نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

نظر رهبری در مورد سیاست خارجی
نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

کلید واژه ها:
نظام بین الملل روابط بین الملل مقام معظم رهبرى سـیـاسـت خارجى جمهورى اسلامى ایران

ما برای بهبود خدمات خود از کوکی‌ها استفاده می‌کنیم. جزئیات بیشتر را در صفحه “حفظ حریم خصوصی کاربران” در وبسایت دویچه وله بخوانید.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی طی سخنانی از نیروی قدس سپاه به عنوان اهرمی در برابر دیپلماسی انفعالی در غرب آسیا تقدیر کرد. او گفت که سیاست خارجی همواره در مجمع بالادست وزارت خارجه تعیین می‌شود.

از چند روز پیش اعلام شده بود که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی قرار است روز یکشنبه ۱۲ اردیبهشت (دوم ماه مه) سخنانی بسیار مهمی ایراد کند.نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

این سخنان در شامگاه یکشنبه به طور مستقیم از شبکه سراسری تلویزیونی ایران منتشر شد.

او در این سخنان در کنار موضوعاتی چون روز معلم و روز جهانی کارگر و نیازهایی که معلم‌ها و کارگران ایران دارند و مسئولان باید به این نیازها رسیدگی کنند، از جمله اشتغال‌زایی و مسکن کارگران، به سه موضوع دیگر نیز پرداخت: انتخابات، نقش نیروی قدس سپاه پاسداران و سیاست خارجی ایران.

مضمون سخنان خامنه‌ای بسیار کلی مطرح شدند و از آنچه که تاکنون افکار عمومی با آن آشنا بود فراتر نرفت. مهم‌ترین نکات در این سخنرانی به قرار زیر است:

درباره انتخابات

انتخابات به معنای واقعی کلمه فرصتی “مهم و بی‌نظیر” است و به همین دلیل نباید مردم را از انتخابات دلسرد کرد.

با حرف‌های بیهوده و بدون پشتوانه نباید انتخابات را خراب کرد.

وقتی مردم در صحنه انتخابات حاضر باشند، هیچ قدرتی نمی‌تواند نظام را متزلزل کند.

عده‌ای مردم را دلسرد می‌کنند؛ خدشه کردن در کار مسئولان و شورای نگهبان غلط است.

انتخابات‌های گذشته سالم برگزار شدند، بنده چون مسئله را دنبال کردم و در مواردی شکایاتی انجام شده بود، بررسی کردیم، اما در هیچ انتخاباتی تخلف جدی که منجر به تغییر نتیجه شود را نداشته‌ایم.

انتخابات‌های ما همیشه سالم و همراه با سلامت و امانت بوده است.

گاهی هم مثل سال ۸۸ اغتشاش ایجاد می‌کنند که آن اتهامات بی‌انصافی و این اغتشاشات جرم است.

برخی وقتی می‌بینند نتایج انتخابات به سود آنها نبوده است، ادعای تقلب را مطرح می‌کنند.

بعضی کسانی که وارد میدان می‌شوند به طور فریبنده حرف‌هایی می‌زنند و ادعاهایی می‌کنند، بدون آنکه از امکانات و ظرفیت‌های کشور مطلع باشند. آنها باید برنامه ارائه دهند تا کارشناسان بتوانند روی آن نظر بدهند.

یا گاهی برخی حرف‌هایی می‌زنند که مشخص است قانون اساسی کشور را قبول ندارند. اگر کسی می‌خواهد کاندیدای ریاست‌جمهوری شود باید اسلام و قانون اساسی و اصول آن را قبول داشته باشند، جز این اگر باشد که فرد، شایسته ریاست‌جمهوری نیست.

درباره نیروی قدس سپاه پاسداران

از بعضی از مسئولین کشور هم این روزها حرف‌هایی شنیده شد که مایه تاسف و تعجب است؛ رسانه‌های دشمن این حرف‌ها را پخش کردند. حرف‌هایی که متناسب با این وظیفه مهم نیست. بعضی از این حرف‌ها تکرار حرف‌های خصمانه دشمنان و تکرار حرف‌های آمریکاست.

ما نباید حرفی بزنیم که این معنا را تداعی کند که ما داریم حرف دشمنان را تکرار می‌کنیم؛ چه درباره نیروی قدس و چه درباره شهید سلیمانی.

دشمنان مدتهاست از نفوذ نیروی قدس در منطقه ناراحت هستند.

اینکه بخشی بیاید و بخش دیگری را نفی کند اصلأ معنایی ندارد و نباید از مسئولان جمهوری اسلامی چنین رفتاری سر بزند.

نیروی قدس مهمترین عامل برای جلوگیری از دیپلماسی منفعلانه در غرب آسیاست. درباره سیاست خارجی ایران

همه این را بدانند که سیاست خارجی در هیچ کجای دنیا در وزارت خارجه تعیین نمی‌شود.

مسئولان عالی‌رتبه و فراتر از وزارت خارجه هستند که آن را تبیین می‌کنند؛ کاری که در شورای عالی امنیت ملی انجام می‌شود و البته وزارت خارجه هم در آن نقش دارد اما این سیاست‌گذاری در وزارت خارجه محدود نمی‌شود.

این‌جور نیست که تصمیم‌گیری تابع وزارت خارجه باشد، وزارت خارجه مجری است. سیاست‌های خارجی را همه مسئولان در شورای‌عالی امنیت ملی تعیین می‌کنند و وزارت خارجه باید آنان را به روش‌های خود عملی کند و پیش ببرد.

نباید جوری حرف بزنیم که معنایش این است که سیاست‌های کشور را باور نداریم و قبول نداریم، مراقب دشمن شاد کردن هم باشیم، جوری نباشد که دشمن را شاد کنیم.

دولت ایران اقدام سازمان اطلاعات سپاه در بازرسی دفاتری در مرکز ریاست جمهوری و وزارت خارجه را تکذیب کرده است. مدیر مسئول روزنامه جمهوری اسلامی می‌گوید اشکال ظریف این بوده که حرف‌های ۸ ساله را یک جا مطرح کرده است.  

در فایل صوتی ظریف به یمن نیز اشاره می‌شود که به نوعی تقابل نگرش میان ظریف و سلیمانی را آشکار می‌کند. ایرج مصداقی، تحلیلگر سیاسی با توجه به اهمیت جنگ یمن برای جمهوری اسلامی کوشیده به جنبه های ایدِئولوژیک موضوع بپردازد.
 

ظریف در کاانال اینستاگرامش متنی را منتشر کرده و در آن به دلیل جریحه‌دار شدن احساسات خانواده قاسم سلیمانی از آنها عذرخواهی کرده است. هم زمان علی مطهری از ظریف دفاع کرده و گفته بابت شفافیت باید از او تقدیر شود.
 

به گزارش صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ۲۰ نفر در ارتباط با انتشار فایل صوتی محمدجواد ظریف، وزیر خارجه توسط قوه قضائیه ممنوع الخروج شده‌اند. در گزارش‌ اشاره‌ای به نام و یا وظیفه این افراد در دستگاه دولتی ایران نشده است.
 

سخنگوی دولت در یادداشتی تمامی تقصیر انتشار فایل صوتی مصاحبه ظریف را بر گردن رسانه‌های خارج از کشور انداخت و آن را در راستای “کشاندن جنگ به داخل ایران” دانست.
 

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران در یک فایل صوتی که به‌تازگی منتشر شده در گفت‌وگو با سعید لیلاز از “تقابل تصمیمات نظامی قاسم سلیمانی با دیپلماسی و کارشکنی روسیه در مذاکرات برجام” سخن گفته است.
 

دولت می‌گوید درباره گفت‌وگوی “محرمانه” ظریف نباید “عجولانه و غیرمنصفانه” قضاوت کرد. برخی هدف انتشار آنرا تضعیف مذاکرات وین و گروهی آنرا یک “رسوایی” می‌دانند. خانواده قربانیان هواپیمای اوکرایینی ظریف را دروغگو می‌‌خوانند.
 

وزارت خارجه ایران با صدور اطلاعیه‌ای اظهارات رستم قاسمی درباره کمک نظامی و حضور مستشاران در یمن را تکذیب و آن را خلاف واقعیت و سیاست‌های ایران دانست. قاسمی تائید کرده است ایران “کمک‌های مشورتی و نظامی به یمنی‌ها” می‌کند.

© 2022 Deutsche Welle |
حریم خصوصی کاربران |
توضیح دسترسی‌پذیری |
شناسنامه |
تماس
| نسخه موبایل

سـیـاسـت خـارجـی ، خـط مـشـی و روشـی اسـت کـه دولتـهـا در بـرخـورد بـا امـور و
مسائل خارج از کشور برای حفظ حاکمیت و دفاع از موجودیت و منافع خود اتخاذ می کنند.

در عرصه روابط بین الملل ، سیاست خارجی کشورها از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار
اسـت . رفـتـار دولتـهـا در مـحـیـط بـیـن المـللی بـر اسـاس اتـخـاذ
سـیـاسـتـهـایـی شکل می گیرد که به بهترین وجه منافع ملی آنها را تاءمین کند.

نـظـام بین المللی در برگیرنده کلیه اعمال و رفتار دولتهاست . دولتها همچنان که بر
نظام بین المللی اثر می گذارند، از آن نیز تاءثیر می پذیرند. اهداف و منافع دولتها
در چهارچوب سیاست خارجی مورد مطالعه قرار می گیرد.

سـیـاسـت خـارجـی در انـدیـشه سیاسی رهبر معظم انقلاب ، استمرار سیاست های
بنیانگذار جـمـهـوری اسـلامـی حـضـرت امـام خـمـیـنـی (ره ) اسـت . ایـشـان در
بـیـان اصـول سـیـاسـت خـارجـی مـعـتـقـد بـه ادامـه خـط امـام و اصـل تغییرناپذیر
((نه شرقی ، نه غربی )) است و بر این نکته تاءکید دارند که مهم تـریـن اصـل در
سـیـاسـت خـارجـی مـا، حـمـایـت از هـویـت نـظـام اسـلامـی و پـافـشـاری بر اصـول و
ارزشـهـاسـت و سـه اصـل ((عـزت ، حـکـمـت و مـصـلحـت )) را یک مثلث الزامی برای
چارچوب ارتباطات بین المللی نظام جمهوری اسلامی می دانند که نباید هیچ گونه خدشه ای
به آن وارد شود.

از دیـدگـاه رهـبـری ، در سیاست خارجی جمهوری اسلامی هیچ گونه گردن کلفتی و ژست ابر
قدرتی از هیچ کس پذیرفته نیست . کنار نیامدن با ظالم ، رشوه نپذیرفتن از زورمند و
زرمـنـد، پـافـشـردن بـر حـقـیـقـت و حـمـایـت از مـظـلومـان و طـرفـداری از اسـلام
، از جمله اصـول مـسـتـحـکـم سـیـاسـت خـارجـی مـحـسـوب مـی شـود کـه جنجال های
هوچیگرانه دشمنان هم هرگز قادر به منحرف ساختن آن نخواهد بود. نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

مقاله حاضر در برگیرنده برخی از دیدگاههای مقام معظم رهبری پیرامون سیاست خارجی
نظام جمهوری اسلامی ایران است .

سـیـاسـت خارجی یکی از مناقشه برانگیزترین حوزه های سیاست گذاری در هر جا بوده و
هـسـت . در نـگـاهـی عام ، سیاست خارجی یکی از متعالی ترین امور عمومی در زندگی بشر
امـروز مـی بـاشـد؛ چـرا که وظیفه خطیر تولید امنیت را بر عهده دارد. تولید امنیت
گستره پـهـنـاوری را از حـفـظ بـقـای سـرزمین تا توسعه امکانات اقتصادی و فرهنگی در
بر می گـیـرد و صـرفـا بـا ابـزارهـای نـظامی تحقق پذیر نیست . ابزار دیپلماتیک اگر
اصلی تـریـن راه تـاءمین امنیت نباشد، بی تردید یکی از عمده ترین مسیرهای شناخته
شده آن می باشد.

در قـلب سـیـاسـت خـارجـی ، تـاءمـیـن صلح و جلوگیری از تعرض به آب و خاک و سیستم
سـیـاسـی قـرار دارد و ایـن بـدان مـعـنـی اسـت کـه همه شئون زندگی فردی و اجتماعی
از چگونگی وضعیت نهایی سیاست خارجی متاءثر می شود.

مـتـاءسـفـانـه بـایـد گـفـت در ایران اسلامی ، اهمیت واقعی سیاست خارجی و نقش آن
در رقم خـوردن سـرنـوشـت کـشـور و مـلت و زمـیـنه سازی فراز و نشیب ها و نیز ارزش
بی چون و چـرایـش ، بـه عـنـوان یـکـی از بـزرگ تـریـن ابـزارهای تاءمین یکپارچگی
ارضی ، امنیت سـرزمـیـنـی ، وجـهـه و اعـتـبـار بین المللی ، پیشبرد اهداف و برنامه
های ملی در زمینه های سـیـاسـی ، اقـتـصـادی ، فـرهـنـگـی و… ، چنان که باید و
شاید، شناخته نشده و تاکنون بررسی و ارزیابی علمی شایسته ، واقع بینانه و بی طرفانه
ای از مواضع و برهه های گوناگون سیاست خارجی ایران منتشر نگردیده است .

پـس از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی و اسـتـقـرار نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی کـه
مـحـصـول دگـرگـونـی عـمـیـق در سـاختار سیاسی کشور بود، تحولی نوین نه تنها در
عـرصـه تـاریخ سیاسی ، اجتماعی این مرز و بوم ، بلکه در گستره جهانی اسلام پایه
گـذاری و آغـاز گـردیـد و بـه مـوازات تغییرات بنیادین در چارچوب حکومت و اداره
کشور، دیپلماسی هم دستخوش تحولات عمیقی گردید که در این راستا مبانی ارزشی انقلاب
الهام گرفته از احکام دین مبین اسلام ، اهرم تغییرات را در ساختار دیپلماسی برعهده
داشتند.

حـضرت امام خمینی (ره ) که عهده دار رهبری و هدایت انقلاب بودند، پس از پیروزی
انقلاب تـمـام تـلاش خـود را بـرای نـوسـازی دیـپـلمـاسـی مـنـطـبـق بـر اصـول و
ارزشـهـای اسـلامـی بـه کـار مـی بـردنـد و در هـر فـرصـتـی بـه مـسـئولان و
گـردانـنـدگان آن لازمه انطباق تصمیمات در عرصه سیاست خارجی با موازین و معیارهای
شرعی را گوشزد می نمودند.

بـیـداری اسـلامـی ، جـداسـازی اسـلام حـقـیـقـی از اسـلام امـریـکـایـی ،
هـمـگـرایـی مـلل اسـلامـی ، اسـتـقـلال سـیـاسـی ، افـزایش مبارزات رهایی بخش ، به
خوبی تاءثیر انقلاب اسلامی بر مؤ لفه های بین المللی و سیاست خارجی را نمایان می
سازد.

مطابق قوانین مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی ، مقام معظم رهبری که در راءس هرم
حکومت قرار دارد، بالاترین مقام برای اخذ تصمیمات کلان در سیاست خارجی نظام است .

مـنـویـّات و دیدگاه های ناب و زلال مقام معظم رهبری علاوه بر شاءن سیاست گذاری
کلان بـرای نـظـام اسـلامـی ، بـه دلیـل مـبـتـنـی بودن بر بنیان های مستحکم فکری ،
اعتقادی ، گـنـجـیـنـه گرانسنگی برای کشور به شمار می رود؛ اندیشه هایی که با وقایع
جامعه تطبیق می کند و می تواند مرهمی بر آلام جامعه باشد.

ایـن انـدیـشـه ها بدان دلیل بسیار ارزشمند و گران سنگ اند که علاوه بر غنا و
استواری تئوریک و بنیادی ، کاربردی نیز می باشند. در واقع معظم له در پی هر فرایند
اجتماعی ، سـیـاسـی ، فـرهـنـگـی و…. ابـتـدا بـه شـرحـی کـوتـاه از اهـمـیـت و
علل آن می پردازند و سپس اگر آسیب و معضلی باشد، با دیدی آسیب شناسانه و عالمانه آن
را حـلّاجـی و تـبـیـیـن مـی نـمـایـنـد و در پـایـان بـرای حـل آن مـعضل و مشکل ،
راهکارهایی ارائه می دهند که این راهکارها و راهبردها در صورت تحقق در جـامـعـه مـی
تـوانـد بـه بـهـتـریـن شـکـل مـمـکـن بـرطـرف کـنـنـده یـا اصـلاح کـنـنده آن معضل
اجتماعی باشد.

مـقـاله حـاضـر در پـی فهم و شناخت سیاست خارجی با عنایت به اندیشه های سیاسی مقام
مـعـظـم رهـبـری بـوده در تـلاش اسـت با بهره گیری از دیدگاه های ایشان ، حوزه
سیاست خارجی را مطالعه و تحلیل نماید.

تـمـامـی مـنـابـع مورد استفاده در این مقاله ، برگرفته از متن پیام ها و سخنرانی
های مقام معظم رهبری است که در خطبه های نماز جمعه و دیدار با گروههای گوناگون مطرح
شده و از مـنـظـر مـعـظـم له ، لبّ نـظـرات و اسـاسـی تـریـن مسائل جاری کشور و
اسلام و مسلمین است .

هـر چـنـد ایـن مقاله گنجایش بررسی و تبیین علمی مجموعه مواضع ایشان در زمینه سیاست
خـارجـی را نـدارد، ولی سـعی نگارنده بر آن بوده که هر چند گذرا، برخی از مواضع و
رهـنـمـودهـای ارزشـمـند مقام معظم رهبری را جهت آشنایی علاقمندان به اندیشه های
سیاسی ایشان ارائه نماید. انتظار می رود کاستی ها ـ و احیانا ـ خطاهای مقاله را یاد
آور شوند.

در عـرصـه روابط بین الملل ، سیاست خارجی کشورها جایگاه ویژه و مهمی دارد. نظام های
سیاسی می توانند با اتخاذ تصمیمات و سیاستگذاری ها منافع ملی خود را تبیین نمایند،
ضـمـن ایـنـکـه سـیـاسـتـهـای مختلف ، انعکاسی از خواستها و نیازهای اقتصادی ،
سیاسی ، فرهنگی و امنیتی جامعه می باشند.

در انـدیـشـه سـیـاسـی مـقام معظم رهبری ، سیاست خارجی همواره جایگاه ارزشمندی
داشته ، مـعـظـم له از حـسـاسـیـت ، تاءثیرگذاری و دشواری های میدان وسیع دستگاه
دیپلماسی به مناسبت های مختلف سخن گفته اند:

سـیـاست خارجی و دستگاه اداره کننده سیاست خارجی در حقیقت نیمی از نظام سیاسی است
که رابـطـه و حـدود و مـنـافـع کـشـور را در اقـطـار عـالم دنـبـال می کند. هر چه
هم که دنیا از ارتباطات بیشتری و نزدیکتری برخوردار بشود، این نـقـش اهـمـیـت
بـیشتری پیدا می کند. خیلی از مشکلات کشورها را دیپلماسی توام با ابتکار و اقتدار
می تواند حل کند. در واقع دیپلماسی ابزار کار آمد اقتدار نظام سیاسی است . اقتدار
نظام سیاسی را بیش از بسیاری از دستگاههایی که حافظ و موظف به حفظ امنیت ملی هستند،
دسـتـگـاه دیپلماسی و اداره کننده سیاست خارجی می تواند به عهده بگیرد و تحقق
ببخشد. (25 / 5 / 79).

در دیـدگـاه رهـبـری سـیـاسـت خـارجـی از جـمـله مـسـائل درجـه اول نـظـام مـحـسـوب
شـده و هـمـچون مهم ترین مسائل اقتصادی و خطوط اقتصادی کشور که غالبا با نظر
مسئولین طراز اول نظام انجام می گیرد، باید مورد توجه قرار گیرد:

دیپلماسی کار مجموعه نظام است ، یعنی اختصاص به وزارت خارجه ندارد. مجموعه مدیریت
کـلان نـظـام ، متصدی مساءله دیپلماسی است . اما دستگاه تخصصی و کارخانه دیپلماسی و
ستاد اصلی دیپلماسی ، وزارت خارجه است . (6 / 6 / 79).

ایشان میدان دیپلماسی را به میدان نبرد نظامی تشبیه می کنند و معتقدند که در این
میدان هم نباید به دشمن اعتماد کرد، زیرا دشمن هم به ما اعتمادی ندارد:

مـیـدان دیـپـلمـاسی ، میدان یک نبرد واقعی است ، منتها نبردی که پشت میز و با
لبخند و با گـفـتـن صـبح بخیر و شب بخیر انجام می گیرد! وجود ارتباطات دیپلماتیک ،
هرگز نباید به معنای اعتماد به دشمن تلقی شود، نباید اعتماد کرد…(19 / 4 / 79)،
دیپلماسی یک جنگ اسـت ، هـمـه دیـپـلمـاتهای دنیا مشغول جنگند. ارزش و تاءثیر آن
جنگ هم ، گاهی از جنگ های نظامی کمتر نیست ، بلکه در مواردی هم بیشتر است ، البته
همیشه این گونه نیست . منظور من از جنگ یک مبارزه معمولی نیست که این کار همه
دیپلمات هاست . (31 / 4 / 68).

در مکتب سیاسی مقام معظم رهبری ، خط درست دیپلماسی و سیاست خارجی ، بستگی به حفظ
جـهـت گـیـری اسـلامی و گستاخی و شجاعت در مقابل تهدیدات دشمنان و قدرت های بزرگ
دارد ؛ و برای انجام این مهم باید وفادارترین صمیمی ترین ، خوشفکرترین ، پرانگیزه
تـریـن انـسـانـهـا در دسـتـگاه دیپلماسی مجتمع شوند، تا بتوانند تهدیدها را به
فرصت تبدیل و منافع ملی کشور را حراست کنند:

آن دسـتـگـاهی که می تواند جلوی حمله را سدّ کند و منافع کشور را تاءمین کند و پیام
دنیا پـسـنـد کشور را به دنیا برساند و دوست هم فراهم بکند و اعتماد ایجاد کند و
رابطه به وجود بیاورد و مجموعه کار آمد درست کند، دستگاه دیپلماسی است …

… چقدر جنگهایی که می توانسته شروع بشود اما با اقتدار دیپلماسی شروع نشده ، چقدر
تهاجمها و توطئه هایی که شکل گرفته بود، اما با اقتدار دیپلماسی جلوی آنها سدّ شده
، چـقدر توطئه در زمینه افکار عمومی دنیا طراحی شده بود و ابتکار دستگاههای
دیپلماسی ، پـرکـاری آنـهـا، تـوجـه آنـهـا، بـه روز بـودن آنـهـا، بـهـنـگـام عمل
کردن آنها، توانسته این توطئه را خنثی کند و از بین ببرد!) (6/6/79)

در کلیه نظام های سیاسی و حکومتی جهان ، قانون اساسی بالاترین سند و منبع سیاسی
رسمی نظام است . چارچوبها و کلیات و حدود و ثغور سیاست خارجی هر کشور نیز در همین
سـنـد مـشـخـص و مـعـیـن مـی گـردد. در نـظـام جـمـهوری اسلامی ایران نیز قانون
اساسی ، مـعـتـبـرتـریـن سـنـد و غـنـی تـریـن مـنـبـع سـیـاسـت خـارجـی اسـت ؛ و
در گـوشـه و کـنـار اصول و فصول این قانون و هر مناسبتی ، بحثی و رهنمودی و شاخصی
از سیاست خارجی گوشزد و بررسی گردیده است .

اصول قابل استخراج از قانون اساسی جمهوری اسلامی در ارتباط با سیاست خارجی به شرح
ذیل است :


سعادت انسان در کل جامعه بشری . (اصل 152)

تـنـظـیـم سـیـاسـت خـارجـی کـشـور بـر اسـاس مـعـیـارهـای اسـلام . (اصل 3)

حـمـایـت از مـبـارزات حـق طـلبـانـه مـسـتـضـعـفـیـن در بـرابـر مـسـتکبرین در هر
نقطه جهان . (اصل 154)

امـامـت و رهـبـری مـسـتـمـر و نـقـش اسـاسـی آن در تـداوم انـقـلاب اسـلامـی .
(اصل 2)

خـودداری از هـر گـونـه دخـالت در امـور داخـلی مـلت هـای دیـگـر. (اصل 154)


تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان . (اصل 3)

ائتـلاف و اتـحـاد مـلل اسـلامـی و وحـدت جـهـان اسـلام . (اصل 11)


دفاع از حقوق همه مسلمانان جهان . (اصل 152)


نفی هر گونه ستمگری و ستم کشی . (اصل 2)

نـفـی هـر گـونـه سـلطـه گـری و سـلطـه پـذیـری . (اصل 2) نظر رهبری در مورد سیاست خارجی


عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطه گر. (اصل 152)

جـلوگـیـری از سـلطـه اقـتـصـادی بـیـگـانـه بـر اقـتـصـاد کـشـور. (اصل 43)

اسـتـقـلال سـیـاسـی ، اقـتـصـادی ، اجـتـمـاعـی و فـرهـنـگـی . (اصل 2 و 3)


طرد کامل استعمار. (اصل 3)


جلوگیری از نفوذ اجانب . (اصل 3)

نـفـی و اجـتـنـاب از پـیـمـانـهـایـی کـه مـوجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی ،
اقتصادی ، فرهنگی و ارتش گردد. (اصل 153)

روابـط صـلح آمـیـز مـتـقـابـل بـا دول غـیـر مـحـارب . (اصل 153)

اعـطـای پـنـاهـنـدگـی بـه بـه پـنـاه جـویـان سـیـاسـی سـایـر ملل از جور
دولتهایشان . (اصل 155)

آنچه که از این اصول بیش از سایر مفاهیم قابل استفاده و استنباط است ماهیت و جوهر،
جهان شـمـول و بـرون مـرزی و فـراملیتی و اسلام وطنی آرمانهای تبیین شده در آن است
که حتی سـعـادت انـسـان در کـل جـامـعـه بـشـری را بـه عنوان هدفی برای سیاست خارجی
جمهوری اسلامی ایران و کلا نظام جمهوری اسلامی تعیین نموده است .

بـه مـوجب اصل 110 قانون اساسی ، یکی از مهم ترین وظایف رهبری ((تعیین سیاست های
کلی نظام پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت و نیز نظارت بر حسن اجرای آن سیاست ها می
باشد.))

رهـبـر فـرهـیـخـتـه و فرزانه انقلاب اسلامی از آغاز رهبری تا کنون با اتکا به
تجارب ارزشـمـنـد اجـرایـی ، بـصـیـرت و تـیـز بـیـنی خاص خود، ضمن نظارت دقیق بر
عملکرد دولتـمـردان و نـمـایـانـدن نـقـاط قـوت و ضـعف با ارائه هشدارها، رهنمودهای
گره گشا و راهـکـارهای اساسی و مهم ، دولت را در جهت رفع کاستی های موجود و رسیدن
به اهداف آن یـاری و مـدد رسـانـده انـد. کـه در ایـنـجـا بـرخـی از دیـدگـاهـهـای
ایـشـان پـیـرامـون اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی را بررسی و تبیین می کنیم .

خـط امـام در سـیـاست خارجی عبارت است از طرفداری از ملتها و مقابله با ابرقدرتها.
خط امـام در سـیـاسـت خـارجی ، نه شرقی و نه غربی است . امام به سود هیچ ابرقدرتی
با ابرقدرت دیگر نمی جنگد، امام با هر قدرت فائقه یی که بخواهد ملتها را به اسارت و
به زنجیز بکشد مبارزه و مقابله می کند، موضع گیری امام در سیاست خارجی حمایت از همه
جـنـبـشهایی است که علیه ظلم و بیداد در سراسر جهان مجاهدت و فداکاری می کنند. (12
/ 11 / 58)

هـیـچ مـحـدودیـتـی در چـارچوب اصول برای ما در سیاست خارجی وجود ندارد. ما هیچ
گردن کلفتی و ژست ابرقدرتی را از هیچ کس قبول نمی کنیم . هر کس بخواهد برخورد
قلدرمآب ابرقدرتی با ما حرف بزند، ما حرف او را به خودش بر می گردانیم . (18 / 2 /
66)

ایـشـان در پـیامی به مناسبت دومین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ، حضرت
امام خمینی (ره ) می فرمایند:

خـطـوط اصـلی سـیـاسـت خـارجـی جـمـهـوری اسـلامـی ـ کـه پـایـه آن اصـل ((نـه
شـرقـی و نـه غـربـی )) اسـت تـغـیـیـر نـیـافـتـه و هـرگـز هـم قـابـل تغییر نیست
و جنجال هوچیگرانه دشمنان هم قادر نیست دولت و ملت ایران را از راهی که با بصیرت
انتخاب کرده و با معرفت پیموده است منحرف سازد. (13 / 3 / 70)

در دیـدگـاه رهـبر انقلاب مخالفت با سلطه گری و سلطه پذیری ، و حمایت از مظلومان و
طرفداری از اسلام از جمله اصول مستحکم سیاست خارجی است آنجا که می فرمایند:

دفـاع از مـظـلوم ، همیشه یک نقطه درخشان است ، کنار نیامدن با ظالم ، رشوه
نپذیرفتن از زورمـنـد و زرمـنـد، پـافشردن بر حقیقت ، اینها چیزهایی است که هیچ وقت
در دنیا کهنه نمی شود، اینها را باید دنبال کنیم ، اصول اینهاست . (16 / 8 / 80)

ایـشـان در دیـدار بـا مـسـئولیـن وزارت خـارجـه بـر لزوم ابـتـکـار عمل ، مهارت ،
هوشمندی ، سرعت عمل ، پیگیری و برنامه ریزی جامع و تفصیلی در دستگاه دیپلماسی کشور
تاءکید و تصریح می کنند:

مـهـم تـریـن اصـل در سـیـاسـت خـارجـی حـمـایـت از هـویـت نـظـام اسـلامـی و
پـافشاری بر اصـول و ارزشـهـاسـت و جـمـهـوری اسـلامـی ایـران ، اصـول و ارزشـهـای
خـود را که عزت ملی است با هیچ چیز معاوضه نخواهد کرد! (29 / 5 / 82)

رهـبـر مـعـظـم انـقـلاب مـوقـعیّت کنونی و کم نظیر جمهوری اسلامی ایران را در میان
ملتها بویژه ملتهای اسلامی به دلیل اصول و ارزشهای حاکم بر این نظام می دانند و
معتقدند:

امـروز نـیـز بـیـشـتـریـن حـجـم تبلیغات برای القای عقب نشینی جمهوری اسلامی ایران
از اصول خود است تا بدینوسیله از تاءثیرگذاری و محبوبیت نظام اسلامی بکاهند. (همان
)

ایشان اصول نـظـام را مـنـبـع مـنـافـع مـلی و هـویـت مـلی و جمعی کشور دانسته و با
تاءکید بر حفظ سه اصل اساسی ((عزت ، حکمت و مصلحت )) در چارچوب ارتباطات بین المللی
می فرمایند:

((عـزت و حـکـمـت و مـصـلحت ، یک مثلث الزامی برای چار چوب ارتباطات بین المللی
ماست . عـزت : ((الاسـلام یـعـلوا و لایـعـلی عـلیـه ))، ((لن یـجعل اللّه للکافرین
علی المؤ منین سبیلا)). ما نمی خواهیم عزتمان را با تکیه بر نژاد و نـاسـیـونالیسم
و حرف هایی که متاءسفانه همه دنیا با تکیه به آنها دور خودشان یک حصار می کشند ثابت
کنیم . (18/4/70) معنای عزت این است که جامعه و نظام اسلامی ، در هـیـچ یـک از
بـرخـوردهـای بـیـن المـللی خـود، نـبـایـد طـوری حـرکـت کـنـد کـه مـنـتـهـی به
ذلیل شدن اسلام و مسلمین شود. (9/11/68).

حـکـمـت یـعـنـی حـکـیمانه و سنجیده کار کردن . هیچ گونه نسنجیدگی را نباید در
اظهارات دیـپـلمـاتـیـک و هر آنچه که مربوط به سیاست خارجی و ارتباطات جهانی است
راه داد. همه چیز باید سنجیده باشد.

((و امـا مـصلحت ؛ مراد مصلحت شخص من و شما نیست که اگر ما این اقدام را کردیم ،
ممکن است برایمان گران تمام بشود، نه ، گران هم تمام بشود! مگر ما که هستیم ؟ اگر
کاری به مـصـلحـت کشور و به مصلحت انقلاب است ، ولی به مصلحت شخص من نیست ، چه
اهمیتی دارد؟ مـصـلحـت یـعـنـی مـصحلت انقلاب و این مصلحت همه جانبه است ؛ یعنی از
رفتار شخصی ما ـ بخصوص شما ـ شروع می شود.)) (18/ 4 / 70)

ولی امـر مـسـلمـیـن جـهـان بـر تـعـامـل بـا کـشـورهـای مـخـتـلف دنـیـا بـر اسـاس
اصـول تـاءکـیـد نموده و ادامه سیاست تنش زدایی را محور اصلی سیاست خارجی دانسته و
تصریح می دارند:

مـقـبـولیـت جـهـانـی بـسـیـار خـوب اسـت ، امـا نـه بـه بـهـای دسـت بـرداشـتـن از
اصول جمهوری اسلامی که هویت ملی و جمعی ماست ! (29 / 5 / 82)

آنـچـه در پیامها و فرمایشات مقام معظم رهبری مورد تاءکید بوده و در واقع ستون
فقرات سـیـاسـت خـارجـی کـشـور در بـرخـورد بـا اسـتـکـبـار را تـشـکـیـل مـی دهـد،
ایـن اسـت کـه در تـعـامـل بـا کـشـورهـا و حـضـور فـعـال در صـحـنـه سـیـاسـت
خـارجـی هـرگـز نـبـایـد بـه اصـول و مـبـانـی انـقـلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران
کوچک ترین خدشه ای وارد شود؛ بـلکـه هـمـواره بـایـد ((عـزت ، حـکـمـت و مـصـلحـت
)) نـظـام مـورد تـوجه قرار گیرد و بر استقلال و عزت اسلامی و اجتماعی تاءکید شود:

کـسـی فـکـر کند مبانی نظری و اصولی نظام ـ که پذیرفته شده است و پایه این نظام بر
آن مبانی است ـ اینها در سیاست خارجی اصلا نباید اثر داشته باشد، نه ؛ کجای دنیا
این جوری هست که حالا یک عده ای می خواهند ایران اسلامی را این جوری کنند؟ مبانی
ارزشی نـظـام کـه در سـیـاسـتـهـای کلی نظام متجلی است ، این پایه سیاست خارجی ماست
، آن وقت سـیـاسـت خـارجـی بـنـابـرایـن یـک ستون هایی پیدا می کند که این ستون ها
بنای سیاست خارجی ما را روی خودشان قرار می دهند.

یکی از این ستون ها ((استقلال )) است . استقلال یعنی عدم وابستگی سیاسی ؛ یعنی
اتخاذ مـواضـع مستقل . یعنی اگر همه دنیا هم اتفاق نظر پیدا کنند در قضیه فلسطین ـ
مثلا ـ بر یک امری ، بعد ما ببینیم که این چیزی که مورد اتفاق اینهاست با مبانی ما
تطبیق نمی کند، ما او را صریح رد می کنیم ؛ مواضع مستقل . (27 / 5 / 81)

اهداف سیاست خارجی ، پایه ای ترین مفهوم در سنجش کارایی است . در یک چشم انداز کلان
و تـطـبـیـقـی اهداف کلی سیاست خارجی کشورها کم و بیش یکسان است . هر واحدی که ملت
ـ دولت نـامـیـده مـی شـود، در رفـتـار خارجی در پی اعتبار بخشیدن ، تاءمین امنیت ،
توسعه اقتصادی و کسب پرستیژ است .

به عبارت دیگر، اگر دولت ـ ملتی نتوانست در مرزهای پیرامونی خود، امنیت فراهم آورد
و نـتـوانست از شرایط خارجی جهت رشد و رفاه و توسعه اقتصادی اتباع خود بهره گیرد و
قـادر نبود که نسبت به ارزش ها و فرهنگ کشور خود از نظر دیگران احترام بیافریند، از
سیاست خارجیِ کارآیی برخوردار نیست . در این راستا نقش نخبگان سیاسی به طور عام و
نـخـبـگـان سیاست خارجی به طور خاص در کارآیی و یا عدم کارآیی سیاست خارجی مهم و
برجسته است .

در نـوشـتـارهـای مـربـوط بـه سـیـاسـت خـارجی ، نقش های مختلفی که کشورها در عرصه
سـیـاسـت خارجی دنبال می کنند، شناسایی و شمارش شده است . برخی از کشورها در پی
ایـفـای نـقـش ((حـفـظ وضـع مـوجود))، یا ((برهم زننده وضع موجود))، ((رهبر منطقه
ای ))، ((رهـبری قوم گرایانه منطقه ای و فرامنطقه ای ))، ((رهبری فرهنگی و مذهبی
منطقه ای و فـرا مـنـطـقـه ای ))، ((ژانـدارم منطقه ای ))، ((هژمون جهانی ))،
((رهبری مخالفت با هژمون جهانی )) و دهها نقش دیگرند.465

در نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی ، مـهـم ترین منبع برای شناخت اهداف سیاست خارجی ،
قانون اسـاسـی مـی بـاشـد کـه بـا تـوجـه بـه آنـچـه در مـقـدمـه و اصـول آن آمـده
اسـت ، مـی تـوان اهـداف نـظـام و نـهـادهـای فـرهنگی ، اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی
ایران را که بر اساس اصول و ضوابط اسلامی تدوین شده ، بشناسیم .

مجموع اهداف سیاست خارجی ایران با بررسی قانون اساسی موارد زیر است :

سعادت انسان در کل جامعه بشری ، استقلال کشور، ظلم ستیزی ، عدالت خواهی ، طرد نظام
سـلطـه در جـهـان ، حـمـایـت از مـبـارزه حق طلبانه مستضعفین ، تعهد برادرانه نسبت
به همه مـسـلمـانـان ، ائتـلاف و اتـحاد ملل مسلمان و وحدت جهان اسلام و نیز دفاع
از حقوق مسلمانان جـهـان ، نـفـی هـر گـونـه سـتم گری و ستم کشی ، نفی هر گونه سلطه
گری و سلطه پـذیـری ، عـدم تـعـهـد در بـرابـر قـدرتـهـای سـلطـه گـر، طـرد کامل
استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب ، حفظ تمامیت ارضی ، نفی و اجتناب از پیمان هایی
کـه مـوجـب سـلطـه بـیـگـانـه بر منابع طبیعی و اقتصاد کشور، فرهنگ و ارتش می گردد.
روابـط صـلح آمـیـز مـتـقـابـل بـا دول غیر محارب ، صداقت و وفای به عهد در معاهدات
بین المللی .

اهـداف سـیـاسـت خـارجـی جـمـهـوری اسـلامـی و تـعـیـیـن اولویـت هـای آن بـر اسـاس
سـه اصـل تـثـبـیـت شـده ((عـزت ))، ((حـکـمـت ))، و ((مـصـلحـت )) بـوده و ایـن
اصول سه گانه ، جهت دهنده ارتباط جمهوری اسلامی با دیگر کشورهاست .

رهبر معظم انقلاب اهداف سیاست خارجی را چنین تفسیر می کند:

هـدف مـا، هـدف و راهـی اسـت که اسلام معین کرده ، نه در آن ظلم است و نه تجاوز به
حقوق انـسـان ، و نـه بـی اعـتـنایی به تجاوزهایی که مردم ظالم نسبت به مردم مظلوم
انجام می دهـنـد. حـقوق انسان در آن ، در حداکثر میسور و ممکن رعایت شده است . راه
ما این است . تا حالا هم بحمداله این هدفها را تعقیب کرده ایم . (2 / 7 / 77)

در دیـدگـاه مـقـام مـعظم رهبری اجرای اهداف سیاست خارجی در گرو اجماعی بین نخبگان
در مـرحله اول و کل جامعه در مرحله بعد می باشد هر چند این بدان معنی نیست که باید
همه یک نـوا و یـک صـدا در امـور سـیـاسـت خـارجـی سـر دهند، بلکه در سمت و سوهای
اصلی حرکت سـیـاسـت خـارجـی ، تـمامی نخبگان اجرایی ، کم و بیش باید در پایه های
اولیه توافق داشته باشد.


ایشان خطاب به مسئولان وزارت خارجه می فرمایند:

باید سعی کنید که همه در دنیا بدانند که ملت و دولت ایران انگیزه و هدفش این است که
مـی خـواهد با فکر خود، با نیروی خود، با اراده خود، در راه سعادت خود قدم بر دارد؛
این آن چیزی است که ما به عنوان یک ملت دنبالش هستیم . (2 / 6 / 77)


و در جای دیگر تاءکید می کنند:

اهـداف راهـبـردی و چـارچـوب کـلی سـیـاسـت هـای خـارجـی ایـران هـمـان اهدافی است
که 25 سـال پـیـش از درون پـدیـده عـظـیم ، عمیق و ماندگار انقلاب اسلامی پدیدار شد
و تا به امـروز در عـرصـه دیـپـلمـاسـی جـهـانـی و مـنـطـقـه ای دنبال شده است .
(25 / 5 / 83)

ایـشـان بـا تـوجـه بـه پـیـشـرفت های انکارناپذیر ملت ایران در عرصه های سیاسی ،
اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، علمی و دیگر عرصه ها بر این باورند که :

در جهان اسلام هم بیداری اسلامی ، فرو ریختن ترس ملتها از ابرقدرتها و احساس هویت
تـوده هـای مـسـلمـان از آثار گرانقدر انقلاب اسلامی و پایداری ملت ایران است . (25
/ 5 /83)

معظم له با اشاره به تغییرات اساسی که در هندسه معرفتی و سیاسی جهان ایجاد شده می
افزایند:

امـروز لیـبـرال دمـکـراسی غرب در افکار عمومی ملت ها با مخالفت های روز افزون
مواجه شـده اسـت و با افزایش نفرت جهانی از آمریکا دولت این کشور در حضیض شکست
سیاسی قرار دارد و در دنیا عملا منزوی شده است . (همان )

مـقـام مـعـظـم رهـبری یکی دیگر از اهداف سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی را نشان
دادن چـهـره مـعـتـرض و سـازش نـاپذیر نظام اسلامی نسبت به متعرضین می دانند و
تاءکید می کنند:

آن نـظـامـی کـه بـه نـام اسـلام و بـه نـام قـرآن اسـت ، ولی در مـقـابـل
دشـمـنـان خـدا تـسـلیـم مـی شـود، دیـگـر جـمهوری اسلامی نیست ، جمهوری اسلامی
امریکایی است . مکتب قرآن و راه انبیاء نیست . آن چیزی که در راهش ، جوانی ها از
بین رفت ، جان های طیب و طاهر از تن ها خارج گردید، خون ها ریخته شد، برایش ‍ زحمت
ها کشیده شد، ایـن دیـگـر آن نـخـواهـد بـود. چـهره جمهوری اسلامی نسبت به دشمنان
خدا و متعرضان به حـریـم مـلت هـا و شـرف انسانیت و استقلال ملت ها، چهره متعرض و
عدم تسلیم است . ما بی اعتماد و معارض بودیم و هستیم و خواهیم بود. (31 / 4 / 68)

در واقـع اهـداف سـیـاسـت خـارجی تاءمین کننده منافع ملی ایران اسلامی بوده و در
راستای نهادینه کردن حاکمیت ملی در نظام متحول بین المللی است .

رهـبـر مـعـظـم انـقـلاب مـنـافـع مـلی را در چارچوب اصول ، اهداف و ارزشهای نظام
اسلامی قابل تعریف دانسته و در بیان مولفه های قدرت ملت ایران خاطر نشان می کنند:

احـساس هویت و عزت اسلامی ـ که امروز به برکت پیروزی انقلاب اسلامی در جهان اسلام
نـمـودار شـده اسـت ـ یـکـی از مـهـم تـریـن مـؤ لفه های قدرت ملت ایران است که
باید در مناسبات بین المللی حتما به آن توجه شود. (24 / 12 / 84)

ایـشـان الگوی اسلام ارائه شده در ایران را یکی دیگر از مؤ لفه های قدرت ملی برمی
شمارند و می فرمایند:

اسلامی که امروز در ایران ارائه شده برخلاف اسلام طالبانی و همچنین اسلام امریکایی
یـا هـضـم شـده در فـرهـنـگ غـربی ، اسلامی است که دارای روشنفکری پایبندی به عقاید
اسـلامـی ، نـوآوری و پـویـایـی اسـت و بـر اسـاس آن یـک نـظـام و دولت مـتـکـی بر
مردم شکل گرفته و در 27 سال گذشته با وجود همه فشارها از مسیر اصلی خود خارج نشده ،
بـنـابـرایـن بـرای مـسـلمـانـان جـهـان بـسـیـار جـذاب و قـابـل الگـو بـرداری
اسـت و ایـن بـرخـلاف خواسته قدرتمندان عالم بویژه امریکاست . (همان )

ایـشـان وسـعـت ، تـنـوع جـمعیتی ، برخورداری از منابع مهم انرژی دنیا و بسیاری از
مواهب طـبـیـعی ، هوشمندی بالای مردم ، وجود پیوند عمیق میان دولت و مردم ، سطح
مشارکت بالای مـردم در تـصـمـیـم گیری و انتخابات و موقعیت جغرافیایی بسیار حساس
ایران را از جمله ((مـؤ لفـه هـای مـادی )) قـدرت کشور دانسته ایمان و روحیه معنوی
را به عنوان ((مؤ لفه های فرهنگی )) قدرت بر شمرده و معتقدند:

عـلاوه بـر ایـن ، ایـمـان اسـلامـی و روحـیـه معنوی ملت ایران و حضور آنان در عرصه
های مـخـتـلف و حـسـاس کـشـور در سـالهـای گـذشـته ؛ بر اساس این ایمان ، از ((مؤ
لفه های فـرهـنـگی )) قدرت کشور است که روحیه فداکاری و شهادت طلبی ، ناشی از همین
ایمان اسـلامـی اسـت و قدرتهای جهانی نیز از آن وحشت دارند، بنابراین باید همواره
حفظ شود. (همان )

از دیـدگـاه ، رهـبـر معظم انقلاب ، در عرصه سیاست خارجی با چنین پشتوانه و روحیه
ای بـایـد بـه ایـفـای نقش ، مذاکره و هماوردی پرداخت تا قدرت های سلطه گر متکبر
نتوانند خـواسـتـهـای خـود را تـحـمـیـل کـنـنـد. ایـشـان در هـمـیـن رابـطـه بـه
بـیـان چـگـونـگـی تعامل و روابط با دیگر کشورها می پردازند و خاطر نشان می کنند:

در تـعـامـل و مـناسبات دو جانبه همواره باید تنظیم روابط مد نظر باشد و به گونه ای
عـمل شود که طرف مقابل احساس کند هر گونه رفتار مثبت و یا منفی ، دارای واکنش و
نتیجه متناسب با آن خواهد بود. (همان )

ایـشـان معتقدند که اگر جهان اسلام از نیروی انسانی خود، از نفت خود و از بازارهای
خود، از عـلم خـود و ذخـایـر گـونـاگـون مـادی و معنوی خود خوب استفاده کند،
قدرتمندان عالم و سـلطـه گـران نـمـی توانند به او زورگویی کنند؛ زیرا جهان اسلام
با داشتن یک پنجم جـمـعیت دنیا و حضور در یکی از حساس ترین مناطق جهان و میراث علمی
و معنوی عمیق و کهن ، بـالقـوه مـی تـوانـد بـا جـمـع آوری امـکـانـات خـود
مـجـوعـه یـی مـقـتـدر، ثـروتـمـنـد و مستقل تشکیل دهد؛ و در برابر قدرتهای سلطه گر
و اقتدارگر بایستد:

تـظـاهـر ابرقدرتها به اقتدار، بیش از اقتدار واقعی آنهاست . آنها تظاهر به اقتدار
می کـنند، برای اینکه با ابهت و چهره اخم آلود خودشان ملتها را بترسانند، اما این
طور نیست که آنها واقعا قدرتی داشته باشند!. (6 / 2 / 84)

ایـشـان گـسـتـرش جـنـجـال هـای تـبـلیـغـاتی و جنگ روانی دشمن علیه جمهوری اسلامی
را دلیـل اقـتـدار ملت ایران می داند و تاءکید دارند که آنها سلطه به همه دنیای
اسلام را می خـواهـنـد و قـصـد دارنـد کـه تـمامی سرزمین های اسلامی را در دستهای
مجرم و گنهکار خود قبضه کنند. ولی ملت ما ایستاده است .

استکبار جهانی بداند که این ملت فولاد آبدیده است زن و مرد این کشور و این مرز و
بوم ، جوان و پیر این میهن بزرگ اسلامی و نسل های پی در پی از این ملت بزرگ که در
کوره هـای حـوادث آبـدیـده شـده انـد، بـرای خودشان یک رسالت قائلند؛ رسالت پاسداری
از اسـلام و پـرچـم بر افراشته اسلام در این سرزمین ، که امروز یک و نیم میلیارد
مسلمان در مناطق مختلف دنیا به این پرچم چشم دوخته اند. (5 / 1 / 85)

رابـطـه دیپلماتیک از حیث تئوری و نظری ، در واقع نقطه اوج روابط عادلانه و صمیمانه
دو کـشـور بـایـکـدیـگـر اسـت ، چـرا که دو کشور مستقل و غیر وابسته به یکدیگر، پس
از رسـیـدن بـه درک مـتـقـابـل ، رفـتـار حـسـنـه متقابل ، عدم مداخله در امور
داخلی یکدیگر، عدم تـجـویـز انـجـام و طـرح ریـزی تـوطـئه در خـاک هـر یـک از دو
کـشـور عـلیـه کـشـور مـقـابـل ، بـرقراری و استحکام روابط حسنه بین دو کشور که
موجب نزدیکی و صمیمیت بین آنها می شود، اقدام به برقراری روابط دیپلماتیک با یکدیگر
می نمایند.

در حـقیقت از نظر تئوری ، سالم ترین روابط بین دو کشور که بر آن اصولی حاکم است و
بـسـیـاری از مـقـررات ، قـراردادهـا، عـرف و سنن بین المللی نیز پشتوانه آن است ،
همان روابـط دیـپـلمـاتـیک بین دو کشور است . زمانی که دو کشور با یکدیگر رابطه
دیپلماتیک بـرقـرار می کنند، بدان معنی است که آن دو با یکدیگر قرار گذاشته اند که
از این پس بـر اسـاس اصـل رفـتـار حـسـنـه مـتـقـابـل ، احـتـرام بـه اصول شناخته
شده بین الملل و در چارچوب مقررات بین المللی با یکدیگر رفتار نمایند.

قـانـون اسـاسـی جـمـهوری اسلامی ایران به روشنی ارجحیت های سیاست خارجی ایران را
روشن ساخته است . چهار گروه از کشورها به ترتیب دارای اولویت می باشند:


1. همسایگان ایران


2. کشورهای مسلمان


3. کشورهای جهان سوم

4. کـشـورهـایـی کـه به نوعی یکی از نیازهای سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و یا نظامی
ایران را بر طرف سازند.466

مقام معظم رهبری با درایت و تسلط بر قوانین مندرج در قانون اساسی اولویت های سیاست
خارجی را مشخص و معین فرموده اند:

سـیـاسـت خـارجـی ایران به طور کلی بر این مبناست که ، ما با کشورها بر اساس قانون
اساسی و بر اساس ‍ اصول اسلامی با کشورهایی که سر تعرّض با ما ندارند، رابطه خصمانه
نداریم ، کسانی که با ما سر تعرض ‍ دارند و شیوه خصومت در پیش می گیرند، مـا هـم در
مـقـابل با آنها خصومت آمیز برخورد می کنیم . اگر خصومت آنها نظامی بود، ما هم
مـتـقـابـلا خصومت نظامی خواهیم داشت . اما کشورهایی که با ما سر خصومت ندارند و
مایلند بـا مـا ارتـبـاطات دوستانه یا برادرانه داشته باشند، ما نسبت به آنها روی
خوش ‍ نشان می دهیم و دست دوستی به سوی آنها دراز می کنیم . (3 / 3 / 61)

ایشان با تاءکید بر فرامین حضرت امام خمینی (ره ) مبنی بر تقویت روابط خارجی سالم ،
دوستانه و محبت آمیز با کشورهای مسلمان و همسایه می فرمایند:

در سـیـاسـت خـارجـی محور اصلی حرکت ما از آغاز انقلاب ایجاد روابط متین و منطقی با
همه کـشـورهـایـی بـوده کـه مـایـل بـودند انقلاب ما را و کشور ما را و ملت ما را
در همان موضع شایسته ای که از آن برخوردارند، قرار بدهند و به چشم احترام به این
همه نگاه کنند. در سـیـاسـت خارجی ما کشورهای همسایه نقش برجسته ای داشتند.
کشورهایی که با ما روابط دوستانه و صمیمانه ای را از آغاز انقلاب ابراز می کردند
نقش ویژه ای داشتند. کشورهای غـیـر مـتـعـهـد و کـشـور هـایـی کـه آمـاده بـودنـد
بـصـورت مـسـتـقل و جدا از تصمیم گیری های قدرتهای مخاصم با ما درباره ما تصمیم
بگیرند نقش ویژه ای داشتند. ما در سیاست خارجی خودمان این اولویت ها را همواره مورد
نظر قرار دادیم . در منش سیاست خارجی ما حساسیت در مقابل تجاوز نقش بخصوصی داشته .
ما همواره کوشش کـردیـم از اول انـقـلاب در هـر نـقـطـه ای کـه یـک نـیـروی
مـتـجـاوز به خودسری و قلدری مشغول است آن را عیب و زشت بشماریم . (16 / 11 / 64)

در سیاست خارجی جمهوری اسلامی همواره تلاش مجریان و مسئولان وزارت خارجه بر ایجاد
آرامش و فراهم آوردن امکان صلح و همزیستی مسالمت آمیز در سطح منطقه بوده و جهت گیری
کلی سیاست نظام به سوی گسترش و تقویت روابط بدون تشنج با کشورهای اسلامی و دولتهای
غیر محارب بوده است .

در همین ارتباط معظم رهبری در اوایل انقلاب نکاتی را مورد توجه و تاءکید قرار می
دهند:

… مـا مـایـل هـسـتـیـم کـه هـمـسـایـگـان مـا پـایـگـاهـهـای سـلطه امریکا
نباشند. بالخصوص مایل هستیم که خلیج فارس از نفوذ روز افزون امریکا مصون بماند. بر
این مبنا ارتباطات مـا بـا هـمـسـایـگـان مـا در ایـن مـنـاطـقـی کـه اسـم آوردم ،
شکل می گیرد. بارها ما به دولتهای خلیج فارس نصیحت کردیم ، بلکه هشدار دادیم که
نـگـذاریـد امـریـکـا بـیـش از پیش وارد منطقه بشود…. ما این سیاست را تعقیب می
کنیم . به زبـان و هـشـدار هـم اکـتفا نمی کنیم . از هر طریقه دیپلماسی ممکنِ مشروع
که بتوان استفاده کـرد، اسـتـفاده می کنیم تا این دولتها را از لغزیدن به زیر خیمه
امپریالیسم جلوگیری کنیم . رابطه ما با این دولتها در آن صورت ، یک رابطه صد در صد
برادرانه و سالم خواهد بود. (25 / 12 / 60)

بـحـث تـقـویـت روابـط جـمـهـوری اسـلامی با کشورهای آسیایی و اروپایی یکی دیگر از
مباحثی است که مورد توجه رهبری نظام بوده ، ایشان در دیدار با سفرا و متولیان سیاست
خارجی بر این نکته تاءکید می کنند:

… مـا تقویت روابط با اروپا را باید جدی بگیریم . البته من تقویت روابط با آسیا
را هم یک اصل بسیار مهمی می دانم .

… مـا باید به آسیا یک نگاه جدی بکنیم . البته این هم سیاست امروز ما نیست ، این
سیاست اواخر زمان امام (رضوان اللّه علیه ) است که ما بارها بر آن تاءکید کرده ایم
.

مـا بـایـد بـه اروپـایـیـهـا تـفهیم کنیم که غرب مساوی با امریکا نیست ، که اگر
چنانچه امـریـکـا حـذف شـد، مـا بـا غـرب قـهـریـم ، نـه ، خـود اروپـایـیـهـا هـم
قبول ندارند. (6 / 6 / 79)

مقام معظم رهبری عوامل موثر در فعالیتها و رفتار سفیران جمهوری اسلامی ایران در
خارج از کـشـور را بـسـیـار گـسـتـرده و پـیـچـیـده و در عـیـن حـال ظـریـف و حساس
دانسته و معتقدند که اقتدار نظام جمهوری اسلامی در پایبندی سفرا و نمایندگان سیاسی
به اصول اسلامی است :

بـرادران عـزیـز! هـر چـه پـایـبـنـدی بـه اصـول اسـلامـی و روش هـای آن بیشتر
تاءکید بورزید، موفق تر خواهید بود. موفقیت امروز دیپلماسی ما که دنیا و حتی
مخالفان ما بدان اذعـان دارنـد، درجـه اول مـدیـون تـقـّیـد و پـایـبندی شما دست
اندرکاران است . این را حفظ کـنـیـد…. چـیزی که در ما استثنایی است و توجه دنیا و
احترام دیگران را جلب می کند، همین پایبندی ما به یک فکر و اعتقاد الهی است که آن
را نشان می دهیم . این اعتقاد و پایبندی را هر چه ممکن است حفظ کنید و این کار با
ظواهر و امانت اسلامی و پایبندی های شدید اسلامی تاءمین خواهد شد و لاغیر! (31 / 4
/ 68)

مـقـام مـعـظـم رهـبری میدان دیپلماسی را صحنه تعامل و هماوردی برای تاءمین منافع
ملی با تـکـیـه بـر مـؤ لفـه هـای قـدرت مـلی مـی دانـنـد و مـعـتـقـدنـد کـه در
مـسـائل سـیـاسـت خـارجـی ، جـهـت گـیـری اسـلامـی بـاید حفظ شود و گستاخی و شجاعت
در مـقـابـل تـهـدیـدهـای دشـمـنـان و قـدرت هـای بـزرگ و نـیـز حـاکـمـیـت عقل و
منطق بر تصمیم گیری ها و حرکات ، مورد توجه قرار بگیرد؛ لذا خطاب به سفرا و
نمایندگان سیاسی نظام می فرمایند:

در سـیـاسـت خـارجـی بـایـد با شناخت صحیح سرمایه ها و قدرت کشور، از آنها بیشترین
استفاده برای تاءمین منافع کشور و ملت انجام گیرد. (24 / 12 / 84)

ایـشـان همچنین ایمان و خود باوری ، هوشمندی و شجاعت ، تحرک و امانت ، ابتکار و
نوآوری در چـارچـوب اصـول و اهـداف را از ویژگی های اصلی دیپلمات های نظام جمهوری
اسلامی دانسته و تاءکید می کنند:

نـمـاینده جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، باید ضمن تاءمین منافع ملی ،
نماینده واقعی نظام اسلامی و عزت ، ایستادگی و تدبیر ملت ایران باشد. (همان )

ایـشـان اعـتـمـاد بـه نـفس ، در نظر داشتن اهداف نظام اسلامی و آگاهی از واقعیت ها
و حقایق داخـل کـشـور را از جـمـله لوازم موفقیت نمایندگان جمهوری اسلامی ایران در
خارج از کشور بـر شـمـرده و بـا اشـاره بـه تـلاش تـبـلیـغاتی گسترده دشمن برای
وارونه جلوه دادن مسائل ایران خاطر نشان می کنند:

آگـاهـی از حـقـایـق داخـلی مـی تـوانـد سـفـیـران نـظـام اسـلامـی را در عـرصـه
بـیـن الملل اقتدار و عزت بخشد. سفیران نظام اسلامی نمایندگان نظام ، دولت و ملت
ایرانند و بـایـد بـا اسـتـفـاده از زمـیـنـه و امـکـانـات مـسـاعـد مـوجـود، بـرای
تـاءمـیـن کامل منافع ایران اسلامی به تلاش های مجدانه خود ادامه دهند. (25 / 5 /
78)

ایشان با توجه به تحولات در حال تغییر و سریع دنیا بر لزوم وجود سیستم ارزیابی
فـعـال و دقـیق در وزارت خارجه به منظور بررسی روابط دو جانبه و موقعیت بین المللی
تاءکید کرده و می فرمایند:

سـفـیـران بـایـد بـدور از هـرگـونـه انـفـعـال ، بـا حـداکـثر تحرک و تاءثیر گذاری
در مـحـل ماءموریت ، مواضع و نظرات جمهوری اسلامی را به صورت استدلالی و منطقی
تبیین کنند. (29 / 5 /82)

رهـبـر انـقـلاب مـهـم تـریـن وظـیـفـه سفیران را دفاع و حمایت از هویت نظام اسلامی
بر می شمارند و خطاب به سفرا می فرمایند:

بـخـشـی از قـواعـد و ارزشـهـای بـیـن المـللی کـنـونـی در دنـیـا تـحـمـیـل شـده و
نـتـیـجـه سـلطـه بـرخـی قـدرتـهـاسـت و قـبـول ایـن قـواعـد بـه بـهـای دسـت
کـشـیـدن از هـویـت مـلی و اصـول و ارزشـهـای نـظام اسلامی افتخار نیست و ما نمی
توانیم برای رضایت بخشی از دنـیـا کـه تـجـسـم آن در غـرب و در راءس آن دولت
مـتـکـبـر امـریـکـاسـت از اصول خود عقب نشینی کنیم ! (همان )

ایشان همچنین با تاءکید بر لزوم حفظ فضای ارزشی و انقلابی در وزارت امور خارجه ،
سفرا و خانواده های آنان را به تقویت گوهر ایمان توصیه کرده و تاءکید می کنند:

سـفـرای ما در نمایندگی های خارجی ، بر حفظ صد در صد تقیّدات و ظواهر اسلامی نسبت
به خود و خانواده ها و همکاران شان مراقبت کنند. راه تقویت گوهر ایمان ، ذکر و یاد
خداوند و فراموش نکردن روز جزا و آخرت از طریق مراقبت و تقوا است . (29 / 5 / 82)

دیـن و ارزشهای دینی از جمله گرانسنگ ترین نعمت های الهی اند که حفظ و پاسداشت آنها
وظیفه همه مردم متدین بویژه مسئولین و کارگزاران نظام اسلامی است . همچنین وجود
ایمان و تدین است که در صحنه های دشوار و تندبادهای سخت زندگی و حیطه مسئولیت ،
قدرت و تـوان روحـی انـسـان مـؤ مـن را افزایش می دهد. رهبر انقلاب ضمن سفارش سفرا
به حفظ اصـول و آرمـانـهـای انـقـلاب ، آنـهـا را بـه رعـایت تقوا و تقویت تدیّن
توصیه کرده می فرماید:

آقـایـان سـفـرا! توجه داشته باشید در کشورهایی که تشریف دارید، چهره شما، چهره ای
انـقـلابـی و یـادآور امـام ـ با همان خصوصیاتی که دنیا از امام می شناسد ـ باشد…
محیط سـفـارت ، بـایـد محیط تدین باشد. این تعبیرات غیر متدین را کنار بگذارید که
بچه ها، بـچـه هـای متعهد و خوبی هستند. متعهد، انقلابی ، مبارز، در جای خود محفوظ،
اما باید متدین باشند. متدین ، یعنی آن کسی که سعیش بر این است که گناه نکند؛ سعیش
بر این است که وظـایـف شـرعـی اش را با دقت و مو به مو انجام بدهد؛ زن یک طور، مرد
یک طور. این متدین است ؛ یعنی ملاحظه کننده جمیع وظایف شرعی رساله ای ! (1 / 4 /
69)

در نـگاه رهبری نظام ، سفرا باید افرادی متدین ، آزاد و مستغنی باشند؛ وجود آنها
افرادی انـقـلابـی ، نـفـوذنـاپـذیـر و مـعـتـقـد بـه نـظـام اسـلامـی را در ذهـن
رجال سیاسی کشور محل ماءموریت ترسیم کند:

مـن نـمـی خـواهـم از بـرادرانـی کـه در کـشـورهـای دیـگـر زنـدگـی می کنند، توقع
زهد و پـارسـایی مطلق بکنم ؛ لیکن می خواهم عرض کنم که در ظواهر زندگی ، یک مقدار
رعایت امـساک لازم است . اگر کسی در آمد هم دارد، امکان استفاده هم دارد، جلوی بعضی
از استفاده ها را با میل خود و به ابتکار و با اراده شخصی بگیرد. این خیلی فایده
دارد. هم برای وضع کلی انقلاب فایده عمومی دارد و هم فایده شخصی دارد؛ یعنی به شما
نورانیت می دهد. این کـار بـا کـار بـنـده ای کـه امـکان فلان استفاده برایم نیست ،
فرق می کند. من اجر شما را نـدارم امـا شـمـا کـه مـی تـوانید، اگر از فلان کار
تجملاتی ، از فلان خرج زیادی ، از فلان استفاده اضافه بر سازمان ـ که ممکن است
انسان برایش یک راه مشروع هم فکر کند و بـگـویـد کـه مثلا این گونه استفاده می کنم
؛ طوری هم نمی شود ـ امساک کردید، فایده و تاءثیرش بر نفس شما خیلی بالاست . (18 /
4 / 70)

در دیـدگـاه مـقـام مـعـظـم رهـبـری ارتـبـاطـات دیـپـلمـاسـی بـایـد بـر
اسـتـقـلال و عـزت اجـتـمـاعـی ملت شجاع ایران بنا شود و سفرا و نمایندگی های سیاسی
جمهوری اسلامی رسالت و سهم مهمی در این قضیه دارند.

بـایـد سـعـی کنید که همه در دنیا بدانند که ملت و دولت ایران ، انگیزه و هدفش این
است کـه مـی خـواهد با فکر خود، با نیروی خود، با اراده خود، در راه سعادت خود قدم
بردارد؛ این آن چیزی است که ما به عنوان یک ملت دنبالش هستیم … ما باملت های دنیا
با دولت های گـوناگون عالم ، بنای همکاری و تفاهم داریم ؛ البته نه با زورگوها و
کسانی که می خـواهـنـد هـمـه مـسـایـل را بـا تـکـیـه بـر قـدرت خـودشـان حل بکنند.
مثل آمریکا. با اینها آبمان در یک جوی نمی رود. (20 / 6 / 77)

ایـشـان اسـتـفـاده کـارگزاران سیاست خارجی از همه ظرفیت ها، امکانات ، و توانمندی
ها را برای پیشبرد سیاست خارجی کشور ضروری می داند و تاءکید می کنند:

بـایـد در عـرصـه ارتـبـاطـات دو جـانـبـه و مـنـطـقـه ای و مـجـامـع جـهـانـی
حـضـور کـامـلا فـعـال داشـتـه بـاشـیـم و بـا شـنـاخـت مـؤ لفـه هـای ضـرورت نـظام
اسلامی اهدافمان را دنبال کنیم . (26 / 5 / 83)

رابـطـه یـا مـذاکـره جمهوری اسلامی با دولت امریکا از جمله مباحثی است که از
پیشینه ای به درازای عمر پر برکت انقلاب اسلامی در عرصه روابط بین دو کشور برخوردار
است . وقوع انقلاب اسلامی در ایران ، طومار یکه تازی و مداخلات گوناگون امریکا در
ایران را بست و منافع بی شمار امریکا را با تهدید مواجه ساخت .

بـا قـطـع روابـط ایران و امریکا که البته برای اولین بار و به طور رسمی از سوی
رئیس جمهور وقت امریکا (جیمی کارتر) در اردیبهشت 59 به بهانه تسخیر لانه جاسوسی
امـریـکـا در ایـران اعـلام گـردیـد، در طـول سـه دهـه گذشته از تاریخ پر فراز و
نشیب انـقـلاب هـر از گـاهـی و بـه تـنـاسب شرایط و تحولات سیاسی اجتماعی دو کشور،
بحث مـذاکـره ، عـمـدتا از سوی تحلیلگران سیاسی ، صاحبان صنایع و شرکت های تجاری و
نـیـز مـسـئولان رسـمـی امـریـکـا مـطـرح و از ایـران دعـوت بـه حل اختلافات فیما
بین از طریق دیپلماتیک شده است .

اگـر چـه مـطـالعـه ایـن مقاطع از تاریخ تحولات دو کشور روشن کننده نکات ارزنده ای
از جـمـله اینکه امریکا هر گاه در عرصه های مختلف خود را قدرتمند و کشور هدف (ایران
) را در شـرایـط انـفعالی و آسیب پذیر و به لحاظ وحدت و انسجام ملی ، توان نظامی ،
هنجار شـکـنـی جـریـانـات سـیـاسـی و اخـتـلافـات داخـلی و… ضـعـیـف دیـده بـرای
تـحـمـیـل شـرایـط و خـواسـته های خود از ایران برای جلوس در پشت میز مذاکره دعوت
به عـمـل آورده اسـت . از سـوی دیـگـر مـطـالعـه رفـتـار سـیـاسـی امـریـکـا در
گـذشـتـه و حـال نـشـان مـی دهـد کـه ایـن کـشور اصولا با اصل نظام جمهوری اسلامی
از بدو پیدایش ‍ مـشـکـل داشـته و هنوز هم براندازی و سرنگونی نظام مقدس اسلامی از
اهداف اصلی او به شمار می رود.

مـطـالعـه فـرمایشات مقام معظم رهبری در این باره ، بیانگر این واقعیت است که آنچه
مانع بـرقـراری رابـطـه یا مذاکره بین دولتمردان جمهوری اسلامی و سران دولت
امریکاست ، روحـیـه و خـوی اسـتـکـبـاری دولت امریکاست ؛ و نکته دیگر اینکه هیچ
دولتی تا کنون از رابطه با امریکا نفعی نبرده است :

امـریـکا می گوید: بیائید مذاکره کنیم ، نمی گوید بیایید رابطه برقرار کنیم .
مذاکره یعنی چه ؟ یعنی آن پیوندی را که جمهوری اسلامی قطع کرد و برید و همان موجب
شد که تمام عواطف صادقانه ملت های دنیا به این نظام جلب بشود، این را دو مرتبه
برقرار کند. یـعـنـی در درجـه اول ، یـک ضـربـه نـمـایـان بـه جـمـهوری اسلامی
بزنند و از آن جا که تـبـلیـغـات هـم در دسـت آنـهـاسـت ، در دنـیـا مـنـعکس کنند
که جمهوری اسلامی از حرف هایش برگشت ! به چه دلیل ؟ به این دلیل که نشسته است و
دارد با امریکا مذاکره می کند و آن وقت یک یاءس عمومی در تمام ملت ها ـ در آسیا و
در افریقا و در کشورهای گوناگون و در خـود اروپا و در خود امریکا ـ به وجود بیاید.
ملت هایی که امید پیدا کرده اند ـ مسلمانان و حـتـی غـیـر مـسـلمـانـان ـ نـا
امـیـد بـشـوند و آن چهره با صلابت امام بزرگوارمان که روی جـمـهـوری اسـلامـی را
پـوشـانـده و آنها را وادار به حرکت می کرده است ، مخدوش بشود و بـگـویـنـد: نـه
آقـا! جمهوری اسلامی هم توبه کرد! یا بگویند: چون امام رفت ، جمهوری اسلامی توبه
کرد! (13 / 4 / 68)

از دیـدگاه رهبری ، هدف واقعی امریکا از ادامه فشار بر جمهوری اسلامی وادار کردن
ملت و دولت ایـران بـه تـسـلیـم در بـرابـر اراده ابـرقـدرتـی امـریـکـاسـت ؛
بـنـابـرایـن عقل و منطق حکم می کند با تمام قدرت در مقابل آنها بایستیم ؛

مـا بـایـد قـدرت خـود را زیـاد کـنـیـم . والا هـر گـونـه عـقـب نـشـیـنـی در
مقابل قدرت متکبر و زورگو، یکطرفه و تشویق به تعرض و تجاوز بیشتر خواهد بود. ایـن
را مـا در طـول چـنـد سـال در صـحـنه های گوناگون تجربه کرده ایم . هر جا یک عقب
نشینی مشاهده کرده اند، یک قدم جلو آمده اند. (15 / 5 / 82)

مـقـام مـعـظـم رهـبـری هـمـواره در پـیـامـهـا و سـخـنـرانـی هـا، بـا تـجـلیـل از
روح بـلنـد امـام بـزرگـوار، بـر ادامـه راه آن رهـبـر فرزانه تاءکید کرده تا
جـهـانـیان بدانند که دوران با شکوه امام (ره ) همچنان در ایران اسلامی ادامه دارد
و سیاست خـارجی نظام جمهوری اسلامی با دولت امریکا بر مبنای همان اصولی استوار است
که امام خمینی (ره ) ترسیم نموده اند:

مـا صـریـحا به همه ملتهای جهان اعلام می کنیم که تفکر ((خاتمه یافتن دوران امام
خمینی (ره )، کـه دشـمـن بـا صـد زبـان سعی در القای آن دارد، خدعه و نیرنگی
استکباری بیش نـیـسـت و عـلی رغـم خـواسـت امریکا و همکارانش امام خمینی (ره ) در
میان ملت خود و جامعه خود حـاضـر اسـت و دوران امـام ادامه دارد و خواهد داشت . راه
او راه ما، هدف او هدف ما، و رهنمود او مـشـعـل فـروزنـده ماست .467 … امام به ما
یاد دادند که جمهوری اسلامی در سطح عالم می تـوانـد و بـاید از روابطی سالم با
دولتها برخوردار بشود؛ البته رابطه با امریکا مـردود اسـت ؛ بـخـاطـر اینکه او یک
دولت استکباری و متجاوز و ظالم و با اسلام و جمهوری اسلامی در حال مبارزه و محاربه
است . (14 / 3 / 71)

در همین ارتباط ایشان در خطبه های نماز جمعه بار دیگر بحث مذاکره با امریکا را
مردود می شمارد و می فرماید:

اگـر جـمـهـوری اسـلامی با امریکا پشت میز مذاکره بنشیند، امریکائیها خیالشان از
این جهت راحـت مـی شـود… ایـنـهـا مـی خـواهـنـد بـا شایعه مذاکره جمهوری اسلامی
بگویند جمهوری اسـلامـی تـسـلیـم شـد، طـرف مـا آمـد و مجبور شد کنار بیاید و با ما
مذاکره کند ـ این طور وانـمـود بکنند که در این مصاف ، بالاخره قطب اسلامی شکست
خورد و مجبور به عقب نشینی شد و قطب استکبار در این مصاف پیروز شد! (26 / 10 / 76)

ایـشـان نـاکـامـی دشـمـنـان و بـدخـواهـان بـویـژه دولت مـتـکـبـر امـریـکـا را در
طـول سـالهـای پـس از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی ، نشان دهنده قدرت ملت ایران
دانسته ، همچون امام عظیم الشاءن در برابر تهدیدات پوشالی امریکا اعلام می کند:

بـه حـول و قوه الهی اعتقادم از بن دندان این است که امریکا اگر تمام نیروهایش را
برای ضربه زدن به این انقلاب بسیج کند، هیچ غلطی نمی تواند بکند!. (28 / 6 / 70)

رهبر انقلاب در دیدار با عمرالبشیر رئیس جمهور سودان با اشاره به سنت الهی مبنی بر
افول قدرت های طغیان گر و مغرور می فرماید:

افول امریکا اکنون برای همه نخبگان و حتی مردم عادی جهان اسلام آشکار شده است !.


(6 / 2 / 85)

با عنایت به فرمایشات اشاره شده مقام معظم رهبری ، به نظر می رسد دولت امریکا پس از
نـاکـامـی هـای مـکـرر در بـرخـورد با نظام جمهوری اسلامی مزوّرانه به انجام مذاکره
و گـفتگو با ایران تمایل نشان می دهد. اما واقعیت این است که همچنان بر خصومت دیرین
خود با انقلاب اسلامی اصرار می ورزد.

بـی گـمـان تـا زمـانـی که جمهوری اسلامی در دفاع از ملت مظلوم فلسطین و مخالفت با
صـلح نـا عـادلانـه خـاورمـیـانـه و یک جانبه گرایی امریکا بر مواضع اصولی و سازش
نـاپذیر خود پافشاری می کند و از سوی دیگر تا دولتمردان امریکا به حمایت گسترده از
رژیـم اشـغـالگـر قـدس و دشـمـنـی بـا انـقـلاب اسـلامـی ادامـه مـی دهـنـد و بـه
دنبال تحمیل خواسته های استکباری خود بر جامعه جهانی می باشند، گفتگو و عادی سازی
روابـط بـا جمهوری اسلامی امکان پذیر نخواهد شد. این بحث را با این فرمایش مقام
معظم رهبری به آخر می رسانیم که فرمودند.

از دشمن نترسید، مرعوب هیاهوی مجنونانه امریکا نشوید! (12 / 2 / 69)

دستیابی جمهوری اسلامی ایران به فناوری هسته ای و بومی کردن این دانش روز بشری که
در توسعه و پیشرفت کشور نقش بالایی ایفا خواهد کرد، افتخار بزرگی است که در دوران
پـس از انـقلاب اسلامی و با تلاش اندیشمندان و متخصّصان داخلی نصیب ملت ایران
گردیده است .

تـلاش بـرای حـفـظ و نـهـادیـنه کردن موقعیت به دست آمده در عرصه فناوری هسته ای با
تـوجـه بـه شـرایـط مـنـطـقـه ای و بـیـن المـللی ، از جـمـله مـهـم تـریـن عوامل
چالش ساز برای ایران محسوب می گردد.

امـریـکـایی ها با تکیه بر قدرت رسانه ای خود، تلاش گسترده ای را در پیش گرفتند تـا
ایـران اسـلامـی را در بـرابـر یـک جبهه جهانی قرار داده و با این بهانه که جمهوری
اسـلامـی بـا وجـود ذخـایـر غـنـی انـرژی فـسیلی نیازی به انرژی اتمی ندارد و به
همین دلیـل فـعـالیـتـهـای هـسته ای آن دارای مقاصد غیر صلح آمیز است ، با ایجاد
فشارهای بین المـللی و انـجـام تـهـدیـدات نـظـامـی ، مـسـئولان کـشـور را بـه
عـقـب نـشینی هسته ای مانند کشورهایی چون آرژانتین ، برزیل و لیبی مجبور کنند.

ایـن قـبـیـل اقـدامـات که عمدتا با هدف عملیاتی روانی و در فضایی تهدیدآمیز انجام
می شـد، مسئولان نظام اسلامی ایران را در موقعیتی قرار داد که الزاما باید برای
عبور از آن ، تـصـمـیـمـات اسـتـراتـژیـک و سـرنـوشـت سـازی اتـخـاذ مـی نمودند، که
این مهم مطابق اصل 110 قانون اساسی جمهوری اسلامی بر عهده رهبر معظم انقلاب است .

مـروری بـر مـواضـع اصـولی رهـبر عزیز کشورمان در مورد فناوری هسته ای و چگونگی
مـواجـهـه بـا فـشارهای بین المللی در مقطع کنونی اهمیت ویژه ای دارد، و از جمله
اثرات آن هماهنگی و یک صدایی حاکم بر دستگاه دیپلماسی نظام اسلامی می باشد.

مـقـام مـعـظـم رهـبری مسئله هسته ای را یکی از مسائل مطرح سیاست خارجی می دانند و
معتقدند جـمـهـوری اسلامی ایران عقب نشینی از مساءله هسته ای را ـ که خواسته عزم
ملی و حق طبیعی ملت ایران است ـ به معنای شکستن استقلال کشور می داند که هزینه
بسیار گزافی برای ملت ایران خواهد داشت .

ایـشـان اسـتـفـاده صـلح آمـیـز از فـناوری هسته ای را ضرورت و نیاز اجتناب ناپذیر
آینده کـشـور و هـمـچـنـین قدرت علمی برتر برای پیشرفت در عرصه های مختلف می دانند
و می فرمایند:

هرگونه عقب نشینی در مقطع کنونی ، زنجیره ای تمام نشدنی از فشارها و عقب نشینی های
دیـگر را در پی خواهد داشت . این راه برگشت ناپذیر است و دستگاه سیاست خارجی باید
از این حق ، شجاعانه دفاع کند. (24 / 12 / 84)

رهـبـری مـعـظـم انـقلاب انگیزه اصلی امریکا و برخی کشورهای غربی دنباله رو امریکا
را برای ممانعت از دستیابی ایران به حق طبیعی و علمی خود، هراس از رسیدن ملت ایران
به نقطه بالای توانایی های علمی دانسته و می فرمایند:

آنـهـا در تبلیغات خود می گویند ایران مخفی کاری کرده است . این حرف بی منطقی است ،
زیـرا در هـمـه کـشـورها مسائل علمی در مرحله تحقیقات اعلام نمی شود، بلکه موفقیت
در آن تحقیقات در مرحله خاصی اعلام عمومی می شود و بر همین اساس جمهوری اسلامی
ایران در مراحل مختلف راه اندازی تاءسیسات هسته ای ، اعلام رسمی و عمومی کرد. (همان
)

ایـشـان حـاکـمان کنونی امریکا را گروهی دارای افکار مرتجع استعماری و قرن نوزدهمی
دانسته و بر این عقیده اند که :

ایـن افـراد تـصـور مـی کـنـنـد بـا مـدیـریـت جـهـان بـا زور اسـلحـه یـا پـول مـی
توانند اقدامات خود را به پیش ‍ ببرند، در حالی که هرگز موفق نخواهند شد؛ هـمـان
گونه که در خاورمیانه بویژه در عراق ، افغانستان ، لبنان ، سوریه و فلسطین شکست
خوردند. (همان )

بـدون تـردیـد هدف اساسی و اصلی امریکا و اروپا در برخورد با فعالیت های هسته ای
ایران محروم سازی کشورمان از این تکنولوژی است . در همین ارتباط رهبر فرزانه انقلاب
تاءکید می کنند:

آنـقـدری کـه اروپـا و امـریکا به مساءله انرژی هسته ای تظاهر می کنند و وانمود می
کنند نـگـران ایـن قـضـیـه هـسـتـنـد، نـگـران نـیـسـتـنـد. خـودشـان هـم مـی
دانـنـد کـه مـا دنـبـال سـلاح هسته ای نیستیم ، ما مرتب تکرار می کنیم ، اصرار می
کنیم ؛ آنها ((نه )) می گـویـنـد و سـری تـکـان مـی دهـنـد. در حـالی کـه مـی
دانـنـد مـا دنبال سلاح اتمی نیستیم . مساءله مشغول کردن نظام اسلامی است . یکی از
اهداف عمده آنها ایـن اسـت کـه نـظـام اسـلامـی را مـشـغـول کنند؛ ذهن مدیران ،
مسئولان ، مجلس ، دولت و دست انـدرکـاران گـونـاگـون را از مـسـائل جـاری و کاری
کشور در بخش های مختلف ـ چه بخش قـضـایـی ، چـه بـخـش اجـرایـی ، چـه بـخـش
تـقـنـیـنـی ـ مـنـصـرف و غافل کنند. این مسئله هم که حل بشود، باز مساءله دیگری
درست خواهد شد. (24 / 8 / 83)

رهـبـر فـرزانـه انـقـلاب بـا تـوجـه بـه مـواضـع خـصمانه امریکا و برخی از کشورهای
اروپایی در خصوص لزوم دست کشیدن ایران از فناوری هسته ای می فرمایند:

این مواضع و درخواست های بی جا، ظالمانه و ناحق است و جمهوری اسلامی این در خواستها
را نـخـواهـد پـذیـرفـت … دانـش هـسـتـه ای کـشـور بـومی و در جهت مقاصد صلح آمیز
است و جـمـهـوری اسـلامـی ایـران بـر اسـاس مـبـانـی دیـنـی و فـقـهـی هـیـچ گـاه
قائل به استفاده از سلاح های کشتار جمعی نیست ! (همان )

بر اساس قوانین مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی ، مقام معظم رهبری ، بالاترین
مقام را برای اخذ تصمیم سازی کلان در سیاست خارجی نظام دارند.

مـطـالعـه بـیـانـیـه هـا و سـخنرانی های معظم له ، در خصوص سیاست خارجی نکات دقیق
و ارزشـمـنـدی را بـرای دست اندرکاران امور خارجه نظام مطرح می سازد که در این
مقاله تا حـدودی مـورد بـحـث و بررسی قرار گرفت و در اینجا چکیده آن جهت استحضار
خوانندگان عزیز تقدیم می گردد:

1. در مـکـتـب سـیـاسـی رهـبـری نـظام ، سیاست خارجی نیمی از نظام سیاسی ، و
دیپلماسی ابـزار کـار آمـد اقـتـدار نـظـام سـیـاسـی اسـت ؛ و جـنـگـی اسـت کـه
هـمه دیپلمات های دنیای مـشـغـول آنـنـد و ارزش ‍ و جایگاه و تاءثیر این جنگ نه
تنها کمتر از جنگهای نظامی نیست ، بلکه در مواردی هم بیشتر است .

2. در مـیـدان دیـپـلمـاسی هرگز نباید به دشمن اعتماد کرد، چرا که دشمن هم به ما
اعتمادی ندارد. میدان دیپلماسی یک میدان نبرد واقعی است منتها نبردی که پشت میز و
با لبخند انجام می گیرد.

3. حـفظ استقلال و تکیه بر عزت اجتماعی لازمه سیاست خارجی است و جمهوری اسلامی با
مـلت هـای دنـیـا و دولت هـای گـونـاگـون عالم ، بنای همکاری و تفاهم دارد؛ البته
نه با زورگـوهـا و کـسـانـی کـه مـی خـواهـنـد هـمـه مـسـائل را بـا تـکـیـه بـر
قـدرت خـودشـان حل کنند.

4. هـدف نـظـام اسـلامـی ، هـدف و راهـی اسـت کـه اسـلام معین کرده ، نه در آن ظلم
هست و نه تـجـاوز بـه حقوق انسانها و نه بی اعتنایی به تجاوزاتی که مردم ظالم نسبت
به مردم مـظـلوم روا مـی دارنـد. هـدف جـمـهـوری اسـلامـی ، سـعـادت نسل بشر و عزت
و خوشبختی و بهروزی امت واحده اسلام است .

5. نظامی که به نام اسلام است ولی در مقابل دشمنان خدا تسلیم می شود، دیگر جمهوری
اسلامی نیست ، جمهوری اسلامی امریکایی است .

6. اسـلامـی کـه امـروز در ایـران ارائه شـده بـر خـلاف اسـلام طـالبـانـی و نـیـز
اسـلام امریکایی یا هضم شده در فرهنگ غربی ، اسلامی است که دارای روشنفکری ،
پایبندی به عـقـایـد اسـلامـی ، نوآوری و پویایی است و بر اساس آن یک نظام و دولت
متکی بر مردم شـکـل گـرفته و در طول 27 سال گذشته با وجود همه فشارها از مسیر اصلی
خود خارج نـشـده ، بـنـابـرایـن بـرای مـسـلمـانـان جـهـان بـسـیـار جـذاب و قابل
الگو برداری است و این برخلاف خواسته قدرتمندان عالم بویژه امریکاست .

7. مـهـم تـریـن اصـل در سـیـاسـت خـارجی ما، حمایت از هویت نظام اسلامی و پافشاری
بر اصـول و ارزشـهاست و سه اصل ((عزت ، حکمت و مصلحت )) یک مثلث الزامی برای چارچوب
ارتباطات بین المللی ماست و نباید هیچ خدشه ای به آن وارد شود.

8. رفـتـار و مـوضـعـگـیـری سـیـاسـی ایـران در عـرصـه هـای مـنـطـقـه ای و
جـهـانـی در قبال مسائلی همچون رابطه با امریکا، مذاکرات خاورمیانه ، حمایت از
مسلمانان فلسطینی و لبـنـانـی و چـگـونـگـی ارتـبـاط بـا اروپـا، دارای مـبـانـی
مـستدل و منطقی می باشد و جمهوری اسلامی با توجه به سیاست های شناخته شده ای که
اسـتـکـبـار و امـریـکـا بـر ضـد نـظـام اسـلامـی بـه کـار مـی گـیـرنـد بـه هـیـچ
وجـه در مقابل آنها نرمش نشان نخواهد داد و کوتاه نمی آید.

9. مـقـام مـعـظـم رهـبری در مسائلی همچون حقوق بشر، مساءله زن ، سلاحهای کشتار
جمعی و انـرژی هـسـتـه ای مـعـتقد به مواضع و سیاست تهاجمی است و تاءکید می کنند که
باید در تـمـامی مجامع و مراودات با اعتماد به نفس و موضع تهاجمی این مواضع اصولی
را بیان کرد و سلطه گران و زورمندان و زرمندان را با چالش های جدی روبرو ساخت .

10. اولویـت در جـهـت گـیـری سـیـاسـت خـارجـی ما به سوی گسترش و تقویت روابط با
کـشـورهـای مـسـلمـان ، هـمـسـایـه و کـشورهایی است که انقلاب ما، کشور و ملت ما را
در همان مـوضـع شـایـسته ای قرار دهند که از آن برخوردارند، و به چشم احترام به ما
نگاه کنند. هـمـچـنـیـن کـشـورهـای غـیر متعهد که حاضرند جدا از تصمیم گیری
ابرقدرتهای مخاصم ، درباره ما تصمیم بگیرند، جایگاه ویژه ای دارند.

11. نـمـایـنـده جـمـهوری اسلامی در خارج از کشور باید ضمن تاءمین منافع ملی ،
نماینده واقـعـی نـظام اسلامی و عزت و ایستادگی و تدبیر ملت ایران باشد. اعتماد به
نفس ، در نـظـر داشـتـن اهـداف نـظـام اسـلامـی و آگـاهـی از حـقـایـق و واقـعـیـت
هـای داخل کشور را از جمله لوازم موفقیت نمایندگان جمهوری اسلامی در خارج از کشور
است .

12. چـهـره سفرای ما باید چهره ای انقلابی و یاد آور امام ـ با همان خصوصیاتی که
دنیا از امـام مـی شـنـاسـد ـ بـاشـد. سـفـرا بـایـد در ظـواهـر زنـدگـی شـان اهـل
مراعات بوده و بر حفظ صد در صد تقیدات و ظواهر اسلامی نسبت به خود و خانواده ها و
همکاران شان مراقبت کنند.

13. جـمـهـوری اسـلامـی آمـاده اسـت دور از تـکـلف و تـحـمیل با هر کشوری به جز چند
استثناء که دلایل خاص خود را دارد، ارتباط سالم داشته باشد.

دولت صـهـیـونـیستی ، نامشروع و غیر قانونی است و امریکا از جمله مصادیق و مواردی
است که نباید با او ارتباطی برقرار شود؛ و تا زمانی که سیاست های مبتنی بر زور و
ظلم و فـشـار و خـصومت با جمهوری اسلامی و حمایت از دشمنان جمهوری اسلامی و
پشتیبانی بی قـیـد و شـرط از دولت صـهـیـونـیـستی خاتمه پیدا کند و به تعبیر امام
((تا وقتی که آدم بشود)) و روش های غلط را اصلاح بکند، این قطع رابطه ما هم ادامه
خواهد داشت .

15. فـن آوری هـسـتـه ای ، چرخه سوخت و امکان غنی سازی هسته ای یکی از اساسی ترین
نیازها و مایه عزت و آبرو و حق مسلم ملت ایران است و هیچ کس اجازه ندارد این حق را
از ملت ما سلب کند. دانش هسته ای کشور، بومی و در جهت مقاصد صلح آمیز است و جمهوری
اسلامی ایـران بـر اسـاس مـبـانـی دیـنـی و فـقـهـی ، هـیـچ گـاه قائل به استفاده
از سلاح های کشتار جمعی نیست .

1. ایزدی ، بیژن ، سیاست خارجی ج . ا. ا. ، دفتر تبلیغات اسلامی ، قم : 1371.

2. رمضانی ، روح اله ، سیاست خارجی ج . ا. ا. ، ترجمه علیرضا طیب ، نشر نی ، تهران
: 1380.

3. بخشایشی ، احمد، سیاست خارجی ج . ا. ا. ، انتشارات آوای نور، تهران : 1375.

4. امـیـنـی ، ابـراهـیم ، سیاست خارجی حکومت اسلامی ، سازمان تبلیغات اسلامی ،
تهران : 1360.

5. کاظمی ، علی اصغر، دیپلماسی نوین ، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی ، تهران :
1367.

6. قـوام ، عـبـدالعـلی ، اصـول سـیـاسـت خـارجـی و سـیـاسـت بـیـن الملل ،
انتشارات سمت ، تهران : 1372.

7. منصوری ، جواد، اصول سیاست خارجی ج . ا. ا. ، انتشارات امیر کبیر، تهران : 1365.

8. محمدی ، منوچهر، اصول سیاست خارجی ج . ا. ا. ، انتشارات امیر کبیر، تهران :
1365.

9. لاریـجـانـی مـحـمـد جـواد، مـقـولاتی در استراتژی ملی ، مرکز ترجمه و نشر،
تهران : 1369.

10. حقیقت ، صادق ، مسئولیت های فراملی در سیاست خارجی دولت اسلامی ، مرکز تحقیقات
استراتژیک ریاست جمهوری ، تهران : 1367.

11. نخعی ، هادی ، توافق و تزاحم منافع ملی و مصالح اسلامی ، دفتر مطالعات سیاسی و
بین المللی ، تهران : 1376.

12. سـجـاد پـور، مـحـمـدکـاظـم ، سـیـاست خارجی ج . ا. ا. ، دفتر مطالعات سیاسی و
بین المللی ، تهران : 1379.

13. دفتر جریان شناسی تاریخ معاصر، روایت دلواپسی ، تهران : 1384.

14. مرکز تحقیقات اسلامی ، امریکا از دیدگاه رهبری ، قم 1378.

15. مجموعه سخنرانی های مقام معظم رهبری ، سایت شارح .


16. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران .


465. محمدکاظم سجادپور، سیاست خارجی ایران ، ص 58.

466. عباس ملکی ، قانون اساسی و سیاست خارجی ، ج 1010، همشهری ، 14 / 12 / 82.

467. پـیـام بـمـنـاسـبـت اولیـن سـال ارتحال حضرت امام (ره )، حدیث ولایت ، ج 4 ـ
ص 271.

@@[email protected]@سـیـاسـت خـارجـی ، خـط مـشـی و روشـی اسـت کـه دولتـهـا در بـرخـورد بـا امـور و @@[email protected]@مسائل خارج از کشور برای حفظ حاکمیت و دفاع از موجودیت و منافع خود اتخاذ می کنند[email protected]@[email protected]@

@@[email protected]@در عرصه روابط بین الملل ، سیاست خارجی کشورها از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار @@[email protected]@اسـت . رفـتـار دولتـهـا در مـحـیـط بـیـن المـللی بـر اسـاس اتـخـاذ @@[email protected]@سـیـاسـتـهـایـی شکل می گیرد که به بهترین وجه منافع ملی آنها را تاءمین کند.

@@[email protected]@نـظـام بین المللی در برگیرنده کلیه اعمال و رفتار دولتهاست . دولتها همچنان که بر @@[email protected]@نظام بین المللی اثر می گذارند، از آن نیز تاءثیر می پذیرند. اهداف و منافع دولتها @@[email protected]@در چهارچوب سیاست خارجی مورد مطالعه قرار می گیرد.

@@[email protected]@سـیـاسـت خـارجـی در انـدیـشه سیاسی رهبر معظم انقلاب ، استمرار سیاست های @@[email protected]@بنیانگذار جـمـهـوری اسـلامـی حـضـرت امـام خـمـیـنـی (ره ) اسـت . ایـشـان در @@[email protected]@بـیـان اصـول سـیـاسـت خـارجـی مـعـتـقـد بـه ادامـه خـط امـام و اصـل تغییرناپذیر @@[email protected]@((نه شرقی ، نه غربی )) است و بر این نکته تاءکید دارند که مهم تـریـن اصـل در @@[email protected]@سـیـاسـت خـارجـی مـا، حـمـایـت از هـویـت نـظـام اسـلامـی و پـافـشـاری بر اصـول و @@[email protected]@ارزشـهـاسـت و سـه اصـل ((عـزت ، حـکـمـت و مـصـلحـت )) را یک مثلث الزامی برای @@[email protected]@چارچوب ارتباطات بین المللی نظام جمهوری اسلامی می دانند که نباید هیچ گونه خدشه ای @@[email protected]@به آن وارد شود.

@@[email protected]@از دیـدگـاه رهـبـری ، در سیاست خارجی جمهوری اسلامی هیچ گونه گردن کلفتی و ژست ابر @@[email protected]@قدرتی از هیچ کس پذیرفته نیست . کنار نیامدن با ظالم ، رشوه نپذیرفتن از زورمند و @@[email protected]@زرمـنـد، پـافـشـردن بـر حـقـیـقـت و حـمـایـت از مـظـلومـان و طـرفـداری از اسـلام @@[email protected]@، از جمله اصـول مـسـتـحـکـم سـیـاسـت خـارجـی مـحـسـوب مـی شـود کـه جنجال های @@[email protected]@هوچیگرانه دشمنان هم هرگز قادر به منحرف ساختن آن نخواهد بود.

@@[email protected]@مقاله حاضر در برگیرنده برخی از دیدگاههای مقام معظم رهبری پیرامون سیاست خارجی @@[email protected]@نظام جمهوری اسلامی ایران است .

@@[email protected]@سـیـاسـت خارجی یکی از مناقشه برانگیزترین حوزه های سیاست گذاری در هر جا بوده و @@[email protected]@هـسـت . در نـگـاهـی عام ، سیاست خارجی یکی از متعالی ترین امور عمومی در زندگی بشر @@[email protected]@امـروز مـی بـاشـد؛ چـرا که وظیفه خطیر تولید امنیت را بر عهده دارد. تولید امنیت @@[email protected]@گستره پـهـنـاوری را از حـفـظ بـقـای سـرزمین تا توسعه امکانات اقتصادی و فرهنگی در @@[email protected]@بر می گـیـرد و صـرفـا بـا ابـزارهـای نـظامی تحقق پذیر نیست . ابزار دیپلماتیک اگر @@[email protected]@اصلی تـریـن راه تـاءمین امنیت نباشد، بی تردید یکی از عمده ترین مسیرهای شناخته @@[email protected]@شده آن می باشد.

@@[email protected]@در قـلب سـیـاسـت خـارجـی ، تـاءمـیـن صلح و جلوگیری از تعرض به آب و خاک و سیستم @@[email protected]@سـیـاسـی قـرار دارد و ایـن بـدان مـعـنـی اسـت کـه همه شئون زندگی فردی و اجتماعی @@[email protected]@از چگونگی وضعیت نهایی سیاست خارجی متاءثر می شود.

@@[email protected]@مـتـاءسـفـانـه بـایـد گـفـت در ایران اسلامی ، اهمیت واقعی سیاست خارجی و نقش آن @@[email protected]@در رقم خـوردن سـرنـوشـت کـشـور و مـلت و زمـیـنه سازی فراز و نشیب ها و نیز ارزش @@[email protected]@بی چون و چـرایـش ، بـه عـنـوان یـکـی از بـزرگ تـریـن ابـزارهای تاءمین یکپارچگی @@[email protected]@ارضی ، امنیت سـرزمـیـنـی ، وجـهـه و اعـتـبـار بین المللی ، پیشبرد اهداف و برنامه @@[email protected]@های ملی در زمینه های سـیـاسـی ، اقـتـصـادی ، فـرهـنـگـی و… ، چنان که باید و @@[email protected]@شاید، شناخته نشده و تاکنون بررسی و ارزیابی علمی شایسته ، واقع بینانه و بی طرفانه @@[email protected]@ای از مواضع و برهه های گوناگون سیاست خارجی ایران منتشر نگردیده است .

@@[email protected]@پـس از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی و اسـتـقـرار نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی کـه @@[email protected]@مـحـصـول دگـرگـونـی عـمـیـق در سـاختار سیاسی کشور بود، تحولی نوین نه تنها در @@[email protected]@عـرصـه تـاریخ سیاسی ، اجتماعی این مرز و بوم ، بلکه در گستره جهانی اسلام پایه @@[email protected]@گـذاری و آغـاز گـردیـد و بـه مـوازات تغییرات بنیادین در چارچوب حکومت و اداره @@[email protected]@کشور، دیپلماسی هم دستخوش تحولات عمیقی گردید که در این راستا مبانی ارزشی انقلاب @@[email protected]@الهام گرفته از احکام دین مبین اسلام ، اهرم تغییرات را در ساختار دیپلماسی برعهده @@[email protected]@داشتند.

@@[email protected]@حـضرت امام خمینی (ره ) که عهده دار رهبری و هدایت انقلاب بودند، پس از پیروزی @@[email protected]@انقلاب تـمـام تـلاش خـود را بـرای نـوسـازی دیـپـلمـاسـی مـنـطـبـق بـر اصـول و @@[email protected]@ارزشـهـای اسـلامـی بـه کـار مـی بـردنـد و در هـر فـرصـتـی بـه مـسـئولان و @@[email protected]@گـردانـنـدگان آن لازمه انطباق تصمیمات در عرصه سیاست خارجی با موازین و معیارهای @@[email protected]@شرعی را گوشزد می نمودند.

@@[email protected]@بـیـداری اسـلامـی ، جـداسـازی اسـلام حـقـیـقـی از اسـلام امـریـکـایـی ، @@[email protected]@هـمـگـرایـی مـلل اسـلامـی ، اسـتـقـلال سـیـاسـی ، افـزایش مبارزات رهایی بخش ، به @@[email protected]@خوبی تاءثیر انقلاب اسلامی بر مؤ لفه های بین المللی و سیاست خارجی را نمایان می @@[email protected]@سازد.

@@[email protected]@مطابق قوانین مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی ، مقام معظم رهبری که در راءس هرم @@[email protected]@حکومت قرار دارد، بالاترین مقام برای اخذ تصمیمات کلان در سیاست خارجی نظام است [email protected]@[email protected]@

@@[email protected]@مـنـویـّات و دیدگاه های ناب و زلال مقام معظم رهبری علاوه بر شاءن سیاست گذاری @@[email protected]@کلان بـرای نـظـام اسـلامـی ، بـه دلیـل مـبـتـنـی بودن بر بنیان های مستحکم فکری ، @@[email protected]@اعتقادی ، گـنـجـیـنـه گرانسنگی برای کشور به شمار می رود؛ اندیشه هایی که با وقایع @@[email protected]@جامعه تطبیق می کند و می تواند مرهمی بر آلام جامعه باشد.

@@[email protected]@ایـن انـدیـشـه ها بدان دلیل بسیار ارزشمند و گران سنگ اند که علاوه بر غنا و @@[email protected]@استواری تئوریک و بنیادی ، کاربردی نیز می باشند. در واقع معظم له در پی هر فرایند @@[email protected]@اجتماعی ، سـیـاسـی ، فـرهـنـگـی و…. ابـتـدا بـه شـرحـی کـوتـاه از اهـمـیـت و @@[email protected]@علل آن می پردازند و سپس اگر آسیب و معضلی باشد، با دیدی آسیب شناسانه و عالمانه آن @@[email protected]@را حـلّاجـی و تـبـیـیـن مـی نـمـایـنـد و در پـایـان بـرای حـل آن مـعضل و مشکل ، @@[email protected]@راهکارهایی ارائه می دهند که این راهکارها و راهبردها در صورت تحقق در جـامـعـه مـی @@[email protected]@تـوانـد بـه بـهـتـریـن شـکـل مـمـکـن بـرطـرف کـنـنـده یـا اصـلاح کـنـنده آن معضل @@[email protected]@اجتماعی باشد.

@@[email protected]@مـقـاله حـاضـر در پـی فهم و شناخت سیاست خارجی با عنایت به اندیشه های سیاسی مقام @@[email protected]@مـعـظـم رهـبـری بـوده در تـلاش اسـت با بهره گیری از دیدگاه های ایشان ، حوزه @@[email protected]@سیاست خارجی را مطالعه و تحلیل نماید.

@@[email protected]@تـمـامـی مـنـابـع مورد استفاده در این مقاله ، برگرفته از متن پیام ها و سخنرانی @@[email protected]@های مقام معظم رهبری است که در خطبه های نماز جمعه و دیدار با گروههای گوناگون مطرح @@[email protected]@شده و از مـنـظـر مـعـظـم له ، لبّ نـظـرات و اسـاسـی تـریـن مسائل جاری کشور و @@[email protected]@اسلام و مسلمین است .

@@[email protected]@هـر چـنـد ایـن مقاله گنجایش بررسی و تبیین علمی مجموعه مواضع ایشان در زمینه سیاست @@[email protected]@خـارجـی را نـدارد، ولی سـعی نگارنده بر آن بوده که هر چند گذرا، برخی از مواضع و @@[email protected]@رهـنـمـودهـای ارزشـمـند مقام معظم رهبری را جهت آشنایی علاقمندان به اندیشه های @@[email protected]@سیاسی ایشان ارائه نماید. انتظار می رود کاستی ها ـ و احیانا ـ خطاهای مقاله را یاد @@[email protected]@آور شوند.

@@[email protected]@در عـرصـه روابط بین الملل ، سیاست خارجی کشورها جایگاه ویژه و مهمی دارد. نظام های @@[email protected]@سیاسی می توانند با اتخاذ تصمیمات و سیاستگذاری ها منافع ملی خود را تبیین نمایند، @@[email protected]@ضـمـن ایـنـکـه سـیـاسـتـهـای مختلف ، انعکاسی از خواستها و نیازهای اقتصادی ، @@[email protected]@سیاسی ، فرهنگی و امنیتی جامعه می باشند.

@@[email protected]@در انـدیـشـه سـیـاسـی مـقام معظم رهبری ، سیاست خارجی همواره جایگاه ارزشمندی @@[email protected]@داشته ، مـعـظـم له از حـسـاسـیـت ، تاءثیرگذاری و دشواری های میدان وسیع دستگاه @@[email protected]@دیپلماسی به مناسبت های مختلف سخن گفته اند:

@@[email protected]@سـیـاست خارجی و دستگاه اداره کننده سیاست خارجی در حقیقت نیمی از نظام سیاسی است @@[email protected]@که رابـطـه و حـدود و مـنـافـع کـشـور را در اقـطـار عـالم دنـبـال می کند. هر چه @@[email protected]@هم که دنیا از ارتباطات بیشتری و نزدیکتری برخوردار بشود، این نـقـش اهـمـیـت @@[email protected]@بـیشتری پیدا می کند. خیلی از مشکلات کشورها را دیپلماسی توام با ابتکار و اقتدار @@[email protected]@می تواند حل کند. در واقع دیپلماسی ابزار کار آمد اقتدار نظام سیاسی است . اقتدار @@[email protected]@نظام سیاسی را بیش از بسیاری از دستگاههایی که حافظ و موظف به حفظ امنیت ملی هستند، @@[email protected]@دسـتـگـاه دیپلماسی و اداره کننده سیاست خارجی می تواند به عهده بگیرد و تحقق @@[email protected]@ببخشد. (25 / 5 / 79).

@@[email protected]@در دیـدگـاه رهـبـری سـیـاسـت خـارجـی از جـمـله مـسـائل درجـه اول نـظـام مـحـسـوب @@[email protected]@شـده و هـمـچون مهم ترین مسائل اقتصادی و خطوط اقتصادی کشور که غالبا با نظر @@[email protected]@مسئولین طراز اول نظام انجام می گیرد، باید مورد توجه قرار گیرد:

@@[email protected]@دیپلماسی کار مجموعه نظام است ، یعنی اختصاص به وزارت خارجه ندارد. مجموعه مدیریت @@[email protected]@کـلان نـظـام ، متصدی مساءله دیپلماسی است . اما دستگاه تخصصی و کارخانه دیپلماسی و @@[email protected]@ستاد اصلی دیپلماسی ، وزارت خارجه است . (6 / 6 / 79).

@@[email protected]@ایشان میدان دیپلماسی را به میدان نبرد نظامی تشبیه می کنند و معتقدند که در این @@[email protected]@میدان هم نباید به دشمن اعتماد کرد، زیرا دشمن هم به ما اعتمادی ندارد:

@@[email protected]@مـیـدان دیـپـلمـاسی ، میدان یک نبرد واقعی است ، منتها نبردی که پشت میز و با @@[email protected]@لبخند و با گـفـتـن صـبح بخیر و شب بخیر انجام می گیرد! وجود ارتباطات دیپلماتیک ، @@[email protected]@هرگز نباید به معنای اعتماد به دشمن تلقی شود، نباید اعتماد کرد…(19 / 4 / 79)، @@[email protected]@دیپلماسی یک جنگ اسـت ، هـمـه دیـپـلمـاتهای دنیا مشغول جنگند. ارزش و تاءثیر آن @@[email protected]@جنگ هم ، گاهی از جنگ های نظامی کمتر نیست ، بلکه در مواردی هم بیشتر است ، البته @@[email protected]@همیشه این گونه نیست . منظور من از جنگ یک مبارزه معمولی نیست که این کار همه @@[email protected]@دیپلمات هاست . (31 / 4 / 68).

@@[email protected]@در مکتب سیاسی مقام معظم رهبری ، خط درست دیپلماسی و سیاست خارجی ، بستگی به حفظ @@[email protected]@جـهـت گـیـری اسـلامی و گستاخی و شجاعت در مقابل تهدیدات دشمنان و قدرت های بزرگ @@[email protected]@دارد ؛ و برای انجام این مهم باید وفادارترین صمیمی ترین ، خوشفکرترین ، پرانگیزه @@[email protected]@تـریـن انـسـانـهـا در دسـتـگاه دیپلماسی مجتمع شوند، تا بتوانند تهدیدها را به @@[email protected]@فرصت تبدیل و منافع ملی کشور را حراست کنند:

@@[email protected]@آن دسـتـگـاهی که می تواند جلوی حمله را سدّ کند و منافع کشور را تاءمین کند و پیام @@[email protected]@دنیا پـسـنـد کشور را به دنیا برساند و دوست هم فراهم بکند و اعتماد ایجاد کند و @@[email protected]@رابطه به وجود بیاورد و مجموعه کار آمد درست کند، دستگاه دیپلماسی است …

@@[email protected]@… چقدر جنگهایی که می توانسته شروع بشود اما با اقتدار دیپلماسی شروع نشده ، چقدر @@[email protected]@تهاجمها و توطئه هایی که شکل گرفته بود، اما با اقتدار دیپلماسی جلوی آنها سدّ شده @@[email protected]@، چـقدر توطئه در زمینه افکار عمومی دنیا طراحی شده بود و ابتکار دستگاههای @@[email protected]@دیپلماسی ، پـرکـاری آنـهـا، تـوجـه آنـهـا، بـه روز بـودن آنـهـا، بـهـنـگـام عمل @@[email protected]@کردن آنها، توانسته این توطئه را خنثی کند و از بین ببرد!) (6/6/79)

@@[email protected]@در کلیه نظام های سیاسی و حکومتی جهان ، قانون اساسی بالاترین سند و منبع سیاسی @@[email protected]@رسمی نظام است . چارچوبها و کلیات و حدود و ثغور سیاست خارجی هر کشور نیز در همین @@[email protected]@سـنـد مـشـخـص و مـعـیـن مـی گـردد. در نـظـام جـمـهوری اسلامی ایران نیز قانون @@[email protected]@اساسی ، مـعـتـبـرتـریـن سـنـد و غـنـی تـریـن مـنـبـع سـیـاسـت خـارجـی اسـت ؛ و @@[email protected]@در گـوشـه و کـنـار اصول و فصول این قانون و هر مناسبتی ، بحثی و رهنمودی و شاخصی @@[email protected]@از سیاست خارجی گوشزد و بررسی گردیده است .

@@[email protected]@اصول قابل استخراج از قانون اساسی جمهوری اسلامی در ارتباط با سیاست خارجی به شرح @@[email protected]@ذیل است :

@@[email protected]@سعادت انسان در کل جامعه بشری . (اصل 152)

@@[email protected]@تـنـظـیـم سـیـاسـت خـارجـی کـشـور بـر اسـاس مـعـیـارهـای اسـلام . (اصل 3)

@@[email protected]@حـمـایـت از مـبـارزات حـق طـلبـانـه مـسـتـضـعـفـیـن در بـرابـر مـسـتکبرین در هر @@[email protected]@نقطه جهان . (اصل 154)

@@[email protected]@امـامـت و رهـبـری مـسـتـمـر و نـقـش اسـاسـی آن در تـداوم انـقـلاب اسـلامـی . @@[email protected]@(اصل 2)

@@[email protected]@خـودداری از هـر گـونـه دخـالت در امـور داخـلی مـلت هـای دیـگـر. (اصل 154)

@@[email protected]@تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان . (اصل 3)

@@[email protected]@ائتـلاف و اتـحـاد مـلل اسـلامـی و وحـدت جـهـان اسـلام . (اصل 11)

@@[email protected]@دفاع از حقوق همه مسلمانان جهان . (اصل 152)

@@[email protected]@نفی هر گونه ستمگری و ستم کشی . (اصل 2)

@@[email protected]@نـفـی هـر گـونـه سـلطـه گـری و سـلطـه پـذیـری . (اصل 2)

@@[email protected]@عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطه گر. (اصل 152)

@@[email protected]@جـلوگـیـری از سـلطـه اقـتـصـادی بـیـگـانـه بـر اقـتـصـاد کـشـور. (اصل 43)

@@[email protected]@اسـتـقـلال سـیـاسـی ، اقـتـصـادی ، اجـتـمـاعـی و فـرهـنـگـی . (اصل 2 و 3)

@@[email protected]@طرد کامل استعمار. (اصل 3)

@@[email protected]@جلوگیری از نفوذ اجانب . (اصل 3)

@@[email protected]@نـفـی و اجـتـنـاب از پـیـمـانـهـایـی کـه مـوجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی ، @@[email protected]@اقتصادی ، فرهنگی و ارتش گردد. (اصل 153)

@@[email protected]@روابـط صـلح آمـیـز مـتـقـابـل بـا دول غـیـر مـحـارب . (اصل 153)

@@[email protected]@اعـطـای پـنـاهـنـدگـی بـه بـه پـنـاه جـویـان سـیـاسـی سـایـر ملل از جور @@[email protected]@دولتهایشان . (اصل 155)

@@[email protected]@آنچه که از این اصول بیش از سایر مفاهیم قابل استفاده و استنباط است ماهیت و جوهر، @@[email protected]@جهان شـمـول و بـرون مـرزی و فـراملیتی و اسلام وطنی آرمانهای تبیین شده در آن است @@[email protected]@که حتی سـعـادت انـسـان در کـل جـامـعـه بـشـری را بـه عنوان هدفی برای سیاست خارجی @@[email protected]@جمهوری اسلامی ایران و کلا نظام جمهوری اسلامی تعیین نموده است .

@@[email protected]@بـه مـوجب اصل 110 قانون اساسی ، یکی از مهم ترین وظایف رهبری ((تعیین سیاست های @@[email protected]@کلی نظام پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت و نیز نظارت بر حسن اجرای آن سیاست ها می @@[email protected]@باشد.))

@@[email protected]@رهـبـر فـرهـیـخـتـه و فرزانه انقلاب اسلامی از آغاز رهبری تا کنون با اتکا به @@[email protected]@تجارب ارزشـمـنـد اجـرایـی ، بـصـیـرت و تـیـز بـیـنی خاص خود، ضمن نظارت دقیق بر @@[email protected]@عملکرد دولتـمـردان و نـمـایـانـدن نـقـاط قـوت و ضـعف با ارائه هشدارها، رهنمودهای @@[email protected]@گره گشا و راهـکـارهای اساسی و مهم ، دولت را در جهت رفع کاستی های موجود و رسیدن @@[email protected]@به اهداف آن یـاری و مـدد رسـانـده انـد. کـه در ایـنـجـا بـرخـی از دیـدگـاهـهـای @@[email protected]@ایـشـان پـیـرامـون اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی را بررسی و تبیین می کنیم .

@@[email protected]@خـط امـام در سـیـاست خارجی عبارت است از طرفداری از ملتها و مقابله با ابرقدرتها. @@[email protected]@خط امـام در سـیـاسـت خـارجی ، نه شرقی و نه غربی است . امام به سود هیچ ابرقدرتی @@[email protected]@با ابرقدرت دیگر نمی جنگد، امام با هر قدرت فائقه یی که بخواهد ملتها را به اسارت و @@[email protected]@به زنجیز بکشد مبارزه و مقابله می کند، موضع گیری امام در سیاست خارجی حمایت از همه @@[email protected]@جـنـبـشهایی است که علیه ظلم و بیداد در سراسر جهان مجاهدت و فداکاری می کنند. (12 @@[email protected]@/ 11 / 58)

@@[email protected]@هـیـچ مـحـدودیـتـی در چـارچوب اصول برای ما در سیاست خارجی وجود ندارد. ما هیچ @@[email protected]@گردن کلفتی و ژست ابرقدرتی را از هیچ کس قبول نمی کنیم . هر کس بخواهد برخورد @@[email protected]@قلدرمآب ابرقدرتی با ما حرف بزند، ما حرف او را به خودش بر می گردانیم . (18 / 2 / @@[email protected]@66)

@@[email protected]@ایـشـان در پـیامی به مناسبت دومین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ، حضرت @@[email protected]@امام خمینی (ره ) می فرمایند:

@@[email protected]@خـطـوط اصـلی سـیـاسـت خـارجـی جـمـهـوری اسـلامـی ـ کـه پـایـه آن اصـل ((نـه @@[email protected]@شـرقـی و نـه غـربـی )) اسـت تـغـیـیـر نـیـافـتـه و هـرگـز هـم قـابـل تغییر نیست @@[email protected]@و جنجال هوچیگرانه دشمنان هم قادر نیست دولت و ملت ایران را از راهی که با بصیرت @@[email protected]@انتخاب کرده و با معرفت پیموده است منحرف سازد. (13 / 3 / 70)

@@[email protected]@در دیـدگـاه رهـبر انقلاب مخالفت با سلطه گری و سلطه پذیری ، و حمایت از مظلومان و @@[email protected]@طرفداری از اسلام از جمله اصول مستحکم سیاست خارجی است آنجا که می فرمایند:

@@[email protected]@دفـاع از مـظـلوم ، همیشه یک نقطه درخشان است ، کنار نیامدن با ظالم ، رشوه @@[email protected]@نپذیرفتن از زورمـنـد و زرمـنـد، پـافشردن بر حقیقت ، اینها چیزهایی است که هیچ وقت @@[email protected]@در دنیا کهنه نمی شود، اینها را باید دنبال کنیم ، اصول اینهاست . (16 / 8 / 80)@@N@@

@@[email protected]@ایـشـان در دیـدار بـا مـسـئولیـن وزارت خـارجـه بـر لزوم ابـتـکـار عمل ، مهارت ، @@[email protected]@هوشمندی ، سرعت عمل ، پیگیری و برنامه ریزی جامع و تفصیلی در دستگاه دیپلماسی کشور @@[email protected]@تاءکید و تصریح می کنند:

@@[email protected]@مـهـم تـریـن اصـل در سـیـاسـت خـارجـی حـمـایـت از هـویـت نـظـام اسـلامـی و @@[email protected]@پـافشاری بر اصـول و ارزشـهـاسـت و جـمـهـوری اسـلامـی ایـران ، اصـول و ارزشـهـای @@[email protected]@خـود را که عزت ملی است با هیچ چیز معاوضه نخواهد کرد! (29 / 5 / 82)

@@[email protected]@رهـبـر مـعـظـم انـقـلاب مـوقـعیّت کنونی و کم نظیر جمهوری اسلامی ایران را در میان @@[email protected]@ملتها بویژه ملتهای اسلامی به دلیل اصول و ارزشهای حاکم بر این نظام می دانند و @@[email protected]@معتقدند:

@@[email protected]@امـروز نـیـز بـیـشـتـریـن حـجـم تبلیغات برای القای عقب نشینی جمهوری اسلامی ایران @@[email protected]@از اصول خود است تا بدینوسیله از تاءثیرگذاری و محبوبیت نظام اسلامی بکاهند. (همان @@[email protected]@)

@@[email protected]@ایشان اصول نـظـام را مـنـبـع مـنـافـع مـلی و هـویـت مـلی و جمعی کشور دانسته و با @@[email protected]@تاءکید بر حفظ سه اصل اساسی ((عزت ، حکمت و مصلحت )) در چارچوب ارتباطات بین المللی @@[email protected]@می فرمایند:

@@[email protected]@((عـزت و حـکـمـت و مـصـلحت ، یک مثلث الزامی برای چار چوب ارتباطات بین المللی @@[email protected]@ماست . عـزت : ((الاسـلام یـعـلوا و لایـعـلی عـلیـه ))، ((لن یـجعل اللّه للکافرین @@[email protected]@علی المؤ منین سبیلا)). ما نمی خواهیم عزتمان را با تکیه بر نژاد و نـاسـیـونالیسم @@[email protected]@و حرف هایی که متاءسفانه همه دنیا با تکیه به آنها دور خودشان یک حصار می کشند ثابت @@[email protected]@کنیم . (18/4/70) معنای عزت این است که جامعه و نظام اسلامی ، در هـیـچ یـک از @@[email protected]@بـرخـوردهـای بـیـن المـللی خـود، نـبـایـد طـوری حـرکـت کـنـد کـه مـنـتـهـی به @@[email protected]@ذلیل شدن اسلام و مسلمین شود. (9/11/68).

@@[email protected]@حـکـمـت یـعـنـی حـکـیمانه و سنجیده کار کردن . هیچ گونه نسنجیدگی را نباید در @@[email protected]@اظهارات دیـپـلمـاتـیـک و هر آنچه که مربوط به سیاست خارجی و ارتباطات جهانی است @@[email protected]@راه داد. همه چیز باید سنجیده باشد.

@@[email protected]@((و امـا مـصلحت ؛ مراد مصلحت شخص من و شما نیست که اگر ما این اقدام را کردیم ، @@[email protected]@ممکن است برایمان گران تمام بشود، نه ، گران هم تمام بشود! مگر ما که هستیم ؟ اگر @@[email protected]@کاری به مـصـلحـت کشور و به مصلحت انقلاب است ، ولی به مصلحت شخص من نیست ، چه @@[email protected]@اهمیتی دارد؟ مـصـلحـت یـعـنـی مـصحلت انقلاب و این مصلحت همه جانبه است ؛ یعنی از @@[email protected]@رفتار شخصی ما ـ بخصوص شما ـ شروع می شود.)) (18/ 4 / 70)

@@[email protected]@ولی امـر مـسـلمـیـن جـهـان بـر تـعـامـل بـا کـشـورهـای مـخـتـلف دنـیـا بـر اسـاس @@[email protected]@اصـول تـاءکـیـد نموده و ادامه سیاست تنش زدایی را محور اصلی سیاست خارجی دانسته و @@[email protected]@تصریح می دارند:

@@[email protected]@مـقـبـولیـت جـهـانـی بـسـیـار خـوب اسـت ، امـا نـه بـه بـهـای دسـت بـرداشـتـن از @@[email protected]@اصول جمهوری اسلامی که هویت ملی و جمعی ماست ! (29 / 5 / 82)

@@[email protected]@آنـچـه در پیامها و فرمایشات مقام معظم رهبری مورد تاءکید بوده و در واقع ستون @@[email protected]@فقرات سـیـاسـت خـارجـی کـشـور در بـرخـورد بـا اسـتـکـبـار را تـشـکـیـل مـی دهـد، @@[email protected]@ایـن اسـت کـه در تـعـامـل بـا کـشـورهـا و حـضـور فـعـال در صـحـنـه سـیـاسـت @@[email protected]@خـارجـی هـرگـز نـبـایـد بـه اصـول و مـبـانـی انـقـلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران @@[email protected]@کوچک ترین خدشه ای وارد شود؛ بـلکـه هـمـواره بـایـد ((عـزت ، حـکـمـت و مـصـلحـت @@[email protected]@)) نـظـام مـورد تـوجه قرار گیرد و بر استقلال و عزت اسلامی و اجتماعی تاءکید شود:@@[email protected]@

@@[email protected]@کـسـی فـکـر کند مبانی نظری و اصولی نظام ـ که پذیرفته شده است و پایه این نظام بر @@[email protected]@آن مبانی است ـ اینها در سیاست خارجی اصلا نباید اثر داشته باشد، نه ؛ کجای دنیا @@[email protected]@این جوری هست که حالا یک عده ای می خواهند ایران اسلامی را این جوری کنند؟ مبانی @@[email protected]@ارزشی نـظـام کـه در سـیـاسـتـهـای کلی نظام متجلی است ، این پایه سیاست خارجی ماست @@[email protected]@، آن وقت سـیـاسـت خـارجـی بـنـابـرایـن یـک ستون هایی پیدا می کند که این ستون ها @@[email protected]@بنای سیاست خارجی ما را روی خودشان قرار می دهند.

@@[email protected]@یکی از این ستون ها ((استقلال )) است . استقلال یعنی عدم وابستگی سیاسی ؛ یعنی @@[email protected]@اتخاذ مـواضـع مستقل . یعنی اگر همه دنیا هم اتفاق نظر پیدا کنند در قضیه فلسطین ـ @@[email protected]@مثلا ـ بر یک امری ، بعد ما ببینیم که این چیزی که مورد اتفاق اینهاست با مبانی ما @@[email protected]@تطبیق نمی کند، ما او را صریح رد می کنیم ؛ مواضع مستقل . (27 / 5 / 81)

@@[email protected]@اهداف سیاست خارجی ، پایه ای ترین مفهوم در سنجش کارایی است . در یک چشم انداز کلان @@[email protected]@و تـطـبـیـقـی اهداف کلی سیاست خارجی کشورها کم و بیش یکسان است . هر واحدی که ملت @@[email protected]@ـ دولت نـامـیـده مـی شـود، در رفـتـار خارجی در پی اعتبار بخشیدن ، تاءمین امنیت ، @@[email protected]@توسعه اقتصادی و کسب پرستیژ است .

@@[email protected]@به عبارت دیگر، اگر دولت ـ ملتی نتوانست در مرزهای پیرامونی خود، امنیت فراهم آورد @@[email protected]@و نـتـوانست از شرایط خارجی جهت رشد و رفاه و توسعه اقتصادی اتباع خود بهره گیرد و @@[email protected]@قـادر نبود که نسبت به ارزش ها و فرهنگ کشور خود از نظر دیگران احترام بیافریند، از @@[email protected]@سیاست خارجیِ کارآیی برخوردار نیست . در این راستا نقش نخبگان سیاسی به طور عام و @@[email protected]@نـخـبـگـان سیاست خارجی به طور خاص در کارآیی و یا عدم کارآیی سیاست خارجی مهم و @@[email protected]@برجسته است .

@@[email protected]@در نـوشـتـارهـای مـربـوط بـه سـیـاسـت خـارجی ، نقش های مختلفی که کشورها در عرصه @@[email protected]@سـیـاسـت خارجی دنبال می کنند، شناسایی و شمارش شده است . برخی از کشورها در پی @@[email protected]@ایـفـای نـقـش ((حـفـظ وضـع مـوجود))، یا ((برهم زننده وضع موجود))، ((رهبر منطقه @@[email protected]@ای ))، ((رهـبری قوم گرایانه منطقه ای و فرامنطقه ای ))، ((رهبری فرهنگی و مذهبی @@[email protected]@منطقه ای و فـرا مـنـطـقـه ای ))، ((ژانـدارم منطقه ای ))، ((هژمون جهانی ))، @@[email protected]@((رهبری مخالفت با هژمون جهانی )) و دهها نقش دیگرند.465

@@[email protected]@در نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی ، مـهـم ترین منبع برای شناخت اهداف سیاست خارجی ، @@[email protected]@قانون اسـاسـی مـی بـاشـد کـه بـا تـوجـه بـه آنـچـه در مـقـدمـه و اصـول آن آمـده @@[email protected]@اسـت ، مـی تـوان اهـداف نـظـام و نـهـادهـای فـرهنگی ، اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی @@[email protected]@ایران را که بر اساس اصول و ضوابط اسلامی تدوین شده ، بشناسیم .

@@[email protected]@مجموع اهداف سیاست خارجی ایران با بررسی قانون اساسی موارد زیر است :

@@[email protected]@سعادت انسان در کل جامعه بشری ، استقلال کشور، ظلم ستیزی ، عدالت خواهی ، طرد نظام @@[email protected]@سـلطـه در جـهـان ، حـمـایـت از مـبـارزه حق طلبانه مستضعفین ، تعهد برادرانه نسبت @@[email protected]@به همه مـسـلمـانـان ، ائتـلاف و اتـحاد ملل مسلمان و وحدت جهان اسلام و نیز دفاع @@[email protected]@از حقوق مسلمانان جـهـان ، نـفـی هـر گـونـه سـتم گری و ستم کشی ، نفی هر گونه سلطه @@[email protected]@گری و سلطه پـذیـری ، عـدم تـعـهـد در بـرابـر قـدرتـهـای سـلطـه گـر، طـرد کامل @@[email protected]@استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب ، حفظ تمامیت ارضی ، نفی و اجتناب از پیمان هایی @@[email protected]@کـه مـوجـب سـلطـه بـیـگـانـه بر منابع طبیعی و اقتصاد کشور، فرهنگ و ارتش می گردد. @@[email protected]@روابـط صـلح آمـیـز مـتـقـابـل بـا دول غیر محارب ، صداقت و وفای به عهد در معاهدات @@[email protected]@بین المللی .

@@[email protected]@اهـداف سـیـاسـت خـارجـی جـمـهـوری اسـلامـی و تـعـیـیـن اولویـت هـای آن بـر اسـاس @@[email protected]@سـه اصـل تـثـبـیـت شـده ((عـزت ))، ((حـکـمـت ))، و ((مـصـلحـت )) بـوده و ایـن @@[email protected]@اصول سه گانه ، جهت دهنده ارتباط جمهوری اسلامی با دیگر کشورهاست .

@@[email protected]@رهبر معظم انقلاب اهداف سیاست خارجی را چنین تفسیر می کند:

@@[email protected]@هـدف مـا، هـدف و راهـی اسـت که اسلام معین کرده ، نه در آن ظلم است و نه تجاوز به @@[email protected]@حقوق انـسـان ، و نـه بـی اعـتـنایی به تجاوزهایی که مردم ظالم نسبت به مردم مظلوم @@[email protected]@انجام می دهـنـد. حـقوق انسان در آن ، در حداکثر میسور و ممکن رعایت شده است . راه @@[email protected]@ما این است . تا حالا هم بحمداله این هدفها را تعقیب کرده ایم . (2 / 7 / 77)

@@[email protected]@در دیـدگـاه مـقـام مـعظم رهبری اجرای اهداف سیاست خارجی در گرو اجماعی بین نخبگان @@[email protected]@در مـرحله اول و کل جامعه در مرحله بعد می باشد هر چند این بدان معنی نیست که باید @@[email protected]@همه یک نـوا و یـک صـدا در امـور سـیـاسـت خـارجـی سـر دهند، بلکه در سمت و سوهای @@[email protected]@اصلی حرکت سـیـاسـت خـارجـی ، تـمامی نخبگان اجرایی ، کم و بیش باید در پایه های @@[email protected]@اولیه توافق داشته باشد.

@@[email protected]@ایشان خطاب به مسئولان وزارت خارجه می فرمایند:

@@[email protected]@باید سعی کنید که همه در دنیا بدانند که ملت و دولت ایران انگیزه و هدفش این است که @@[email protected]@مـی خـواهد با فکر خود، با نیروی خود، با اراده خود، در راه سعادت خود قدم بر دارد؛ @@[email protected]@این آن چیزی است که ما به عنوان یک ملت دنبالش هستیم . (2 / 6 / 77)

@@[email protected]@و در جای دیگر تاءکید می کنند:

@@[email protected]@اهـداف راهـبـردی و چـارچـوب کـلی سـیـاسـت هـای خـارجـی ایـران هـمـان اهدافی است @@[email protected]@که 25 سـال پـیـش از درون پـدیـده عـظـیم ، عمیق و ماندگار انقلاب اسلامی پدیدار شد @@[email protected]@و تا به امـروز در عـرصـه دیـپـلمـاسـی جـهـانـی و مـنـطـقـه ای دنبال شده است . @@[email protected]@(25 / 5 / 83)

@@[email protected]@ایـشـان بـا تـوجـه بـه پـیـشـرفت های انکارناپذیر ملت ایران در عرصه های سیاسی ، @@[email protected]@اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، علمی و دیگر عرصه ها بر این باورند که :

@@[email protected]@در جهان اسلام هم بیداری اسلامی ، فرو ریختن ترس ملتها از ابرقدرتها و احساس هویت @@[email protected]@تـوده هـای مـسـلمـان از آثار گرانقدر انقلاب اسلامی و پایداری ملت ایران است . (25 @@[email protected]@/ 5 /83)

@@[email protected]@معظم له با اشاره به تغییرات اساسی که در هندسه معرفتی و سیاسی جهان ایجاد شده می @@[email protected]@افزایند:

@@[email protected]@امـروز لیـبـرال دمـکـراسی غرب در افکار عمومی ملت ها با مخالفت های روز افزون @@[email protected]@مواجه شـده اسـت و با افزایش نفرت جهانی از آمریکا دولت این کشور در حضیض شکست @@[email protected]@سیاسی قرار دارد و در دنیا عملا منزوی شده است . (همان )

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبری یکی دیگر از اهداف سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی را نشان @@[email protected]@دادن چـهـره مـعـتـرض و سـازش نـاپذیر نظام اسلامی نسبت به متعرضین می دانند و @@[email protected]@تاءکید می کنند:

@@[email protected]@آن نـظـامـی کـه بـه نـام اسـلام و بـه نـام قـرآن اسـت ، ولی در مـقـابـل @@[email protected]@دشـمـنـان خـدا تـسـلیـم مـی شـود، دیـگـر جـمهوری اسلامی نیست ، جمهوری اسلامی @@[email protected]@امریکایی است . مکتب قرآن و راه انبیاء نیست . آن چیزی که در راهش ، جوانی ها از @@[email protected]@بین رفت ، جان های طیب و طاهر از تن ها خارج گردید، خون ها ریخته شد، برایش ‍ زحمت @@[email protected]@ها کشیده شد، ایـن دیـگـر آن نـخـواهـد بـود. چـهره جمهوری اسلامی نسبت به دشمنان @@[email protected]@خدا و متعرضان به حـریـم مـلت هـا و شـرف انسانیت و استقلال ملت ها، چهره متعرض و @@[email protected]@عدم تسلیم است . ما بی اعتماد و معارض بودیم و هستیم و خواهیم بود. (31 / 4 / 68)@@[email protected]@

@@[email protected]@در واقـع اهـداف سـیـاسـت خـارجی تاءمین کننده منافع ملی ایران اسلامی بوده و در @@[email protected]@راستای نهادینه کردن حاکمیت ملی در نظام متحول بین المللی است .

@@[email protected]@رهـبـر مـعـظـم انـقـلاب مـنـافـع مـلی را در چارچوب اصول ، اهداف و ارزشهای نظام @@[email protected]@اسلامی قابل تعریف دانسته و در بیان مولفه های قدرت ملت ایران خاطر نشان می کنند:@@[email protected]@

@@[email protected]@احـساس هویت و عزت اسلامی ـ که امروز به برکت پیروزی انقلاب اسلامی در جهان اسلام @@[email protected]@نـمـودار شـده اسـت ـ یـکـی از مـهـم تـریـن مـؤ لفه های قدرت ملت ایران است که @@[email protected]@باید در مناسبات بین المللی حتما به آن توجه شود. (24 / 12 / 84)

@@[email protected]@ایـشـان الگوی اسلام ارائه شده در ایران را یکی دیگر از مؤ لفه های قدرت ملی برمی @@[email protected]@شمارند و می فرمایند:

@@[email protected]@اسلامی که امروز در ایران ارائه شده برخلاف اسلام طالبانی و همچنین اسلام امریکایی @@[email protected]@یـا هـضـم شـده در فـرهـنـگ غـربی ، اسلامی است که دارای روشنفکری پایبندی به عقاید @@[email protected]@اسـلامـی ، نـوآوری و پـویـایـی اسـت و بـر اسـاس آن یـک نـظـام و دولت مـتـکـی بر @@[email protected]@مردم شکل گرفته و در 27 سال گذشته با وجود همه فشارها از مسیر اصلی خود خارج نشده ، @@[email protected]@بـنـابـرایـن بـرای مـسـلمـانـان جـهـان بـسـیـار جـذاب و قـابـل الگـو بـرداری @@[email protected]@اسـت و ایـن بـرخـلاف خواسته قدرتمندان عالم بویژه امریکاست . (همان )

@@[email protected]@ایـشـان وسـعـت ، تـنـوع جـمعیتی ، برخورداری از منابع مهم انرژی دنیا و بسیاری از @@[email protected]@مواهب طـبـیـعی ، هوشمندی بالای مردم ، وجود پیوند عمیق میان دولت و مردم ، سطح @@[email protected]@مشارکت بالای مـردم در تـصـمـیـم گیری و انتخابات و موقعیت جغرافیایی بسیار حساس @@[email protected]@ایران را از جمله ((مـؤ لفـه هـای مـادی )) قـدرت کشور دانسته ایمان و روحیه معنوی @@[email protected]@را به عنوان ((مؤ لفه های فرهنگی )) قدرت بر شمرده و معتقدند:

@@[email protected]@عـلاوه بـر ایـن ، ایـمـان اسـلامـی و روحـیـه معنوی ملت ایران و حضور آنان در عرصه @@[email protected]@های مـخـتـلف و حـسـاس کـشـور در سـالهـای گـذشـته ؛ بر اساس این ایمان ، از ((مؤ @@[email protected]@لفه های فـرهـنـگی )) قدرت کشور است که روحیه فداکاری و شهادت طلبی ، ناشی از همین @@[email protected]@ایمان اسـلامـی اسـت و قدرتهای جهانی نیز از آن وحشت دارند، بنابراین باید همواره @@[email protected]@حفظ شود. (همان )

@@[email protected]@از دیـدگـاه ، رهـبـر معظم انقلاب ، در عرصه سیاست خارجی با چنین پشتوانه و روحیه @@[email protected]@ای بـایـد بـه ایـفـای نقش ، مذاکره و هماوردی پرداخت تا قدرت های سلطه گر متکبر @@[email protected]@نتوانند خـواسـتـهـای خـود را تـحـمـیـل کـنـنـد. ایـشـان در هـمـیـن رابـطـه بـه @@[email protected]@بـیـان چـگـونـگـی تعامل و روابط با دیگر کشورها می پردازند و خاطر نشان می کنند:@@[email protected]@

@@[email protected]@در تـعـامـل و مـناسبات دو جانبه همواره باید تنظیم روابط مد نظر باشد و به گونه ای @@[email protected]@عـمل شود که طرف مقابل احساس کند هر گونه رفتار مثبت و یا منفی ، دارای واکنش و @@[email protected]@نتیجه متناسب با آن خواهد بود. (همان )

@@[email protected]@ایـشـان معتقدند که اگر جهان اسلام از نیروی انسانی خود، از نفت خود و از بازارهای @@[email protected]@خود، از عـلم خـود و ذخـایـر گـونـاگـون مـادی و معنوی خود خوب استفاده کند، @@[email protected]@قدرتمندان عالم و سـلطـه گـران نـمـی توانند به او زورگویی کنند؛ زیرا جهان اسلام @@[email protected]@با داشتن یک پنجم جـمـعیت دنیا و حضور در یکی از حساس ترین مناطق جهان و میراث علمی @@[email protected]@و معنوی عمیق و کهن ، بـالقـوه مـی تـوانـد بـا جـمـع آوری امـکـانـات خـود @@[email protected]@مـجـوعـه یـی مـقـتـدر، ثـروتـمـنـد و مستقل تشکیل دهد؛ و در برابر قدرتهای سلطه گر @@[email protected]@و اقتدارگر بایستد:

@@[email protected]@تـظـاهـر ابرقدرتها به اقتدار، بیش از اقتدار واقعی آنهاست . آنها تظاهر به اقتدار @@[email protected]@می کـنند، برای اینکه با ابهت و چهره اخم آلود خودشان ملتها را بترسانند، اما این @@[email protected]@طور نیست که آنها واقعا قدرتی داشته باشند!. (6 / 2 / 84)

@@[email protected]@ایـشـان گـسـتـرش جـنـجـال هـای تـبـلیـغـاتی و جنگ روانی دشمن علیه جمهوری اسلامی @@[email protected]@را دلیـل اقـتـدار ملت ایران می داند و تاءکید دارند که آنها سلطه به همه دنیای @@[email protected]@اسلام را می خـواهـنـد و قـصـد دارنـد کـه تـمامی سرزمین های اسلامی را در دستهای @@[email protected]@مجرم و گنهکار خود قبضه کنند. ولی ملت ما ایستاده است .

@@[email protected]@استکبار جهانی بداند که این ملت فولاد آبدیده است زن و مرد این کشور و این مرز و @@[email protected]@بوم ، جوان و پیر این میهن بزرگ اسلامی و نسل های پی در پی از این ملت بزرگ که در @@[email protected]@کوره هـای حـوادث آبـدیـده شـده انـد، بـرای خودشان یک رسالت قائلند؛ رسالت پاسداری @@[email protected]@از اسـلام و پـرچـم بر افراشته اسلام در این سرزمین ، که امروز یک و نیم میلیارد @@[email protected]@مسلمان در مناطق مختلف دنیا به این پرچم چشم دوخته اند. (5 / 1 / 85)

@@[email protected]@رابـطـه دیپلماتیک از حیث تئوری و نظری ، در واقع نقطه اوج روابط عادلانه و صمیمانه @@[email protected]@دو کـشـور بـایـکـدیـگـر اسـت ، چـرا که دو کشور مستقل و غیر وابسته به یکدیگر، پس @@[email protected]@از رسـیـدن بـه درک مـتـقـابـل ، رفـتـار حـسـنـه متقابل ، عدم مداخله در امور @@[email protected]@داخلی یکدیگر، عدم تـجـویـز انـجـام و طـرح ریـزی تـوطـئه در خـاک هـر یـک از دو @@[email protected]@کـشـور عـلیـه کـشـور مـقـابـل ، بـرقراری و استحکام روابط حسنه بین دو کشور که @@[email protected]@موجب نزدیکی و صمیمیت بین آنها می شود، اقدام به برقراری روابط دیپلماتیک با یکدیگر @@[email protected]@می نمایند.

@@[email protected]@در حـقیقت از نظر تئوری ، سالم ترین روابط بین دو کشور که بر آن اصولی حاکم است و @@[email protected]@بـسـیـاری از مـقـررات ، قـراردادهـا، عـرف و سنن بین المللی نیز پشتوانه آن است ، @@[email protected]@همان روابـط دیـپـلمـاتـیک بین دو کشور است . زمانی که دو کشور با یکدیگر رابطه @@[email protected]@دیپلماتیک بـرقـرار می کنند، بدان معنی است که آن دو با یکدیگر قرار گذاشته اند که @@[email protected]@از این پس بـر اسـاس اصـل رفـتـار حـسـنـه مـتـقـابـل ، احـتـرام بـه اصول شناخته @@[email protected]@شده بین الملل و در چارچوب مقررات بین المللی با یکدیگر رفتار نمایند.

@@[email protected]@قـانـون اسـاسـی جـمـهوری اسلامی ایران به روشنی ارجحیت های سیاست خارجی ایران را @@[email protected]@روشن ساخته است . چهار گروه از کشورها به ترتیب دارای اولویت می باشند:

@@[email protected]@1. همسایگان ایران

@@[email protected]@2. کشورهای مسلمان

@@[email protected]@3. کشورهای جهان سوم

@@[email protected]@4. کـشـورهـایـی کـه به نوعی یکی از نیازهای سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و یا نظامی @@[email protected]@ایران را بر طرف سازند.466

@@[email protected]@مقام معظم رهبری با درایت و تسلط بر قوانین مندرج در قانون اساسی اولویت های سیاست @@[email protected]@خارجی را مشخص و معین فرموده اند:

@@[email protected]@سـیـاسـت خـارجـی ایران به طور کلی بر این مبناست که ، ما با کشورها بر اساس قانون @@[email protected]@اساسی و بر اساس ‍ اصول اسلامی با کشورهایی که سر تعرّض با ما ندارند، رابطه خصمانه @@[email protected]@نداریم ، کسانی که با ما سر تعرض ‍ دارند و شیوه خصومت در پیش می گیرند، مـا هـم در @@[email protected]@مـقـابل با آنها خصومت آمیز برخورد می کنیم . اگر خصومت آنها نظامی بود، ما هم @@[email protected]@مـتـقـابـلا خصومت نظامی خواهیم داشت . اما کشورهایی که با ما سر خصومت ندارند و @@[email protected]@مایلند بـا مـا ارتـبـاطات دوستانه یا برادرانه داشته باشند، ما نسبت به آنها روی @@[email protected]@خوش ‍ نشان می دهیم و دست دوستی به سوی آنها دراز می کنیم . (3 / 3 / 61)

@@[email protected]@ایشان با تاءکید بر فرامین حضرت امام خمینی (ره ) مبنی بر تقویت روابط خارجی سالم ، @@[email protected]@دوستانه و محبت آمیز با کشورهای مسلمان و همسایه می فرمایند:

@@[email protected]@در سـیـاسـت خـارجـی محور اصلی حرکت ما از آغاز انقلاب ایجاد روابط متین و منطقی با @@[email protected]@همه کـشـورهـایـی بـوده کـه مـایـل بـودند انقلاب ما را و کشور ما را و ملت ما را @@[email protected]@در همان موضع شایسته ای که از آن برخوردارند، قرار بدهند و به چشم احترام به این @@[email protected]@همه نگاه کنند. در سـیـاسـت خارجی ما کشورهای همسایه نقش برجسته ای داشتند. @@[email protected]@کشورهایی که با ما روابط دوستانه و صمیمانه ای را از آغاز انقلاب ابراز می کردند @@[email protected]@نقش ویژه ای داشتند. کشورهای غـیـر مـتـعـهـد و کـشـور هـایـی کـه آمـاده بـودنـد @@[email protected]@بـصـورت مـسـتـقل و جدا از تصمیم گیری های قدرتهای مخاصم با ما درباره ما تصمیم @@[email protected]@بگیرند نقش ویژه ای داشتند. ما در سیاست خارجی خودمان این اولویت ها را همواره مورد @@[email protected]@نظر قرار دادیم . در منش سیاست خارجی ما حساسیت در مقابل تجاوز نقش بخصوصی داشته . @@[email protected]@ما همواره کوشش کـردیـم از اول انـقـلاب در هـر نـقـطـه ای کـه یـک نـیـروی @@[email protected]@مـتـجـاوز به خودسری و قلدری مشغول است آن را عیب و زشت بشماریم . (16 / 11 / 64)@@[email protected]@

@@[email protected]@در سیاست خارجی جمهوری اسلامی همواره تلاش مجریان و مسئولان وزارت خارجه بر ایجاد @@[email protected]@آرامش و فراهم آوردن امکان صلح و همزیستی مسالمت آمیز در سطح منطقه بوده و جهت گیری @@[email protected]@کلی سیاست نظام به سوی گسترش و تقویت روابط بدون تشنج با کشورهای اسلامی و دولتهای @@[email protected]@غیر محارب بوده است .

@@[email protected]@در همین ارتباط معظم رهبری در اوایل انقلاب نکاتی را مورد توجه و تاءکید قرار می @@[email protected]@دهند:

@@[email protected]@… مـا مـایـل هـسـتـیـم کـه هـمـسـایـگـان مـا پـایـگـاهـهـای سـلطه امریکا @@[email protected]@نباشند. بالخصوص مایل هستیم که خلیج فارس از نفوذ روز افزون امریکا مصون بماند. بر @@[email protected]@این مبنا ارتباطات مـا بـا هـمـسـایـگـان مـا در ایـن مـنـاطـقـی کـه اسـم آوردم ، @@[email protected]@شکل می گیرد. بارها ما به دولتهای خلیج فارس نصیحت کردیم ، بلکه هشدار دادیم که @@[email protected]@نـگـذاریـد امـریـکـا بـیـش از پیش وارد منطقه بشود…. ما این سیاست را تعقیب می @@[email protected]@کنیم . به زبـان و هـشـدار هـم اکـتفا نمی کنیم . از هر طریقه دیپلماسی ممکنِ مشروع @@[email protected]@که بتوان استفاده کـرد، اسـتـفاده می کنیم تا این دولتها را از لغزیدن به زیر خیمه @@[email protected]@امپریالیسم جلوگیری کنیم . رابطه ما با این دولتها در آن صورت ، یک رابطه صد در صد @@[email protected]@برادرانه و سالم خواهد بود. (25 / 12 / 60)

@@[email protected]@بـحـث تـقـویـت روابـط جـمـهـوری اسـلامی با کشورهای آسیایی و اروپایی یکی دیگر از @@[email protected]@مباحثی است که مورد توجه رهبری نظام بوده ، ایشان در دیدار با سفرا و متولیان سیاست @@[email protected]@خارجی بر این نکته تاءکید می کنند:

@@[email protected]@… مـا تقویت روابط با اروپا را باید جدی بگیریم . البته من تقویت روابط با آسیا @@[email protected]@را هم یک اصل بسیار مهمی می دانم .

@@[email protected]@… مـا باید به آسیا یک نگاه جدی بکنیم . البته این هم سیاست امروز ما نیست ، این @@[email protected]@سیاست اواخر زمان امام (رضوان اللّه علیه ) است که ما بارها بر آن تاءکید کرده ایم @@[email protected]@.

@@[email protected]@مـا بـایـد بـه اروپـایـیـهـا تـفهیم کنیم که غرب مساوی با امریکا نیست ، که اگر @@[email protected]@چنانچه امـریـکـا حـذف شـد، مـا بـا غـرب قـهـریـم ، نـه ، خـود اروپـایـیـهـا هـم @@[email protected]@قبول ندارند. (6 / 6 / 79)

@@[email protected]@مقام معظم رهبری عوامل موثر در فعالیتها و رفتار سفیران جمهوری اسلامی ایران در @@[email protected]@خارج از کـشـور را بـسـیـار گـسـتـرده و پـیـچـیـده و در عـیـن حـال ظـریـف و حساس @@[email protected]@دانسته و معتقدند که اقتدار نظام جمهوری اسلامی در پایبندی سفرا و نمایندگان سیاسی @@[email protected]@به اصول اسلامی است :

@@[email protected]@بـرادران عـزیـز! هـر چـه پـایـبـنـدی بـه اصـول اسـلامـی و روش هـای آن بیشتر @@[email protected]@تاءکید بورزید، موفق تر خواهید بود. موفقیت امروز دیپلماسی ما که دنیا و حتی @@[email protected]@مخالفان ما بدان اذعـان دارنـد، درجـه اول مـدیـون تـقـّیـد و پـایـبندی شما دست @@[email protected]@اندرکاران است . این را حفظ کـنـیـد…. چـیزی که در ما استثنایی است و توجه دنیا و @@[email protected]@احترام دیگران را جلب می کند، همین پایبندی ما به یک فکر و اعتقاد الهی است که آن @@[email protected]@را نشان می دهیم . این اعتقاد و پایبندی را هر چه ممکن است حفظ کنید و این کار با @@[email protected]@ظواهر و امانت اسلامی و پایبندی های شدید اسلامی تاءمین خواهد شد و لاغیر! (31 / 4 @@[email protected]@/ 68)

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبری میدان دیپلماسی را صحنه تعامل و هماوردی برای تاءمین منافع @@[email protected]@ملی با تـکـیـه بـر مـؤ لفـه هـای قـدرت مـلی مـی دانـنـد و مـعـتـقـدنـد کـه در @@[email protected]@مـسـائل سـیـاسـت خـارجـی ، جـهـت گـیـری اسـلامـی بـاید حفظ شود و گستاخی و شجاعت @@[email protected]@در مـقـابـل تـهـدیـدهـای دشـمـنـان و قـدرت هـای بـزرگ و نـیـز حـاکـمـیـت عقل و @@[email protected]@منطق بر تصمیم گیری ها و حرکات ، مورد توجه قرار بگیرد؛ لذا خطاب به سفرا و @@[email protected]@نمایندگان سیاسی نظام می فرمایند:

@@[email protected]@در سـیـاسـت خـارجـی بـایـد با شناخت صحیح سرمایه ها و قدرت کشور، از آنها بیشترین @@[email protected]@استفاده برای تاءمین منافع کشور و ملت انجام گیرد. (24 / 12 / 84)

@@[email protected]@ایـشـان همچنین ایمان و خود باوری ، هوشمندی و شجاعت ، تحرک و امانت ، ابتکار و @@[email protected]@نوآوری در چـارچـوب اصـول و اهـداف را از ویژگی های اصلی دیپلمات های نظام جمهوری @@[email protected]@اسلامی دانسته و تاءکید می کنند:

@@[email protected]@نـمـاینده جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، باید ضمن تاءمین منافع ملی ، @@[email protected]@نماینده واقعی نظام اسلامی و عزت ، ایستادگی و تدبیر ملت ایران باشد. (همان )

@@[email protected]@ایـشـان اعـتـمـاد بـه نـفس ، در نظر داشتن اهداف نظام اسلامی و آگاهی از واقعیت ها @@[email protected]@و حقایق داخـل کـشـور را از جـمـله لوازم موفقیت نمایندگان جمهوری اسلامی ایران در @@[email protected]@خارج از کشور بـر شـمـرده و بـا اشـاره بـه تـلاش تـبـلیـغاتی گسترده دشمن برای @@[email protected]@وارونه جلوه دادن مسائل ایران خاطر نشان می کنند:

@@[email protected]@آگـاهـی از حـقـایـق داخـلی مـی تـوانـد سـفـیـران نـظـام اسـلامـی را در عـرصـه @@[email protected]@بـیـن الملل اقتدار و عزت بخشد. سفیران نظام اسلامی نمایندگان نظام ، دولت و ملت @@[email protected]@ایرانند و بـایـد بـا اسـتـفـاده از زمـیـنـه و امـکـانـات مـسـاعـد مـوجـود، بـرای @@[email protected]@تـاءمـیـن کامل منافع ایران اسلامی به تلاش های مجدانه خود ادامه دهند. (25 / 5 / @@[email protected]@78)

@@[email protected]@ایشان با توجه به تحولات در حال تغییر و سریع دنیا بر لزوم وجود سیستم ارزیابی @@[email protected]@فـعـال و دقـیق در وزارت خارجه به منظور بررسی روابط دو جانبه و موقعیت بین المللی @@[email protected]@تاءکید کرده و می فرمایند:

@@[email protected]@سـفـیـران بـایـد بـدور از هـرگـونـه انـفـعـال ، بـا حـداکـثر تحرک و تاءثیر گذاری @@[email protected]@در مـحـل ماءموریت ، مواضع و نظرات جمهوری اسلامی را به صورت استدلالی و منطقی @@[email protected]@تبیین کنند. (29 / 5 /82)

@@[email protected]@رهـبـر انـقـلاب مـهـم تـریـن وظـیـفـه سفیران را دفاع و حمایت از هویت نظام اسلامی @@[email protected]@بر می شمارند و خطاب به سفرا می فرمایند:

@@[email protected]@بـخـشـی از قـواعـد و ارزشـهـای بـیـن المـللی کـنـونـی در دنـیـا تـحـمـیـل شـده و @@[email protected]@نـتـیـجـه سـلطـه بـرخـی قـدرتـهـاسـت و قـبـول ایـن قـواعـد بـه بـهـای دسـت @@[email protected]@کـشـیـدن از هـویـت مـلی و اصـول و ارزشـهـای نـظام اسلامی افتخار نیست و ما نمی @@[email protected]@توانیم برای رضایت بخشی از دنـیـا کـه تـجـسـم آن در غـرب و در راءس آن دولت @@[email protected]@مـتـکـبـر امـریـکـاسـت از اصول خود عقب نشینی کنیم ! (همان )

@@[email protected]@ایشان همچنین با تاءکید بر لزوم حفظ فضای ارزشی و انقلابی در وزارت امور خارجه ، @@[email protected]@سفرا و خانواده های آنان را به تقویت گوهر ایمان توصیه کرده و تاءکید می کنند:

@@[email protected]@سـفـرای ما در نمایندگی های خارجی ، بر حفظ صد در صد تقیّدات و ظواهر اسلامی نسبت @@[email protected]@به خود و خانواده ها و همکاران شان مراقبت کنند. راه تقویت گوهر ایمان ، ذکر و یاد @@[email protected]@خداوند و فراموش نکردن روز جزا و آخرت از طریق مراقبت و تقوا است . (29 / 5 / 82)@@[email protected]@

@@[email protected]@دیـن و ارزشهای دینی از جمله گرانسنگ ترین نعمت های الهی اند که حفظ و پاسداشت آنها @@[email protected]@وظیفه همه مردم متدین بویژه مسئولین و کارگزاران نظام اسلامی است . همچنین وجود @@[email protected]@ایمان و تدین است که در صحنه های دشوار و تندبادهای سخت زندگی و حیطه مسئولیت ، @@[email protected]@قدرت و تـوان روحـی انـسـان مـؤ مـن را افزایش می دهد. رهبر انقلاب ضمن سفارش سفرا @@[email protected]@به حفظ اصـول و آرمـانـهـای انـقـلاب ، آنـهـا را بـه رعـایت تقوا و تقویت تدیّن @@[email protected]@توصیه کرده می فرماید:

@@[email protected]@آقـایـان سـفـرا! توجه داشته باشید در کشورهایی که تشریف دارید، چهره شما، چهره ای @@[email protected]@انـقـلابـی و یـادآور امـام ـ با همان خصوصیاتی که دنیا از امام می شناسد ـ باشد… @@[email protected]@محیط سـفـارت ، بـایـد محیط تدین باشد. این تعبیرات غیر متدین را کنار بگذارید که @@[email protected]@بچه ها، بـچـه هـای متعهد و خوبی هستند. متعهد، انقلابی ، مبارز، در جای خود محفوظ، @@[email protected]@اما باید متدین باشند. متدین ، یعنی آن کسی که سعیش بر این است که گناه نکند؛ سعیش @@[email protected]@بر این است که وظـایـف شـرعـی اش را با دقت و مو به مو انجام بدهد؛ زن یک طور، مرد @@[email protected]@یک طور. این متدین است ؛ یعنی ملاحظه کننده جمیع وظایف شرعی رساله ای ! (1 / 4 / @@[email protected]@69)

@@[email protected]@در نـگاه رهبری نظام ، سفرا باید افرادی متدین ، آزاد و مستغنی باشند؛ وجود آنها @@[email protected]@افرادی انـقـلابـی ، نـفـوذنـاپـذیـر و مـعـتـقـد بـه نـظـام اسـلامـی را در ذهـن @@[email protected]@رجال سیاسی کشور محل ماءموریت ترسیم کند:

@@[email protected]@مـن نـمـی خـواهـم از بـرادرانـی کـه در کـشـورهـای دیـگـر زنـدگـی می کنند، توقع @@[email protected]@زهد و پـارسـایی مطلق بکنم ؛ لیکن می خواهم عرض کنم که در ظواهر زندگی ، یک مقدار @@[email protected]@رعایت امـساک لازم است . اگر کسی در آمد هم دارد، امکان استفاده هم دارد، جلوی بعضی @@[email protected]@از استفاده ها را با میل خود و به ابتکار و با اراده شخصی بگیرد. این خیلی فایده @@[email protected]@دارد. هم برای وضع کلی انقلاب فایده عمومی دارد و هم فایده شخصی دارد؛ یعنی به شما @@[email protected]@نورانیت می دهد. این کـار بـا کـار بـنـده ای کـه امـکان فلان استفاده برایم نیست ، @@[email protected]@فرق می کند. من اجر شما را نـدارم امـا شـمـا کـه مـی تـوانید، اگر از فلان کار @@[email protected]@تجملاتی ، از فلان خرج زیادی ، از فلان استفاده اضافه بر سازمان ـ که ممکن است @@[email protected]@انسان برایش یک راه مشروع هم فکر کند و بـگـویـد کـه مثلا این گونه استفاده می کنم @@[email protected]@؛ طوری هم نمی شود ـ امساک کردید، فایده و تاءثیرش بر نفس شما خیلی بالاست . (18 / @@[email protected]@4 / 70)

@@[email protected]@در دیـدگـاه مـقـام مـعـظـم رهـبـری ارتـبـاطـات دیـپـلمـاسـی بـایـد بـر @@[email protected]@اسـتـقـلال و عـزت اجـتـمـاعـی ملت شجاع ایران بنا شود و سفرا و نمایندگی های سیاسی @@[email protected]@جمهوری اسلامی رسالت و سهم مهمی در این قضیه دارند.

@@[email protected]@بـایـد سـعـی کنید که همه در دنیا بدانند که ملت و دولت ایران ، انگیزه و هدفش این @@[email protected]@است کـه مـی خـواهد با فکر خود، با نیروی خود، با اراده خود، در راه سعادت خود قدم @@[email protected]@بردارد؛ این آن چیزی است که ما به عنوان یک ملت دنبالش هستیم … ما باملت های دنیا @@[email protected]@با دولت های گـوناگون عالم ، بنای همکاری و تفاهم داریم ؛ البته نه با زورگوها و @@[email protected]@کسانی که می خـواهـنـد هـمـه مـسـایـل را بـا تـکـیـه بـر قـدرت خـودشـان حل بکنند. @@[email protected]@مثل آمریکا. با اینها آبمان در یک جوی نمی رود. (20 / 6 / 77)

@@[email protected]@ایـشـان اسـتـفـاده کـارگزاران سیاست خارجی از همه ظرفیت ها، امکانات ، و توانمندی @@[email protected]@ها را برای پیشبرد سیاست خارجی کشور ضروری می داند و تاءکید می کنند:

@@[email protected]@بـایـد در عـرصـه ارتـبـاطـات دو جـانـبـه و مـنـطـقـه ای و مـجـامـع جـهـانـی @@[email protected]@حـضـور کـامـلا فـعـال داشـتـه بـاشـیـم و بـا شـنـاخـت مـؤ لفـه هـای ضـرورت نـظام @@[email protected]@اسلامی اهدافمان را دنبال کنیم . (26 / 5 / 83)

@@[email protected]@رابـطـه یـا مـذاکـره جمهوری اسلامی با دولت امریکا از جمله مباحثی است که از @@[email protected]@پیشینه ای به درازای عمر پر برکت انقلاب اسلامی در عرصه روابط بین دو کشور برخوردار @@[email protected]@است . وقوع انقلاب اسلامی در ایران ، طومار یکه تازی و مداخلات گوناگون امریکا در @@[email protected]@ایران را بست و منافع بی شمار امریکا را با تهدید مواجه ساخت .

@@[email protected]@بـا قـطـع روابـط ایران و امریکا که البته برای اولین بار و به طور رسمی از سوی @@[email protected]@رئیس جمهور وقت امریکا (جیمی کارتر) در اردیبهشت 59 به بهانه تسخیر لانه جاسوسی @@[email protected]@امـریـکـا در ایـران اعـلام گـردیـد، در طـول سـه دهـه گذشته از تاریخ پر فراز و @@[email protected]@نشیب انـقـلاب هـر از گـاهـی و بـه تـنـاسب شرایط و تحولات سیاسی اجتماعی دو کشور، @@[email protected]@بحث مـذاکـره ، عـمـدتا از سوی تحلیلگران سیاسی ، صاحبان صنایع و شرکت های تجاری و @@[email protected]@نـیـز مـسـئولان رسـمـی امـریـکـا مـطـرح و از ایـران دعـوت بـه حل اختلافات فیما @@[email protected]@بین از طریق دیپلماتیک شده است .

@@[email protected]@اگـر چـه مـطـالعـه ایـن مقاطع از تاریخ تحولات دو کشور روشن کننده نکات ارزنده ای @@[email protected]@از جـمـله اینکه امریکا هر گاه در عرصه های مختلف خود را قدرتمند و کشور هدف (ایران @@[email protected]@) را در شـرایـط انـفعالی و آسیب پذیر و به لحاظ وحدت و انسجام ملی ، توان نظامی ، @@[email protected]@هنجار شـکـنـی جـریـانـات سـیـاسـی و اخـتـلافـات داخـلی و… ضـعـیـف دیـده بـرای @@[email protected]@تـحـمـیـل شـرایـط و خـواسـته های خود از ایران برای جلوس در پشت میز مذاکره دعوت @@[email protected]@به عـمـل آورده اسـت . از سـوی دیـگـر مـطـالعـه رفـتـار سـیـاسـی امـریـکـا در @@[email protected]@گـذشـتـه و حـال نـشـان مـی دهـد کـه ایـن کـشور اصولا با اصل نظام جمهوری اسلامی @@[email protected]@از بدو پیدایش ‍ مـشـکـل داشـته و هنوز هم براندازی و سرنگونی نظام مقدس اسلامی از @@[email protected]@اهداف اصلی او به شمار می رود.

@@[email protected]@مـطـالعـه فـرمایشات مقام معظم رهبری در این باره ، بیانگر این واقعیت است که آنچه @@[email protected]@مانع بـرقـراری رابـطـه یا مذاکره بین دولتمردان جمهوری اسلامی و سران دولت @@[email protected]@امریکاست ، روحـیـه و خـوی اسـتـکـبـاری دولت امریکاست ؛ و نکته دیگر اینکه هیچ @@[email protected]@دولتی تا کنون از رابطه با امریکا نفعی نبرده است :

@@[email protected]@امـریـکا می گوید: بیائید مذاکره کنیم ، نمی گوید بیایید رابطه برقرار کنیم . @@[email protected]@مذاکره یعنی چه ؟ یعنی آن پیوندی را که جمهوری اسلامی قطع کرد و برید و همان موجب @@[email protected]@شد که تمام عواطف صادقانه ملت های دنیا به این نظام جلب بشود، این را دو مرتبه @@[email protected]@برقرار کند. یـعـنـی در درجـه اول ، یـک ضـربـه نـمـایـان بـه جـمـهوری اسلامی @@[email protected]@بزنند و از آن جا که تـبـلیـغـات هـم در دسـت آنـهـاسـت ، در دنـیـا مـنـعکس کنند @@[email protected]@که جمهوری اسلامی از حرف هایش برگشت ! به چه دلیل ؟ به این دلیل که نشسته است و @@[email protected]@دارد با امریکا مذاکره می کند و آن وقت یک یاءس عمومی در تمام ملت ها ـ در آسیا و @@[email protected]@در افریقا و در کشورهای گوناگون و در خـود اروپا و در خود امریکا ـ به وجود بیاید. @@[email protected]@ملت هایی که امید پیدا کرده اند ـ مسلمانان و حـتـی غـیـر مـسـلمـانـان ـ نـا @@[email protected]@امـیـد بـشـوند و آن چهره با صلابت امام بزرگوارمان که روی جـمـهـوری اسـلامـی را @@[email protected]@پـوشـانـده و آنها را وادار به حرکت می کرده است ، مخدوش بشود و بـگـویـنـد: نـه @@[email protected]@آقـا! جمهوری اسلامی هم توبه کرد! یا بگویند: چون امام رفت ، جمهوری اسلامی توبه @@[email protected]@کرد! (13 / 4 / 68)

@@[email protected]@از دیـدگاه رهبری ، هدف واقعی امریکا از ادامه فشار بر جمهوری اسلامی وادار کردن @@[email protected]@ملت و دولت ایـران بـه تـسـلیـم در بـرابـر اراده ابـرقـدرتـی امـریـکـاسـت ؛ @@[email protected]@بـنـابـرایـن عقل و منطق حکم می کند با تمام قدرت در مقابل آنها بایستیم ؛

@@[email protected]@مـا بـایـد قـدرت خـود را زیـاد کـنـیـم . والا هـر گـونـه عـقـب نـشـیـنـی در @@[email protected]@مقابل قدرت متکبر و زورگو، یکطرفه و تشویق به تعرض و تجاوز بیشتر خواهد بود. ایـن @@[email protected]@را مـا در طـول چـنـد سـال در صـحـنه های گوناگون تجربه کرده ایم . هر جا یک عقب @@[email protected]@نشینی مشاهده کرده اند، یک قدم جلو آمده اند. (15 / 5 / 82)

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبـری هـمـواره در پـیـامـهـا و سـخـنـرانـی هـا، بـا تـجـلیـل از @@[email protected]@روح بـلنـد امـام بـزرگـوار، بـر ادامـه راه آن رهـبـر فرزانه تاءکید کرده تا @@[email protected]@جـهـانـیان بدانند که دوران با شکوه امام (ره ) همچنان در ایران اسلامی ادامه دارد @@[email protected]@و سیاست خـارجی نظام جمهوری اسلامی با دولت امریکا بر مبنای همان اصولی استوار است @@[email protected]@که امام خمینی (ره ) ترسیم نموده اند:

@@[email protected]@مـا صـریـحا به همه ملتهای جهان اعلام می کنیم که تفکر ((خاتمه یافتن دوران امام @@[email protected]@خمینی (ره )، کـه دشـمـن بـا صـد زبـان سعی در القای آن دارد، خدعه و نیرنگی @@[email protected]@استکباری بیش نـیـسـت و عـلی رغـم خـواسـت امریکا و همکارانش امام خمینی (ره ) در @@[email protected]@میان ملت خود و جامعه خود حـاضـر اسـت و دوران امـام ادامه دارد و خواهد داشت . راه @@[email protected]@او راه ما، هدف او هدف ما، و رهنمود او مـشـعـل فـروزنـده ماست .467 … امام به ما @@[email protected]@یاد دادند که جمهوری اسلامی در سطح عالم می تـوانـد و بـاید از روابطی سالم با @@[email protected]@دولتها برخوردار بشود؛ البته رابطه با امریکا مـردود اسـت ؛ بـخـاطـر اینکه او یک @@[email protected]@دولت استکباری و متجاوز و ظالم و با اسلام و جمهوری اسلامی در حال مبارزه و محاربه @@[email protected]@است . (14 / 3 / 71)

@@[email protected]@در همین ارتباط ایشان در خطبه های نماز جمعه بار دیگر بحث مذاکره با امریکا را @@[email protected]@مردود می شمارد و می فرماید:

@@[email protected]@اگـر جـمـهـوری اسـلامی با امریکا پشت میز مذاکره بنشیند، امریکائیها خیالشان از @@[email protected]@این جهت راحـت مـی شـود… ایـنـهـا مـی خـواهـنـد بـا شایعه مذاکره جمهوری اسلامی @@[email protected]@بگویند جمهوری اسـلامـی تـسـلیـم شـد، طـرف مـا آمـد و مجبور شد کنار بیاید و با ما @@[email protected]@مذاکره کند ـ این طور وانـمـود بکنند که در این مصاف ، بالاخره قطب اسلامی شکست @@[email protected]@خورد و مجبور به عقب نشینی شد و قطب استکبار در این مصاف پیروز شد! (26 / 10 / 76)@@[email protected]@

@@[email protected]@ایـشـان نـاکـامـی دشـمـنـان و بـدخـواهـان بـویـژه دولت مـتـکـبـر امـریـکـا را در @@[email protected]@طـول سـالهـای پـس از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی ، نشان دهنده قدرت ملت ایران @@[email protected]@دانسته ، همچون امام عظیم الشاءن در برابر تهدیدات پوشالی امریکا اعلام می کند:

@@[email protected]@بـه حـول و قوه الهی اعتقادم از بن دندان این است که امریکا اگر تمام نیروهایش را @@[email protected]@برای ضربه زدن به این انقلاب بسیج کند، هیچ غلطی نمی تواند بکند!. (28 / 6 / 70)@@[email protected]@

@@[email protected]@رهبر انقلاب در دیدار با عمرالبشیر رئیس جمهور سودان با اشاره به سنت الهی مبنی بر @@[email protected]@افول قدرت های طغیان گر و مغرور می فرماید:

@@[email protected]@افول امریکا اکنون برای همه نخبگان و حتی مردم عادی جهان اسلام آشکار شده است [email protected]@[email protected]@

@@[email protected]@(6 / 2 / 85)

@@[email protected]@با عنایت به فرمایشات اشاره شده مقام معظم رهبری ، به نظر می رسد دولت امریکا پس از @@[email protected]@نـاکـامـی هـای مـکـرر در بـرخـورد با نظام جمهوری اسلامی مزوّرانه به انجام مذاکره @@[email protected]@و گـفتگو با ایران تمایل نشان می دهد. اما واقعیت این است که همچنان بر خصومت دیرین @@[email protected]@خود با انقلاب اسلامی اصرار می ورزد.

@@[email protected]@بـی گـمـان تـا زمـانـی که جمهوری اسلامی در دفاع از ملت مظلوم فلسطین و مخالفت با @@[email protected]@صـلح نـا عـادلانـه خـاورمـیـانـه و یک جانبه گرایی امریکا بر مواضع اصولی و سازش @@[email protected]@نـاپذیر خود پافشاری می کند و از سوی دیگر تا دولتمردان امریکا به حمایت گسترده از @@[email protected]@رژیـم اشـغـالگـر قـدس و دشـمـنـی بـا انـقـلاب اسـلامـی ادامـه مـی دهـنـد و بـه @@[email protected]@دنبال تحمیل خواسته های استکباری خود بر جامعه جهانی می باشند، گفتگو و عادی سازی @@[email protected]@روابـط بـا جمهوری اسلامی امکان پذیر نخواهد شد. این بحث را با این فرمایش مقام @@[email protected]@معظم رهبری به آخر می رسانیم که فرمودند.

@@[email protected]@از دشمن نترسید، مرعوب هیاهوی مجنونانه امریکا نشوید! (12 / 2 / 69)

@@[email protected]@دستیابی جمهوری اسلامی ایران به فناوری هسته ای و بومی کردن این دانش روز بشری که @@[email protected]@در توسعه و پیشرفت کشور نقش بالایی ایفا خواهد کرد، افتخار بزرگی است که در دوران @@[email protected]@پـس از انـقلاب اسلامی و با تلاش اندیشمندان و متخصّصان داخلی نصیب ملت ایران @@[email protected]@گردیده است .

@@[email protected]@تـلاش بـرای حـفـظ و نـهـادیـنه کردن موقعیت به دست آمده در عرصه فناوری هسته ای با @@[email protected]@تـوجـه بـه شـرایـط مـنـطـقـه ای و بـیـن المـللی ، از جـمـله مـهـم تـریـن عوامل @@[email protected]@چالش ساز برای ایران محسوب می گردد.

@@[email protected]@امـریـکـایی ها با تکیه بر قدرت رسانه ای خود، تلاش گسترده ای را در پیش گرفتند تـا @@[email protected]@ایـران اسـلامـی را در بـرابـر یـک جبهه جهانی قرار داده و با این بهانه که جمهوری @@[email protected]@اسـلامـی بـا وجـود ذخـایـر غـنـی انـرژی فـسیلی نیازی به انرژی اتمی ندارد و به @@[email protected]@همین دلیـل فـعـالیـتـهـای هـسته ای آن دارای مقاصد غیر صلح آمیز است ، با ایجاد @@[email protected]@فشارهای بین المـللی و انـجـام تـهـدیـدات نـظـامـی ، مـسـئولان کـشـور را بـه @@[email protected]@عـقـب نـشینی هسته ای مانند کشورهایی چون آرژانتین ، برزیل و لیبی مجبور کنند.

@@[email protected]@ایـن قـبـیـل اقـدامـات که عمدتا با هدف عملیاتی روانی و در فضایی تهدیدآمیز انجام @@[email protected]@می شـد، مسئولان نظام اسلامی ایران را در موقعیتی قرار داد که الزاما باید برای @@[email protected]@عبور از آن ، تـصـمـیـمـات اسـتـراتـژیـک و سـرنـوشـت سـازی اتـخـاذ مـی نمودند، که @@[email protected]@این مهم مطابق اصل 110 قانون اساسی جمهوری اسلامی بر عهده رهبر معظم انقلاب است [email protected]@[email protected]@

@@[email protected]@مـروری بـر مـواضـع اصـولی رهـبر عزیز کشورمان در مورد فناوری هسته ای و چگونگی @@[email protected]@مـواجـهـه بـا فـشارهای بین المللی در مقطع کنونی اهمیت ویژه ای دارد، و از جمله @@[email protected]@اثرات آن هماهنگی و یک صدایی حاکم بر دستگاه دیپلماسی نظام اسلامی می باشد.

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبری مسئله هسته ای را یکی از مسائل مطرح سیاست خارجی می دانند و @@[email protected]@معتقدند جـمـهـوری اسلامی ایران عقب نشینی از مساءله هسته ای را ـ که خواسته عزم @@[email protected]@ملی و حق طبیعی ملت ایران است ـ به معنای شکستن استقلال کشور می داند که هزینه @@[email protected]@بسیار گزافی برای ملت ایران خواهد داشت .

@@[email protected]@ایـشـان اسـتـفـاده صـلح آمـیـز از فـناوری هسته ای را ضرورت و نیاز اجتناب ناپذیر @@[email protected]@آینده کـشـور و هـمـچـنـین قدرت علمی برتر برای پیشرفت در عرصه های مختلف می دانند @@[email protected]@و می فرمایند:

@@[email protected]@هرگونه عقب نشینی در مقطع کنونی ، زنجیره ای تمام نشدنی از فشارها و عقب نشینی های @@[email protected]@دیـگر را در پی خواهد داشت . این راه برگشت ناپذیر است و دستگاه سیاست خارجی باید @@[email protected]@از این حق ، شجاعانه دفاع کند. (24 / 12 / 84)

@@[email protected]@رهـبـری مـعـظـم انـقلاب انگیزه اصلی امریکا و برخی کشورهای غربی دنباله رو امریکا @@[email protected]@را برای ممانعت از دستیابی ایران به حق طبیعی و علمی خود، هراس از رسیدن ملت ایران @@[email protected]@به نقطه بالای توانایی های علمی دانسته و می فرمایند:

@@[email protected]@آنـهـا در تبلیغات خود می گویند ایران مخفی کاری کرده است . این حرف بی منطقی است ، @@[email protected]@زیـرا در هـمـه کـشـورها مسائل علمی در مرحله تحقیقات اعلام نمی شود، بلکه موفقیت @@[email protected]@در آن تحقیقات در مرحله خاصی اعلام عمومی می شود و بر همین اساس جمهوری اسلامی @@[email protected]@ایران در مراحل مختلف راه اندازی تاءسیسات هسته ای ، اعلام رسمی و عمومی کرد. (همان @@[email protected]@)

@@[email protected]@ایـشـان حـاکـمان کنونی امریکا را گروهی دارای افکار مرتجع استعماری و قرن نوزدهمی @@[email protected]@دانسته و بر این عقیده اند که :

@@[email protected]@ایـن افـراد تـصـور مـی کـنـنـد بـا مـدیـریـت جـهـان بـا زور اسـلحـه یـا پـول مـی @@[email protected]@توانند اقدامات خود را به پیش ‍ ببرند، در حالی که هرگز موفق نخواهند شد؛ هـمـان @@[email protected]@گونه که در خاورمیانه بویژه در عراق ، افغانستان ، لبنان ، سوریه و فلسطین شکست @@[email protected]@خوردند. (همان )

@@[email protected]@بـدون تـردیـد هدف اساسی و اصلی امریکا و اروپا در برخورد با فعالیت های هسته ای @@[email protected]@ایران محروم سازی کشورمان از این تکنولوژی است . در همین ارتباط رهبر فرزانه انقلاب @@[email protected]@تاءکید می کنند:

@@[email protected]@آنـقـدری کـه اروپـا و امـریکا به مساءله انرژی هسته ای تظاهر می کنند و وانمود می @@[email protected]@کنند نـگـران ایـن قـضـیـه هـسـتـنـد، نـگـران نـیـسـتـنـد. خـودشـان هـم مـی @@[email protected]@دانـنـد کـه مـا دنـبـال سـلاح هسته ای نیستیم ، ما مرتب تکرار می کنیم ، اصرار می @@[email protected]@کنیم ؛ آنها ((نه )) می گـویـنـد و سـری تـکـان مـی دهـنـد. در حـالی کـه مـی @@[email protected]@دانـنـد مـا دنبال سلاح اتمی نیستیم . مساءله مشغول کردن نظام اسلامی است . یکی از @@[email protected]@اهداف عمده آنها ایـن اسـت کـه نـظـام اسـلامـی را مـشـغـول کنند؛ ذهن مدیران ، @@[email protected]@مسئولان ، مجلس ، دولت و دست انـدرکـاران گـونـاگـون را از مـسـائل جـاری و کاری @@[email protected]@کشور در بخش های مختلف ـ چه بخش قـضـایـی ، چـه بـخـش اجـرایـی ، چـه بـخـش @@[email protected]@تـقـنـیـنـی ـ مـنـصـرف و غافل کنند. این مسئله هم که حل بشود، باز مساءله دیگری @@[email protected]@درست خواهد شد. (24 / 8 / 83)

@@[email protected]@رهـبـر فـرزانـه انـقـلاب بـا تـوجـه بـه مـواضـع خـصمانه امریکا و برخی از کشورهای @@[email protected]@اروپایی در خصوص لزوم دست کشیدن ایران از فناوری هسته ای می فرمایند:

@@[email protected]@این مواضع و درخواست های بی جا، ظالمانه و ناحق است و جمهوری اسلامی این در خواستها @@[email protected]@را نـخـواهـد پـذیـرفـت … دانـش هـسـتـه ای کـشـور بـومی و در جهت مقاصد صلح آمیز @@[email protected]@است و جـمـهـوری اسـلامـی ایـران بـر اسـاس مـبـانـی دیـنـی و فـقـهـی هـیـچ گـاه @@[email protected]@قائل به استفاده از سلاح های کشتار جمعی نیست ! (همان )

@@[email protected]@بر اساس قوانین مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی ، مقام معظم رهبری ، بالاترین @@[email protected]@مقام را برای اخذ تصمیم سازی کلان در سیاست خارجی نظام دارند.

@@[email protected]@مـطـالعـه بـیـانـیـه هـا و سـخنرانی های معظم له ، در خصوص سیاست خارجی نکات دقیق @@[email protected]@و ارزشـمـنـدی را بـرای دست اندرکاران امور خارجه نظام مطرح می سازد که در این @@[email protected]@مقاله تا حـدودی مـورد بـحـث و بررسی قرار گرفت و در اینجا چکیده آن جهت استحضار @@[email protected]@خوانندگان عزیز تقدیم می گردد:

@@[email protected]@1. در مـکـتـب سـیـاسـی رهـبـری نـظام ، سیاست خارجی نیمی از نظام سیاسی ، و @@[email protected]@دیپلماسی ابـزار کـار آمـد اقـتـدار نـظـام سـیـاسـی اسـت ؛ و جـنـگـی اسـت کـه @@[email protected]@هـمه دیپلمات های دنیای مـشـغـول آنـنـد و ارزش ‍ و جایگاه و تاءثیر این جنگ نه @@[email protected]@تنها کمتر از جنگهای نظامی نیست ، بلکه در مواردی هم بیشتر است .

@@[email protected]@2. در مـیـدان دیـپـلمـاسی هرگز نباید به دشمن اعتماد کرد، چرا که دشمن هم به ما @@[email protected]@اعتمادی ندارد. میدان دیپلماسی یک میدان نبرد واقعی است منتها نبردی که پشت میز و @@[email protected]@با لبخند انجام می گیرد.

@@[email protected]@3. حـفظ استقلال و تکیه بر عزت اجتماعی لازمه سیاست خارجی است و جمهوری اسلامی با @@[email protected]@مـلت هـای دنـیـا و دولت هـای گـونـاگـون عالم ، بنای همکاری و تفاهم دارد؛ البته @@[email protected]@نه با زورگـوهـا و کـسـانـی کـه مـی خـواهـنـد هـمـه مـسـائل را بـا تـکـیـه بـر @@[email protected]@قـدرت خـودشـان حل کنند.

@@[email protected]@4. هـدف نـظـام اسـلامـی ، هـدف و راهـی اسـت کـه اسـلام معین کرده ، نه در آن ظلم @@[email protected]@هست و نه تـجـاوز بـه حقوق انسانها و نه بی اعتنایی به تجاوزاتی که مردم ظالم نسبت @@[email protected]@به مردم مـظـلوم روا مـی دارنـد. هـدف جـمـهـوری اسـلامـی ، سـعـادت نسل بشر و عزت @@[email protected]@و خوشبختی و بهروزی امت واحده اسلام است .

@@[email protected]@5. نظامی که به نام اسلام است ولی در مقابل دشمنان خدا تسلیم می شود، دیگر جمهوری @@[email protected]@اسلامی نیست ، جمهوری اسلامی امریکایی است .

@@[email protected]@6. اسـلامـی کـه امـروز در ایـران ارائه شـده بـر خـلاف اسـلام طـالبـانـی و نـیـز @@[email protected]@اسـلام امریکایی یا هضم شده در فرهنگ غربی ، اسلامی است که دارای روشنفکری ، @@[email protected]@پایبندی به عـقـایـد اسـلامـی ، نوآوری و پویایی است و بر اساس آن یک نظام و دولت @@[email protected]@متکی بر مردم شـکـل گـرفته و در طول 27 سال گذشته با وجود همه فشارها از مسیر اصلی @@[email protected]@خود خارج نـشـده ، بـنـابـرایـن بـرای مـسـلمـانـان جـهـان بـسـیـار جـذاب و قابل @@[email protected]@الگو برداری است و این برخلاف خواسته قدرتمندان عالم بویژه امریکاست .

@@[email protected]@7. مـهـم تـریـن اصـل در سـیـاسـت خـارجی ما، حمایت از هویت نظام اسلامی و پافشاری @@[email protected]@بر اصـول و ارزشـهاست و سه اصل ((عزت ، حکمت و مصلحت )) یک مثلث الزامی برای چارچوب @@[email protected]@ارتباطات بین المللی ماست و نباید هیچ خدشه ای به آن وارد شود.

@@[email protected]@8. رفـتـار و مـوضـعـگـیـری سـیـاسـی ایـران در عـرصـه هـای مـنـطـقـه ای و @@[email protected]@جـهـانـی در قبال مسائلی همچون رابطه با امریکا، مذاکرات خاورمیانه ، حمایت از @@[email protected]@مسلمانان فلسطینی و لبـنـانـی و چـگـونـگـی ارتـبـاط بـا اروپـا، دارای مـبـانـی @@[email protected]@مـستدل و منطقی می باشد و جمهوری اسلامی با توجه به سیاست های شناخته شده ای که @@[email protected]@اسـتـکـبـار و امـریـکـا بـر ضـد نـظـام اسـلامـی بـه کـار مـی گـیـرنـد بـه هـیـچ @@[email protected]@وجـه در مقابل آنها نرمش نشان نخواهد داد و کوتاه نمی آید.

@@[email protected]@9. مـقـام مـعـظـم رهـبری در مسائلی همچون حقوق بشر، مساءله زن ، سلاحهای کشتار @@[email protected]@جمعی و انـرژی هـسـتـه ای مـعـتقد به مواضع و سیاست تهاجمی است و تاءکید می کنند که @@[email protected]@باید در تـمـامی مجامع و مراودات با اعتماد به نفس و موضع تهاجمی این مواضع اصولی @@[email protected]@را بیان کرد و سلطه گران و زورمندان و زرمندان را با چالش های جدی روبرو ساخت .

@@[email protected]@10. اولویـت در جـهـت گـیـری سـیـاسـت خـارجـی ما به سوی گسترش و تقویت روابط با @@[email protected]@کـشـورهـای مـسـلمـان ، هـمـسـایـه و کـشورهایی است که انقلاب ما، کشور و ملت ما را @@[email protected]@در همان مـوضـع شـایـسته ای قرار دهند که از آن برخوردارند، و به چشم احترام به ما @@[email protected]@نگاه کنند. هـمـچـنـیـن کـشـورهـای غـیر متعهد که حاضرند جدا از تصمیم گیری @@[email protected]@ابرقدرتهای مخاصم ، درباره ما تصمیم بگیرند، جایگاه ویژه ای دارند.

@@[email protected]@11. نـمـایـنـده جـمـهوری اسلامی در خارج از کشور باید ضمن تاءمین منافع ملی ، @@[email protected]@نماینده واقـعـی نـظام اسلامی و عزت و ایستادگی و تدبیر ملت ایران باشد. اعتماد به @@[email protected]@نفس ، در نـظـر داشـتـن اهـداف نـظـام اسـلامـی و آگـاهـی از حـقـایـق و واقـعـیـت @@[email protected]@هـای داخل کشور را از جمله لوازم موفقیت نمایندگان جمهوری اسلامی در خارج از کشور @@[email protected]@است .

@@[email protected]@12. چـهـره سفرای ما باید چهره ای انقلابی و یاد آور امام ـ با همان خصوصیاتی که @@[email protected]@دنیا از امـام مـی شـنـاسـد ـ بـاشـد. سـفـرا بـایـد در ظـواهـر زنـدگـی شـان اهـل @@[email protected]@مراعات بوده و بر حفظ صد در صد تقیدات و ظواهر اسلامی نسبت به خود و خانواده ها و @@[email protected]@همکاران شان مراقبت کنند.

@@[email protected]@13. جـمـهـوری اسـلامـی آمـاده اسـت دور از تـکـلف و تـحـمیل با هر کشوری به جز چند @@[email protected]@استثناء که دلایل خاص خود را دارد، ارتباط سالم داشته باشد.

@@[email protected]@دولت صـهـیـونـیستی ، نامشروع و غیر قانونی است و امریکا از جمله مصادیق و مواردی @@[email protected]@است که نباید با او ارتباطی برقرار شود؛ و تا زمانی که سیاست های مبتنی بر زور و @@[email protected]@ظلم و فـشـار و خـصومت با جمهوری اسلامی و حمایت از دشمنان جمهوری اسلامی و @@[email protected]@پشتیبانی بی قـیـد و شـرط از دولت صـهـیـونـیـستی خاتمه پیدا کند و به تعبیر امام @@[email protected]@((تا وقتی که آدم بشود)) و روش های غلط را اصلاح بکند، این قطع رابطه ما هم ادامه @@[email protected]@خواهد داشت .

@@[email protected]@15. فـن آوری هـسـتـه ای ، چرخه سوخت و امکان غنی سازی هسته ای یکی از اساسی ترین @@[email protected]@نیازها و مایه عزت و آبرو و حق مسلم ملت ایران است و هیچ کس اجازه ندارد این حق را @@[email protected]@از ملت ما سلب کند. دانش هسته ای کشور، بومی و در جهت مقاصد صلح آمیز است و جمهوری @@[email protected]@اسلامی ایـران بـر اسـاس مـبـانـی دیـنـی و فـقـهـی ، هـیـچ گـاه قائل به استفاده @@[email protected]@از سلاح های کشتار جمعی نیست .

@@[email protected]@1. ایزدی ، بیژن ، سیاست خارجی ج . ا. ا. ، دفتر تبلیغات اسلامی ، قم : 1371.

@@[email protected]@2. رمضانی ، روح اله ، سیاست خارجی ج . ا. ا. ، ترجمه علیرضا طیب ، نشر نی ، تهران @@[email protected]@: 1380.

@@[email protected]@3. بخشایشی ، احمد، سیاست خارجی ج . ا. ا. ، انتشارات آوای نور، تهران : 1375.

@@[email protected]@4. امـیـنـی ، ابـراهـیم ، سیاست خارجی حکومت اسلامی ، سازمان تبلیغات اسلامی ، @@[email protected]@تهران : 1360.

@@[email protected]@5. کاظمی ، علی اصغر، دیپلماسی نوین ، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی ، تهران : @@[email protected]@1367.

@@[email protected]@6. قـوام ، عـبـدالعـلی ، اصـول سـیـاسـت خـارجـی و سـیـاسـت بـیـن الملل ، @@[email protected]@انتشارات سمت ، تهران : 1372.

@@[email protected]@7. منصوری ، جواد، اصول سیاست خارجی ج . ا. ا. ، انتشارات امیر کبیر، تهران : [email protected]@[email protected]@

@@[email protected]@8. محمدی ، منوچهر، اصول سیاست خارجی ج . ا. ا. ، انتشارات امیر کبیر، تهران : @@[email protected]@1365.

@@[email protected]@9. لاریـجـانـی مـحـمـد جـواد، مـقـولاتی در استراتژی ملی ، مرکز ترجمه و نشر، @@[email protected]@تهران : 1369.

@@[email protected]@10. حقیقت ، صادق ، مسئولیت های فراملی در سیاست خارجی دولت اسلامی ، مرکز تحقیقات @@[email protected]@استراتژیک ریاست جمهوری ، تهران : 1367.

@@[email protected]@11. نخعی ، هادی ، توافق و تزاحم منافع ملی و مصالح اسلامی ، دفتر مطالعات سیاسی و @@[email protected]@بین المللی ، تهران : 1376.

@@[email protected]@12. سـجـاد پـور، مـحـمـدکـاظـم ، سـیـاست خارجی ج . ا. ا. ، دفتر مطالعات سیاسی و @@[email protected]@بین المللی ، تهران : 1379.

@@[email protected]@13. دفتر جریان شناسی تاریخ معاصر، روایت دلواپسی ، تهران : 1384.

@@[email protected]@14. مرکز تحقیقات اسلامی ، امریکا از دیدگاه رهبری ، قم 1378.

@@[email protected]@15. مجموعه سخنرانی های مقام معظم رهبری ، سایت شارح .

@@[email protected]@16. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران .

@@[email protected]@465. محمدکاظم سجادپور، سیاست خارجی ایران ، ص 58.

@@[email protected]@466. عباس ملکی ، قانون اساسی و سیاست خارجی ، ج 1010، همشهری ، 14 / 12 / 82.

@@[email protected]@467. پـیـام بـمـنـاسـبـت اولیـن سـال ارتحال حضرت امام (ره )، حدیث ولایت ، ج 4 ـ @@[email protected]@ص 271.

موضوع: ویژه مسائل زنان و خانواده

موضوع: فرهنگی, مسائل اجتماعی, دانشجویی


موضوع: علوم انسانی

رهبر معظم انقلاب به ماجرای انتشار سخنان ظریف واکنش نشان دادند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، رهبر معظم انقلاب در بخشی از بیانات مهم شان در گفتگوی مستقیم تلویزیونی با مردم  به ماجرای فایل صوتی ظریف اشاره کرده و فرمودند: این روزها سخنانی از برخی مسئولان شنیده می شود که مایه تعجب و مایه تاسف است و شنیدیم که رسانه های دشمن و مخالف جمهوری اسلامی این حرف ها را پخش کردند. انسان متاسف می شود وقتی این مطالب را می شنود. برخی این حرف های تکرار حرف های خصمانه دشمنان است.

اهم اظهارات معظم له را بخوانید؛

*برخی از این حرف‌ها تکرار حرف‌های آمریکاست. فرض کنید آمریکایی‌ها سال‌هاست از نفوذ جمهوری اسلامی به شدت ناراحت هستند. از شهید سلیمانی به خاطر این ناراحت بودند و به این خاطر ایشان را به شهادت رساندند.

*ما نباید حرفی بزنیم که این معنا را تداعی کند که داریم حرف آن‌ها را تکرار می‌کنیم چه در باره نیروی قدس چه شخص شهید سلیمانی.نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

*برنامه‌های کشور اعم از برنامه‌های نظامی و علمی و فرهنگی و دیپلماسی است.و مجموعه این‌ها سیاست کشور را تشکیل می‌دهد. این که این بخش آن بخش را نفی کند اصلاً معنی ندارد و این خطای بزرگی است که از مسئول جمهوری اسلامی نباید سر بزند

*انصافاً نیروی قدس بزرگ‌ترین عامل موثر در جلوگیری از دیپلماسی منفعل در غرب آسیاست.

*این نیرو،‌ سیاست جمهوری اسلامی را تحقق بخشید. غربی‌ها اصرار دارند که سیاست خارجه ایران زیر پرچم آن‌ها باشد. میل آنها این است چون سال‌ها اینطور بوده است. هم در اواخر قاچار هم در دوران پهلوی ایران تحت سیطره غرب بوده. انقلاب ایران را از سیطره آن‌ها خارج کرده و حالا تلاش می‌کنند که آن سیطره را برگردانند. لذا جمهوری اسلامی با چین ارتباط برقرار می‌کند آن‌ها ناراحت می‌شوند، با روسیه ارتباط برقار می‌کنند آن‌ها ناراحت می‌شوند.

*بنده موارد متعددی را سراغ دارم از کشورهای همسایه که مسئولان عالی‌رتبه‌شان می‌خواستند به ایران سفر کنند که آمریکایی‌ها مخالفت می‌کردند. ما نمی‌توانیم در مقابل خواست آن‌ها کوتاه بیاییم. باید پرتوان عمل کنیم.

*این را هم همه بدانند که سیاست خارجی در هیچ جای دنیا در وزارت خارجه تعیین نمی‌شود. در همه جای دنیا مربوط به مجامع بالادستی و مسئولین عالی رتبه هستند که تعیین می‌کنند. البته وزارتخارجه هم مشارکت دارد. امّا مجری است.

*در کشور ما هم شورای‌عالی امنیت ملی است و همه حضور دارند،‌ تصمیم‌یگری می‌شود و وزارت خارجه به شیوه‌های خودش باید اجرا کند.

*مراقب دشمن‌شاد کردن هم باشیم. من امیدوارم همه مسئولین کشور که واقعا مایل هستند خدمت کنند به نظام جمهوری اسلامی و مردم‌شان ان‌شانءالله خدا توفیق دهد بتوانند به بهترین وجه انجام دهد.

2727

شرکت هواوی روز چهارشنبه مورخ 6 بهمن 1400 رویداد سوپردیوایس را در هتل استقلال تهران برگزار کرد. طی این رویداد که در دو بخش برای اصحاب رسانه و نمایندگان فروش برنامه ریزی شده بود، علاوه بر رونمایی از 9 محصول جدید، استراتژی‌های بازرگانی و بازاریابی توسط مدیران ارشد این شرکت مورد بررسی قرار گرفت.

تمامی حقوق این سایت برای خبرآنلاین محفوظ است.
نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.
Copyright © 2018 khabaronline News Agancy, All rights reserved

منبع تصویر، khamenei.ir

آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در سخنرانی روز ۱۲ اردیبهشت خود در خصوص نحوه تصمیم‌گیری در عرصه سیاست خارجی گفت: “در کشور ما سیاست خارجی در شورای‌عالی امنیت ملی با حضور مسئولان تعیین می‌شود و وزارت امور خارجه باید با شیوه‌های خود آن را اجرا کند”.

طبق اصل ۱۷۶ قانون اساسی از وظایف شورای امنیت ملی “تعیین‏ سیاستهای‏ دفاعی‏ – امنیتی‏ کشور در محدوده‏ سیاستهای‏ کلی‏ تعیین‏ شده‏ از طرف‏ مقام‏ رهبری” است‏. براساس این اصل اولا، در شرح وظایف این شورا بحثی در مورد سیاست خارجی نیست. ثانیا، تصمیمات شورای عالی امنیت ملی باید در چارچوب نظرات رهبر باشد.

در ضمن، با نگاهی به اعضاء شورای‌عالی امنیت ملی در هر دوره متوجه می‌شویم که صرف نظر از ماهیت دولت، افرادی که به عبارتی قاطعانعه “خط فکری” آقای خامنه‌ای را پی‌گیری می‌کنند و یا مطیع رهبری‌اند، در اکثریت‌اند. بطور مثال، در ترکیب کنونی، شخص وزیر امور خارجه، محمد جواد ظریف همواره گفته که رهبر ایران در آگاهی کامل از فعالتیهای وی و تیمش است و روز ۱۲ اردیبهشت و به دنبال سخنان آقای خامنه‌ای درخصوص فایل صوتی افشا شده بار دیگر تاکید کرد که نظرات آقای خامنه‌ای “ختم کلام است”.

اعضاء فعلی شورای امنیت ملی ، بر اساس قانون اساسی عبارتند از: حسن روحانی (رئیس‌جمهور و ریاست شورای‌عالی امنیت ملی)، محمدباقر قالیباف (رئیس مجلس شورای اسلامی)، سیدابراهیم رئیسی (رئیس قوه قضاییه)، علی شمخانی (نماینده رهبر و دبیر شورای‌عالی امنیت ملی) سعید جلیلی (نماینده رهبر)، سرلشکر عبدالرحیم موسوی (فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران) سرلشکر حسین سلامی (فرمانده کل سپاه پاسداران)، محمدباقر نوبخت (معاون برنامه‌ریزی رئیس‌جمهور)، عبدالرضا رحمانی‌فضلی (وزیر کشور)، محمدجواد ظریف (وزیر خارجه)، سیدمحمود علوی (وزیر اطلاعات) و سرلشکر محمد حسین باقری (رئیس ستاد کل نیروهای مسلح). نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

در عین حال، تا زمانی که آقای قاسم سلیمانی در قید حیات بود، در مواردی که موضوعات حساس سیاست خارجی مطرح می‌شد، آقای سلیمانی در جلسات شرکت می‌کرد و چنان‌که کمی بعد توضیح داده خواهد شد، نظرش بر نظر جمع سنگینی می‌کرد.

بنابراین شورای عالی امنیت ملی در رابطه با تصمیمات مربوط به سیاست خارجی، اصولا خط فکری آقای خامنه ای را پی‌گیری می کند و حتی اگر هم نکند تصمیم نهائی با آقای خامنه‌ای است و شورا حداکثر نقش مشورتی برای آقای خامنه‌ای دارد.

آقای خامنه‌ای در همان سخنرانی ۱۲ اردیبهشت می‌افزاید: “سیاست خارجی در همه جای دنیا در مجامع بالادستی تعیین می‌شود و نه در وزارت امور خارجه. وزارت امور خارجه در تعیین سیاستها مشارکت دارد اما تصمیم‌گیر نیست بلکه مجری است”.

منبع تصویر، tasnimnews

شورای عالی امنیت ملی در رابطه با تصمیمات مربوط به سیاست خارجی، اصولا خط فکری آقای خامنه ای را پی‌گیری می‌کند و حتی اگر هم نکند تصمیم نهائی با آقای خامنه‌ای است و شورا حداکثر نقش مشورتی برای آقای خامنه‌ای دارد

پادکست چشم‌انداز بامدادی رادیو بی‌بی‌سی

برنامه ها

پایان پادکست

در علم روابط بین‌الملل، مدل‌های مختلفی در خصوص نحوۀ تصمیم‌گیری سیاست خارجی و عواملی که در تعیین سیاست خارجی موثرند ارائه شده که بحثی طولانی و آکادمیک است و در این نوشته نمی‌گنجد. اما اجماعی بین دانشمندان روابط بین‌الملل وجود دارد که دو دسته عوامل داخلی و خارجی (بین‌المللی) در شکل‌دهی سیاست خارجی نقش بازی می‌کنند. بطور اختصار اهم عوامل خارجی عبارتند از: ساختار قدرت در فضای بین المللی، قوانین بین الملل، سازمان‌های بین‌المللی، متحدین یک کشور، مسابقه تسلیحاتی و سازمان‌های مردم نهاد بین‌المللی.

مهمترین عوامل داخلی موثر بر سیاست خارجی عبارتند از: وسعت، جمعیت، میزان توسعه اقتصادی، سیستم سیاسی، ساختارهای اجتماعی، ظرفیت نظامی و اقتصادی و بالاخره فرهنگ یک کشور. در عین حال گروه‌هایی با اهداف و علائق ویژه (لابی های مختلف)، نوع نگرش و شخصیت رهبران کشورها و سازمان‌های مردم نهاد داخلی نیز از جمله عوامل داخلی موثر در جهت دادن سیاست خارجی‌اند.

اما وقتی نوبت به “تصمیم‌گیرنده نهائی در حوزه سیاست خارجی” می رسد همه این عوامل بر یک نقطه متمرکز می‌شوند. در این رابطه سخن آقای خامنه‌ای که پیشتر به آن اشاره شد تا حدود زیادی صحیح است. بطور مثال در آمریکا تصمیم‌گیرنده نهائی سیاست خارجی شخص رئیس جمهور است. در بریتانیا تصمیم‌گیرنده سیاست خارجی عمدتا دولت و نهایتا نخست وزیر است هر چند که برخی موارد مثل اعلان جنگ و صلح باید با نظر پادشاه صورت بگیرد.

اما کجا به نحوه تلقی آقای خامنه‌ای ایراد جدی وارد است؟ آنجا که وارد حوزه “عمل” در رابطه با تعیین سیاست خارجی حکومت ایران می شویم. بطور مثال علیرغم اینکه تصمیم‌گیری در مورد سیاست خارجی در آمریکا تمرکز بالائی در دست شخص رئیس جمهور دارد، وزیر امور خارجه بالاترین جایگاه را به عنوان مشاور رئیس جمهور در این زمینه به خود اختصاص می‌دهد. این رویه در اکثر کشورهای جهان جاری است هر چند که از نقش دیگر رهبران سیاسی نمی‌توان غافل بود. در آمریکا، دستگاه های اطلاعاتی و امنیتی، وزیر دفاع، وزیر خزانه‌داری، وزیر امنیت کشور و مشاور امنیت ملی نیز در این زمینه نقش بازی می‌کنند . جورج بوش در کتاب خاطرات خود (صفحه ۴۱۹ نسخه کتابخوان کیندل) می‌نویسد در حالی که مصمم بوده دستور حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران را بدهد، گزارش سیستم‌های اطلاعاتی در نوامبر ۲۰۰۷ دالّ بر اینکه حکومت ایران فعالیت نظامی هسته‌ای ندارد او را از این کار بازداشت. او می‌نویسد از انتشار گزارش مزبور “عصبانی” شده چرا که “دستان او برای اقدام نظامی بسته شد”.

اما حکومت ایران از این نظر “غیر عادی” است. علی اکبر ولایتی، وزیر امور خارجه پیشین و مشاور کنونی آقای خامنه‌ای در امور سیاست خارجی است. وی با ولادمیر پوتین، رئیس حمهوری روسیه، به نمایندگی از طرف رهبر ملاقات می‌کند و پیام آقای پوتین توسط سفیر روسیه بجای آنکه به وزارت امور خارجه داده شود تسلیم آقای ولایتی می‌شود. محمد باقر قالیباف، رئیس کنونی مجلس شورای اسلامی، پیام رهبر ایران را برای آقای پوتین به مسکو می‌برد و علی لاریجانی، رئیس سابق مجلس ایران، با چین و به نمایندگی از طرف رهبر درخصوص سند همکاری ۲۵ ساله مذاکره می‌کند. او از طرف آقای خامنه‌ای “نقش ویژه” داشته است. جالبتر از همه اینکه آقای سلیمانی بدون لحاظ کردن وزیر امور خارجه کشور، بشار اسد را به ایران دعوت می‌کند، با رهبر ایران جلسه می گذارند و وزیر امور خارجه را دعوت نمی‌کنند.

منبع تصویر، Tasnim

در دیدار‌های رهبر ایران با مقام‌های خارجی معمولا عضوی از دولت نیز حضور دارد. اما در دیدار با بشار اسد کسی از دولت در جلسه نبود

در تحولی عجیب در اوایل سال ۲۰۰۸ که درگیری بین نیروهای آمریکائی و شبه نظامیان شیعه در عراق بالا گرفته بود ژنرال دیوید پترایس، فرمانده وقت سنتکام، یک اس ام اس دریافت می‌کند به این شرح: “شما باید بدانید که من، قاسم سلیمانی، سیاست ایران را در رابطه با عراق، لبنان، غزه و افغانستان کنترل می‌کنم”. پیام می‌افزاید “در واقع، سفیر ایران در عراق عضوی از سپاه قدس است و کسی هم که قرار است جایگزین او شود از اعضاء سپاه قدس است”.

این خصیصه غیرعادی سیاست خارجی جمهوری اسلامی با واقعیت دیگری در هم آمیخته که آقای خامنه‌ای به آن اشاره‌ای ندارد و بر خلاف نظر ایشان “همه جای دنیا” وضع به این صورت نیست. در حکومت‌های دموکراتیک، فرد تصمیم‌گیرندۀ سیاست خارجی (که انتخابی است) نهایت دقت خود را به خرج می‌دهد که تصمیماتی نگیرد که مردم کشور را با مشکلات اقتصادی و نظامی روبرو کند که اگر چنین شود رای‌دهندگان، وی و حزب متبوعش را در دور بعدی انتخابات در عمل مجازات کرده و به ادامه فعالیتش رای منفی می‌دهند. جورج بوش و جمهوری‌خواهان که تبعات سنگین حمله به عراق را بر آمریکا “تحمیل” کردند جای خود را به اوباما و حزب دموکرات دادند و ترامپ یکجانبه‌گرا جای خود را به بایدن چندجانبه‌گرا داد.

منبع تصویر، khamenei.ir

در بریتانیا، تونی بلر، نخست‌وزیر پیشین، در واکنش به گزارشی در خصوص تصمیم این کشور برای همراهی در جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ طی سخنانی با صدائی بغض آلود گفت: “من برای همه این [مصائبی که بر اثر ورود به جنگ عراق بوجود آمده]، غم، پوزش و پشیمانی خود را فراتر از آنچه که شما تا به حال دیده‌اید و یا باور داشته‌اید ابراز می‌کنم”.

تفاوت بزرگ در اینجاست؛ آقای خامنه‌ای به هنگام تصمیم‌گیری سیاست خارجی دغدغه ای از جهت از دست دادن موقعیت و مقام خود ندارد. و در کسوت یک رهبر دائم العمر هر گونه تصمیمی را در حیطه از جمله سیاست خارجی می‌گیرد و خواستار اجرایی شدن آنها از سوی مسئولین است.

اما اگر آقای خامنه‌ای تصمیم‌گیرنده سیاست خارجی است، اختلاف در سیاست خارجی دولت‌های مختلف چگونه توجیه می‌شود؟

اولا معنای اینکه آقای خامنه‌ا‌ی تصمیم‌گیرنده نهائی است این نیست که آنچه که در پیرامون او در جریان است، در تصمیم‌گیری‌هایش بی‌تاثیر است. ثانیا و شاید مهمتر اینکه تفاوت رویکرد این دولت‌ها در حوزه سیاست خارجی صوری است؛ چرا ؟ چون در عمل سه عنصر مرکزی و مسئله‌ساز سیاست خارجی ایران، یعنی صدور انقلاب، موضع ضدآمریکائی، و موضع‌ ستیزه‌جویانه نسبت به اسرائیل (تا حدّ کمک به نیروهای در حال مبارزه مسلحانه با اسرائیل)، در زمان همۀ روسای جمهور، ثابت و منطبق با دیدگاه و خواست آقای خامنه‌ای بوده است. به عبارت دیگر، دولت‌ها نقشی در تعیین سیاست‌ خارجی، آنجا که سرنوشت کشور را رقم زده می شود، ندارند.

© 2022 بی بی سی. بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست. سیاست ما درباره لینک دادن به سایت های دیگر.

مروری بر مهم‌ترین اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایراناز

 منظر مقام معظم رهبری(مدظله‌)

غلامعلی سلیمانی

در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی، سیاست خارجی و دیپلماسی  شأنی همپای نیمه داخلی نظام سیاسی دارد. به باور ایشان:

«سیاست خارجی و دستگاه اداره کننده‌ سیاست خارجی، در حقیقت نیمی از نظام سیاسی است. نیمی به مسائل داخلی کشور رسیدگی می‌کند و نیمی رابطه و حدود و منافع کشور را در اقطار عالم دنبال می‌کند. سیاست خارجی جایگاهش این است».(1)نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

از جمله مهم‌ ترین اهداف سیاست خارجی و دستگاه دیپلماسی از نظر رهبر انقلاب، مبارزه با استکبار، تعقیب منافع ملی و تلاش برای برقراری عدالت در جهان است.  

الف) هدف سیاست خارجی جمهوری اسلامی مبارزه با استکبار است

یکی از مهم‌ترین اهداف سیاست خارجی از نظر رهبر انقلاب مقابله با استکبار است. ایشان استکبار را مفهومی قرآنی می‌دانند و معتقدند:

«مفهوم استکبار در قرآن این است که عنصرى یا شخصى یا جمعى یا جناحى، خود را بالاتر از حق به حساب آورد و زیر بار حق نرود و خود و قدرتش را ملاک حق قرار بدهد. اولین مستکبر در تاریخى که قرآن براى ما‌ ترسیم مى‏کند، ابلیس است».(2)

ایشان پس از بحث در باره مفهوم قرآنی استکبار، مفهوم امروزین آن را در روابط بین‌الملل و سیاست خارجی چنین معنا می‌کنند:

«البته در هر زمانى و براى هر ملتى، ممکن است استکبار معناى خاصى پیدا کند. براى ملت ایران، در جریان انقلاب و پیش از انقلاب و بعد از آن تا این ساعت، استکبار معناى خاصى داشته و عبارت از قدرت‌هاى مسلّطى در جهان بوده است که در مسائل کشور و در سرنوشت و کارهاى  ملت ما حضورى ظالمانه و قدرتمندانه و قلدرانه را در پیش گرفتند. براى ما معناى استکبار این بوده است».(3)

مصداق استکبار از نظر ایشان دولت آمریکاست:

«اگر بخواهیم در بین دولت‌هاى دنیا مستکبر را پیدا کنیم، دچار مشکل نمى‏شویم. دولت امریکا ـ که امام به او لقب شیطان بزرگ دادند ـ در مقابل نداى حق‏طلبانه‏ ملت ایران مستکبر بود. استکبارى که در زمان ما شکل گرفت، استکبار امریکایى بود. قبل از انقلاب هم این طور بود. در دوران انقلاب و تا امروز هم همین‏ طور است».(4)

نحوه مبارزه با استکبار از اهمیت زیادی برخوردار است، از نظر رهبر انقلاب، مقصود از مبارزه با استکبار لشکرکشی و حمله نظامی نیست، بلکه افشاگری و آگاه‌سازی ملت‌های جهان است که از مهم‌ترین رسالت‌های دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی به شمار می‌رود:

«ملت ایران که مى‏گوید ما با استکبار مبارزه مى‏کنیم، مقصودش این نیست که ما لشکرکشى مى‏کنیم تا در خلیج فارس ناوگان امریکا را مثلا بمباران کنیم! مبارزه‏ ما این نیست. حتى ملت ایران و مسئولان کشور نمى‏گویند که ما کارى مى‏کنیم که به دست امریکاى قلدر بهانه بدهیم تا در موقعیتى، حرکت تند مجنونانه‏اى علیه جمهورى اسلامى بکند. پس معناى مبارزه، مبارزه‏ نظامى به آن شکل نیست»، (5)

بلکه:

«مقصود از مبارزه این است که ملت ایران در مقابل کید و تعرض و دست‏اندازى و تلاش‌هاى سیاسى دشمن و انواع و اقسام کارهایى که مى‏کند تا دو باره کشور ایران را به یکى از اقمار خود تبدیل نماید، با شدت و قدرت خواهد ایستاد و مقاومت خواهد کرد. مبارزه یعنى این. مبارزه با استکبار یعنى هرجا که در سطح جهان دستمان برسد، نسبت به استکبار افشاگرى خواهیم کرد. هر جا که مظلومى از ظلم استکبار دچار آسیب است و به جان آمده، ما هرطور بتوانیم طرف آن مظلوم را بگیریم».‏(6)

 

ب) هدف سیاست خارجی، پیگیری منافع ملی با معیار ارزش‌هاست

برخی در حوزه سیاست خارجی بر این باورند که بین منافع ملی و ارزش‌های دینی و اسلامی و یا به عبارت دقیق‌تر مصالح اسلامی تضاد وجود دارد و برای تعقیب منافع ملی باید مصالح اسلامی را کنار گذاشت، چون این دو مانعه الجمع هستند.

بر اساس این رویکرد، واژه «ملى» مفهوم منفعت ملى را از دو بعد تحدید مى‏کند: بعد فروملى و بعد فراملى. از لحاظ فروملى، «منافع ملى» غیر از منافع شخصى افراد تصمیم‌گیرنده است و «منافع جمعى و عالیه عموم مردم» را به ذهن متبادر مى‏سازد و  «خیر عمومى» جامعه را مطرح مى‏کند. از بعد فراملى هم مرزهاى سیاست خارجى را محدود مى‏کند؛ بدین معنا که برحسب منافع ملى، اهداف خارجى یک کشور محدود به تأمین منافع ملت خود در چهارچوب سرزمینى مشخص است.»(7)

از نظر رهبر انقلاب، سیاست خارجی دولت اسلامی را نمی‌توان بدون ارزش‌ها تصور کرد و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک دولت اسلامی نمی‌تواند در مسیری متفاوت با ارزش‌های اسلامی پیگیری شود:

«گاهی حرفی هم در بعضی زبان‌ها تکرار می‌شود که ما در سیاست خارجی و فعالیت‌های دیپلماتیک باید مسائل ارزشی و معنوی را دخالت ندهیم و باید فقط به منافع ملی فکر کنیم و بس. البته شکی نیست که منافع ملی خود یک ارزش و امر معنوی است. منافع ملی غیر از منفعت جیب شخصی زید و عمر است. حفاظت از منافع ملی یک امر معنوی است. بنابراین در رعایت منافع ملی هیچ‌ تردیدی نیست و ما به‌جد این را تأیید می‌کنیم که باید منافع ملی مورد نظر باشد، اما این که تصور شود اگر ما از ارزشی صرف‌نظر کردیم به منافع ملی می‌رسیم و اگر به ارزش‌های خودمان مستمسک شدیم و پایبند ماندیم، منافع ملی را از دست می‌دهیم، خطای بسیار بزرگی است. منافع ملی ما در جهت ارزش‌ها و اصول ماست. اصول ما منبع منافع ملی ماست. سربلندی ما به خاطر اسلام و عزت ما به خاطر انقلاب است».(8)

اما تعقیب منافع ملی با معیار ارزش‌ها از نظر رهبر انقلاب نیازمند توجه به دو موضوع اساسی است. نخست این که بین تعقیب منافع ملی و ارزش‌ها و بین اصول با تغییر اولویت‌های سیاست خارجی کشور منافاتی وجود ندارد:

«تعیین اولویت‌ها براساس منافع ملی باید نوبت به نوبت عوض شود. اولویت‌هایی که ما در اول انقلاب برای ارتباطات خود معین می‌کردیم، بر اساس منافع ملی ما در آن روز بود. ممکن است امروز منافع ملی ما چیز دیگری را ایجاب کند. اولویت‌های سیاست خارجی و رابطه‌ دیپلماتیک را باید در هر برهه‌ای از زمان بر اساس منافع ملی، البته در چهارچوب همان نظام ارزشی و نه بیرون از آن تعریف کرد».(9)

 دوم اینکه تعقیب منافع ملی با معیار ارزش‌ها و مصالح اسلامی نباید به معنای غفلت از سازندگی و پیشرفت کشور باشد و سازندگی کشور همواره باید در اولویت قرار گیرد:

«البته شکى نیست که در سازندگى، مسائل ملت ایران به دلایل مختلف تقدم و ارجحیت دارند. این نظام و این دولت باید بتواند الگوئی درست کند تا فعل او، قول او را تأیید کند. باید بتواند در این کشور اسلام را تحقق ببخشد تا نهضت اسلامى، صادق شناخته شود. باید شعارها را به واقعیت بدل کند تا آن شعارها، دل شعاردهندگان سایر کشورها را گرم کند. پس مسائل کشور ایران تقدم و اولویت دارند.

 اما بلاشک در هدف‌هاى اصلى حرکت اسلامى و نظام اسلامى، مسائل مسلمین مطرح هستند. اگر در گوشه‏اى از جهان جمعى از مسلمین حرکتى مى‏کنند، تصمیمى مى‏گیرند، سودى مى‏برند یا زیانى مى‏بینند، ملت ایران و انقلاب و نظام ما نمى‏تواند موضع منفى و بى‏تفاوتی بگیرد. لذا از روز اول که انقلاب ما به یک دولت و یک نظام تبدیل شد، این نظام در زبان امام و معلم و معمارش و در زبان مسئولان و گویندگانش، همواره مسائل ملت‌هاى مسلمان را مطرح و به آن اعتنا کرده است».(10)

بنابراین در کنار تلاش برای سازندگی و پیشرفت کشور و تبدیل ایران به جامعه اسلامی موفق می‌بایست مصالح مسلمین، به‌ویژه مسلمانانی که مورد ظلم و تعدی غیرمسلمانان قرار دارند، مورد توجه جدی قرار گیرد. درست به همین دلیل است که رهبر انقلاب در بیانات مختلف و متعددی به وضعیت مسلمانان در اقصی نقاط جهان اشاره می‌کنند و در اکثر بیانات خویش مسئله فلسطین را مسئله اصلی مسلمین می‌دانند و بر ضرورت حمایت از آن تأکید می‌کنند:

«آنچه که امروز حرف و مسئله‏ ماست، این است که مسئله‏ فلسطین از لحاظ اسلامى براى همه‏ مسلمانان از جمله براى ما یک مسئله‏ اساسى و یک فریضه است. همه‏ علماى شیعه، سنّى، گذشته و قدما تصریح کرده‌اند که اگر بخشى از میهن اسلامى در تصرف دشمنان اسلام قرار گرفت، وظیفه‏ همه است که دفاع کنند تا بتوانند سرزمین‌هاى غصب شده را برگردانند».(11)

 

ج) سیاست خارجی حکومت اسلامی به دنبال دستیابی به صلح از مجرای برقراری عدالت است

از منظر رهبر انقلاب، عدالت بالاتر از صلح است و انسان تنها در سایه عدالت می‌تواند به کمال وجود خویش دست یابد:

«در محیط قسط و عدل است که انسان‌ها می‌توانند رشد کنند، به مقامات عالی برسند و کمال انسانی خود را به دست بیاورند. قسط و عدل، مقدمه واجب برای کمال نهایی انسان است»،(12) اما نظم موجود در دنیا چه نسبتی با مفهوم عدالت از منظر رهبر انقلاب دارد؟

از نظر رهبر انقلاب:

«دنیا انصافاً دنیایی است که به قسط و عدل بی‌اعتناست. اساس حکومت‌های دنیا، اساس عدل و رعایت حقوق انسان‌ها و رعایت ضعفا و محرومان نیست. شما ببینید امروز رژیم صهیونیستی با مسلمانان چه می‌کند. با اسلام و مقدسات اسلامی چه می‌کند. ببینید امریکا ـ که  گناه بزرگ این قضایا به گردن این شیطان بزرگ است ـ چگونه از اینها حمایت می کند!»(13)

فقدان عدالت در نظام بین‌الملل امروز و همچنین در سطح نهادهای بین‌المللی یکی از مهم‌ترین مسائلی است که می‌بایست مورد توجه دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی قرار گیرد. از نظر رهبر انقلاب، تقسیم‌بندی دنیای امروز به صورت دو قطب سلطه‌گر و سلطه‌پذیر است:

«امروز در دنیا نظام سلطه حاکم است. این یک نظام جهانى است. تسلط نظام سلطه بر دنیا و زندگى بشر دو طرف دارد. یک طرف سلطه‏گرها که همان ابرقدرت‏هایند و طرف دیگر دولت‌هاى سلطه‏پذیرند که دخالت‌هاى وقیحانه و گستاخانه ابرقدرت‏ها را قبول مى‏کنند. اینها هم خودشان شریک جرمند. در این میان، ملت‌های بیچاره از روى ناآگاهى و ضعف و یا بى‏همتى پایمال مى‏شوند و از بین مى‏روند».(14)

نهادهای بین‌المللی نیز مورد سوءاستفاده قدرت‌های بزرگ قرار دارند و در حل مسائل جهانی از استاندارد‌های واحد پیروی نمی‌کنند:

«در حل مسائل جهانى، در شوراى امنیت و سازمان ملل معیارهاى یکسانى به کار گرفته نمى‏شوند و حقیقتاً به کسانى ظلم مى‏شود. ما خودمان جزو کسانى هستیم که مورد این ظلم قرار گرفته‌ایم».(15)نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

با این وصف ماهیت و رسالت جمهوری اسلامی ایران چیست؟ از نظر رهبر انقلاب، ملت ایران تنها ملتی است که در مقابل زورگویی‌ها و ناعدالتی‌ها ایستاده است:

«در وسط این جنگل وحش و غوغاى سلطه‏گرى که قدرت‌ها با یکدیگر بدند و از خودشان مى‏ترسند و حساب مى‏برند و آتش‏بس پنهانى را بین خود برقرار کرده‏اند تا دنیا را راحت‏تر تقسیم کنند و منابع کشورها را به غارت ببرند، ناگهان ملتى پیدا شده است که به آن قدرت‌ها و وابستگانشان و به زورگویى‏ها و دخالت‌ها و قیمت‏گذاری‌هایشان، «نه» مى‏گوید. این ملت روى پاى خود ایستاده است و با شجاعت در چشم قدرت‌هاى بزرگ نگاه مى‏کند و مى‏گوید: من با شما و زورگویى‏هاتان دشمنم، مخالف سلطه‏طلبی‌تان هستم و تا آنجا که بتوانم با شما مبارزه مى‏کنم».‏(16)

از نظر ایشان علت اصلی همه این بی‌عدالتی، تلاش قدرت‌های بزرگ برای سیطره بر عالم و رسیدن به منافع خود از طریق پایمال کردن حقوق سایر ملت‌هاست:

«در نظام سلطه، مراکز سلطه‏ جهانى به همه‏ دنیا به چشم طعمه نگاه مى‏کنند. همه چیز، منابع مالى دنیا، ثروت‌های دنیا، بازارها و نیروی کار دنیا باید در اختیار آنها قرار بگیرد. اساساً پایه نظام سلطه این است. نظام سلطه در واقع زنجیره‏اى از دولت‌ها و قدرت‌هاست، اما پشت سر این دولت‌ها، کمپانى‏ها و مراکز اقتصادى و مراکز مالى هستند که نهایتاً سیاست‌های امروز را تعیین می‌کنند».(17)

از نظر ایشان نظام جمهوری اسلامی ایران به دنبال مقابله با این بی‌عدالتی است و دنیای سلطه این مقاومت را اخلال در نظم و امنیت جهانی و بر هم‌زننده صلح بین‌الملل تعبیر می‌کند:

«حالا تبلیغات مى‏کنند که ایران با همه مسئله دارد. ایران با همه مشکل دارد. نه آقا! ایران فقط با سازمان امنیت دولت‌هاى مستکبر دنیا که از کریه‏ترین جاهاى آن کشورهاست، مسئله دارد».(18)

از نظر ایشان عدالت اهمیت بیشتری از صلح دارد و قدرتمندان، صلح را جایگزین عدالت کرده‌اند:

« اما به نظر ما عدالت واژه‏اى است که زورمندان و متجاوزان همواره با ‌ترس و احتیاط بدان مى‏نگرند و از صلح بالاتر و مهم‏تر است. اى ‏بسا مظلومانى که زندگی، رفاه و صلح را به خاطر رسیدن به عدالت فدا کرده‏اند. اینها همواره به عنوان قهرمان شناخته شده‏اند».(19)

از سوی دیگر از نظر ایشان، عدالت در کنار عقلانیت و معنویتاست که معنا پیدا می‌کند. عقلانیت به معنای به کارگیری خرد و عقل در برقراری عدالت است که نباید محافظه‌کارانه باشد و معنویت نیز جهت الهی و معنوی عدالت را نشان می‌دهد:

«اگر بخواهیم عدالت به معنای حقیقی خود در جامعه تحقق پیدا کند با دو مفهوم دیگر، یعنی عقلانیت و معنویت به‌شدت درهم تنیده شده است.  عقلانیت به ‏خاطر این است که اگر عقل و خرد در تشخیص مصادیق عدالت به ‏کار گرفته نشود، انسان به گمراهی و اشتباه دچار می‏شود. عقلانیت و محاسبه یکی از شرایط لازم برای رسیدن به عدالت است.

عقلانیت و محاسبه که می‏گوییم فوراً به ذهن نیاید که عقلانیت و محاسبه به معنای محافظه‏کاری است. عاقل بودن و خرد را به کار گرفتن با محافظه‏کاری فرق دارد. محافظه‌کار طرفدار وضع موجود و از هر تحولی بیمناک است و تغییر و تحول را برنمی‏تابد، اما عقلانیت این‏طور نیست.

محاسبه‏ عقلانی گاهی اوقات خودش منشأ تحولات عظیمی می‏شود. انقلاب عظیم اسلامی ما ناشی از یک عقلانیت بود. الان در نظام ما برخی از تحولات هست که حاصل‏ نگاهی عقلانی و دقیق و موشکافانه‏ به وضع موجود و وضع دنیاست. من این را در مسائل گوناگون مشاهده می‏کنم. حالت خواب‏رفتگی و تن دادن به آنچه در جریان عمومی سیاسی و اقتصادی دنیا می‏گذرد و تسلیم شدن به آن، خطر بزرگ جامعه‏ ماست. اگر کسی درست بیندیشد، می‏فهمد که با تحرک و تحول، هم در زمینه‏ مسائل اقتصادی و هم در زمینه‏ مسائل سیاسی باید این وضع را دگرگون کرد.

اگر عدالت را از معنویت جدا کنیم و عدالت با معنویت همراه نباشد، این هم عدالت نخواهد بود. عدالتی که همراه با معنویت و توجه به آفاق معنوی عالم وجود و کائنات نباشد، به ریاکاری و دروغ و انحراف و ظاهرسازی و تصنع تبدیل خواهد شد.

عدالت باید با معنویت همراه باشد؛ یعنی باید برای خدا و اجر الهی به دنبال عدالت باشید، در این صورت می‏توانید با دشمنان عدالت مواجهه و مقابله کنید».(20)

 

پی‌نوشت‌ها

[1] ـ به نقل از راهبردهای سیاست خارجی برگرفته از بیانات مقام معظم رهبری، تهران، انقلاب اسلامی، سال 1390، ص 39.

2 ـ سخنرانى در دیدار با گروه کثیرى از دانشجویان و دانش‏آموزان به مناسبت سیزدهم آبان ماه (روز ملى مبارزه با استکبار)، سال ‏1368، ص  331.

۳ـ بیانات به مناسبت روز مبارزه با استکبار جهانى، سال ‏1375،  ص 116.

4ـ همان، ص 116.

5 ـ بیانات به مناسبت روز مبارزه با استکبار جهانى، سال‏1375،  ص 116.

۶ـ همان، ص 116.

۷ـ مقصود رنجبر؛ اهداف و منافع ملى در سیاست خارجى جمهورى اسلامى ایران؛ ص 48-49، همچنین بنگرید به مقصود رنجبر، منافع ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، قم، آیت عشق، 1383.

۸ـ به نقل از راهبردهای سیاست خارجی برگرفته از بیانات مقام معظم رهبری، ص 44.

9 ـ همان، ص 43.

۱۰ـ سخنرانى در اجتماع طلاب و فضلاى حوزه‏ علمیه‏ى قم، سال ‏1370، ص 486.

۱۱ـ بیانات در خطبه‏هاى نماز جمعه‏ تهران، سال ‏1378، ص 152.

۱۲ـ بیانات مقام معظم رهبرى در دیدار با جمعى از فرماندهان و پرسنل نیروى انتظامى، سال 1376.

۱۳ـ همان.

۱۴ـ سخنرانى در مراسم بیعت روحانیون، مسئولان و اقشار مختلف مردم استان اصفهان، سال ‏1368، ص 192.

۱۵ـ گفت و شنود با کوفى عنان، دبیرکل سازمان ملل، سال ‏1379، ص 49.

۱۶ـ بیانات، سخنرانى در مراسم بیعت روحانیون، مسئولان و اقشار مختلف مردم استان اصفهان، سال ‏1368، ص 192.

۱۷ـ بیانات در خطبه‏هاى نماز جمعه‏ تهران، سال ‏1383، ص 183.

۱۸ـ بیانات مقام معظم رهبرى در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام، به مناسبت روز «عید مبعث»، سال ‏1372، ص 130.

۱۹ـ سخنرانى آیت‏الله خامنه‏اى در چهل ‏و دومین مجمع عمومى سازمان ملل، نیویورک، سال ‏1366، ص 1.

۲۰ـ بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی‏ در دیدار رئیس جمهور و هیئت وزیران‏‏، 1384.

 

 

سوتیترها:

1.

نحوه مبارزه با استکبار از اهمیت زیادی برخوردار است، از نظر رهبر انقلاب مقصود از مبارزه با استکبار لشکرکشی و حمله نظامی نیست، بلکه افشاگری و آگاه‌سازی ملت‌های جهان است که از مهم‌ترین رسالت‌های دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی به شمار می‌رود.

 

2.

اگر عدالت را از معنویت جدا کنیم یعنی عدالتی که با معنویت همراه نباشد، این هم عدالت نخواهد بود. عدالتی که همراه با معنویت و توجه به آفاق معنوی عالم وجود و کائنات نباشد، به ریاکاری و دروغ و انحراف و ظاهرسازی و تصنع تبدیل خواهد شد.

 

 

 

 

. (1393). مروری بر مهمترین اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر مقام معظم رهبری(مدظله‌). پاسدار اسلام, 1393(387), 44-46.

. “مروری بر مهمترین اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر مقام معظم رهبری(مدظله‌)”. پاسدار اسلام, 1393, 387, 1393, 44-46.

. (1393). ‘مروری بر مهمترین اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر مقام معظم رهبری(مدظله‌)’, پاسدار اسلام, 1393(387), pp. 44-46.

. مروری بر مهمترین اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر مقام معظم رهبری(مدظله‌). پاسدار اسلام, 1393; 1393(387): 44-46.

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

واعظی دهنوی، ع. (1391). مبانی سیاست خارجی در اندیشه مقام معظم رهبری. جستارهای سیاسی معاصر, 3(1), 141-169. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=187703

واعظی دهنوی عباس. مبانی سیاست خارجی در اندیشه مقام معظم رهبری. جستارهای سیاسی معاصر. 1391 [cited 2022January27];3(1):141-169. Available from: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=187703

واعظی دهنوی، ع.، 1391. مبانی سیاست خارجی در اندیشه مقام معظم رهبری. جستارهای سیاسی معاصر, [online] 3(1), pp.141-169. Available: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=187703.

نشانی: تهران، بزرگراه اشرفی اصفهانی، نرسیده به پل بزرگراه شهید همت، خیابان شهید قموشی، خیابان بهار، نبش کوچه چهارم، پلاک 1
نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

کدپستی: 1461965381

تلفن و دورنگار: 4 الی 44265001

کارگاه های آموزشی

اخبار

JCR

خبرگزاری سیناپرس

پیوندهای مرتبط


Downloads-icon

ایران

هم‌رسانی این مطلب:

«سیاست خارجی در هیچ کجای دنیا در وزارت خارجه تعیین نمی‌شود. مسئولان فراتر از وزارت خارجه هستند که آن را تبیین می‌کنند؛ کاری که در شورای عالی امنیت ملی انجام می‌شود و البته وزارت خارجه هم در آن نقش دارد اما این‌جور نیست که تصمیم‌گیری تابع وزارت خارجه باشد، وزارت خارجه مجری است. سیاست‌های خارجی را همه مسئولان در شورای‌عالی امنیت ملی تعیین می‌کنند و وزارت خارجه باید آنان را به روش‌های خود عملی کند و پیش ببرد.»

این تازه‌ترین صحبت‌های رهبر ایران است در انتقاد از آنچه پیش تر محمدجواد ظریف، در فایل صوتی افشا شده در خصوص نقش و جایگاه سیاست خارجی در جمهوری اسلامی گفته بود.

اساسا سیاست خارجی در یک نظام سیاسی چه جایگاهی دارد و در چه مراجع و مراکزی تعیین می‌شود؟نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

اندیشمندان علوم سیاسی می‌گویند سیاست خارجی، امتداد سیاست داخلی است؛ گذاره‌ای پذیرفته شده که میان متفکران این حوزه بر سر آن اتفاق نظر نسبی وجود دارد.

این جمله به این معناست که ترکیبی از مولفه‌های گوناگون در عرصه داخلی، سیاست خارجی یک نظام سیاسی را تنظیم می‌کنند. این مولفه‌های گوناگون البته در نظام‌های سیاسی مختلف سهم و اندازه متفاوتی دارند. به این ترتیب که در رژیم‌های اقتدارگرا و توتالیتر میزان اختیارات نوک هرم، به شکل غیرقابل مقایسه‌ای بیش از تمام گروه‌ها و شخصیت‌هایی است که در آن مجموعه سیاسی حضور و فعالیت دارند.

هر چند به صورت کلاسیک در خصوص مولفه‌های اثرگذار بر روند تصمیم‌سازی در سیاست خارجی بر نقش حاکمان تاکید ویژه‌ای می‌شود اما در دهه‌های اخیر و با توسعه دموکراسی رویکردهای نهادی نیز به این مجموعه اضافه شده‌اند.

آن‌طور که گراهان آلیسون متفکر علوم سیاسی و استاد دانشگاه هاروارد درباره رویکردهای نهادی می‌گوید تصمیم‌های اتخاذ شده کمتر به عنوان انتخاب رهبران که بیشتر در قالب بروندادهای مستقل چند سازمان بزرگ ارزیابی می‌شود.

نهادهای مذکور در وضعیت دوسویه همکاری برای حفظ حاکمیت نظام سیاسی، ارائه خدمات و انجام وظایف ذاتی و رقابت برای تقویت موقعیت خود در برابر سایر نهادها هستند. لذا در نظام‌های مردم سالار علاوه بر نهادهای حکومتی، ارگان‌های غیر دولتی مدرن اهمیت زیادی می‌یابند. در حالی که در حکومت‌های استبدادی این نهادهای سنتی هستند که چنین نقشی را ایفا می‌کنند و اساسا اجازه شکل‌گیری و به عبارت بهتر قدرت‌گیری اتحادیه‌ها، موسسات و نهادهای مردمی و غیردولتی داده نمی‌شود.

با این وجود و به رغم حضور گروه‌های غیردولتی سیاست خارجی دولت باراک اوباما با دولت دونالد ترامپ فاصله‌ای شبیه زمین تا آسمان داشته است. این تفاوت را چگونه می‌توان توجیه کرد؟

با وجود اثرگذاری گروه‌های غیردولتی در تصمیمات دولتی، چه رئالیست‌ها و چه سازه‌انگاران می‌پذیرند که نقش اصلی در روند تصمیم‌سازی بر عهده دولت است. این دولت البته می‌تواند از مولفه‌های داخلی اثربپذیرد تا جهت‌گیری سیاست خارجی‌اش طرح و شکل یابد اما باید پذیرفت که این مسیر مطلق نیست.

اما بدیهی است که در نظام‌های سیاسی اقتدارگرا، دیکتاتوری و خودکامه حتی کانون‌های داخلی قدرت هم بخشی از نهادهای وابسته به قدرت حاکم هستند و امکان رشد و اثرگذاری گروه‌های غیروابسته در مقایسه با یک نظام سیاسی دموکرات سطح بسیار پایین‌تری دارد.

با این حال باز هم باید به نکته اساسی رجوع کرد و به تفاوت میان نظام‌های سیاسی مختلف توجه داشت. در یک نظام سیاسی اقتدارگرا شبیه روسیه، فردی مانند سرگی لاوروف هرچند در مجموعه نزدیکان رئيس جمهوری روسیه طبقه‌بندی می‌شود اما در عین حال فردی چون لاوروف با آن سابقه بلندبالا در عرصه دیپلماسی هم تا اندازه‌ای فضای عمل دارد که رهبر به او عطا کرده باشد.

این در حالیست که جنس تفویض اختیار در نظام‌های سیاسی مردم‌سالار مشابه آنچه در کشورهای اروپایی مشاهده می‌شود متفاوت است. چرا که عرصه سیاست خارجی تنها صحنه دستورپذیری محض از رئيس دولت نیست و نهادهای بیرونی و همچنین کانون‌های داخلی قدرت که بسیاری از آنها در حلقه نهادهای حاکمیتی جایی ندارند می‌تواند با پیگیری رو‌ش‌های مرسوم خواسته‌های خود را به نظام سیاسی تحمیل کنند.

با این مقدمه نسبتا طولانی به پرسش اصلی پاسخ دهیم که آیا واقعا وزارت امور خارجه در تمام دنیا نقشی در تدوین سیاست خارجی یک کشور ندارد؟

شهیر شهید ثالث، نویسنده کتاب «ایران و آمریکا: گذشته شکست خورده و مسیر آشتی» در این رابطه به یورونیوز فارسی می‌گوید: «چند ایراد جدی به نحوه تلقی آقای خامنه‌ای و آنچه که “در عمل” در رابطه با تعیین سیاست خارجی صورت می‌پذیرد وارد است. بطور مثال در آمریکا بالاترین مقام در جایگاه مشاور رئیس جمهور در زمینه سیاست خارجی، وزیر امور خارجه است. در اکثر کشورهای جهان هم همین رویه دنبال می شود.»

آقای شهیر شهید ثالث در ادامه می‌گوید: «اما حکومت ایران از این نظر “غیرعادی” است. علی اکبر ولایتی، دکتر متخصص اطفال، مشاور آقای خامنه‌ای در امور سیاست خارجی است. وی با پوتین به نمایندگی از طرف رهبر ملاقات می‌کند و پیام پوتین توسط سفیر روسیه بجای آنکه به وزارت امور خارجه داده شود تسلیم ولایتی می‌شود. محمد باقر قالیباف پیام رهبری را برای پوتین به مسکو می‌برد و علی لاریجانی با حکومت چین به نمایندگی از طرف رهبر (برای اینکه چینی‌ها موضوع را جدی بگیرند!) مذاکره و به تفاهم می‌رسد.»

مارک فیتزپاتریک سرپرست پیشین بخش عدم اشاعه وزارت خارجه آمریکا هم با اظهارات رهبر ایران موافق نیست. آقای فیتزپاتریک به یورونیوز فارسی می‌گوید: «حتما گزاره رهبر ایران غلط است و این نشان دهنده نگاه علی خامنه‌ای به سیاست است. در بیشتر دولت‌ها، نهادهای مختلفی در تدوین و شکل‌گیری سیاست خارجی نقش دارند که از آن جمله می‌توان به وزارت امور خارجه اشاره کرد. به عنوان مثال وزارت خارجه در آمریکا نقش بسیار مهمی در این زمینه دارد.»

این دیپلمات عالی‌رتبه و بازنشسته آمریکایی در ادامه می افزاید: «به طور کلی رژیم‌های خودکامه قدرت را در رهبر متمرکز می‌کنند . در حالی که در نظام های سیاسی دموکراتیک این تمایل وجود دارد که از مدل‌های «حکمرانی خوب» استفاده شود که در این مسیر فرآیند تصمیم‌سازی با هماهنگی بین دستگاه‌های مختلف صورت می‌پذیرد.»

شهیر شهید ثالث، تحلیلگر مسائل بین‌الملل در این خصوص به یورونیوز فارسی می‌گوید: «در ایران، آقای سلیمانی برای ژنرال دیوید پترایس، فرمانده وقت سنتکام نامه می‌نویسد: «شما باید بدانید که من، قاسم سلیمانی، سیاست ایران را در رابطه با عراق، لبنان، غزه و افغانستان کنترل می‌کنم.» در واقع این‌ها نقاطی هستند که تمام گرفتاری‌ها و درگیری‌های سیاست خارجی ایران از همین نقاط سرچشمه می‌گیرد که آقای سلیمانی به وضوح خود را کنترل کننده سیاست خارجی در این مناطق معرفی می‌کند.»

آقای شهید ثالث در ادامه گفتگو به یورونیوز به اشاره به این که رهبر ایران یکی از بزرگ‌ترین واقعیت‌ها در نظام‌های دموکراسی را نادیده می‌گیرد، می‌افزاید: «در دموکراسی‌ها، اگر فردی که در جایگاه تصمیم گیرنده سیاست خارجی قرار گرفته دست به اقداماتی بزند که ملت را با گرفتاری و مشکلات روبرو کند مردم به پای صندوق رای رفته و وی را یا حزبی که او آن را نمایندگی می‌کند از قدرت خلع می کنند. این‌گونه می‌شود که جورج بوش و جمهوری خواهان که فاجعه حمله به عراق را بر آمریکا تحمیل کردند جای خود را به اوباما و حزب دموکرات می‌دهند، و ترامپ یکجانبه‌گرا جای خود را به بایدن چندجانبه‌گرا می‌دهد. یا تونی بلر، مشوق ورود بریتانیا به جنگ عراق مجبور به استعفا می شود و نهایتا حزب کارگر که وی آن را نمایندگی می کرد جای خود را به محافظه کاران به رهبری دیوید کامرون می‌دهد.»

با این وجود مطالعه تطبیقی دولت‌های مختلف در نظام جمهوری اسلامی از ابتدای رهبری آیت الله خامنه‌ای تا امروز نشان می‌دهد که جهت گیری‌هایی با بعضا ۱۸۰ درجه اختلاف در روند تصمیم‌سازی در جمهوری اسلامی مشاهده شده است. امکان ندارد کسی بتواند سیاست خارجی دولت سید محمد خاتمی را با دوران محمود احمدی‌نژاد مقایسه کند. همچنین تفاوت سیاست خارجی دولت حسن روحانی با دولت سلف خویش تفاوت زمین تا آسمان است.

این در حالیست که در تمام این دولت‌ها رهبر ایران یک فرد بوده است. آیا بدین معناست که سیاست خارجی عرصه‌ای خارج از کنترل و اختیار رهبر ایران تنظیم می‌شود؟

در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲، محمدباقر قالیباف، نامزد انتخابات ریاست جمهوری در گفتگوی انتخاباتی خود با شبکه دو سیما اختیارات دولت در عرصه سیاست خارجی را تقریبا صفر خوانده بود. این نگاه فرمانده پیشین نظامی، بحث‌های زیادی در این رابطه در فضای سیاسی ایران به راه انداخت. آقای قالیباف معتقد بود که اگر کسی وعده می‌دهد که پس از پیروزی در انتخابات، سیاست خارجی جمهوری اسلامی را تغییر می‌دهد دروغ گفته است. چرا که به زعم شهردار وقت تهران عرصه سیاست خارجی در حوزه‌های بالادستی نظام تعریف و تنظیم می‌شود. این دقیقا مشابه اظهاراتی است که رهبر ایران در آخرین سخنرانی خود به زبان آورده است.

اما با این حال در همان سال حسن روحانی همان زمان پاسخی به این مباحث داده بود که می‌تواند تصویر دقیق‌تری از روند شکل‌گیری سیاست خارجی در ایران به ما ارائه دهد.

آقای روحانی گفته بود:«ما دولت‌های مختلفی را در حوزه سیاست خارجی در ایران مشاهده کردیم. در حالی که رهبری همین رهبری بود، ما سیاست خارجی کاملا متفاوتی را در دولت‌های آقای هاشمی، خاتمی و احمدی نژاد شاهد بودیم.»

پس اساسا آیا تفاوتی با آنچه آقای خامنه‌ای به زبان می‌آورد با اظهارات پیشین جواد ظریف دیده می‌شود؟ آیا هر دو از یک مدل مشابه که در آن «وزارت خارجه مسئول سیاست‌گذاری در عرصه دیپلماسی نیست» سخن نمی‌گویند؟

علی واعظ، مدیر بخش ایران گروه بین‌المللی بحران در این خصوص به یورونیوز فارسی می‌گوید: «هرچند درست است که در بسیاری از کشورها وزارت خارجه نقش مجری سیاست‌ها و نه تصمیم‌گیر در این حوزه را بر عهده دارد اما مسئله اصلی این است که رهبر جمهوری اسلامی به انتقاد اصلی آقای ظریف در خصوص عدم توازن بین میدان و دیپلماسی نپرداخت.»

واعظ در ادامه می‌افزاید: «وزارت خارجه مسلما با ترجيح تعامل بر تقابل در اكثر كشورها رويكرد خاصى را دنبال می‌كند كه نهادهاى بالادستى آن را در توازن با ديگر رويكردهايی كه توسط ديگر بازيگران، مانند نيروهاى نظامى، پيشنهاد مي‌شوند بررسى كرده و تصميم نهائی را اتخاذ می‌كند. مهم توازن و هماهنگى بين نهادهاى تصميم‌ساز و اجرائی است. رهبر جمهورى اسلامى عملا انتقادات آقاى ظريف در مورد عدم توازن و هماهنگى كافى بين نهاد نظامى و ديپلماسى در ايران را تصديق كرد.»

با این حال با مقایسه موارد مشابه در نظام بین‌الملل موارد اندکی مشاهده می‌شوند که وزیر امور خارجه نقشی فراتر از چارچوب مذکور بر عهده داشته باشد.

سینا عضدی، پژوهشگر روابط بین المللی در شورای آتلانتیک در این خصوص به یورونیوز فارسی می‌گوید: «وزیر امور خارجه در هیچ کجای دنیا مسئول سیاست گذاری نیست، بلکه وظیفه اجرای سیاست‌های دولت را برعهده دارد.»

این کارشناس روابط بین الملل در ادامه می‌افزاید: «در تاریخ آمریکا من تنها هنری کیسینجر را می‌شناسم که در عرصه سیاست خارجی سیاست‌گذاری کرده که آن هم دلیلش هم‌راستایی نگاه سیاسی او و رئيس جمهوری وقت آمریکا یعنی ریچارد نیکسون بود.»

عضدی در ادامه می‌افزاید:«وزیر خارجه تابع سیاست‌های کلی نظام است. به همین دلیل هم ظریف وقتی در آمریکا حضورداشت درخواست ملاقات با مقام‌های آمریکایی را رد کرد چرا که دستور العمل لازم برای این کار را نداشت.»

با این حال در موازنه میان اثر ساختار و کارگزار بر یکدیگر آیا می‌توان گفت در نهایت کارگزار جز پذیرش نظم اعلامی از سوی ساختار راه دیگری ندارد؟

شهیر شهید ثالث در این رابطه می‌گوید: «آقای خامنه‌ای در کسوت یک رهبر دائمی هر گونه تصمیمی را که خود به آن علاقه دارد در حیطه سیاست خارجی می‌گیرد و با وجود فشار طاقت فرسائی که درگیری با آمریکا و پافشاری بر برنامه هسته‌ای، برای بخش بزرگی از مردم به‌وجود آورده، کسی قدرت تغییر آقای خامنه‌ای را به عنوان فرد تصمیم گیرنده سیاست خارجی ندارد.»

آقای شهید ثالث در ادامه می‌افزاید: «در ادامه فتوای آقای خامنه‌ای آمده است: بر اساس مذهب شیعه همه مسلمانان باید از اوامر ولایی ولی فقیه اطاعت نموده و تسلیم امر و نهی او باشند، و این حکم شامل فقهای عظام هم می‌شود، چه رسد به مقلدان آنان.» وی در ادامه فتوای خود می‌افزاید:«تصمیمات و اختیارات ولی فقیه در مواردی که مربوط به مصالح عمومی اسلام و مسلمانان است[که هر موردی را می‌تواند شامل شود]، در صورت تعارض با اراده و اختیار آحاد مردم، بر اختیارات و تصمیمات آحاد امت مقدم و حاکم است، و این توضیح مختصری درباره ولایت مطلقه ‌است.»

به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید

با تمام آنچه گفته شد باید پذیرفت که اصلی‌ترین بازیگر تعیین کننده سیاست خارجی در یک نظام سیاسی رئيس دولت است. به همین دلیل است که آمریکا با وجود تمام لابی‌های تاثیرگذار در روند سیاست داخلی و خارجی در دوران دونالد ترامپ تصمیم می‌گیرد سقف پذیرش پناهجویان به ایالات متحده را به شدت کاهش و به عدد ۱۵ هزار نفر برساند. اما تنها چند ماه بعد، جو بايدن رئيس جمهوري جديد این محدودات را کنار می‌گذارد و این حد نصاب را به ۶۲ هزار و ۵۰۰ نفر افزایش می‌دهد.

اما در همین نظام سیاسی که یک رئيس جمهوری تصمیم می‌گیرد با ایران بر سر برنامه هسته‌ای‌اش به توافق برسد و بعدی از آن خارج می‌شود اما در عین حال، انتخاباتی برگزار می‌شود که رئیس جمهوری مخالف برجام را از صحنه قدرت کنار می‌زند.نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

هم‌رسانی این مطلب:

کرسی علمی ترویجی «اهداف سیاست خارجی نظام اسلامی از دیدگاه آیت الله خامنه ای» توسط گروه سیاست پژوهشکده نظام های اسلامی پژوهشگاه، روز یکشنبه ۱۳ تیرماه ۱۴۰۰ بصورت مجازی از طریق نرم افزار اسکایپ برگزار شد.
در ادامه گزارش محتوایی این کرسی علمی خدمتتان ارائه می‌گردد:

 حجت الاسلام دکتر سیدکاظم سیدباقری
مدیر گروه سیاست پژوهشگاه و دبیر علمی کرسی
سیاست خارجی نظام اسلامی از مباحث مهمی است که امروزه در فضای سیاسی کشور مطرح است. وقتی در مقوله سیاست خارجی وارد می شویم یکی از مباحث عمده و اساسی که مورد توجه قرار می گیرد اهداف است. چرا که هدف ترسیم کننده این است که نظام سیاسی به چه جهتی می خواهد حرکت کرده و چه خواسته هایی را برآورده کند. اهداف از سویی ناظر بر مبانی هستند و از سوی دیگر کمک کننده و جهت دهنده راهبردهای نظام سیاسی و به تعبیری راهبردها در جهت رسیدن به اهداف حرکت می کنند؛ لذا بررسی آنها از منظر اندیشه سیاسی مقام معظم رهبری بسیار راهگشاست چرا که ایشان بیش از ۴۰ سال در عرصه نظام سیاسی تصمیم گیر بودند و این جلسه شفاف کننده بسیاری از زوایای بحث در عرصه سیاست خارجی است. این اهداف هم در اندیشه سیاسی اسلام، نصوص دینی، روایات و آیات قرآن کریم و سیره پیامبر اکرم(ص) نقل شده و هم در کلام فقها آمده است و آنچه که جناب آقای ملک زاده در این کرسی علمی به آن می پردازند نیز در همین قلمرو است؛ آنچه که امروز مورد بحث قرار می گیرد و مورد نظر است توجه به این مساله خواهد بود که مقام معظم رهبری حضور جدی در زمینه اعمال قدرت داشته و در بطن تصمیم گیری برای سیاست خارجی بوده اند بنا بر این از جهتی می تواند برای همه کارگزاران نظام اسلامی کارگشا باشد. آنچه که امروز ارائه می شود چکیده ای است از تحقیقی که جناب دکتر ملک زاده سالیان سال در آن صاحب نظر هستند و در قالب ۲۰ دقیقه ارائه می شود و در ادامه در خدمت ناقدان محترم خواهیم بود.

 حجت الاسلام دکتر محمد ملک زاده
عضو هیات علمی گروه سیاست پژوهشگاه و ارائه دهنده کرسی
سـیـاسـت خارجى به خط مشی و روشی اطلاق می‌گردد کـه دولت هـا در بـرخـورد بـا امـور و مسائل خارجی در راستای حفظ حاکمیت، تولید امنیت و پیشبرد اهداف و منافع ملی در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و … اتخاذ مى‌کنند. حوزه سیاست خارجی و چگونگی تنظیم روابط خارجی دولت اسلامی با بازیگران عرصه نظام بین‌الملل یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی است که بعد از انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران از اهمیت بیشتری برخوردار گردید. در این مقطع الگوی جدیدی از سوگیری‌های سیاست در عرصه روابط خارجی پدیدار گردید که داعیه‌دار آن نظام اسلامی با گفتمان عدالتخواهی، سلطه ستیزی و مبارزه با استکبار در ابعاد مختلف آن مبتنی بر مبانی نظری، ساختاری و نقد هنجارهای بین‌المللی بود. از این منظر آنچه در گفتمان سیاست خارجی نظام اسلامی از دیدگاه امام و رهبری مورد اهتمام قرار گرفته، نقد نظام سلطه حاکم بر روابط بین‌الملل به همراه تاکید بر ارزش‌های مبتنی بر دین و اخلاق در سیاست خارجی و روابط بین‌الملل به عنوان الگوی نوینی از رهیافت نظری اسلامی در این حوزه بوده است. 

سـیـاسـت خـارجـى نظام اسلامی در انـدیـشه سیاسى آیت الله خامنه‌ای نیز در استمرار سیاست‌هاى دینی بنیانگذار جـمـهـورى اسـلامـى حـضـرت امـام خـمـیـنـى (ره) قرار دارد. ایـشـان در بـیـان اصـول سـیـاسـت خـارجـى نظام اسلامی مـعـتـقـد بـه حـمـایـت از هـویـت دینی این نـظـام و پـافـشـارى بر اصـول و ارزش‌هـای اسلامی بویژه سـه اصـل «عـزت ، حـکـمـت و مـصـلحـت» می‌باشد. از آنجا که سیاست خارجی در هر نظام سیاسی متضمن انتخاب رفتارها و الگوهای خاصی است که دولتها بر اساس آن اقدام می‌کنند، سیاست خارجی نظام اسلامی نیز بر اساس یک الگوی مشخص عمل می‌کند که از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای این الگو، تامین کننده نیازهای بومی، مصالح ملی و ارزش‌های انسانی و اسلامی در روابط بین‌المللی است. در اندیشه سیاسی آیت الله خامنه‌ای اساس سیاست خارجی نظام اسلامی بر پایه اصل عدالت و مخالفت با سلطه‌گری و سلطه‌پذیری در فضای تعاملات بین‌المللی و مناسبات خارجی در سطح دولت‌ها و ملت‌ها می‌باشد.

با توجه به اینکه اهداف سیاست خارجی از مهمترین عوامل در سنجش کارایی یک نظام سیاسی به شمار می‌روند. در نظام‌های سیاسی، این اهداف در چارچوب آرمان‌ها و باورهای خاص هر نظام تعریف می‌شود. بدیهی است که آیت الله خامنه‌ای اهداف سیاست خارجی نظام اسلامی را در چهارچوب اندیشه سیاسی اسلام معین نموده است. برخی از این اهداف مانند تامین امنیت، توسعه اقتصادی، ارتقاء جایگاه بین المللی و … در غالب نظام‌های سیاسی یکسان می‌باشند؛ اما برخی دیگر، اهداف خاص نظام‌های غیر اسلامی یا نظام اسلامی است. به عنوان مثال، فراهم نمودن بستر سعادت انسان در جوامع بشری، کسب استقلال، گسترش عدالت و از بین بردن جلوه‌های گوناگون بی عدالتی و ظلم در گستره جهانی از اهداف خاص سیاست خارجی نظام اسلامی به شمار می‌روند. آیت الله خامنه‌ای تعیین دقیق و صریح هدف‌ها را از شروط و لوازم یک دیپلماسی موفق می‌داند. برخی از این اهداف در نظام اسلامی آرمان‌های بزرگ و ملی هستند؛ برخی راهبردی و منطقه‌ای به شمار می‌روند و بعضی دیگر مقطعی و موضعی می‌باشند. ایشان تاکید می‌کند که این اهداف در همه‌ سطوح باید دقیقاً مشخص باشد تا همه‌ عناصر فعال در دیپلماسی با وظایف خود به ‌خوبی آشنا شوند. نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

در مجموع در بررسی اهداف سیاست خارجی نظام اسلامی از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای با توجه به معیارهای خاص این نظام، این اهداف را می‌توان در دو عرصه داخلی و خارجی یا اهداف ملی و فراملی از یکدیگر تفکیک نمود.

مبحث اول؛ اهداف ملی
اهداف ملی سیاست خارجی نظام اسلامی با رویکرد به داخل نظام تعریف میشود و شامل مجموعه هدف‌هایی است که در صورت رعایت مجموعه اصول سیاست خارجی نظام اسلامی و تدوین استراتژی‌ها، تاکتیک‌ها یا راهبردهای مناسب از سوی کارگزاران سیاست خارجی تحقق خواهد یافت. برخی از مهمترین اهداف ملی در سیاست خارجی نظام اسلامی از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای عبارتند از: 

الف) تحکیم قدرت ملی
در نظام اسلامی تحکیم قدرت ملی از آن جهت که بستر دستیابی به اهداف عالیه نظام را هموار می‌سازد حائز اهمیت می‌باشد. آیت الله خامنه ای با استناد به آیه «واعدوا لهم ما استطعتم من قوه؛ هرچه در توان دارید آماده کنید» مراد این آیه را فقط در تجهیزات جنگی و قدرت نظامی منحصر نمی‌داند بلکه از دیدگاه ایشان مسلمانان باید از همه نظر و در ابعاد مختلف سیاسی، فرهنگی-اجتماعی، اقتصادی و ابعاد دیگر قوی شوند تا «استحکام داخلی» نظام اسلامی برای دفاع از آرمان‌های متعالی نظام تحقق یابد.  ایشان با صراحت می‌فرماید: «مراد من از قوی‌تر شدن، فقط در زمینه‌ نظامی و امنیّتی نیست، البتّه در آنجاها باید قوی شد، امّا در زمینه‌ی اقتصادی باید قوی بشوید، در زمینه‌ی فرهنگی باید قوی بشوید، در زمینه‌ی حفظ هویّت اسلامی و انقلابی باید روز‌به‌روز قوی‌تر و عمیق‌تر بشوید؛ این پاسخِ دشمنی‌های دشمن است».  منتهی ایشان تفاوت قائل هست در مفهوم قدرت واقعی یک ملت از منظر دین و با منطق مادی می‌فرماید: منطق مادى، قدرت را در ابزارها و وسایل مشاهده مى‏کند؛ در اتم، در سلاح شیمیایى، در سلاح میکربى، در وسایل گوناگون پیشرفته‏ى مادى؛ اینها همه‏ى قدرت نیست. بخش عمده‏ى قدرت در وجود انسان‌هایى است که مى‏خواهند این قدرت را به ‏کار بیندازند. 

ب) حفظ استقلال نظام اسلامی
از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای حفظ استقلال نظام اسلامی و عدم وابستگى به بیگانگان، از مهمترین مبانی ارزشی و ستون سیاست خارجی نظام اسلامی به شمار می‌رود. ایشان استقلال فرهنگی و استقلال اقتصادی را حتی «بالاتر و مهمتر» از استقلال سیاسی دانسته‌اند؛ اما استقلال سیاسی از نظر ایشان مقدمه استقلال اقتصادی می‌باشد؛ زیرا کشورهای وابسته، انگیزه‌ای برای استقلال اقتصادی نیز ندارند. 

ج) حفظ منافع و هویت ملی
آیت الله خامنه‌ای هدف اصلی و واقعی دیپلماسی را حفظ منافع ملی نظام اسلامی می‌داند از دیدگاه ایشان ملیت، در مقابل دین نیست بلکه ریشه در فرهنگ و باورهای یک ملت دارد. بر این اساس ایشان منافع ملی واقعی را نیز در راستای هویت ملی می‌داند؛ در این صورت اگر کسی با وابستگی و تسلیم در برابر فرهنگ بیگانه، هویت ملی خود را پایمال کند، به منافع ملی کشور خود نیز ضربه خواهد زد. شاهد مثال ایشان در مورد کشور ایران پیش از انقلاب اسلامی که به دلیل وابستگی حاکمان به غرب، هویت ملی و در نتیجه منافع ملی ایران را پایمال می‌نمودند.

بنابراین از مهمترین اهداف ملی در سیاست خارجی نظام اسلامی، توجه به دو عنصر مهم هویت و منافع ملی در تعاملات نظام با خارج و حفظ آن دو در کنار یکدیگر است؛ رعایت این اصل در نظام اسلامی از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای، به دلیل اینکه از فطرت الهی بشری سرچشمه می‌گیرد، در تضاد با منافع سایر ملتها نیز نخواهد بود بلکه «در خدمت منافع عمومی بشریت» می‌باشد. 

د) تامین رفاه اقتصادی همراه با معنویت دینی
آیت الله خامنه‌ای در تفسیر روایت نبوی «کادَ الفَقرُ اَن یَکُونَ کُفرا» می‌فرماید: جامعه‌اى که در آن فقر باشد، بیکارى باشد، مشکلات معیشتىِ غیر قابل حل وجود داشته باشد، اختلاف طبقاتى باشد، تبعیض باشد، شکاف طبقاتى باشد، حالت آرامش ایمانى پیدا نمی‌کند. فقر، انسان‌ها را به فساد می‌کشاند، به کفر می‌کشاند؛ فقر را باید ریشه‌کن کرد.از این رو ایشان رفاه اقتصادی و برخورداری از یک اقتصاد شکوفا در جامعه اسلامی را حق مردم می‌داند.  اما ایشان توسعه اقتصادی آن گونه که در نظام‌های مادی‌گرا به چشم می‌خورد را مطلوب یک جامعه اسلامی نمیداند؛ در جامعه اسلامی توسعه مادی و اقتصادی باید همراه با تکامل معنوی و ارتقاء ارزش‌های الهی باشد. از دیدگاه ایشان، «رونق اقتصادی همراه با عدالت اجتماعی» ارزشمند است؛ رونق اقتصادی بدون عدالت، محرومیت را از بین نخواهد برد؛ همان گونه که در غرب انباشت ثروت هست، تولید بالاست، اما فقر و محرومیت در آن کشورها برطرف نشده است.

ه) ارتقای امنیت ملی با تقویت توان بازدارندگی نظام اسلامی
آیت الله خامنه‌ای با تاکید بر جایگاه امنیت در جامعه، پیامد ناامنی اجتماعی ناشی از تهدیدات خارجی را در همه عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و … مورد توجه قرار می‌دهد. لذا تاکید ایشان بر تقویت توان دفاعی، بیش از هر چیز معطوف به ارتقای امنیت ملی در جامعه اسلامی، جلوگیری از تهدید و وقوع جنگ است.

مبحث دوم؛ اهداف فراملی
اهداف فراملی سیاست خارجی نظام اسلامی شامل هدف‌هایی است که با رعایت مجموعه اصول سیاست خارجی نظام اسلامی در گستره جهانی تحقق خواهد یافت. اهداف فراملی نظام اسلامی از دیدگاه رهبری با دو رویکرد معطوف به جهان اسلام و کل نظام بین‌الملل میتوان مورد بررسی قرار داد:

اهداف فراملی نظام اسلامی در ارتباط با جهان اسلام، ناظر به اهدافی است که به جایگاه، منافع و مصالح مسلمانان در مناطق مختلف جهان مرتبط می‌باشد. “جهان اسلام” در تعریف آیت الله خامنه‌ای «یک مجموعه‏ى عظیم است، با مسائل مبتلابه مشترک، با دشمن‌هاى مشترک و با راه‌هاى علاج مشترک».  ارتقاء این جایگاه در جهان، با از بین رفتن مشکلات موجود و اتحاد همه مسلمانان و عمل به اسلام اصیل از مهمترین اهداف است؛ با توجه به آنکه ایشان نظام اسلامی را منادی عزت و شرف انسان‌ها در جهان می‌داند،  ارتقاء جایگاه امت اسلامی و جهان اسلام در سیاست خارجی نظام اسلامی از اولویت بیشتری برخوردار خواهد بود. امروز این امر از دیدگاه آیت الله خامنه‌ای بر عهده نظام جمهوری اسلامی ایران است که این جایگاه را برای جهان اسلام در ابعاد گوناگون سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، دفاعی – امنیتی ارتقاء بخشد. حفظ منافع و مصالح امت اسلامی؛ وحدت و همگرایی کشورهای اسلامی؛ و طرد اندیشه‌های تکفیری و خشونت‌طلب از جهان اسلام از مهمترین این اهداف می باشند.

اهداف فراملی نظام اسلامی در ارتباط با کل جهان و نظام بین الملل نیز ناظر به اهدافی است که همه انسان‌ها اعم از مسلمانان یا غیرمسلمانان را شامل می‌شود. هدف عالیه نظام اسلامی تامین مصالح مجموعه نظام هستی، کرامت بشری و سعادت انسان‌ها در کل جهان است. جهانی‌سازی ارزش‌های معنوی و اخلاقی؛ معرفی الگوی واقعی نظام سیاسی اسلام در قالب «مردمسالاری دینی»؛ تقویت جایگاه مستضعفان و مظلومان در برابر مستکبران؛ اصلاح ساختار قدرت در نظام بین‌الملل بر اساس عدالت و محو نظام سلطه؛ برقراری صلح و امنیت پایدار در جهان از مهمترین اهداف در سیاست خارجی نظام اسلامی ناظر به نظام بین الملل می باشد.

 

حجت الاسلام دکتر سیدکاظم سیدباقری
مدیر گروه سیاست پژوهشگاه و دبیر علمی کرسی
خیلی سپاسگزاریم ازجناب آقای دکتر ملک زاده ایشان تلاش کردند تا مهمترین اهداف سیاست خارجی نظام اسلامی را از منظر آیت الله خامنه‌ای بحث کنند و بحث را به دو بخش اهداف ملی و فرا ملی تقسیم کردند. در آن بحث از تحکیم قدرت ملی ومباحث مربوط در عرصه ملی همچنین حفظ استقلال نظام اسلامی و حفظ منافع و هویت ملی صحبت کردند؛ همچنین تأمین رفاه اقتصادی همراه با معنویتی که باید وجود داشته باشد و بحث از ارتقای امنیت ملی و تقویت قدرت بازدارندگی را مورد توجه قرار دادند و در عرصه اهداف فراملی هم گاه بحث از اهداف معطوف به جهان اسلام است که طبیعتاً ارتقاء جایگاه جهان اسلام باید مورد توجه باشد و تامین مصالح امت اسلامی، وحدت و همگرایی میان کشورهای اسلامی باید مورد توجه باشد و طرد و نفی اندیشه های خشونت طلبانه و تکفیری از جهان اسلام و همچنین اهداف معطوف به نظام بین الملل را اشاره کردند که بحث از جهانی سازی و ارائه الگوی مطلوب در عرصه جهانی و تقابل میان مستضعفان و مستکبران در این عرصه وجود دارد که در این مقوله اشاراتی داشتند.

 

حجت الاسلام والمسلمین قاسم شبان نیا
عضو هیات علمی موسسه امام خمینی(ره) و ناقد کرسی
از گروه محترم سیاست تشکر می کنم که به من این فرصت داده شد تا برخی ابهاماتی که به موضوع بحث دارم را در این کرسی علمی مطرح کنم و تشکر از این که زمینه برگزاری این جلسه با مشارکت پژوهشگاه و موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) فراهم شد؛ من از آثار دکتر ملک زاده قبلاً خیلی استفاده کرده ام مقاله ایشان را نیز در این زمینه دیده بودم.

نکته اول را از عنوان شروع می‌کنم؛ تصور بنده وقتی مقاله را دیدم این بود که اهداف سیاست خارجی نظام اسلامی فارغ از اینکه جمهوری اسلامی چه موقعیتی دارد و بر اساس آن باید بررسی شود. وقتی صحبت های آقای ملک‌زاده را بررسی می کنیم، می‌بینیم که عمدتاً صحبت‌های ایشان راجع به سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی است و من خواهش می‌کنم که در این بخش عنوان تغییر کند چون وقتی شما می‌گویید نظام اسلامی آن وقت فرقی نمی کند که نظام اسلامی در چه ظرف زمانی و در چه شرایطی باشد ما می‌توانیم متناسب با زمان های مختلف مثل زمان صدر اسلام که سیاست خارجی خاص خودش را دارد و در زمان های مختلف و به ویژه در جمهوری اسلامی بحث را مطرح کنیم. این یک عمومیت پیدا می‌کند که می‌طلبد مباحث دیگری نیز در آن ارائه شود پس اولین نکته بنده راجع به عنوان استچون اگر ما بر اساس نظام اسلامی بخواهیم وارد بحث شویم اینجا بحث مرزهای اعتقادی پیش می آید و این مرز هایی که ما به این شکل الان داریم بر اساس تفاوت توافقات قراردادی است و ممکن است در زمان دیگر شکل دیگری پیدا کند و ما نظام اسلامی را با توجه به آن شرایط به گونه دیگری طراحی کنیم.

نکته بعدی راجع به اهدافی است که دکتر ملک زاده ترسیم کردند البته به نظر نکات ارزشمندی است و به ویژه برخی توضیحاتی که در دل هر یک از این اهداف از مقام معظم رهبری نقل کردند بسیار خوب بود؛ اما نکته‌ای که به ذهن خطور می‌کند این است که اولاً در حوزه سیاست خارجی در این حوزه هم یکسری اهداف مشترک داریم قبل از اینکه وارد بحث فراملی بشویم یک سری اهداف مشترک که در حوزه ملی و فراملی هر دو مطرح است خوب بود که در اینجا به آنها نیز پرداخته شود چون بعضی مواردی که دکتر ملک زاده در اهداف ملی آوردند و برخی که در عرصه فراملی آمده است را می‌توان به نوعی در عرصه‌های دیگر نیز دخیل کرد یعنی اگر در ملی آمده در فراملی نیز مطرح است و اگر در فراملی آمده در بحث ملی نیز می تواند مطرح شود. خوب بود که یک سری اهداف مشترک نیست تصریح می‌شد و ملی و فراملی صرفاً به آن مباحث مربوط به خودشان اختصاص پیدا می کرد.

نکته بعدی راجع به ترسیم اهداف مهم است؛ به زعم بنده با توجه به آثاری که در حوزه سیاست خارجی نظام اسلامی و حتی نظام جمهوری اسلامی در کتب مختلف انقلاب اسلامی و یا حقوق اساسی جمهوری اسلامی وجود دارد فکر می کنم که برای چنین جلسه‌ای ما نیازمند یک نوآوری جدید در عرصه پردازش اهداف هستیم. انتظار بنده این بود که بحث یک مرحله جلوتر رود ما باید این اهدافی که دکتر ملک زاده اشاره کردند را اولویت بندی داشته باشیم و نمی توانیم چند محور از این اهداف را ذکر کنیم بدون اینکه خود اینها منطقی بینشان حاکم باشد. ممکن است این اهداف جامعیت داشته باشند اما اینکه جایی در فرمایشات رهبری می‌بینیم که بحث عدالت اولویت پیدا می‌کند جایی می بینیم که بحث امنیت اولویت پیدا می کند جای دیگر مشاهده می‌کنیم که مباحث دیگری مثل رفع تهدیدات اهمیت پیدا می‌کند. اگر قرار است ناظر به اهداف جمهوری اسلامی و نظام اسلامی آن هم بر اساس فرمایشات حضرت آقا بحث کنیم به نظر می رسد که نمی توانیم همینطور شمارشی چند هدف را ذکر کنیم بدون اینکه یک منطقی بین این اهداف برقرار باشد؛ خود این اهداف را باید اولویت بندی کنیم و بر اساس آن اولویت ها رابطه هر کدام از آنها را با یکدیگر بررسی کنیم البته شاید این نیازمند جلسه دیگری باشد ولی دغدغه‌ای و انتظاری که از چنین جلساتی داریم این است که اهداف به چالش کشیده شود.

بعضی از اهدافی که در این جلسه در عرصه ملی و فراملی اشاره شد خود با هم دچار تزاحم و چالش می‌شوند ما باید بدانیم کدام یک از این اهداف را و در چه مرحله ای از انقلاب باید مقدم بر سایر اهداف کنیم؟ آنطور که بنده از فرمایشات رهبری استفاده کردم فکر می کنم اهدافی که ما در سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی در گام اول انقلاب داشتیم در گام دوم انقلاب برخی از این اولویت ها جابجا می شوند! البته نمی‌توان ادعا کرد که برخی از این اهداف کنار گذاشته می‌شوند اما اولویت‌ها می‌تواند تغییر پیدا کند چون شرایط جمهوری اسلامی در گام دوم انقلاب دارای شرایط متفاوتی است؛ اولویت بندی اهداف بحث بسیار چالشی است که فراتر از بحث‌های توصیفی است و نیازمند تحلیل های جدی است. لذا معتقد هستم که خیلی خوب است و می‌توان منطق بحث بر اساس اهداف ملی و فراملی گفته شده اهداف مشترک را نیز اضافه کنیم. منتها به دلیل اینکه در نظام جمهوری اسلامی از ابتدا نقطه ممیز نظام جمهوری اسلامی نسبت به سایر نظامات داشته است به ذهن می‌رسد اگر اهداف را تقسیم‌بندی می‌کردیم و اهداف مادی و معنوی و رابطه بین اهداف را با یکدیگر می سنجیدیم که اتفاقاً در بخشی از فرمایشات دکتر ملک زاده نیز این نکات وجود داشت فکر می‌کنم از این طریق می‌توانستیم نقاط تمایز نظام جمهوری اسلامی را بخوبی نشان دهیم؛ یعنی وجه تمایز نظام جمهوری اسلامی از سایر نظام های مادی گرا و سکولار این است که معنویت را در اهداف سیاست خارجی دخیل کرد. لذا فکر می کنم بسیار مهم است وقتی می خواهید اهداف را ترسیم کنید لازمه اش این است که بعد مادی و معنوی را نیز بپردازید و وقتی می خواهید اولویت بندی کنید اهداف را بر اساس اهمیت آنها مقدم و موخر کنید. لازمه این است که مبانی اولیه ای که این اهداف بر اساس آنها تصویر شده را در بحث تعیین کنید؛ یعنی ما بر اساس مبانی هستی شناختی و معرفت شناختی می توانیم حتی جایگاه اهداف را نسبت به همدیگر اولویت‌بندی کنیم و نظر دهیم.

احساس می کنم دغدغه بنده نسبت به اولویت ها خیلی زیاد است و گاهی اگر مباحث با تیتر بندی و منطق دیگری پیش می‌رفت شاید می‌شد این اولویت‌ها را بهتر و آسانتر بر اساس آن مبانی تقسیم بندی کرد. بعد از مشخص شدن اولویت ها بسیاری از مشکلاتی که امروزه در کشورمان در حوزه سیاست خارجی داریم و اختلاف نظری که میان مقام معظم رهبری با برخی از کارگزاران نظام در حوزه الویت‌های سیاست خارجی مشاهده می‌شود که برخی از آنها مشهود نیز هست اگر با منطق اولویت بندی این کار را می کردیم خیلی از اینها روشن می‌شد چون الان سوال جدی وجود دارد بعضی از اهداف ملی تصریح شده بعضی از اهداف فراملی نیز مشخص شده است اگر جایی چالشی بین خود این اهداف ملی و فراملی به وجود آمد در تزاحم اجرایی کردن این اهداف کدام یک دارای اولویت هستند؟ ملی یا فراملی؟ اگر اهداف ملی به چه دلیل و اساساً این ها دچار تزاحم میشوند یا خیر؟ البته اشاره فرمودید به نظر من بحث کاملاً درستی است که منافع ملی به نظر مقام معظم رهبری هیچ گاه در تزاحم با مصالح اسلامی قرار نمی گیرد چون مصالح همواره در منافع علمی ساری و جاری هستند و متاثر از آن هستند؛ منافع ملی متاثر از مبانی و باورها است و بخشی از باورهای ما باورهای اعتقادی و اسلامی است و مباحث و مسائل اسلامی با منافع ملی در هم تنیده هستند و قابل انفکاک نیستند. ما با چه منطقی می توانیم اهداف را نسبت به یکدیگر مقدم کنیم و در این گونه موارد چه باید کرد؟

به عنوان مثال در بحث امنیت که در مواردی شما هم اشاره کرده بودید. امنیت ملی ممکن است یک جا با امنیت جهان اسلام دچار تزاحم شود. آنجا ما باید به امنیت درونی خودمان بپردازیم یا به امنیت جهان اسلام؟ در این مواقع چگونه می توانیم مشکل را برطرف کنیم؟ به نظرم در همین تقسیم بندی اهداف با توجه به مبانی و منابعی که در اختیار داریم مسئله را حل کنیم. 

نکته دیگر این است که بعضی از نکات جایگاهشان در حوزه اهداف مشخص نیست یک زمان مقام معظم رهبری در حوزه سیاست خارجی و حتی روابط بین الملل به بحث نظریه مقاومت اهمیت قائل می‌شوند به نظرم نظریه مقاومت خودش می‌تواند به عنوان یک بحث بسیار جدی در حوزه اهداف دیده شود. همان طور که آقا موقعی بحث عزت، حکمت و مصلحت را که به نظر من اهداف سیاست خارجی را بر همان اساس نیز می توان تنظیم کرد. می توان اهداف را بر اساس اصل عزت، حکمت و مصلحت استخراج کرده و برای اینکه کار نوآورانه باشد تزاحم این اصول رامد نظر قرار بدهیم و نتیجه را در اهداف مشخص کنیم. 

ملاک تقسیم بندی شما ملاک خوبی است ولی می‌توان منطق دیگری که اتفاقاً به ادبیات حضرت آقا هم نزدیک‌تر باشد در نظر گرفت. مثل منطق مادی و معنوی و منطق عزت، حکمت و مصلحت! آن وقت می‌توان اذعان کرد که چارچوب بحث شما کاملاً از مقام معظم رهبری اتخاذ شده است.

بعضی از مباحث مثل مقاومت، مثل صدور انقلاب که بارها مورد تاکید حضرت امام و مقام معظم رهبری واقع شده در حوزه اهداف چه جایگاهی دارند؟آیا اینها به تناسب شرایط زمان و مکان کمرنگ و پررنگ می‌شوند؟ اولویت ها تغییر می کند؟ بعضی می تواند کنار گذاشته شود؟ گاهی شما می‌بینید در ادبیات مقام معظم رهبری در حوزه سیاست خارجی مقاومت حضور جدی ندارد به این معنا که امروز وجود دارد. باید روشن شود که رهبری چرا در یک زمان مفاهیم را به کار می برند و در زمان دیگر اصلاً از چنین مفاهیمی استفاده نمی کنند که این نشان می دهدگویا یک هدفی به اهداف سیاست خارجه اضافه شده حتی در طرح مفعولی مباحث نیز وجود دارد. مثلاً یک زمان رهبری بحث خاورمیانه را به کار می‌برند یک زمان تعبیر غرب آسیا را به کار می‌برندیا یک وقتی روی استعمار فرارو بسیار تاکید داشتند اما زمانی ممکن است در دوره دیگر بحث دیگری مثل مقاومت بیشتر محوریت پیدا کند. هرچند که اینها در هم تنیده هستند ولی از فرمایشات رهبری احساس می شود که یک نحوه اولویت بندی به تناسب و اقتضاء شرایط زمان و مکان در حوزه اهداف در فرمایشات ایشان می توان مشاهده کرد.

 

حجت الاسلام والمسلمین مهدی جعفری پناه
ناقد کرسی
انشالله مباحثی را به منظور تقویت و تکامل بحث ارائه خواهم کرد ولی قبل از هر چیز این تشکر را از دکتر ملک‌زاده داشته باشم که یک تقسیم‌بندی ابتکاری در مباحث داشتند. مقالاتی که همسو با نظریه ایشان بود را من دیده ام این نوع تقسیم بندی را تا به حال ندیده بودم و از این جهت قابل تقدیر است. استناداتی که آمده عناوینی که انتخاب شده گرچه انتقاد وجود دارد ولی تحلیل‌ها خوب بوده و تقسیم بندی به صورت ابتکاری بیان شده است.

یک نکته مهم که وجود دارد در مورد اصل عنوان پیرامون نظام اسلامی است. نظام اسلامی در این جا یکی از کلید واژه های اصلی است که ناظر به خود موضوع هم هست که باید تبیین شود. مقام معظم رهبری ۵ تعریف برای نظام اسلامی در سخنرانی‌های خود مطرح کرده‌اندکه می‌توان گفت قدر متیقن این پنج تعریف  است. نظام اسلامی تعیین کننده هندسه عمومی جامعه اسلامی محسوب می شود اگر نتوانیم از نظام اسلامی یک تعریف خاصی که ایشان مطرح کرده‌اند را بیان کنیم در واقع خلط مباحث پیش می آید. همانطور که دکتر ملک زاده بحث دولت اسلامی را مطرح کردند و آنها را در مقدمه گفتند به نظر می رسد این تفکیک صورت نگرفته باشد. حضرت آقا پنج مرحله را ذکر می کنند برای اینکه ما به یک تمدن اسلامی دست یابیم. یکی بحث انقلاب اسلامی دوم بحث نظام اسلامی.

یکی دیگر از مواردی که فکر می کنم در این مقاله مغفول واقع شده این است که  باید جایگاه سیاست خارجی را ابتدا تبیین کنیم و بعد رابطه آن را با نظام اسلامی بسنجیم. در مباحث مقدماتی مواردی را بیان کردند یک مستندی هم آورده اند فکر می‌کنم اواخر مقدمه هست که نقل قول کردند از حضرت آقا که من هرچه در منابع جستجو کردم چنین نقل قولی از ایشان ندیدم. در بحث تبیین رابطه نظام اسلامی و سیاست خارجی سخنان زیادی از رهبری منقول است که به عنوان مستند و ضرورت می شود اینجا استناد کرد؛ در سخنرانی ۲۵ مرداد ۷۲ ایشان سیاست خارجی را نیمی از حقیقت نظام اسلامی مطرح کردند یا در سخنرانی دیگری ایشان در ۲۹ مرداد ۹۲ مهمترین اصل در سیاست خارجی را حمایت از نظام اسلامی مطرح کردند که خوب است این ها در مقدمه بیاید و منبعی که داده شده و به نظر اشتباه است اینها جایگزین شوند.

نکته دیگر صرفاً پیشنهادی است که جناب آقای دکتر شبان نیا هم مطرح کردند به نظر من هم خوب است تقسیم بندی که صورت گرفته اهداف ملی و فراملی بگوییم اهداف عام و اهداف خاص. اهداف عام که مشترک است از این جهت که تمام کشورها آن را مورد توجه قرار می‌دهند فارغ از نوع نظام سیاسی. البته این زیرمجموعه آن می‌شود مباحثی قرار بگیرد اما اگر اهداف عام و خاص بشود این حساسیت‌های ملی‌گرایی و غیره نیز مطرح نمی‌شود.

در بحث اهداف سیاست خارجی بهتر است که به برخی از عناوین مثل اعتلای کلمه توحید و ابلاغ دین هم پرداخته شود. اصل دعوت که می شود زیرمجموعه اهداف خاص قرار بگیرد وبه آن هم پرداخته شود. در بحث تحکیم قدرت ملی به عنوان نمونه به چند نکته اشاره می‌کنم. می‌توانیم این ها را به دیگر عناوینی که هست سرایت دهید. مثل حفظ استقلال نظام اسلامی، حفظ منابع و هویت ملی و دیگر عناوین. در بحث تحکیم قدرت ملی خوب است که ما تعریفی از مقام معظم رهبری می آوردیم؛ البته دکتر ملک زاده تعریفی را از آقای شجاعی آوردند خوب است تعریفی از خود رهبری درباره قدرت ملی می آوردیم و مولفه های قدرت ملی را که ایشان هم در سخنرانی های مختلف بیان کردند مثل نیروهای مسلح، قدرت نرم، یکپارچگی و مسائلی از این قبیل را هم ذیل آن مطرح می‌کردیم. ما هشت عنصر برای تحکیم قدرت ملی داریم مثل موقعیت جغرافیایی، وجود منابع طبیعی، ظرفیت صنعتی، آمادگی نظامی، جمعیت، خصوصیات ملی، روحیه ملی و کیفیت دیپلماسی. من هر یک از این عناوین را که به عنوان عنصر و مولفه در بحث تحکیم قدرت ملی هست نگاه کردم دیدم مقام معظم رهبری در مورد این صحبت و فرمایشاتی دارند که می‌شود از آنها استفاده کرد. بحث موقعیت جغرافیایی، منابع طبیعی که اینها همه عنصر تحکیم دهنده قدرت ملی هستند که از این ۸ مولفه می‌توان استفاده کرده و ذیل آن به سخنان مقام معظم رهبری مستند کرد. البته دکتر ملک زاده چند مورد را اینجا مطرح کردند بحث فرهنگ، مباحث نظامی، روحیات معنوی که می توان اینها را هم در اینجا اضافه کرد و به کیفیت و کمیت این کار افزود.

بحث حفظ منافع و هویت ملی که در بحث اهداف ملی مطرح شده را نیز می ‌توان با توجه به ۸ مولفه ای که برای بحث تحکیم وحدت ملی وجود دارد مطرح کنیم و عنوان جداگانه در نظر نگیریم. در بحث اهداف ملی در سیاست خارجی که بحث تأمین رفاه اقتصادی همراه با معنویت دینی هست اینجا هیچ بحثی از سیاست خارجی مطرح نشده است یعنی تحت عنوان تامین رفاه اقتصادی همراه با معنویت دینی ذکر شده اما این پیوند بین این عنوان و موضوع اصلی نیامده است خوب است در اینجا بحث قراردادهای بین المللی و مصالح آن گنجانده شود که این پیوند برقرار شود.

نکته دیگرز که به نظر ریز می آید ولی در سه جا تکرار شده بود استنادی وجود داشت در خصوص آیات قران، معنای ایات را آورده‌اند که من چندین تفسیر را هم نگاه کردم ذیل آن آیه ایشان عزت را مخصوص جامعه مسلمین آورده‌اند حال این تعبیر و تفسیر را من جایی ندیدم بفرمایند که چطور از آیه چنین استنباطی کرده‌اند که عزت مخصوص جامعه مسلمانان است؟ مطلب دیگری که مطرح کردند طرد اندیشه‌های تفسیر تکفیری و خشونت طلبانه از جهان اسلام است پیشنهادی که بنده دارم این است که مناسب است در این بخش در مقابل اندیشه های تکفیری ظرفیت‌هایی هم وجود داشته باشد یعنی بحث ایجابی هم مطرح شود ظرفیت هایی مثل اصل دعوت یا دیپلماسی عمومی اینجا مطرح شود به نظرم مناسب است که حتماً به این مهم ذیل این مبحث پرداخته شود چون واقعاً جای این مباحث خالی است.

یکی دیگر از نکاتی که مطرح کردندبحث اصلاح ساختار قدرت در نظام بین الملل بر اساس عدالت و حفظ نظام سلطه است سوالی که پیش می آید این است که اصلا به نظر آیا مقام معظم رهبری اعتقادی به این ساختار قدرت در نظام بین الملل دارند یا خیر؟ اگر این اعتقاد را دارند می‌توان این مباحث را مطرح کرد اگر اعتقادی به این ساختار قدرت ندارند  به نظر می‌رسد این عنوان هم آنچه که ذیل آن بحث شده جایگاهی در اینجا ندارد. چون رهبری در نظام بین‌الملل بحث آنارشیسم و ساختار بین الملل را قبول ندارند آنها خودشان خدشه وارد می‌کنند از این طرف ما بیاییم و مستند کنیم که مقام معظم رهبری این مباحث را قبول دارند و می خواهند اصلاحاتی در آن انجام دهند. اینکه اساساً انقلاب اسلامی ایران و تئوری پردازان آن مثل امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری شالوده و ساختار نظام بین الملل را قبول ندارند و همواره به عنوان منتقد هستند و ساختارشکنی را برای نظم نظام بین الملل مطرح می‌کنند در نتیجه به نظر چنین عنوانی درست نباشد و باید اصلاح شود.

 

حجت الاسلام دکتر محمد ملک زاده
عضو هیات علمی گروه سیاست پژوهشگاه و ارائه دهنده کرسی
ناقدین محترم نکات بسیار خوب و حائز اهمیتی را مطرح کردند که در تدوین مقاله حتماً مورد توجه قرار خواهم داد ولی چند نکته کوتاه را مطرح خواهم کرد گرچه اصلاً قصد پاسخگویی ندارم؛ در بحث نظام اسلامی و جمهوری اسلامی بنده سعی کردم جمهوری اسلامی را یکی از مصادیق نظام اسلامی مطرح کنم و صرفاً در خلأ نباشد؛ البته اینکه لفظ نظام اسلامی را فقط به عنوان صدر اسلام در نظر بگیریم خیر اینگونه مدنظر نبوده است. در مورد نظام اسلامی کلیتی در نظر داشتیم که یکی از مصادیق آن می‌تواند جمهوری اسلامی نیز باشد. در خصوص نکته‌ای که ناقدان محترم پیرامون ساختار قدرت در نظام بین الملل داشتند و اینکه آیا رهبری اعتقادی به این مسئله دارند یا خیر من هم معتقد هستم که ایشان اعتقاد ندارند حال عنوان اصلاح که آوردم غرضم این نبود که حضرت آقا این چارچوب را می‌پذیرند و به دنبال اصلاح آن هستند، خیر! منظور این است که ایشان کلاً به دنبال تغییر هستند و نکته درستی بود و چه بسا عنوان در این بخش باید تغییر کند. مقام معظم رهبری ساختار قدرت جهانی را یک ساختار ظالمانه می‌دانند و قائل به تغییر اساسی آن هستند که قطعاً باید مد نظر قرار بگیرد البته عنوان اصلاح نظام سلطه را باید اینجا تغییر داده و لفظ تغییر نظام را به کار ببریم.نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

 

حجت الاسلام دکتر سیدکاظم سیدباقری
مدیر گروه سیاست پژوهشگاه و دبیر علمی کرسی
به عنوان جمع بندی و تکمله بحث‌هایی که ارائه شد عرض می کنم؛ آن چیزی که در این بحث مهم است و می تواند به نوعی نوآوری تلقی شود آن چارچوب نظری است که دکتر ملک زاده بر اساس آن بحث خود را می بندید؛ یعنی اگر با توجه به فرمایشی که دکتر شبان نیا داشتندیک چارچوب مشخص، دقیق و متفاوتی را می توانستید در این قلمرو مطرح کنید قطعاً بحث به جاهای جدید و متفاوتی کشیده شود. در غیر این صورت بحث شما نیز مانند مباحثی که گاه و بیگاه دیده و خوانده و طرح کرده ایم شایسته است در اینگونه موارد ما بر اساس یک چارچوب نظری تعریف شده متفاوت، بحث را جلو ببریم. اگر صرف بحث های ملی و فراملی باشد احتمال دارد بحث از آن وجوه نوآورانه کافی برخوردار نشود؛ این دغدغه مهمی بود که دکتر شبان نیا هم به آن اشاره داشتند.

 

دفتر قم: میدان جهاد، بلوار پانزده خرداد (شاه سیدعلی)،
خیابان شهید میثمی، کوی ۱۰
تلفن: ۰۲۵۳۷۶۰۳۵۷۱ نمابر: ۰۲۵۳۷۶۰۲۹۹۷
پست الکترونیکی: [email protected]

نی نی سایت

نظر رهبری در مورد سیاست خارجی
نظر رهبری در مورد سیاست خارجی

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.