً با عنوان «هفت مقاله در شناخت اندیشه سیاسی شهید بهشتی» منتشر کرده ام، بایسته های نواندیشی دینی در اندیشه شهید بهشتی را تشریح کرده ام که دوستان می‌توانند مطالعه کنند. اگر قرار باشد ما در این زمینه ها حرفی بزنیم، با اظهارنظرهای شخصی و سلیقه ای به جایی نمی‌رسیم. این کار مانند هر کار علمی و تخصصی دیگر باید با اصول و متدولوژی خودش انجام بشود و به نتیجه برسد.
بنابراین، دوستان مشوش نشوند. بنده طرفدار حجاب هستم. مرحوم شهید بهشتی نیز طرفدار حجاب بودند. برخی از دوستان گلایه کردند که مراقب باشم چرا که ممکن است طرح این مسأله توطئه ای خارجی باشد. بنده عرضم این است که دیدگاه شهید بهشتی درباره حجاب را لااقل دوبار پیش از این هم مطرح کرده ام. چه شده که حالا مورد توجه گسترده تری قرار گرفته؟ معلوم می شود که الان جامعه در این باره سؤال دارد. ما باید مشفقانه گذشته خود را نقد کرده و عیوب و متدولوژی صحیح رفع آنها را پیدا کنیم و براساس آن متدولوژی پیش رویم. اگر در گذشته کار اشتباهی کرده ایم و راهی را اشتباه آمده ایم، هیچ اشکالی هم ندارد، می توانیم برگردیم. خوشبختانه امروز نیروی انتظامی تلویحاً اعلام می کند با مسئله پوشش خانم ها برخورد سخت نخواهد کرد. این، یک قدم به جلوست.

خوشبختانه امروز نیروی انتظامی تلویحاً اعلام می کند با مسئله پوشش خانم ها برخورد سخت نخواهد کرد. این، یک قدم به جلوست

* نگران هایی درباره بازنگری در این موارد وجود دارد، دلایلش را جه می دانید؟
به غلط تصور می کنیم نظام با این کار دچار تزلزل می شود. در صورتی که برعکس، دارای استحکام هم خواهد شد. به این مسأله، راهکارهای استحکام بخشی در سیستم می گویند، نه براندازی آن. یک سیستم باید هم ظرفیت عیب یابی و هم توانمندی برای رفع عیوب را داشته باشد. هر سیستمی اعم از خانواده، مدرسه، کشور، جامعه جهانی اگر این دو امکان را از خود سلب کند، سقوط كرده و اضمحلالش حتمی است. دوستانی که در این رابطه شک دارند، می‌توانند برای نمونه، تاریخ سقوط امپراطوری روم را مطالعه کنند. آن را که دیگر من ننوشته ام که عده ای بگویند چرا فلانی این حرف ها را زده است. بخوانند و مشاهده کنند امپراطوری روم صعود و سقوطش چگونه اتفاق افتاد. ما باید خودمان عیوب خود را بیابیم. همانطور که ما به عنوان شخص، نیاز به مراقبه و محاسبه داریم، جامعه هم نیاز به مراقبه و محاسبه دارد و مکانیزم آن در آیین اسلام با عنوان اصل مهم و تقلیل‌ناپذیر امربه معروف و نهی از منکر مطرح شده است. عیب های گذشته خود را بیابیم تا راه اصلاح آشکار شود. شما یک ساختمان 40 ساله را مقاوم سازی می کنید، چطور یک نظام 40 ساله نیاز به مقاوم سازی ندارد؟ اگر این طور نبود؛ امام دستور بازنگری قانون اساسی، آن هم فقط پس از گذشت 10 سال را نمی داد. کاری ندارم که این بازنگری به کجا انجامید، ولی اصل قضیه ضرورت داشت. هیچ اشکالی ندارد که ما به گذشته خود نگاه کرده و عیوب را پیدا کنیم.
شما یک ساختمان 40 ساله را مقاوم سازی می کنید، چطور یک نظام 40 ساله نیاز به مقاوم سازی ندارد

اصل بازنگری در قانون اساسی ضرورت دارد

نظر شهید بهشتی درباره حجاب

انتهای پیام

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

ذخیره نام، ایمیل و وبسایت من در مرورگر برای زمانی که دوباره دیدگاهی می‌نویسم.

Δdocument.getElementById( “ak_js_1” ).setAttribute( “value”, ( new Date() ).getTime() );

نظر شهید بهشتی درباره حجاب

فعالیت این سایت بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. تمام حقوق برای پیشخوان محفوظ است. استفاده از مطالب و تصاویر این سایت فقط با ذکر نام پیشخوان و درج لینک به این سایت مجاز است.دربارهٔ ما | تبلیغات در پیشخوان

©2012-2022 https://www.pishkhan.com

نی نی سایت

نظر شهید بهشتی درباره حجاب
نظر شهید بهشتی درباره حجاب

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.