نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی
نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی


با سلام آیا این درست استکه بگوئیم حضرت اقا بیشتر نظرشان به اصولگراهاهست ؟

با سلام و احترام خدمت شما، دیدگاهها و مواضع مقام معظم رهبری فراجناحی است و اساسا ایشان اعتقادی به تقسیم بندی جناحها به اصولگرا و اصلاح طلب ندارند. مقام معظم رهبری در باره این قبیل صف بندیها و شاخصه های اصول گرایی و اصلاح طلبی فرمودند: «… بنده دعوای اصلاح طلب و اصولگرا را هم قبول ندارم من این تقسیم بندی را غلط می دانم نقطه مقابل اصولگرا ، اصلاح طلب نیست ، نقطه مقابل اصلاح طلب ، اصولگرا نیست نقطه مقابل اصولگرا آدم بی اصول و لاابالی است آدمی که به هیچ اصلی معتقد نیست آدم هرهری مذهب است … نقطه مقابل اصلاح طلبی افساد است بنده معتقد به اصولگرای اصلاح طلبم اصول متین و متقنی که از مبانی معرفتی اسلام برخاسته با اصلاح روش ها به صورت روز به روز و نو به نو… » البته در عین حال ایشان معتقدند:« دو جناح برای کشور مثل دو بالند که کشور با این دو بال می تواند پرواز کند دو جناح مقابل در مجموعه نظام می توانند باشند و فعالیت کنند ولی شرطش این است که به قانون اساسی وفادار باشند اینها بر کار هم نظارت می کنند با هم رقابت سالم می کنند این مسابقه ، پیشرفت به وجود می آورد و از بسته بودن تشکیلات گوناگون حکومتی جلوگیری می کند این چیز مغتنم و خوبی است»( بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با اساتید و دانشجویان دانشگاههای استان کرمان 84/2/19) مقام معظم رهبری در مناسبت‌های مختلف نیز به شاخصه‌های اصولگرایی پرداخته‌اند و آن را جریانی اصیل در انقلاب اسلامی و اسلام دانسته‌اند. ایشان در جمع مسئولان و کارگزاران نظام فرمودند: «هر کس و هر جریانی که به مبانی انقلاب علاقه‌مند و پایبند و هر نامی که داشته باشد جزو اصولگرایان است» (85/3/29) . ایشان شاخصه‌های مختلفی برای اصولگرایی عنوان کرده‌اند که به چند مورد آن اشاره می‌کنیم:شاخصه اول ،عدالت خواهی و عدالت گستری که به فرموده ایشان، به زبان، ساده است، اما در عمل، کار بسیار دشواری است و مقدمات بسیاری لازم دارد. اما شاخصه دوم، “فساد ستیزی” است. سلامت اعتقادی و اخلاقی مسئولان کشور به خصوص مسئولان عالی رتبه، در سطح دولت و معاونین و از این قبیل، بسیار مهم است و شاخصه دیگری است که از لحاظ اعتقادی و اخلاقی، اشخاص سالمی باشند. از دیگر شاخصه های مهم اصول گرایی، “اعتزاز به اسلام” است. به فرموده ایشان: ما در دوران این 27 سال بعضی از مسئولان نظام اسلامی را دیده بودیم که خجالت می کشیدند یک حکم اسلامی یا یک جهت گیری اسلامی را صریحا بر زبان بیاورند.ما باید به اسلام، اعتزاز داشته باشیم. آن چه را که اسلام به ما آموخته، اگر ما درست یاد گرفته باشیم و دچار کج فکری، انحراف و غلط فهمی نشده باشیم، چیزی است که باید به آن افتخار کنیم. “ساده زیستی و مردم گرایی”، شاخصه دیگری است که باید به آن توجه شود. یکی دیگر از این شاخصه ها، “تواضع و نغلتیدن در گرداب غرور” است که لازمه اصول گرایی به شمار می رود. از دیگر شاخصه ها می توان به “اجتناب از اسراف و ریخت و پاش” اشاره کرد. هم چنین، “خردگرایی و تدبیر و حکمت در تصمیم گیری و عمل”، از شاخصه های مهم و مورد احتیاج است. “مسئولیت پذیری و پاسخ گویی”، نیز از دیگر شاخصه هاست. یعنی پذیرش مسئولیت کارهایی که بر عهده گرفته ایم. باید احساس مسئولیت کرد. “اجتناب از هواهای نفس”؛ چه هوای نفس شخصی و چه هوای نفس گروهی. هم چنین “شایسته سالاری”، “نظارت بر عملکرد زیر مجموعه”، “تلاش بی وقفه برای این خدمات”، “قانون گرایی”، “شجاعت و قاطعیت در بیان و اعمال آن چه حق است”، نیز از دیگر شاخصه های اصول گرایی به شمار می رود.( دیدار با اعضای هیئت دولت ، 6/6/ 85) ایشان در تبیین ضرورت و شاخصه های اصلاحات حقیقی فرمودند: «بنده معتقدم اصلاحات یک حقیقت ضروری و لازم است و باید در کشور انجام گیرد» (دیدار با مسئولان و کارگزاران نظام 79/4/19) اصلاحات یعنی این که نقاط مثبت و منفی را فهرست کنیم و نقاط منفی را به نقاط مثبت تبدیل کنیم این همان چیزی است که انقلاب قدم بلند آغازین ان رابرداشت …این اصلاحات انقلابی است ، اصلاحات اسلامی است (بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حرم مطهر امام رضاع، 83/1/2) همچنین فرمودند: اگر مسئولان کشور به پشتیبانی این مردم و به کمک این افکار عمومی بسیار مستعد و علاقه مند یک مبارزه خستگی ناپذیر را با عوامل انحطاط و عقب ماندگی شروع کنند هم موفق خواهند شد هم مردم را به هدفهای خودشان خواهند رساند …و اصلاحات به معنای واقعی اتفاق خواهد افتاد…
آماج این مبارزه سه چیز است یکی فقر یکی فساد و یکی تبعیض اگر با فقر و فساد و تبعیض در کشور مبارزه شود اصلاحات به معنای حقیقی ، اصلاحات انقلابی و اسلامی تحقق پیدا خواهد کرد ( بیانات در اجتماع بزرگ مردم استان اردبیل 79/5/3) ( ر.ک.به: منشور دولت اسلامی ، باز خوانی مواضع و انتظارات مقام معظم رهبری از قوه مجریه، دفتر جریان شناسی تاریخ معاصر، قم: همای غدیر، 1384). با توجه به شاخصه های مطرح شده برای دو مجموعه اصولگرا و اصلاح طلب می توان گفت در صورتی که هر کدام از دو مجموعه به شاخصه های مطرح گردیده پایبند باشند، در این صورت به عنوان یک اصولگرا و یا اصلاح طلب واقعی مورد تایید مقام معظم رهبری قرار خواهند گرفت و در غیر این صورت، چه اصولگرا و چه اصلاح طلب باشد، قابل اعتماد نیست.
پرسمان دانشجویی   شنبه, 19 دی 1394


نام


ایمیل

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

من را از نظرات بعدی از طریق ایمیل آگاه بساز

رهبری و حزب

۱۳۹۴/۱۱/۱۹


۲۹۰۱ بازدید

نقل مطالب در مطبوعات و نشریات با ذکر منبع بلامانع است.
اداره تبلیغ نوین نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها

اصـلاح و اصـلاحـات دو واژه ای هـستند که پس از دوم خرداد 1376 در جامعه اسلامی
ایران فـراوان اسـتـعمال می شود. مقام معظم رهبری در سالهای اخیر بیانات و
رهنمودهایی در این مـورد داشـتـه انـد. این مقاله سعی دارد دیدگاههای ایشان را در
این زمینه بیان کند. تعریف اصـلاحـات ، ضـرورت و اهـمـیـّت ، انـواع ، مـوضـوعـات ،
نـکـات قابل توجه و آسیب شناسی اصلاحات از جمله مباحث این نوشتار است .

شـعارهای اصلاح و اصلاح طلبی و اصلاحات همواره به عنوان مبنایی برای ایجاد تغییر در
نظامهای سیاسی مورد استفاده احزاب ، گروهها و جریانهای سیاسی قرار گرفته است و
معمولا از آن در انتخابات بیشتر استفاده می شود. اصلاحات به معنای سامان بخشی به
نـظـم مـوجـود در جـهت نیل به وضع مطلوب و سازگاری با شرایط و مقتضیات زمان است .
بـر ایـن اسـاس ، اصـلاحـات هـمـان روش بـهـبـود و سـازمـان بخشی به وضع موجود به
شـکـل تـدریـجـی در زنـدگـی سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی و ایجاد تغییرات سودمند به
شـیـوه تـکـامـلی و مسالمت آمیز جهت دستیابی به تعادل نظام و رفع معایب ، تصحیح
خطاها برای جلوگیری از هرگونه بحران در جامعه است . علاوه بر این ، اصلاحات ممکن
است یک راه و روش جدید برنامه ریزی شده برون رفت از تنگناها و مشکلات جامعه از طریق
تغییر ساختار و نظمی بهتر، کارآمدتر و خردمندانه تر با به کارگیری منابع مادی و
انسانی باشد.

نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی ایـران ، در طـول تـحول خود در مقاطع و دورانهای مختلف
پس از شکل گیری علی رغم همه دشواریها، با ابتناء به آموزه های دینی و آرمان متعالی
اسلام و اصـل پـویـای اجتهاد که در اصل ولایت مطلقه فقیه در قانون اساسی تبلور
یافته است ، اصـلاحـات زیـادی در جـامـعـه انـجام داده است . از جمله این موارد،
اصلاح زیر ساختهای مهم سـیـاسـی ، اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، حقوقی و نظامی و
امنیتی باقی مانده از رژیم پادشاهی بوده است . این روند در سالهای بعد از پایان جنگ
تحمیلی و دوران سازندگی در زمـیـنـه اصـلاح زیـر سـاخـتـهـای اقـتـصـادی و
سـازنـدگـی ادامـه داشـت . امـا بـه دلیـل نـادیـده انگاشتن عدالت اجتماعی ، شرایطی
را فراهم کرد که منشاء اصلی تحولات سـالهـای بـعـدی در زمـینه پذیرش شعار اصلاح
طلبی و اصلاحات در سالهای 1375 و 1376 ش شد.

مـقـام مـعـظـم رهـبـری ، حـضـرت آیـت اللّه العـظـمـی خـامـنـه ای در طـول
سـالهـای ریـاسـت جمهوری جناب آقای خاتمی که محور اصلی کارش ، شعار اصلاح طـلبی
بود، رهنمودهای مهمی در زمینه اصلاح ، اصلاح طلبی و اصلاحات ایراد کرده اند.
مـقـاله حـاضـر در صـدد اسـت تـا دیدگاههای معظم له را در زمینه های تعریف ، ضرورت
، اولویت ها، انواع و آسیب های اصلاحات توضیح دهد.

در ادبـیـات سـیـاسـی ، دو واژه ((انـقـلاب )) و ((اصـلاحات )) از نظر معنا و
کاربرد با هم مـتـفـاوت انـد دامنه تغییرات در انقلاب بسیار گسترده تر، اساسی تر،
بنیادی تر و همه جـانـبـه تـر از اصلاحات است . حال سؤ الی که مطرح می شود این است
که رابطه این دو چیست ؟ آیا انقلاب شامل اصلاحات نیز می شود یا اینکه این دو اصطلاح
، دو مقوله جدا از هم می باشند؟ در جواب این پرسش می توان گفت که چون تغییر و
تحولات در انقلاب بسیار گـسـتـرده تـر از اصـلاحـات است ، انقلاب شامل اصلاحات نیز
می شود. به عبارت دیگر، وقـتـی انـقلاب به وقوع می پیوندد، اصلاحات نیز در جامعه
خود به خود انجام می شود. اصـولا یـکـی از اهـداف مـهـم انـقـلاب در جـامـعه ،
اصلاح امور است که اصلاحات سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی ، حقوقی و… را در
بر می گیرد.

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

مقام معظم رهبری به این نکته مهم توجه کرده ، معتقدند که اصلاحات در ذات و هویت
انقلاب نـهـفـتـه اسـت . بـه عـبـارت دیـگـر، انـقـلاب از نـظر ایشان بزرگ ترینِ
اصلاحات است . حال با توجه به موارد فوق ، این دو اصطلاح از دیدگاه ایشان تعریف
خواهند شد:

اصـلاحـات یـعـنـی ایـن کـه نـقـاط مـثبت و منفی را فهرست کنیم و نقاط منفی را به
نقاط مثبت تبدیل کنیم .468

ایشان در جای دیگر در تعریف اصلاح و رابطه آن با انقلاب می گویند:

اصـلاح ایـن اسـت که هر نقطه خرابی ، هر نقطه نارسایی و هر نقطه فاسدی به نقطه
صـحـیـح تبدیل شود. انقلاب خودش یک اصلاح بزرگ است … خودِ انقلاب ، بزرگ ترین
اصـلاح اسـت ، تـداوم اصـلاحـات در ذات و هـویـت انـقلاب نهفته است ، … انقلاب که
بدون اصلاحات امکان ندارد.469

مقام معظم رهبری اصلاحات را چیزی جدا از انقلاب نمی داند. و در واقع ، انجام اصلاح
امور در نظام جمهوری اسلامی از دیدگاه ایشان از ابتدای پیروزی انقلاب شروع شده و
هنوز هم ادامه دارد، چرا که می فرمایند:

یک ملت انقلابی و هوشیار و شجاع ، به طور دائم نگاه می کند تا ببیند فسادهایی که از
قبل در میان او مانده ـ بر اثر غفلت ها، و سوء مدیریت ها و سوء تدبیرها و تجاوزها ـ
کدام است تا آنها را اصلاح کند. اشتباهات و خطاها کدام است تا آنها را اصلاح
کند.470

هـمـان طـور کـه مقام معظم رهبری فرموده اند، این دو واژه همزاد و همراه یکدیگر می
باشند؛ زیـرا بـسـیـاری از رهـبران و مردم انقلابی چون نظام سیاسی موجود کشورشان را
اصلاح پذیر نمی دانند، انقلاب را سازماندهی می کنند تا اصلاحات اساسی و همه جانبه
پس از وقـوع انـقـلاب انجام شود. بدیهی است که روند اصلاحی پس از انقلاب به یکباره
انجام نـخـواهـد شـد. بـلکـه سـالهـا طـول می کشد. گاهی ممکن است اصلاح امور تندتر
و زمانی کـنـدتـر باشد، امّا هیچ گاه متوقف نخواهد شد. سخن ایشان نیز دقیقا همین
موضوع را نشان مـی دهـد. حـال بـا تـوجـه بـه ایـنـکـه ایـشـان اصـلاح را در داخـل
انـقلاب مستقر می داند باید مشخص شود که معظم له چه تعریفی از انقلاب ارائه می
دهند.

البته انقلاب به عنوان یک اصطلاح سیاسی عبارت است از: ((تغییر ناگهانی که در هر
نـظـم اجـتـمـاعـی ، نـهـادی و سـیـاسـی مـسـتـقـر، تـحـت تـاءثـیـر نـیـروهـای
مـعـمـولا مـتـشـکـل و برتر از نیروهای حافظ نظم موجود، و نه در جهت جابه جایی
افراد، بلکه با هدف ایجاد یک نظم جدید به وقوع می پیوندد.))471

و انقلاب اسلامی یعنی ((تغییر حاکمیت طاغوت )) ـ هر تجاوزگر یا هر معبودی غیر از
خدای تعالی ـ به منظور استقرار حاکمیت اللّه .))472


مقام معظم رهبری در تعریف انقلاب می فرمایند:

انـقـلاب بـاعـث یـک تـحـول بـنـیـادین بر اساس یک سلسله ارزشها و یک حرکت رو به
جلو مـحـسـوب مـی شـود. آنـچـه در کـشـور مـا واقـع شـد، انـقـلاب اسـلامـی اسـت
کـه تـحـول عـظیمی در ارکان سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی جامعه و یک حرکت روبه جلو و
یک اقدام به سمت پیشرفت این کشور و این ملت بود.473


و در جای دیگر می گویند:

انـقـلاب یـک امـر دفـعـی نـیـسـت ، یـک امـر تدریجی است . یک مرحله انقلاب که
تغییر نظام سیاسی است ، دفعی است ، اما در طول زمان ، انقلاب باید تحقق پیدا کند.
این تحقق به آن اسـت کـه بـخـشـهـایـی کـه عـقـب مـانـده و تـحـول پـیـدا نـکـرده
اسـت ، تحول پیدا کند.474

تعریف ایشان از انقلاب اسلامی ایران دارای ویژگیهای زیر است :

اولا تـعـریـف مـقـام مـعـظـم رهـبـری ، بـا تـعـریـف اصـطـلاحـی و رایـج انقلاب که
آن را یک تـحـوّل اسـاسی و بنیادی در زمینه های سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی
می داند، مطابقت دارد.

ثـانـیـا، انـقـلاب را نـه یـک حـرکـت دفـعـی و فـوری ، بـلکـه یـک حـرکـت تـدریـجی
و در طـول زمـان مـی دانـد؛ هـر چـنـد کـه مـمـکـن اسـت تـغـیـیـر نـظـام سـیـاسـی
یـک عمل دفعی باشد.

ثـالثـا، ایـشـان انقلاب را یک حرکت رو به جلو و رو به پیشرفت می داند که همواره به
سمت تکامل و توسعه حرکت می کند تا به اصول ، اهداف و آرمانهای خود برسد.

رابـعـا، انـقـلاب در رونـد حـرکـتـی خـود بـه سـمـت پـیـشـرفـت و تکامل ، باعث
اصلاح در بخشهایی می شود که به هردلیلی ، اصلاح نشده اند. بنابراین ، انقلاب همواره
به طور مستمر در حال اصلاح امور پیش می رود.

خـامـسـا، ایـن تعریف از انقلاب ، شامل اصلاحات نیز می شود که در تعریفهای دیگر
کمتر بـه آن تـوجـه شـده اسـت . پـس انـقـلاب هـمـیـشـه و بـه شکل ذاتی اصلاحات را
نیز به همراه خود دارد؛ چرا که مردمی که انقلاب کرده اند، به این نـتـیـجـه رسـیـده
اند که نظام موجود قابل اصلاح نیست و برای اصلاح امور باید ساختار موجود را سرنگون
کرد و سپس به تدریج اصلاحات را انجام داد.

سـؤ الی کـه در ایـنـجـا مطرح می شود این است که چه ضرورتی به انجام اصلاحات می
باشد. در جواب این سؤ ال مقام معظم رهبری اصلاحات را از چند نظر ضروری می دانند:

اصـلاحات جزء ذات هویت انقلابی ، دینی نظام ماست . اگر اصلاحات به صورت نو به نـو
انـجام نگیرد، نظام فاسد خواهد شد و به بیراهه خواهد رفت . اصلاحات یک فریضه است
.475

بـنـده مـعـتـقدم که اصلاحات یک حقیقت ضروری و لازم است و باید در کشور ما انجام
گیرد. اصـلاحـات در کـشـور ما از سر اضطرار نیست که فلان حاکمی مجبور شود مورد
مطالبات سخت قرار گیرد و گوشه و کناری را اصلاح کند.476

اصلاحات به معنای حقیقی کلمه ، شامل همه دستگاههای کشور می شود. هیج دستگاهی نباید
خـود را از انـتـقـاد و نـقـد مـصون و از عیب خالی بداند. همه دستگاههای کشور باید
موردنقد مـنـصـفانه قرار بگیرند و همه در جهت اهداف نظام و در چارچوب آن ، رفتار
خود را اصلاح کـنـنـد. هـمـه دسـتـگـاهـهـا و مـسـئولان مـشـمـول قـاعـده کـلی
نـقـد، اصلاح و پاسخگویی می باشند.477

طبق نظر مقام معظم رهبری انجام
اصلاحات یک کارِ لازم است و باید انجام بگیرد. وقتی اصلاحات انجام نشود آفتها و
آسیب هایی به شرح زیر برای نظام جمهوری اسلامی پیش می آید:


1. توزیع ناعادلانه ثروت ؛

2. تسلط نوکیسه های بی رحم بر گوشه و کنار نظام اقتصادی جامعه ؛


3. گسترشِ فقر؛


4. سخت شدن زندگی برای مردم ؛


5. استفاده ناصحیح از منابع کشور؛

6. فرار مغزها و عدم استفاده از مغزهایی که می مانند.478

پـس از مـشـخـص شـدن اهـمیت اصلاحات در نظام جمهوری اسلامی ایران در دیدگاه مقام
معظم رهـبـری ، بـایـد مـشـخـص شـود که در چه زمینه هایی نیاز به اصلاحات است ؟ به
عبارت دیـگـر، انـواع و گـونـه هـای اصـلاحـات کـدامـنـد؟ بـه طـور یـقـین اگر مشخص
نباشد که اصلاحات در چه موضوعهایی باید انجام شود، ممکن است اصلاح امور به خوبی
صورت نگیرد. بنابراین ، ابتدا باید موضوع اصلاحات مشخص شود و سپس در همه این
موضوعها و زمـیـنـه هـا، اصـلاحـات بـه طور همزمان ، هماهنگ ، مستمرّ و با یک
مرکزیت مقتدر، رهبری و هـدایـت شـود تـا در بـخـشهای مختلف مورد نظر اصلاحات
ناهماهنگی ایجاد نشود. مقام معظم رهبری در دو فراز از سخنان خود، موارد و موضوعهای
مورد نظر اصلاحات را مشخص کرده اند. ایشان در جایی می فرمایند:

بـدیـهـی اسـت کـه در میان جامعه مواردی وجود دارد که باید اصلاح شود. ما اصلاح
اداری لازم داریـم ، اصـلاح اقـتصادی لازم داریم ؛ اصلاح امنیتی لازم داریم ؛ اصلاح
در قوانین و مقررات لازم داریم .479

یـکـی از عرصه های اصلاحات ، اصلاح نظام اداری یک کشور است . تمام قوانین و مقرّرات
که در جهت انجام امور تصویب می شوند، جهت اجرا به سازمانها و نهادهای کشور ابلاغ می
شـونـد. در صورتی که کشور دارای نظام اداری خوب ، سازمان یافته و منظم باشد، می
تـوانـد کـارآیـی لازم را داشـتـه بـاشـد در غـیـر این صورت ممکن است قوانین هر چند
خوب بـاشـنـد و مـسئولان و کارمندان هم همه وظایف خود را به خوبی انجام دهند، ولی
پیچیدگی سازمانی و تداخل وظایف باعث سردرگمی و نارضایتی مردم شود. در هر صورت اصلاح
اداری یـک کـشـور از چـنـد جـهـت مـهـم اسـت : اوّل سـاختار تشکیلاتی و سازمانی ،
دوم افراد شـاغـل در نـظـام اداری کـه بـاید تجربه و تخصص لازم را داشته باشند، سوم
قوانین و مـقرّرات است که باید ساده و روان بوده و پیچیده نباشند، چهارم ، مشخص شدن
دقیق شرح وظایف و اهداف هر سازمان ، و پنجم ، جلوگیری از فساد و تبعیض در ادارات
.480


مقام معظم رهبری در این مورد می فرمایند:

مـا احتیاج داریم که دستگاه اداری مان مقرّراتی داشته باشد که برای همه یکسان باشد
و در آن تبعیض ‍ نباشد. اگر بود نقطه فاسدی است و باید اصلاح شود.481

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

بـاید در جامعه رشوه و ارتشاء وجود نداشته باشد؛ اگر بود فساد است و باید اصلاح
شود. راههای کسب ثروت باید مشروع باشد. اگر کسانی از راههای نامشروع کسب ثروت
کـردنـد، این فساد است و باید اصلاح شود. اگر کسانی از امتیازات بیجا استفاده
کردند، ثـروتـهـای بـاد آورده بـه دسـت آوردنـد و دیـگران را به قیمت این که خودشان
ثروتمند شود، فقیر کردند، این فساد است و باید اصلاح شود و….482

عـلاوه بـر ایـن ، ایـشـان امـتـیـازات انـحـصـاری ، فقدان امنیت شغلی برای مردم ،
عدم ثبات مقرّرات ، گرایش رو به رشد مصرف گرایی ، دلاّ لی ، بی انضباطی مردم و
بخصوص بـی انـضـبـاطـی مـسـئولان ، عـدم رشـد جـوانـان در مـلکـات نـفـسـانـی مـثـل
شـجـاعـت ، صـدق ، صـفـا، نشاط و کار، روابط جنسی ناسالم ، اعتیاد، نامطلوب بودن
سـطـح شـعـور و معرفت مردم ، وظیفه ناشناسی مسئولان ، عدم امنیت برای خانواده ها،
جرم و جنایت و مواردی از این قبیل را در جامعه فساد می دانند که باید اصلاح
شوند.483

از جـمـله مـوارد مـهم حقوق و آزادیهای مردم که در قانون اساسی بدانها تاءکید و
تصریح شـده ، حـقـوق و آزادیهای قضایی است . طبق قانون اساسی ، مردم ایران از هر
قوم و قبیله ای کـه بـاشـنـد از حـقـوق مـسـاوی بـرخوردارند484 و زن و مرد به طور
یکسان در حمایت قـانـون مـی بـاشـنـد.485 حـق دادخـواهـی ،486 حـق انـتـخـاب وکیل
،487 مصونیت از تعرض ،488 مصونیت از تبعید،489 ممنوعیت از شکنجه 490 و… از جـمـله
مـوارد دیگر حقوق قضایی مردم است که باید به نحو احسن اجرا شوند و در غیر این صـورت
، نـظـام قـضـایـی کـشـور نـیاز به انجام اصلاحات دارد. اگر اصلاحات اداری ،
اقتصادی و امنیتی انجام شود، ولی در عرصه قضا و قضاوت اصلاحاتی انجام نشود، به طـور
مـسلم روند اصلاحات با مشکل مواجه خواهد شد. مقام معظم رهبری به این مساءله توجه
کرده و درباره نیاز به اصلاح قضایی چنین می گویند:

اگـر جـرم و جـنـایـت هـسـت ، اگـر دسترسی به قضاوت عادلانه نیست ؛ اگر رسیدگیهای
قـضـایـی طـولانـی مـی شـود و پـرونده ها مدتها می ماند، اینها فساد است و باید
اصلاح شود.491

تـاءمـیـن امـنـیـت یـکـی از دغـدغـه هـای مـهـم انـسـان در طـول تـاریـخ بـوده ،
هـمچنین یکی از دلایـل عـمـده تـشـکـیـل دولت و حـکـومـت ، بـرقـراری امـنـیـت اسـت
. در حـال حـاضـر، امـنـیـت مـقوله گسترده ای است که عرصه های نظامی ، اقتصادی ،
فرهنگی ، قضایی ، سیاسی ، شغلی ، خانوادگی ، جانی ، حرمت ، احترام ، اعتبار، آموزشی
و… را در بر می گیرد. قانون اساسی جمهوری اسلامی برای حفظ امنیت مردم در عرصه های
فوق ، تـدابـیـری انـدیـشـیـده اسـت کـه در صـورت رعـایـت آنـهـا، هـمـه مـردم در
آرامـش ‍ کـامـل بـه سـر خـواهـنـد بـود. عدم وجود امنیت باعث تشویش اذهان مردم
خواهد شد و آنها نمی تـوانـنـد در زنـدگـی خـانـوادگـی ، جـامـعه و انجام وظیفه ،
تمرکز فکری داشته ، تمام استعدادها و توانهاییهای خود را در راه پیشرفت و ترقی
جامعه به کار گیرند.

عـلاوه بـر ایـن ، یـکـی از اهـداف و آرمانهای انقلاب اسلامی ، برقراری و تاءمین
امنیت مردم بـود که در زمان پهلویها (پدر و پسر) نادیده گرفته شده بود. اگر در نظام
جمهوری اسـلامـی ایـران ، بـه هـر دلیلی تا کنون در زمینه برقراری امنیت مردم قصور
و کوتاهی شده باشد، به طور قطع و یقین باید اصلاح شود تا هیچ فردی در جامعه اسلامی
دغدغه امنیتی نداشته باشد. رهبر معظم انقلاب می فرمایند:

اگـر کـسـانـی هـسـتـنـد کـه خـانـواده هـا را نـا امـن مـی کنند، اگر کسانی هستند
که شهرها، خیابانها، جاده ها و روستاها را ناامن می کنند، این برای کشور فساد است
… و باید اصلاح شود.492

تـصـویـب و اجرای قوانین و مقرّرات ، برای برقراری نظم و امنیت و آسان شدن انجام
امور کـشـور و رعایت حقوق و آزادیهای مردم است . از طرفی ، همین قانون که برای
ایجاد نظم ، امـنـیـت ، صلح و آرامش و سهولت انجام امور تصویب و تاءئید شده ممکن
است به علت تعدد قـوانـیـن ، پـیـچـیـدگـی و ابـهـام ، باعث سردرگمی مسئولان و
مجریان و نارضایتی مردم گردد. اگر ساختار اداری یک کشور منظم و مرتب باشد و
کارمندان و مستخدمان اجرایی نیز دارای تـخـصص و تجربه لازم باشند، اما قوانین و
مقرّرات مناسب ، ساده ، واضح و روشن نـبـاشـنـد، نـظـام اداری کـارآیی لازم را
نخواهد داشت . بنابراین ، یکی از عرصه های مهم اصلاحات ، اصلاح قوانین و مقرّرات
است که مقام معظم رهبری به آن اشاره کرده است .493

حـال بـا تـوجـه بـه مـشـخص شدن زمینه های اصلاحات ، باید مشخص شود که موضوع و
مـحـور اصـلاحـات در ایـن زمـیـنـه هـا از نـظـر مقام معظم رهبری چیست . ایشان
موضوعات مهم اصلاحات را در همه زمینه ها چنین بر می شمرند:

اصـلاحـات بـه مـعـنای حقیقی ، مبارزه با سه چیز است ؛ یکی فقر است ، یکی فساد است
و یکی تبعیض .494

با فقر باید مبارزه کرد. فقر دو نوع است ؛ فقر شخصی و فقر عمومی . با هر دو باید
مبارزه شود. مبازه با فقر، یعنی تلاش برای اینکه ثروتی از منابع ملی کشور استخراج
شـود و بـه دسـت مـی آیـد اولا بـه شـکـل بـهـیـنـه اسـتـخـراج شـود و ثـانـیـا بـه
شـکل بهینه مصرف شود و اسراف نگردد. علاوه بر این ، انسانی که امکان زندگی در حد
نـیـاز و ضـروری را نـدارد، به فساد و به خیانت و به بسیاری از کارهای خلاف دیگر و
حتی به کفر کشانده می شود.495

یـکی از مواردی که در جامعه باید در نظر گرفته و اصلاح شود، مبارزه با فساد است ؛
یعنی فساد اخلاقی ، فساد کاری ، عدم احساس وجدان در تقدیم خدمات عمومی ، عدم احساس
مـسـئولیـت در مواجهه با افکار عمومی و با ذهنهای مردم . اینها بعضی از شاخه ها و
شعبه های فساد است .496

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، یکی از وظایف دولت
را ((رفـع تـبـعـیـض هـای نـاروا و ایـجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه
های مادی و مـعـنوی )) می داند،497 علاوه بر این در قانون اساسی آمده است ((مردم
ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند.498 و همه افراد ملت
اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند.499

اساس اصلاحات این است که ما با فقر، فساد و تبعیض مبارزه کنیم . هر اصلاحاتی ـ اگر
واقعا اصلاحات باشد ـ بر محور این (ها) می چرخد. بدترین فسادها در جامعه ، رواج فقر
و افـزایـش شـکـاف بـیـن فقیر و غنی است . بدترین فسادها در جامعه این است که کسانی
دچـار فـسـاد مالی و اقتصادی شوند و از بیت المال مردم برای منافع شخصی و پُر کردن
جـیـب خـود تـغـذیـه کـنـنـد. بـزرگـتـریـن فـسـادهـا ایـن اسـت کـه در اجـرا و
اعـمـال قـانـون در جامعه تبعیض باشد و به شایستگی ها و صلاحیتها و قابلیتهای افراد
توجه نشود.500

بـایـد هـدف مـبـارزه ایـنـهـا بـاشـد. اصـلاحـات حـقـیـقـی در کـشـور ایـنـهـاسـت
… هـر مـسـئول دولتـی ، هـر انسان روشن بین ، هر عالم دینی و هر فرزانه ای ، اگر
این گونه اصلاحات را دنبال کند، مردم او را یاری خواهند کرد.501


بنابراین طبق بیانات مقام معظم رهبری :

اولا اصـلاحـات بـایـد در زمینه های اداری ، اقتصادی ، قضایی ، امنیتی و قوانین و
مقررات انجام شود؛

ثـانـیـا، مـوضـوع انـجام اصلاحات باید مبارزه با فقر، فساد و تبعیض در همه زمینه
های یادشده ، باشد؛

ثالثا، در چنین صورتی اصلاحات واقعی در جامعه انجام شده است .

حال با توجه به ضرورت و اهمیتِ انواع و موضوعهای اصلاحات از نظر مقام معظم رهبری ،
در پـی آنـیم تا ببینیم ایشان چه نکاتی را در انجام اصلاحات مورد نظر، لازم می
دانند. بـه عـبارت دیگر، برای برطرف کردن معایب و نواقص موجود و زدودن مظاهر
نابسامانی های جامعه و انجام اصلاحات به معنای واقعی کلمه چه نکاتی را باید مورد
نظر قرار داد؟ ایـشـان بـا درایـت و تـدبیر خویش و برای جلوگیری از انحراف اصلاحات
نکات مهمی را بیان کرده اند که مهم ترین آنها به شرح زیر هستند:

بـنـده مـعـتـقدم که اصلاحات یک حقیقت ضروری و لازم است و باید در کشور ما انجام
گیرد. اصـلاحـات در کـشـور ما از سر اضطرار نیست که فلان حاکمی مجبور شود مورد
مطالبات سـخـت قـرار گـیـرد و گـوشـه و کـنـاری را اصـلاح کـند. نخیر، اصلاحات جزو
ذات هویت انـقـلابی و دینی ماست . اگر اصلاحات انجام نگیرد، نظام فاسد خواهد شد و
به بیراهه خواهد رفت .502

تـعـریـف اصـلاحـات چـنـد نـتـیـجـه مـهـم در بـر خـواهـد داشـت : اوّل ایـنـکـه
آیـنـده اصـلاحـات مـشخص ‍ می شود و با ترسیم آینده مشخص خواهد شد که در نهایت به
کجا می خواهیم برسیم . دوم اینکه اگر از اصلاحات تعریف مشخصی نشود، ممکن اسـت
الگـوی خـاصـی تـحـمـیـل شـود و کـشـور و نـظـام را دچـار مـشـکـل کـنـد. سـوم
ایـنـکه ممکن است بر اثر مشخص نبودن معنای اصلاحات ، ایران نیز به سرنوشت شوروی
سابق دچار شود:503

مطلب دوم این است که اصلاحات باید تعریف شود. اولا برای خود که می خواهیم اصلاحات
کـنـیم ، تعریف شود و مشخص باشد که می خواهیم چه کار کنیم . ثانیا برای مردم تعریف
شـود کـه مـنـظـور مـا از اصـلاحـات چـیـسـت تـا هـر کـسـی نـتـوانـد بـه میل خودش
اصلاحات را معنی کند.504

مـطـلب سـوم این است که اصلاحات بایداز یک مرکز مقتدر و خویشتندار هدایت شود تا
دچار بـی رویـّگـی نـشـود. ای بـسـاکـاری کـه مـی تـوانـد در ظـرف ده سـال بـه
خـوبـی و سـلامـت انـجـام گـیـرد، اگـر در ظـرف دو سـال بـخـواهـیـد آن را انـجـام
دهـیـد بـه ضـایـعـات غـیـر قابل جبرانی منتهی خواهد، مثل اتومبیلی که در جاده
دشوار و خطرناکی با سرعت بیش از حدّ معمول حرکت کند، اگر تصادف نکند، آسیب نبیند و
نزند تعجب است !505

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، حاصل انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی
(ره ) است که در 22 بهمن 1357 ش ، به ثمر نشست . قانون اساسی ، میثاق بزرگ ملی ،
دینی و انقلابی ملت ایران است که بر اساس احکام و مبانی دین مبین اسلام ، طرح ریزی
و تـدویـن شـده و دارای اصـول و مـبـانـی زیـادی اسـت کـه طـبـق اصـل 177 غـیـر
قـابـل تـغـیـیـر و بـازنـگـری مـی بـاشـنـد. ایـن مـوارد شامل اسلامی بودن نظام ،
شرعی بودن قوانین و مقررات ، جمهوری بودن ، حکومت و ولایت فقیه و نیز پایه های
ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ، اداره امور کشور با اتکا به آرای عمومی ، دین و
مذهب رسمی کشور است . بنابراین ، هرگونه اصلاحات در قوانین و مقرّرات شـامـل ایـن
اصول و چهارچوبها نمی شود. علاوه بر این ، مقام معظم رهبری تاءکید می کنند کـه
سـاخـتـار قـانـون اسـاسـی بـایـد در رونـد اصـلاحـات بـه طـور کـامـل حـفـظ شـود.
بـدیـهـی اسـت کـه مـنـظـور ایـشـان غـیـر از مـوارد غـیـر قـابـل بـازنـگـری اسـت
. البـتـه طـبـق قـانـون اساسی ، حکم بازنگری و اصلاح قانون اسـاسـی و مـوارد
اصـلاح را رهبری مشخص می کند و مصوبات شورای بازنگری هم باید بـه امـضـای ایـشـان
برسد.506 بنابراین ، با توجه به اینکه ، معظم له تصریح می کـنـند که در اصلاحات
باید ساختار قانون اساسی حفظ شود، نتیجه گرفته می شود از نـظـر ایـشـان نـیازی به
تغییر قانون اساسی نیست . رهبر نظام جمهوری اسلامی درباره حفظ ساختار قانون اساسی
در جریان اصلاحات می گویند:

مـطـلب چـهـارم ، حـفـظ سـاخـتـار قـانـون اساسی در زمینه اصلاحات است … ساختار
قانون اسـاسـی بـایـسـتی به طور دقیق حفظ شود. البته در قانون اساسی بیشتر از همه
چیز، نـقـش اسـلام و منبعیّت و منشاءیّت اسلام برای قوانین و ساختارها و گزینشها
مطرح است … اگـر در قـوانـیـن عـادی ، یـک جـایـی یـا اصـلی وجـود داشـتـه بـاشـد
کـه در مـقـام اجرا در قـانـونـگـذاری ، بـا اسـلامـیـّت مـعـارضـه کـنـد، ایـن اصل
بر آنها حاکم است (اسلامیّت ).507

مـطـلب پـنـجم ، در اصلاحات ، مقابله جدی با هرگونه تندروی و تندروانی است که جاده
صـاف کـن دشـمـن انـد، یـعـنـی مـدل یـلتـسـیـنـی ! هـمـه دسـتـگـاهـهـا بـایـد بـا
مدل یلتسینی به شدت مقابله کنند و نگذارند یک جاه طلب ، یک فریب خورده ، یک مغرض و
یک غافل بیاید و حرکت را از حالت صحیح خودش خارج کند و حالت مسابقه و تعارض به وجود
بیاورد.508

مـقـام معظم رهبری از تندروی به عنوان مدل اصلاحات ((یلتسینی )) در شوروی سابق یاد
مـی کـنـد کـه نـه تـنـهـا بـاعـث انـجـام اصـلاحـات نـشـد بـلکـه بـاعـث
فـروپـاشـی و اضـمـحـلال کـامـل ایـن ابـرقـدرت و تـشـکـیـل کـشـورهای کوچک با قدرت
و تاءثیرگذاری حـداقـل در نـظـام بـیـن المـلل گـردیـد. در واقـع ، طـرح مـُدل
یـلتـسـیـنـی از اصـلاحـات ، خـود بـه مـنـزله زنـگ خـطر برای افراد تندرو در درون
اصلاحات است .

مـطـلب شـشـم ، مـقـابـله جـدّی با دخالت خارجیها و غربیها و بی اعتنایی به انگشت
اشاره غـربـیـهـا و سـوء ظـن بـه آنهاست . البته بحث دیپلماسی و بحث ارتباطات خارجی
، بحث دیـگـری اسـت . انـسـان در مـقـام دیـپلماسی می دهد و می گیرد. قرار می بندد
و همه کار می کـنـد؛امـّا در مـسـائل اسـاسـی نظام ، بایستی انگشت اشاره آنها را با
سوء ظن مورد ملاحظه قرار داد… آنها به هیچ وجه حُسن نیت ندارند.509

مـطـلب هفتم ، هماهنگی اصلاحات در بخشهای مختلف است و این نکته مهم است . در بعضی
از بـخـشـهـا، اصلاحات پیچیده و دشوار و کُند است . مثلا در بخش اقتصادی ، کار
بسیار کُند انـجام می گیرد؛ توزیع عادلانه درآمدها نیز همین طور است …. اصلاح
ساختار اداری ، کار بسیار دشوار، پیچیده و سنگینی است .510

مـطـلب هـشـتم ، مقابله جدّی با عوامل تجزیه قومی در کشور است . من این را عرض می
کنم ؛ بـخـصـوص ‍ خـطـاب من به کسانی است که در این بخش صاحب مسؤ ولیتند، چه در
وزارت کشور، چه در جاهای دیگر. توجه کنید؛ امروز انگیزه تحریک قومیتها جدّی است
.511

مقام معظم رهبری ، اصلاحات را به دو دسته تقسیم می کند: اصلاحات اسلامی و انقلابی ،
و اصلاحات امریکایی .

1. اصـلاحـات اسـلامـی و انقلابی : منظور از اصلاحات این است که هر نقطه خرابی ، هر
نـقـطـه نـارسـایـی و هـر نـقـطـه فـاسـدی بـه نـقـطـه صـحـیـح تـبـدیـل شـود. از
ایـن رو، انـقـلاب خودش یک اصلاح بزرگ است . منظور من از اصلاحات ، اصـلاحـات
اسـلامی است ، نه اصلاحات امریکایی ، منظور از اصلاحاتی که رئیس جمهور محترم (خاتمی
) بیان می کند هم ، همین اصلاحات اسلامی است .512

2. اصـلاحـات امـریکایی و ویژگیهای آن : نوع دیگر اصلاح طلبی اصلاحات امریکایی اسـت
. هـدف امـریـکـا از طـرح ایـن گـونـه اصـلاحـات ، دنـبـال کـردن مـنـافع خویش است
. اگر امریکا از شعار اصلاح طلبی حمایت می کند، دروغ اسـت . امـریـکـا از اصـلاحـات
بـه مـعـنـای واقـعـی کـلمـه ، طـرفـداری نـمـی کـنـد. آنها با اصـل اصـلاحـات و
انـقـلاب در ایـران مـخـالفـنـد؛ زیـرا مـی خـواهـنـد روحـیـه اسـتـقـامـت و
استقلال ملت ایران از بین برود:513

امـریـکـایـی ها می گویند حجاب شما از بین برود؛ مرزهای اخلاقی و دینی شکسته شود ؛
حکومت قرآن و انطباق قوانین به اسلام نباید باشد. این یعنی اصلاحات ! اینها اصلاحات
امریکایی است .514

بنابراین ، با توجه به اینکه ، امریکا مخالف انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران است
، پـس ‍ هـدف از دنـبـال کـردن اصـلاحـات از سـوی آن کـشـور در ایـران ، آن اسـت
کـه اصـول و ارزشـهـایـی را که در جامعه ایران ، پس از پیروزی انقلاب به وجود آمده
اند از بین ببرد واستحاله کند.

عـلاوه بـر ایـن ، مـقـام مـعظم رهبری در مورد ادعای رئیس جمهور امریکا در مورد
طرفداری از جناح اصلاح طلبان و اصلاحات در ایران معتقدند که :

اولا، شما طرفدار هیچ جناحی از جناحهای معتقد به انقلاب در ایران نیستید؛ ثانیا،
طرفدار اصلاح هم در ایران نیستید. هر اصلاحی بخواهد در این کشور انجام بگیرد، یقینا
بر خلاف نظر رژیم دیکتاتور، مستبد و سلطه جوی بین المللی امریکاست ؛ ثالثا، اگر بر
فرض ، چـیزی به نام اصلاحات باشد که نسخه آن را شما برای ملت ایران بنویسید، آنها
این اصلاحات را اصلاحات امریکایی خواهند دانست و آن را در زباله دان می اندازند.515

انـقـلاب و اصـلاحـات نـیـز هـمانند سایر پدیده های اجتماعی و انسانی دچار آسیبهایی
می شـونـد که در روند انجام اصلاح امور باید به آنها توجّه کرد و به فکر علاجش
برآمد. واژه آسـیب شناسی (pathology) از علوم پزشکی به علوم اجتماعی وارد شده و به
معنای ((مـطـالعـه عـلل بـیـمـاری و عـوارض و عـلائم غـیر عادی می باشد.))516 پدیده
های علوم انـسـانـی نـیـز هـمـانـنـد خود انسان که دارای بیماریهایی است ، می
توانند دچار آسیب ها و عـوارض غـیر عادی شوند که اگر به موقع شناسایی و راه علاج
آنها مشخص نشوند ممکن است ، آن پدیده را به ورطه نابودی بکشاند. انجام اصلاح امور
یک جامعه با توجه زمینه هـای گـونـاگـون آن نـیـاز بـه تـوجـّه و دقـت بـیـشـتـر
دارد. مقام معظم رهبری ، ضمن طرح مـسـائل اصـلاحـات ، بـه آسـیـبـهـای آن نیز توجه
کرده سردمداران و مجریان آن را بدانها معطوف داشته اند. که به مهم ترین آنها اشاره
می کنیم .

قـبـل از پـیـروزی انـقـلاب اسلامی ، دو الگوی شرقی و غربی برای انجام انقلاب وجود
داشـت کـه بـا تـوجـه بـه ویـژگـیـهـای جـامـعـه ایـران نـمـی تـوانـسـت مـورد قبول
مردم ایران باشد.

به همین دلیل امام خمینی (ره ) رهبر و بنیانگذار انقلاب اسلامی ، الگوی جدیدی از
انقلاب را که ریشه در اسلام داشت به مردم ایران ، ارائه داد و مردم با توجه به
ارزشهای دینی خود، رژیم شاه را سرنگون کردند و جمهوری اسلامی ایران را که خود یک
الگوی جدیدی از حکومت بود، تشکیل دادند.

انـقـلاب اسـلامـی ایران با توجه به دین اسلامی و مذهب تشیع ، دارای ارزشهایی از
جمله ایـمـان ، دیـنـداری ، عـدالت ، دوری از اسـراف و تجمل گرایی در سطح زمامداران
، سلامتی دینی و اخلاقی زمامداران ، رواج اخلاق فاضله ، آزادی فـکـر و بـیـان ،
اسـتـقـلال سیاسی و فرهنگی و اقتصادی و حکومت مردمی بود. این ارزشـهـا، بـنـای
نـظام جدید جمهوری اسلامی قرار گرفتند و زندگی نوینی بر اساس آنها، در ایران اسلامی
آغاز شد.517

مـقـام معظم رهبری در روند اصلاحات در مورد این ارزشها به سه نکته مهم تاءکید می
کند. اوّل ایـنـکـه این ارزشها باید مورد توجّه باشد و به شدت از آنها حراست شود.
دوم اینکه هر دو جناح باید به همه این ارزشها توجه کنند نه اینکه هر جناحی به یک یا
چند مورد آن تـوجّه کند. سوم اینکه ، در جریان اصلاحات انقلابی ، باید به این
ارزشها توجه شود و اگـر در جـریان اصلاحات ، اصلاح امور، پیشرفتها و نوع آوریها بر
اساس ارزشهای انـقـلاب نـبـاشـد، جـامـعـه دچـار نـاکـامـی خـواهـد شـد. در واقـع ،
ایـن اصـول و ارزشـهـای انـقـلاب باید در روند اصلاحات نیز مورد توجّه ، دقت و
مراقبت قرار گـیـرنـد و در چـهـارچـوب آنـهـا، تـحـول و حـرکـت رو بـه جـلو بـا
جـدیـت دنـبـال شـود.518 با توجه به این بیانات مقام معظم رهبری ، یکی از مهم ترین
آسیبهای اصلاحات این است که ارزشهایی که انقلاب اسلامی برای اجرای آنها به وقوع
پیوست ، نـادیـده گـرفـته شوند و یا اینکه به آنها توجّه نشود. چون ایشان ، انقلاب
را یک حرکت رو به جلو و رکود، سکون و سکوت را موجب جمود، تحجّر و کهنگی می داند و
معتقدند اگر چـنین اتّفاقی رخ داد، ارزشها نیز کارآیی خود را از دست می دهند، زیرا
کهنگی دنباله اش ویـرانـی اسـت و اگـر بـخواهیم کهنگی به وجود نیاید باید روند
انقلاب و اصلاحات رو بـه جـلو بـاشـد و ایـن حـرکـت رو بـه جـلو هـمـانـی اسـت که
من از آن تعبیر به اصلاحات انقلابی می کنم .519

در واقع ، این نوع آسیب مربوط به افراد تندرو در دو
جناح سـیـاسـی مـوجـود در کـشـور اسـت ؛ زیـرا ایـشـان مـعـتـقـدنـد کـه در داخـل
ایـن جـنـاحـهـا بـعضی بیشتر به ارزشها توجه می کنند اما بعضی دیگر بیشتر به تـحـول
و پـیـشـرفـت تـوجـه مـی کـنـنـد، بـه هـمـیـن دلیـل کـمـتـر هـمـدیـگـر را تـحـمـل
مـی کـنـنـد. اگـر ایـن دو جـنـاح یـکـدیـگـر را بـیـشـتـر تحمل کنند، نه تنها این
به حال جامعه مضر نیست بلکه مفید هم هست و در این صورت این دو به یکدیگر کمک می
کنند و مکمل یکدیگر می شوند. مطلوب این است که همه افراد و جناحها بـه هـمـه
ارزشـهـای انـقـلاب در رونـد اصـلاحـات تـوجـه داشـتـه بـاشـنـد و بـه آنـهـا عمل
کنند:520

آنهایی که به ارزشها توجه می کنند و تحول و تغییر و پیشرفت را نادیده می گیرند،
خـطـر تـحـجـّر تـهـدیـدشـان مـی کـنـد. آنـهـایـی کـه بـه تـحـول و تـغـیـیـر
تـوجـّه مـی کـنـنـد و ارزشـهـا را در درجـه اول قـرار نـمـی دهـند، خطر انحراف
برایشان وجود دارد… هر دو طرف باید مواظب باشند. مبادا گروه اوّل دچار جمود تحجّر
شوند. مبادا گروه دوم دچار انحراف و زمینه سازی برای دشمنان و مخالفان اساس ارزشها
شوند.521

آسـیـب دیـگر اصلاحات از دیدگاه مقام معظم رهبری ، خطر نفوذ دشمنان در دو جناح از
طریق افراد نفوذی است :

از هـر دو طـرف ممکن است افرادی نفوذ کنند. گاهی یک دشمن از هر دو طرف نفوذ می کند.
از آن طـرف بـه عـنوان ارزش گرایی می آید و با هرگونه تحوّلی مخالفت می کند. از این
خـطـرنـاک تـر، ایـن طـرف قـضـیـه اسـت کـه بـه عـنـوان تـغـیـیـر و تـحـول و
پـیـشـرفـت ، کـسـانـی بـیـایـنـد کـه بـا ارزشـهـا، بـا اصل نظام و با اصل تدیّن و
با اصل عدالت اجتماعی مخالفت کنند.

آن رهبر فرزانه معتقدند که این افراد نفوذی در دو جا ممکن است بیشتر نفوذ پیدا
کنند:

اوّل در بـدنـه اقـتـصـادی کـشـور کـه ایـن یـک امـر خـطـرنـاکـی اسـت . چـون
اقـتـصـاد، مال و ثروت در جامعه مهم است و باید در دست افراد امین باشد. این افراد
نفوذی که آدمهای بـیـگـانـه و غـریـبـه هستند، با نام تحوّل ، تغییر، پیشرفت و
اصلاح ممکن است وارد میدان شـونـد و با عدالت اجتماعی و رفع تبعیض با نام دین
مخالفت کنند، ولو اگر به زبان نـیـاورنـد. دوم کـه خـطرناک تر از اولی است این است
که افراد نفوذی در مراکز فرهنگی نـفـوذ کـنند و ذهن ، ایمان ، باورها و ارزشهای
مردم را قبضه کنند و در اختیار خود بگیرند؛ یـعنی همان چیزی که در غرب اتّفاق
افتاد، در اینجا نیز اتّفاق بیفتد و آن همان سرمایه سالاری است . سرمایه داران
همچنان که در غرب ، رادیوها و تلویزیونها و مراکز خبری و رسـانه ای را در اختیار
دارند، به داخل کشور بیایند و مراکز فرهنگی را هم تصرف کنند و از طریق فرهنگ تاءثیر
بگذارند و این همان تهاجم فرهنگی است .522

آسـیـب دیگری که مقام معظم رهبری در مورد انجام اصلاحات در ایران به آن بسیار
تاءکید کـرده و در دیـدار کـارگـزاران نـظـام در یـک جـلسـه بـه طـور مفصل در مورد
آن بحث کرده اند، بی توجهی به طرح همه جانبه امریکا برای فروپاشی نـظـام جـمـهـوری
اسـلامـی ایران همانند شوروی سابق و به اصطلاح گورباچفیزه کردن ایـران اسـت .
ایـشـان ابـتـدا ضـمـن تـاءکـیـد بـر ایـنـکـه از اوّل انـقـلاب تـا امـروز در
مـسـائل گوناگون و در عرصه های مختلف این نظام با جوانب و جـریانهای گوناگون بوده
ام و هم آدمها و حرفها را می شناسم و هم با تبلیغات رسانه ای دنـیـا آشـنـا هـسـتـم
، بـه یـک جـمـع بـنـدی در مـورد مسائل ایران رسیده ام که خلاصه آن عبارت است از
اینکه :

یـک طـرح هـمـه جـانـبـه امـریکایی برای فروپاشی نظام جمهوری اسلامی طراحی شده و
جـوانـب آن از هـمه جهت سنجیده شده (است .) این طرح ، طرح بازسازی شده ای است از
آنچه کـه در فـروپاشی اتّحاد جماهیر شوروی اتّفاق افتاد. به نظر خودشان می خواهند
همان طرح رادر ایران اجرا کنند.523

رهبر انقلاب ، ضمن بیان این طرح ، چند نکته را نیز تذکر می دهند:

نـکـتـه اول این است که وقتی می گوییم طرح امریکایی ، معنایش این نیست که بقیه بلوک
غـرب در ایـن زمـینه با امریکا همکاری نداشتند؛ چرا که همه غرب و همه اروپا در این
زمینه بـه شـدت بـا امـریکا همکاری می کردند. نقش آلمان و انگلیس و بعضی از کشورهای
دیگر به صورت بارز بود.524

نـکـتـه دوم ایـن اسـت کـه وقـتـی مـی گـویـیـم طـرح امـریـکـایـی ، مـعـنـایـش
ایـن نـیـست که عـوامـل داخـلی فـروپـاشـی شـوروی سـابـق را نـادیـده مـی گـیـریـم
. عـوامـل داخـلی شـوروی هـم مـثـل فقر شدید اقتصادی ، فشار بر مردم ، اختناق شدید،
فساد اداری و بـوروکراسی و انگیزه های قومی و ملی نیز در فروپاشی آن نقش داشتند و
غرب از این عوامل نیز به بهترین وجه استفاده کرد.525

نـکـتـه سـوم ایـن کـه ایـن طـرح یـک طـرح نـظـامـی نـبـود، بـلکـه در درجـه اوّل
یک طرح رسانه ای بود که عمدتا به وسیله تابلو، پلاکارد، روزنامه ، فیلم و غیره
اجـرا مـی شـد. حـدود شـصت درصد آن مربوط به تاءثیر رسانه ها و ابزارهای فرهنگی
بـود. عـوامـل اقـتـصـادی و سـیـاسـی در درجـه دوم اهـمـیـت قـرار داشـت و عامل
نظامی هیچ تاءثیری در آن نداشت .526

حـضـرت آیـت اللّه العـظـمی خامنه ای ، ضمن شرح چگونگی ماوقع فروپاشی شوروی و نقش ‍
مطبوعات و افراد نفوذی و چگونگی فریب گورباچف و نفوذ غرب در یلتسین ، نشان مـی
دهـنـد کـه بـه طـور دقـیـق و کامل فروپاشی این کشور را نظاره کرده و آن را با روند
اصـلاحـات در زمـان جـنـاب آقـای سـیـد مـحمد خاتمی مقایسه کرده اند. اما ایشان
معتقدند که امـریـکـائیـهـا و غـرب در مـورد ایـران دچـار چـنـد اشـتـبـاه اسـاسی
شدند: اولا آقای خاتمی گـورباچف نیست ، ثانیا اسلام کمونیست نیست ، ثالثا نظام
مردمیِ جمهوری اسلامی ، نظام دیـکـتـاتـوری پـرولتـاریـا نـیـسـت ، رابـعـا ایـرانِ
یـکـپـارچـه هـمـانـنـد شـوروی مـتـشکل از سرزمینهای به هم سنجاق شده نیست و خامسا
به نقش رهبریِ دینی و معنوی در این نـظـام تـوجـه نـشـده اسـت ؛ زیـرا ایـن گـونـه
رهـبـری در جـهـان بـی بدیل است .527


ایشان در پایان متذکر می شوند:

البته اینها اشتباهاتی نیست که اگر من ذکر کردم ، آنها بتوانند اصلاحش کنند؛ نه
(آنها) اشـتباه در شناخت واقعیتها دارند (و) بر اساس این اشتباه برنامه ریزی می
کنند و برنامه ریـزی غـلط از آب در مـی آیـد و لذا مـوفـق نـمـی شـونـد. آنـها در
دفاع از رژیم پهلوی ، بـرنـامـه ریـزی کـردنـد و بـا هـمـه قـدرت ایـسـتـادنـد؛
مـنـتـهـا در شـنـاخـت مسائل ایران ، در شناخت مردم ایران ، در شناخت روحانیت و در
شناخت دین اشتباه کرده بودند، لذا شـکـسـت خـوردنـد. ایـنـجـا (اصـلاحـات ) هـم
سـرنوشتشان جزء این نیست و شکست خواهند خورد.528

شعار اصلاح و اصلاح طلبی همواره به عنوان مبنایی برای تغییر نظامهای سیاسی مورد
استفاده احزاب ، گروهها، جریانهای سیاسی و زمامداران قرار گرفته است . یکی از اهداف
مـهـم انـقـلاب اسـلامـی از ابـتـدای شـکل گیری آن توسط امام خمینی (ره )، انجام
اصلاحات گـسـتـرده و وسـیـع در مـسـائل مـادی و مـعـنـوی جـامـعـه اسـلامـی بـوده
اسـت . و بـه هـمـیـن دلیـل از ابـتدا تاکنون ، اصلاحات زیادی در جامعه انجام شده
است . این شعار پس از روی کـار آمـدن جـنـاب آقـای خـاتـمـی بـه عـنـوان رئیـس ‍
جـمـهـور در سال 1376 ه‍ . ش ، به عنوان یک گفتمان برتر دوباره جان تازه ای گرفت و
بحث روز شد.

مـقـام مـعـظـم رهـبـری نـیـز چـه در زمـان دولت هـشـت سـاله آقـای خـاتـمـی و چـه
قـبـل و بـعد از آن ، رهنمودهای مهمی درباره اصلاحات و انجام آن در جامعه ایران
داشته اند که از مجموع این بیانات و رهنمودها، نتایج زیر به دست می آید:

1. اصـلاحـات نـه تـنـهـا در ذات و هـویـت انقلاب است ، بلکه انقلاب خودش بزرگ ترین
اصلاح است .

2. انـجـام اصـلاحـات یـک حـقـیـقت ضروری و بالاتر از آن ، یک فریضه دینی است که در
صـورت انـجـام نـشـدن آن جـامـعـه دچـار گـسترش فقر، توزیع ناعادلانه ثروت ، سلطه
نوکیسه ها بر مراکز اقتصادی ، سخت تر شدن زندگی مردم ، عدم استفاده درست از منابع
کشور، فرار مغزها و.. می گردد.

3. اصلاحات در عرصه های مختلف مثل اصلاح اداری ، اقتصادی ، قضایی ، امنیتی و اصلاح
قـوانـیـن و مـقـرّرات بـایـد انـجـام شـود. امـا اصـلاحات به معنای حقیقی که همان
اصلاحات انقلابی و اسلامی است باید مبارزه با فقر، فساد و تبعیض باشد.

4. در روند انجام اصلاحات باید اولویتهایی در نظر گرفته شوند که مهم ترین آنها،
تعریف اصلاحات ، هدایت از یک مرکز مقتدر، حفظ ساختار نظام ، مقابله با تندروی و
دخالت بیگانگان ، و مقابله با عوامل تجزیه قومی در کشور است .

5. اصلاحات دو نوع است . اصلاحات اسلامی و انقلابی و اصلاحات امریکایی . آنچه که
مـسـئولان و مـردم ایـران بـه دنـبـال آن هـسـتـنـد، اصـلاحـات نـوع اوّل است .

6. اصـلاحـات هـمانند سایر پدیده های اجتماعی دارای آسیبهایی می باشد که عبارتند
از: بـی تـوجـهـی بـه ارزشـهـای انـقـلاب ، تـحـجـّر و انـحـراف ، نـفـوذ افـراد
بـیـگـانه در داخل جناحهای داخلی و گورباچفیزه کردن ایران .

468. بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع زائران حرم مطهر امام رضا(ع )، 2 / 1 /
1383.

469. بیانان مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.


470. همان .

471. عـلی آقـا بـخـشـی و مـیـنـو افشاری راد، فرهنگ علوم سیاسی (تهران ، نشر
چاپار، 1379) ص 507.


472. همان ، ص 302.

473. بیانان مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 2 / 1379.


474. همان .


475. دیدار با کارگزاران نظام ، 19 / 4 / 1379.


476. همان .

477. سخنرانی در اجتماع زائران حرم مطهر امام رضا (ع )، 20 / 1 / 1383.

478. پـرسـش و پـاسخ از محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی (گردآوری و تنظیم مؤ سسه
فرهنگی قدر ولایت ، 1380) ص 349.


479. خطبه های نماز جمعه تهران 26 / 1 / 1379.

480. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در جـمـع مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5 /
1379.


481. خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.


482. خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.


483. همان .


484. قانون اساسی ، اصل 19.


485. همان ، اصل 20.


486. همان ، اصل 34.


487. همان ، اصل 35.


488. همان ، اصل 22.


489. همان ، اصل 33.


490. اصل 38.


491. خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1385.


492. همان .


493. همان .

494. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در جـمـع مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5 /
1379.

495. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در دیـدار بـا مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5
/ 1379.


496. همان .


497. قانون اساسی ، اصل سوم بند9.


498. همان ، اصل 19.


499. همان ، اصل 20.

500. بـیـانـات مقام معظم رهبری در دیدار با مدیران و مسئولان وزارت آموزش و پرورش
، 26 / 4 / 1381.

501. بـیـانـان مـقـام مـعـظـم رهـبـری در جـمـع مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5 /
1379.


502. دیدار با کارگزاران نظام ، 19 / 4 / 79.


503. همان .


504. همان .


505. همان .


506. قانون اساسی ، اصل 177.


507. در دیدار با کارگزاران نظام ، 19 / 4 / 79.


508. همان .


509. همان .

510. پرسش و پاسخ از محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی ، همان ، ص 353، 354.


511. همان ، ص 354.

512. مضمون بیانات مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه 26 / 1 / 79.

513. بیانات مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.


514. همان .

515. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در دیـدار جـمعی از مدیران و مسئولان وزارت
آموزش و پرورش ، 26 / 4 / 1381.

516. عـبـاس آریانپور و منوچهر آریانپور، فرهنگ دو جلدی انگلیسی ـ فارسی ، ج 2، ص
1569.

517. بیانات مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 23 / 2 / 1379.


518. همان .


519. همان .


520. همان .


521. همان .


522. همان .

523. بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با مسئولان و کارگزاران نظام ، 19 / 4 /
1379.


524. همان .


525. همان .


526. همان .


527. همان .


528. همان .

@@[email protected]@اصـلاح و اصـلاحـات دو واژه ای هـستند که پس از دوم خرداد 1376 در جامعه اسلامی @@[email protected]@ایران فـراوان اسـتـعمال می شود. مقام معظم رهبری در سالهای اخیر بیانات و @@[email protected]@رهنمودهایی در این مـورد داشـتـه انـد. این مقاله سعی دارد دیدگاههای ایشان را در @@[email protected]@این زمینه بیان کند. تعریف اصـلاحـات ، ضـرورت و اهـمـیـّت ، انـواع ، مـوضـوعـات ، @@[email protected]@نـکـات قابل توجه و آسیب شناسی اصلاحات از جمله مباحث این نوشتار است .

@@[email protected]@شـعارهای اصلاح و اصلاح طلبی و اصلاحات همواره به عنوان مبنایی برای ایجاد تغییر در @@[email protected]@نظامهای سیاسی مورد استفاده احزاب ، گروهها و جریانهای سیاسی قرار گرفته است و @@[email protected]@معمولا از آن در انتخابات بیشتر استفاده می شود. اصلاحات به معنای سامان بخشی به @@[email protected]@نـظـم مـوجـود در جـهت نیل به وضع مطلوب و سازگاری با شرایط و مقتضیات زمان است . @@[email protected]@بـر ایـن اسـاس ، اصـلاحـات هـمـان روش بـهـبـود و سـازمـان بخشی به وضع موجود به @@[email protected]@شـکـل تـدریـجـی در زنـدگـی سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی و ایجاد تغییرات سودمند به @@[email protected]@شـیـوه تـکـامـلی و مسالمت آمیز جهت دستیابی به تعادل نظام و رفع معایب ، تصحیح @@[email protected]@خطاها برای جلوگیری از هرگونه بحران در جامعه است . علاوه بر این ، اصلاحات ممکن @@[email protected]@است یک راه و روش جدید برنامه ریزی شده برون رفت از تنگناها و مشکلات جامعه از طریق @@[email protected]@تغییر ساختار و نظمی بهتر، کارآمدتر و خردمندانه تر با به کارگیری منابع مادی و @@[email protected]@انسانی باشد.

@@[email protected]@نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی ایـران ، در طـول تـحول خود در مقاطع و دورانهای مختلف @@[email protected]@پس از شکل گیری علی رغم همه دشواریها، با ابتناء به آموزه های دینی و آرمان متعالی @@[email protected]@اسلام و اصـل پـویـای اجتهاد که در اصل ولایت مطلقه فقیه در قانون اساسی تبلور @@[email protected]@یافته است ، اصـلاحـات زیـادی در جـامـعـه انـجام داده است . از جمله این موارد، @@[email protected]@اصلاح زیر ساختهای مهم سـیـاسـی ، اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، حقوقی و نظامی و @@[email protected]@امنیتی باقی مانده از رژیم پادشاهی بوده است . این روند در سالهای بعد از پایان جنگ @@[email protected]@تحمیلی و دوران سازندگی در زمـیـنـه اصـلاح زیـر سـاخـتـهـای اقـتـصـادی و @@[email protected]@سـازنـدگـی ادامـه داشـت . امـا بـه دلیـل نـادیـده انگاشتن عدالت اجتماعی ، شرایطی @@[email protected]@را فراهم کرد که منشاء اصلی تحولات سـالهـای بـعـدی در زمـینه پذیرش شعار اصلاح @@[email protected]@طلبی و اصلاحات در سالهای 1375 و 1376 ش شد.

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبـری ، حـضـرت آیـت اللّه العـظـمـی خـامـنـه ای در طـول @@[email protected]@سـالهـای ریـاسـت جمهوری جناب آقای خاتمی که محور اصلی کارش ، شعار اصلاح طـلبی @@[email protected]@بود، رهنمودهای مهمی در زمینه اصلاح ، اصلاح طلبی و اصلاحات ایراد کرده اند. @@[email protected]@مـقـاله حـاضـر در صـدد اسـت تـا دیدگاههای معظم له را در زمینه های تعریف ، ضرورت @@[email protected]@، اولویت ها، انواع و آسیب های اصلاحات توضیح دهد.

@@[email protected]@در ادبـیـات سـیـاسـی ، دو واژه ((انـقـلاب )) و ((اصـلاحات )) از نظر معنا و @@[email protected]@کاربرد با هم مـتـفـاوت انـد دامنه تغییرات در انقلاب بسیار گسترده تر، اساسی تر، @@[email protected]@بنیادی تر و همه جـانـبـه تـر از اصلاحات است . حال سؤ الی که مطرح می شود این است @@[email protected]@که رابطه این دو چیست ؟ آیا انقلاب شامل اصلاحات نیز می شود یا اینکه این دو اصطلاح @@[email protected]@، دو مقوله جدا از هم می باشند؟ در جواب این پرسش می توان گفت که چون تغییر و @@[email protected]@تحولات در انقلاب بسیار گـسـتـرده تـر از اصـلاحـات است ، انقلاب شامل اصلاحات نیز @@[email protected]@می شود. به عبارت دیگر، وقـتـی انـقلاب به وقوع می پیوندد، اصلاحات نیز در جامعه @@[email protected]@خود به خود انجام می شود. اصـولا یـکـی از اهـداف مـهـم انـقـلاب در جـامـعه ، @@[email protected]@اصلاح امور است که اصلاحات سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی ، حقوقی و… را در @@[email protected]@بر می گیرد.

@@[email protected]@مقام معظم رهبری به این نکته مهم توجه کرده ، معتقدند که اصلاحات در ذات و هویت @@[email protected]@انقلاب نـهـفـتـه اسـت . بـه عـبـارت دیـگـر، انـقـلاب از نـظر ایشان بزرگ ترینِ @@[email protected]@اصلاحات است . حال با توجه به موارد فوق ، این دو اصطلاح از دیدگاه ایشان تعریف @@[email protected]@خواهند شد:

@@[email protected]@اصـلاحـات یـعـنـی ایـن کـه نـقـاط مـثبت و منفی را فهرست کنیم و نقاط منفی را به @@[email protected]@نقاط مثبت تبدیل کنیم .468

@@[email protected]@ایشان در جای دیگر در تعریف اصلاح و رابطه آن با انقلاب می گویند:

@@[email protected]@اصـلاح ایـن اسـت که هر نقطه خرابی ، هر نقطه نارسایی و هر نقطه فاسدی به نقطه @@[email protected]@صـحـیـح تبدیل شود. انقلاب خودش یک اصلاح بزرگ است … خودِ انقلاب ، بزرگ ترین @@[email protected]@اصـلاح اسـت ، تـداوم اصـلاحـات در ذات و هـویـت انـقلاب نهفته است ، … انقلاب که @@[email protected]@بدون اصلاحات امکان ندارد.469

@@[email protected]@مقام معظم رهبری اصلاحات را چیزی جدا از انقلاب نمی داند. و در واقع ، انجام اصلاح @@[email protected]@امور در نظام جمهوری اسلامی از دیدگاه ایشان از ابتدای پیروزی انقلاب شروع شده و @@[email protected]@هنوز هم ادامه دارد، چرا که می فرمایند:

@@[email protected]@یک ملت انقلابی و هوشیار و شجاع ، به طور دائم نگاه می کند تا ببیند فسادهایی که از @@[email protected]@قبل در میان او مانده ـ بر اثر غفلت ها، و سوء مدیریت ها و سوء تدبیرها و تجاوزها ـ @@[email protected]@کدام است تا آنها را اصلاح کند. اشتباهات و خطاها کدام است تا آنها را اصلاح @@[email protected]@کند.470

@@[email protected]@هـمـان طـور کـه مقام معظم رهبری فرموده اند، این دو واژه همزاد و همراه یکدیگر می @@[email protected]@باشند؛ زیـرا بـسـیـاری از رهـبران و مردم انقلابی چون نظام سیاسی موجود کشورشان را @@[email protected]@اصلاح پذیر نمی دانند، انقلاب را سازماندهی می کنند تا اصلاحات اساسی و همه جانبه @@[email protected]@پس از وقـوع انـقـلاب انجام شود. بدیهی است که روند اصلاحی پس از انقلاب به یکباره @@[email protected]@انجام نـخـواهـد شـد. بـلکـه سـالهـا طـول می کشد. گاهی ممکن است اصلاح امور تندتر @@[email protected]@و زمانی کـنـدتـر باشد، امّا هیچ گاه متوقف نخواهد شد. سخن ایشان نیز دقیقا همین @@[email protected]@موضوع را نشان مـی دهـد. حـال بـا تـوجـه بـه ایـنـکـه ایـشـان اصـلاح را در داخـل @@[email protected]@انـقلاب مستقر می داند باید مشخص شود که معظم له چه تعریفی از انقلاب ارائه می @@[email protected]@دهند.

@@[email protected]@البته انقلاب به عنوان یک اصطلاح سیاسی عبارت است از: ((تغییر ناگهانی که در هر @@[email protected]@نـظـم اجـتـمـاعـی ، نـهـادی و سـیـاسـی مـسـتـقـر، تـحـت تـاءثـیـر نـیـروهـای @@[email protected]@مـعـمـولا مـتـشـکـل و برتر از نیروهای حافظ نظم موجود، و نه در جهت جابه جایی @@[email protected]@افراد، بلکه با هدف ایجاد یک نظم جدید به وقوع می پیوندد.))471

@@[email protected]@و انقلاب اسلامی یعنی ((تغییر حاکمیت طاغوت )) ـ هر تجاوزگر یا هر معبودی غیر از @@[email protected]@خدای تعالی ـ به منظور استقرار حاکمیت اللّه .))472

@@[email protected]@مقام معظم رهبری در تعریف انقلاب می فرمایند:

@@[email protected]@انـقـلاب بـاعـث یـک تـحـول بـنـیـادین بر اساس یک سلسله ارزشها و یک حرکت رو به @@[email protected]@جلو مـحـسـوب مـی شـود. آنـچـه در کـشـور مـا واقـع شـد، انـقـلاب اسـلامـی اسـت @@[email protected]@کـه تـحـول عـظیمی در ارکان سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی جامعه و یک حرکت روبه جلو و @@[email protected]@یک اقدام به سمت پیشرفت این کشور و این ملت بود.473

@@[email protected]@و در جای دیگر می گویند:

@@[email protected]@انـقـلاب یـک امـر دفـعـی نـیـسـت ، یـک امـر تدریجی است . یک مرحله انقلاب که @@[email protected]@تغییر نظام سیاسی است ، دفعی است ، اما در طول زمان ، انقلاب باید تحقق پیدا کند. @@[email protected]@این تحقق به آن اسـت کـه بـخـشـهـایـی کـه عـقـب مـانـده و تـحـول پـیـدا نـکـرده @@[email protected]@اسـت ، تحول پیدا کند.474

@@[email protected]@تعریف ایشان از انقلاب اسلامی ایران دارای ویژگیهای زیر است :

@@[email protected]@اولا تـعـریـف مـقـام مـعـظـم رهـبـری ، بـا تـعـریـف اصـطـلاحـی و رایـج انقلاب که @@[email protected]@آن را یک تـحـوّل اسـاسی و بنیادی در زمینه های سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی @@[email protected]@می داند، مطابقت دارد.

@@[email protected]@ثـانـیـا، انـقـلاب را نـه یـک حـرکـت دفـعـی و فـوری ، بـلکـه یـک حـرکـت تـدریـجی @@[email protected]@و در طـول زمـان مـی دانـد؛ هـر چـنـد کـه مـمـکـن اسـت تـغـیـیـر نـظـام سـیـاسـی @@[email protected]@یـک عمل دفعی باشد.

@@[email protected]@ثـالثـا، ایـشـان انقلاب را یک حرکت رو به جلو و رو به پیشرفت می داند که همواره به @@[email protected]@سمت تکامل و توسعه حرکت می کند تا به اصول ، اهداف و آرمانهای خود برسد.

@@[email protected]@رابـعـا، انـقـلاب در رونـد حـرکـتـی خـود بـه سـمـت پـیـشـرفـت و تکامل ، باعث @@[email protected]@اصلاح در بخشهایی می شود که به هردلیلی ، اصلاح نشده اند. بنابراین ، انقلاب همواره @@[email protected]@به طور مستمر در حال اصلاح امور پیش می رود.

@@[email protected]@خـامـسـا، ایـن تعریف از انقلاب ، شامل اصلاحات نیز می شود که در تعریفهای دیگر @@[email protected]@کمتر بـه آن تـوجـه شـده اسـت . پـس انـقـلاب هـمـیـشـه و بـه شکل ذاتی اصلاحات را @@[email protected]@نیز به همراه خود دارد؛ چرا که مردمی که انقلاب کرده اند، به این نـتـیـجـه رسـیـده @@[email protected]@اند که نظام موجود قابل اصلاح نیست و برای اصلاح امور باید ساختار موجود را سرنگون @@[email protected]@کرد و سپس به تدریج اصلاحات را انجام داد.

@@[email protected]@سـؤ الی کـه در ایـنـجـا مطرح می شود این است که چه ضرورتی به انجام اصلاحات می @@[email protected]@باشد. در جواب این سؤ ال مقام معظم رهبری اصلاحات را از چند نظر ضروری می دانند:@@[email protected]@

@@[email protected]@اصـلاحات جزء ذات هویت انقلابی ، دینی نظام ماست . اگر اصلاحات به صورت نو به نـو @@[email protected]@انـجام نگیرد، نظام فاسد خواهد شد و به بیراهه خواهد رفت . اصلاحات یک فریضه است @@[email protected]@.475

@@[email protected]@بـنـده مـعـتـقدم که اصلاحات یک حقیقت ضروری و لازم است و باید در کشور ما انجام @@[email protected]@گیرد. اصـلاحـات در کـشـور ما از سر اضطرار نیست که فلان حاکمی مجبور شود مورد @@[email protected]@مطالبات سخت قرار گیرد و گوشه و کناری را اصلاح کند.476

@@[email protected]@اصلاحات به معنای حقیقی کلمه ، شامل همه دستگاههای کشور می شود. هیج دستگاهی نباید @@[email protected]@خـود را از انـتـقـاد و نـقـد مـصون و از عیب خالی بداند. همه دستگاههای کشور باید @@[email protected]@موردنقد مـنـصـفانه قرار بگیرند و همه در جهت اهداف نظام و در چارچوب آن ، رفتار @@[email protected]@خود را اصلاح کـنـنـد. هـمـه دسـتـگـاهـهـا و مـسـئولان مـشـمـول قـاعـده کـلی @@[email protected]@نـقـد، اصلاح و پاسخگویی می باشند.477

@@[email protected]@طبق نظر مقام معظم رهبری انجام @@[email protected]@اصلاحات یک کارِ لازم است و باید انجام بگیرد. وقتی اصلاحات انجام نشود آفتها و @@[email protected]@آسیب هایی به شرح زیر برای نظام جمهوری اسلامی پیش می آید:

@@[email protected]@1. توزیع ناعادلانه ثروت ؛

@@[email protected]@2. تسلط نوکیسه های بی رحم بر گوشه و کنار نظام اقتصادی جامعه ؛

@@[email protected]@3. گسترشِ فقر؛

@@[email protected]@4. سخت شدن زندگی برای مردم ؛

@@[email protected]@5. استفاده ناصحیح از منابع کشور؛

@@[email protected]@6. فرار مغزها و عدم استفاده از مغزهایی که می مانند.478

@@[email protected]@پـس از مـشـخـص شـدن اهـمیت اصلاحات در نظام جمهوری اسلامی ایران در دیدگاه مقام @@[email protected]@معظم رهـبـری ، بـایـد مـشـخـص شـود که در چه زمینه هایی نیاز به اصلاحات است ؟ به @@[email protected]@عبارت دیـگـر، انـواع و گـونـه هـای اصـلاحـات کـدامـنـد؟ بـه طـور یـقـین اگر مشخص @@[email protected]@نباشد که اصلاحات در چه موضوعهایی باید انجام شود، ممکن است اصلاح امور به خوبی @@[email protected]@صورت نگیرد. بنابراین ، ابتدا باید موضوع اصلاحات مشخص شود و سپس در همه این @@[email protected]@موضوعها و زمـیـنـه هـا، اصـلاحـات بـه طور همزمان ، هماهنگ ، مستمرّ و با یک @@[email protected]@مرکزیت مقتدر، رهبری و هـدایـت شـود تـا در بـخـشهای مختلف مورد نظر اصلاحات @@[email protected]@ناهماهنگی ایجاد نشود. مقام معظم رهبری در دو فراز از سخنان خود، موارد و موضوعهای @@[email protected]@مورد نظر اصلاحات را مشخص کرده اند. ایشان در جایی می فرمایند:

@@[email protected]@بـدیـهـی اسـت کـه در میان جامعه مواردی وجود دارد که باید اصلاح شود. ما اصلاح @@[email protected]@اداری لازم داریـم ، اصـلاح اقـتصادی لازم داریم ؛ اصلاح امنیتی لازم داریم ؛ اصلاح @@[email protected]@در قوانین و مقررات لازم داریم .479

@@[email protected]@یـکـی از عرصه های اصلاحات ، اصلاح نظام اداری یک کشور است . تمام قوانین و مقرّرات @@[email protected]@که در جهت انجام امور تصویب می شوند، جهت اجرا به سازمانها و نهادهای کشور ابلاغ می @@[email protected]@شـونـد. در صورتی که کشور دارای نظام اداری خوب ، سازمان یافته و منظم باشد، می @@[email protected]@تـوانـد کـارآیـی لازم را داشـتـه بـاشـد در غـیـر این صورت ممکن است قوانین هر چند @@[email protected]@خوب بـاشـنـد و مـسئولان و کارمندان هم همه وظایف خود را به خوبی انجام دهند، ولی @@[email protected]@پیچیدگی سازمانی و تداخل وظایف باعث سردرگمی و نارضایتی مردم شود. در هر صورت اصلاح @@[email protected]@اداری یـک کـشـور از چـنـد جـهـت مـهـم اسـت : اوّل سـاختار تشکیلاتی و سازمانی ، @@[email protected]@دوم افراد شـاغـل در نـظـام اداری کـه بـاید تجربه و تخصص لازم را داشته باشند، سوم @@[email protected]@قوانین و مـقرّرات است که باید ساده و روان بوده و پیچیده نباشند، چهارم ، مشخص شدن @@[email protected]@دقیق شرح وظایف و اهداف هر سازمان ، و پنجم ، جلوگیری از فساد و تبعیض در ادارات @@[email protected]@.480

@@[email protected]@مقام معظم رهبری در این مورد می فرمایند:

@@[email protected]@مـا احتیاج داریم که دستگاه اداری مان مقرّراتی داشته باشد که برای همه یکسان باشد @@[email protected]@و در آن تبعیض ‍ نباشد. اگر بود نقطه فاسدی است و باید اصلاح شود.481

@@[email protected]@بـاید در جامعه رشوه و ارتشاء وجود نداشته باشد؛ اگر بود فساد است و باید اصلاح @@[email protected]@شود. راههای کسب ثروت باید مشروع باشد. اگر کسانی از راههای نامشروع کسب ثروت @@[email protected]@کـردنـد، این فساد است و باید اصلاح شود. اگر کسانی از امتیازات بیجا استفاده @@[email protected]@کردند، ثـروتـهـای بـاد آورده بـه دسـت آوردنـد و دیـگران را به قیمت این که خودشان @@[email protected]@ثروتمند شود، فقیر کردند، این فساد است و باید اصلاح شود و….482

@@[email protected]@عـلاوه بـر ایـن ، ایـشـان امـتـیـازات انـحـصـاری ، فقدان امنیت شغلی برای مردم ، @@[email protected]@عدم ثبات مقرّرات ، گرایش رو به رشد مصرف گرایی ، دلاّ لی ، بی انضباطی مردم و @@[email protected]@بخصوص بـی انـضـبـاطـی مـسـئولان ، عـدم رشـد جـوانـان در مـلکـات نـفـسـانـی مـثـل @@[email protected]@شـجـاعـت ، صـدق ، صـفـا، نشاط و کار، روابط جنسی ناسالم ، اعتیاد، نامطلوب بودن @@[email protected]@سـطـح شـعـور و معرفت مردم ، وظیفه ناشناسی مسئولان ، عدم امنیت برای خانواده ها، @@[email protected]@جرم و جنایت و مواردی از این قبیل را در جامعه فساد می دانند که باید اصلاح @@[email protected]@شوند.483

@@[email protected]@از جـمـله مـوارد مـهم حقوق و آزادیهای مردم که در قانون اساسی بدانها تاءکید و @@[email protected]@تصریح شـده ، حـقـوق و آزادیهای قضایی است . طبق قانون اساسی ، مردم ایران از هر @@[email protected]@قوم و قبیله ای کـه بـاشـنـد از حـقـوق مـسـاوی بـرخوردارند484 و زن و مرد به طور @@[email protected]@یکسان در حمایت قـانـون مـی بـاشـنـد.485 حـق دادخـواهـی ،486 حـق انـتـخـاب وکیل @@[email protected]@،487 مصونیت از تعرض ،488 مصونیت از تبعید،489 ممنوعیت از شکنجه 490 و… از جـمـله @@[email protected]@مـوارد دیگر حقوق قضایی مردم است که باید به نحو احسن اجرا شوند و در غیر این صـورت @@[email protected]@، نـظـام قـضـایـی کـشـور نـیاز به انجام اصلاحات دارد. اگر اصلاحات اداری ، @@[email protected]@اقتصادی و امنیتی انجام شود، ولی در عرصه قضا و قضاوت اصلاحاتی انجام نشود، به طـور @@[email protected]@مـسلم روند اصلاحات با مشکل مواجه خواهد شد. مقام معظم رهبری به این مساءله توجه @@[email protected]@کرده و درباره نیاز به اصلاح قضایی چنین می گویند:

@@[email protected]@اگـر جـرم و جـنـایـت هـسـت ، اگـر دسترسی به قضاوت عادلانه نیست ؛ اگر رسیدگیهای @@[email protected]@قـضـایـی طـولانـی مـی شـود و پـرونده ها مدتها می ماند، اینها فساد است و باید @@[email protected]@اصلاح شود.491

@@[email protected]@تـاءمـیـن امـنـیـت یـکـی از دغـدغـه هـای مـهـم انـسـان در طـول تـاریـخ بـوده ، @@[email protected]@هـمچنین یکی از دلایـل عـمـده تـشـکـیـل دولت و حـکـومـت ، بـرقـراری امـنـیـت اسـت @@[email protected]@. در حـال حـاضـر، امـنـیـت مـقوله گسترده ای است که عرصه های نظامی ، اقتصادی ، @@[email protected]@فرهنگی ، قضایی ، سیاسی ، شغلی ، خانوادگی ، جانی ، حرمت ، احترام ، اعتبار، آموزشی @@[email protected]@و… را در بر می گیرد. قانون اساسی جمهوری اسلامی برای حفظ امنیت مردم در عرصه های @@[email protected]@فوق ، تـدابـیـری انـدیـشـیـده اسـت کـه در صـورت رعـایـت آنـهـا، هـمـه مـردم در @@[email protected]@آرامـش ‍ کـامـل بـه سـر خـواهـنـد بـود. عدم وجود امنیت باعث تشویش اذهان مردم @@[email protected]@خواهد شد و آنها نمی تـوانـنـد در زنـدگـی خـانـوادگـی ، جـامـعه و انجام وظیفه ، @@[email protected]@تمرکز فکری داشته ، تمام استعدادها و توانهاییهای خود را در راه پیشرفت و ترقی @@[email protected]@جامعه به کار گیرند.

@@[email protected]@عـلاوه بـر ایـن ، یـکـی از اهـداف و آرمانهای انقلاب اسلامی ، برقراری و تاءمین @@[email protected]@امنیت مردم بـود که در زمان پهلویها (پدر و پسر) نادیده گرفته شده بود. اگر در نظام @@[email protected]@جمهوری اسـلامـی ایـران ، بـه هـر دلیلی تا کنون در زمینه برقراری امنیت مردم قصور @@[email protected]@و کوتاهی شده باشد، به طور قطع و یقین باید اصلاح شود تا هیچ فردی در جامعه اسلامی @@[email protected]@دغدغه امنیتی نداشته باشد. رهبر معظم انقلاب می فرمایند:

@@[email protected]@اگـر کـسـانـی هـسـتـنـد کـه خـانـواده هـا را نـا امـن مـی کنند، اگر کسانی هستند @@[email protected]@که شهرها، خیابانها، جاده ها و روستاها را ناامن می کنند، این برای کشور فساد است @@[email protected]@… و باید اصلاح شود.492

@@[email protected]@تـصـویـب و اجرای قوانین و مقرّرات ، برای برقراری نظم و امنیت و آسان شدن انجام @@[email protected]@امور کـشـور و رعایت حقوق و آزادیهای مردم است . از طرفی ، همین قانون که برای @@[email protected]@ایجاد نظم ، امـنـیـت ، صلح و آرامش و سهولت انجام امور تصویب و تاءئید شده ممکن @@[email protected]@است به علت تعدد قـوانـیـن ، پـیـچـیـدگـی و ابـهـام ، باعث سردرگمی مسئولان و @@[email protected]@مجریان و نارضایتی مردم گردد. اگر ساختار اداری یک کشور منظم و مرتب باشد و @@[email protected]@کارمندان و مستخدمان اجرایی نیز دارای تـخـصص و تجربه لازم باشند، اما قوانین و @@[email protected]@مقرّرات مناسب ، ساده ، واضح و روشن نـبـاشـنـد، نـظـام اداری کـارآیی لازم را @@[email protected]@نخواهد داشت . بنابراین ، یکی از عرصه های مهم اصلاحات ، اصلاح قوانین و مقرّرات @@[email protected]@است که مقام معظم رهبری به آن اشاره کرده است .493

@@[email protected]@حـال بـا تـوجـه بـه مـشـخص شدن زمینه های اصلاحات ، باید مشخص شود که موضوع و @@[email protected]@مـحـور اصـلاحـات در ایـن زمـیـنـه هـا از نـظـر مقام معظم رهبری چیست . ایشان @@[email protected]@موضوعات مهم اصلاحات را در همه زمینه ها چنین بر می شمرند:

@@[email protected]@اصـلاحـات بـه مـعـنای حقیقی ، مبارزه با سه چیز است ؛ یکی فقر است ، یکی فساد است @@[email protected]@و یکی تبعیض .494

@@[email protected]@با فقر باید مبارزه کرد. فقر دو نوع است ؛ فقر شخصی و فقر عمومی . با هر دو باید @@[email protected]@مبارزه شود. مبازه با فقر، یعنی تلاش برای اینکه ثروتی از منابع ملی کشور استخراج @@[email protected]@شـود و بـه دسـت مـی آیـد اولا بـه شـکـل بـهـیـنـه اسـتـخـراج شـود و ثـانـیـا بـه @@[email protected]@شـکل بهینه مصرف شود و اسراف نگردد. علاوه بر این ، انسانی که امکان زندگی در حد @@[email protected]@نـیـاز و ضـروری را نـدارد، به فساد و به خیانت و به بسیاری از کارهای خلاف دیگر و @@[email protected]@حتی به کفر کشانده می شود.495

@@[email protected]@یـکی از مواردی که در جامعه باید در نظر گرفته و اصلاح شود، مبارزه با فساد است ؛ @@[email protected]@یعنی فساد اخلاقی ، فساد کاری ، عدم احساس وجدان در تقدیم خدمات عمومی ، عدم احساس @@[email protected]@مـسـئولیـت در مواجهه با افکار عمومی و با ذهنهای مردم . اینها بعضی از شاخه ها و @@[email protected]@شعبه های فساد است .496

@@[email protected]@قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، یکی از وظایف دولت @@[email protected]@را ((رفـع تـبـعـیـض هـای نـاروا و ایـجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه @@[email protected]@های مادی و مـعـنوی )) می داند،497 علاوه بر این در قانون اساسی آمده است ((مردم @@[email protected]@ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند.498 و همه افراد ملت @@[email protected]@اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند.499

@@[email protected]@اساس اصلاحات این است که ما با فقر، فساد و تبعیض مبارزه کنیم . هر اصلاحاتی ـ اگر @@[email protected]@واقعا اصلاحات باشد ـ بر محور این (ها) می چرخد. بدترین فسادها در جامعه ، رواج فقر @@[email protected]@و افـزایـش شـکـاف بـیـن فقیر و غنی است . بدترین فسادها در جامعه این است که کسانی @@[email protected]@دچـار فـسـاد مالی و اقتصادی شوند و از بیت المال مردم برای منافع شخصی و پُر کردن @@[email protected]@جـیـب خـود تـغـذیـه کـنـنـد. بـزرگـتـریـن فـسـادهـا ایـن اسـت کـه در اجـرا و @@[email protected]@اعـمـال قـانـون در جامعه تبعیض باشد و به شایستگی ها و صلاحیتها و قابلیتهای افراد @@[email protected]@توجه نشود.500

@@[email protected]@بـایـد هـدف مـبـارزه ایـنـهـا بـاشـد. اصـلاحـات حـقـیـقـی در کـشـور ایـنـهـاسـت @@[email protected]@… هـر مـسـئول دولتـی ، هـر انسان روشن بین ، هر عالم دینی و هر فرزانه ای ، اگر @@[email protected]@این گونه اصلاحات را دنبال کند، مردم او را یاری خواهند کرد.501

@@[email protected]@بنابراین طبق بیانات مقام معظم رهبری :

@@[email protected]@اولا اصـلاحـات بـایـد در زمینه های اداری ، اقتصادی ، قضایی ، امنیتی و قوانین و @@[email protected]@مقررات انجام شود؛

@@[email protected]@ثـانـیـا، مـوضـوع انـجام اصلاحات باید مبارزه با فقر، فساد و تبعیض در همه زمینه @@[email protected]@های یادشده ، باشد؛

@@[email protected]@ثالثا، در چنین صورتی اصلاحات واقعی در جامعه انجام شده است .

@@[email protected]@حال با توجه به ضرورت و اهمیتِ انواع و موضوعهای اصلاحات از نظر مقام معظم رهبری ، @@[email protected]@در پـی آنـیم تا ببینیم ایشان چه نکاتی را در انجام اصلاحات مورد نظر، لازم می @@[email protected]@دانند. بـه عـبارت دیگر، برای برطرف کردن معایب و نواقص موجود و زدودن مظاهر @@[email protected]@نابسامانی های جامعه و انجام اصلاحات به معنای واقعی کلمه چه نکاتی را باید مورد @@[email protected]@نظر قرار داد؟ ایـشـان بـا درایـت و تـدبیر خویش و برای جلوگیری از انحراف اصلاحات @@[email protected]@نکات مهمی را بیان کرده اند که مهم ترین آنها به شرح زیر هستند:

@@[email protected]@بـنـده مـعـتـقدم که اصلاحات یک حقیقت ضروری و لازم است و باید در کشور ما انجام @@[email protected]@گیرد. اصـلاحـات در کـشـور ما از سر اضطرار نیست که فلان حاکمی مجبور شود مورد @@[email protected]@مطالبات سـخـت قـرار گـیـرد و گـوشـه و کـنـاری را اصـلاح کـند. نخیر، اصلاحات جزو @@[email protected]@ذات هویت انـقـلابی و دینی ماست . اگر اصلاحات انجام نگیرد، نظام فاسد خواهد شد و @@[email protected]@به بیراهه خواهد رفت .502

@@[email protected]@تـعـریـف اصـلاحـات چـنـد نـتـیـجـه مـهـم در بـر خـواهـد داشـت : اوّل ایـنـکـه @@[email protected]@آیـنـده اصـلاحـات مـشخص ‍ می شود و با ترسیم آینده مشخص خواهد شد که در نهایت به @@[email protected]@کجا می خواهیم برسیم . دوم اینکه اگر از اصلاحات تعریف مشخصی نشود، ممکن اسـت @@[email protected]@الگـوی خـاصـی تـحـمـیـل شـود و کـشـور و نـظـام را دچـار مـشـکـل کـنـد. سـوم @@[email protected]@ایـنـکه ممکن است بر اثر مشخص نبودن معنای اصلاحات ، ایران نیز به سرنوشت شوروی @@[email protected]@سابق دچار شود:503

@@[email protected]@مطلب دوم این است که اصلاحات باید تعریف شود. اولا برای خود که می خواهیم اصلاحات @@[email protected]@کـنـیم ، تعریف شود و مشخص باشد که می خواهیم چه کار کنیم . ثانیا برای مردم تعریف @@[email protected]@شـود کـه مـنـظـور مـا از اصـلاحـات چـیـسـت تـا هـر کـسـی نـتـوانـد بـه میل خودش @@[email protected]@اصلاحات را معنی کند.504

@@[email protected]@مـطـلب سـوم این است که اصلاحات بایداز یک مرکز مقتدر و خویشتندار هدایت شود تا @@[email protected]@دچار بـی رویـّگـی نـشـود. ای بـسـاکـاری کـه مـی تـوانـد در ظـرف ده سـال بـه @@[email protected]@خـوبـی و سـلامـت انـجـام گـیـرد، اگـر در ظـرف دو سـال بـخـواهـیـد آن را انـجـام @@[email protected]@دهـیـد بـه ضـایـعـات غـیـر قابل جبرانی منتهی خواهد، مثل اتومبیلی که در جاده @@[email protected]@دشوار و خطرناکی با سرعت بیش از حدّ معمول حرکت کند، اگر تصادف نکند، آسیب نبیند و @@[email protected]@نزند تعجب است !505

@@[email protected]@قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، حاصل انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی @@[email protected]@(ره ) است که در 22 بهمن 1357 ش ، به ثمر نشست . قانون اساسی ، میثاق بزرگ ملی ، @@[email protected]@دینی و انقلابی ملت ایران است که بر اساس احکام و مبانی دین مبین اسلام ، طرح ریزی @@[email protected]@و تـدویـن شـده و دارای اصـول و مـبـانـی زیـادی اسـت کـه طـبـق اصـل 177 غـیـر @@[email protected]@قـابـل تـغـیـیـر و بـازنـگـری مـی بـاشـنـد. ایـن مـوارد شامل اسلامی بودن نظام ، @@[email protected]@شرعی بودن قوانین و مقررات ، جمهوری بودن ، حکومت و ولایت فقیه و نیز پایه های @@[email protected]@ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ، اداره امور کشور با اتکا به آرای عمومی ، دین و @@[email protected]@مذهب رسمی کشور است . بنابراین ، هرگونه اصلاحات در قوانین و مقرّرات شـامـل ایـن @@[email protected]@اصول و چهارچوبها نمی شود. علاوه بر این ، مقام معظم رهبری تاءکید می کنند کـه @@[email protected]@سـاخـتـار قـانـون اسـاسـی بـایـد در رونـد اصـلاحـات بـه طـور کـامـل حـفـظ شـود. @@[email protected]@بـدیـهـی اسـت کـه مـنـظـور ایـشـان غـیـر از مـوارد غـیـر قـابـل بـازنـگـری اسـت @@[email protected]@. البـتـه طـبـق قـانـون اساسی ، حکم بازنگری و اصلاح قانون اسـاسـی و مـوارد @@[email protected]@اصـلاح را رهبری مشخص می کند و مصوبات شورای بازنگری هم باید بـه امـضـای ایـشـان @@[email protected]@برسد.506 بنابراین ، با توجه به اینکه ، معظم له تصریح می کـنـند که در اصلاحات @@[email protected]@باید ساختار قانون اساسی حفظ شود، نتیجه گرفته می شود از نـظـر ایـشـان نـیازی به @@[email protected]@تغییر قانون اساسی نیست . رهبر نظام جمهوری اسلامی درباره حفظ ساختار قانون اساسی @@[email protected]@در جریان اصلاحات می گویند:

@@[email protected]@مـطـلب چـهـارم ، حـفـظ سـاخـتـار قـانـون اساسی در زمینه اصلاحات است … ساختار @@[email protected]@قانون اسـاسـی بـایـسـتی به طور دقیق حفظ شود. البته در قانون اساسی بیشتر از همه @@[email protected]@چیز، نـقـش اسـلام و منبعیّت و منشاءیّت اسلام برای قوانین و ساختارها و گزینشها @@[email protected]@مطرح است … اگـر در قـوانـیـن عـادی ، یـک جـایـی یـا اصـلی وجـود داشـتـه بـاشـد @@[email protected]@کـه در مـقـام اجرا در قـانـونـگـذاری ، بـا اسـلامـیـّت مـعـارضـه کـنـد، ایـن اصل @@[email protected]@بر آنها حاکم است (اسلامیّت ).507

@@[email protected]@مـطـلب پـنـجم ، در اصلاحات ، مقابله جدی با هرگونه تندروی و تندروانی است که جاده @@[email protected]@صـاف کـن دشـمـن انـد، یـعـنـی مـدل یـلتـسـیـنـی ! هـمـه دسـتـگـاهـهـا بـایـد بـا @@[email protected]@مدل یلتسینی به شدت مقابله کنند و نگذارند یک جاه طلب ، یک فریب خورده ، یک مغرض و @@[email protected]@یک غافل بیاید و حرکت را از حالت صحیح خودش خارج کند و حالت مسابقه و تعارض به وجود @@[email protected]@بیاورد.508

@@[email protected]@مـقـام معظم رهبری از تندروی به عنوان مدل اصلاحات ((یلتسینی )) در شوروی سابق یاد @@[email protected]@مـی کـنـد کـه نـه تـنـهـا بـاعـث انـجـام اصـلاحـات نـشـد بـلکـه بـاعـث @@[email protected]@فـروپـاشـی و اضـمـحـلال کـامـل ایـن ابـرقـدرت و تـشـکـیـل کـشـورهای کوچک با قدرت @@[email protected]@و تاءثیرگذاری حـداقـل در نـظـام بـیـن المـلل گـردیـد. در واقـع ، طـرح مـُدل @@[email protected]@یـلتـسـیـنـی از اصـلاحـات ، خـود بـه مـنـزله زنـگ خـطر برای افراد تندرو در درون @@[email protected]@اصلاحات است .

@@[email protected]@مـطـلب شـشـم ، مـقـابـله جـدّی با دخالت خارجیها و غربیها و بی اعتنایی به انگشت @@[email protected]@اشاره غـربـیـهـا و سـوء ظـن بـه آنهاست . البته بحث دیپلماسی و بحث ارتباطات خارجی @@[email protected]@، بحث دیـگـری اسـت . انـسـان در مـقـام دیـپلماسی می دهد و می گیرد. قرار می بندد @@[email protected]@و همه کار می کـنـد؛امـّا در مـسـائل اسـاسـی نظام ، بایستی انگشت اشاره آنها را با @@[email protected]@سوء ظن مورد ملاحظه قرار داد… آنها به هیچ وجه حُسن نیت ندارند.509

@@[email protected]@مـطـلب هفتم ، هماهنگی اصلاحات در بخشهای مختلف است و این نکته مهم است . در بعضی @@[email protected]@از بـخـشـهـا، اصلاحات پیچیده و دشوار و کُند است . مثلا در بخش اقتصادی ، کار @@[email protected]@بسیار کُند انـجام می گیرد؛ توزیع عادلانه درآمدها نیز همین طور است …. اصلاح @@[email protected]@ساختار اداری ، کار بسیار دشوار، پیچیده و سنگینی است .510

@@[email protected]@مـطـلب هـشـتم ، مقابله جدّی با عوامل تجزیه قومی در کشور است . من این را عرض می @@[email protected]@کنم ؛ بـخـصـوص ‍ خـطـاب من به کسانی است که در این بخش صاحب مسؤ ولیتند، چه در @@[email protected]@وزارت کشور، چه در جاهای دیگر. توجه کنید؛ امروز انگیزه تحریک قومیتها جدّی است @@[email protected]@.511

@@[email protected]@مقام معظم رهبری ، اصلاحات را به دو دسته تقسیم می کند: اصلاحات اسلامی و انقلابی ، @@[email protected]@و اصلاحات امریکایی .

@@[email protected]@1. اصـلاحـات اسـلامـی و انقلابی : منظور از اصلاحات این است که هر نقطه خرابی ، هر @@[email protected]@نـقـطـه نـارسـایـی و هـر نـقـطـه فـاسـدی بـه نـقـطـه صـحـیـح تـبـدیـل شـود. از @@[email protected]@ایـن رو، انـقـلاب خودش یک اصلاح بزرگ است . منظور من از اصلاحات ، اصـلاحـات @@[email protected]@اسـلامی است ، نه اصلاحات امریکایی ، منظور از اصلاحاتی که رئیس جمهور محترم (خاتمی @@[email protected]@) بیان می کند هم ، همین اصلاحات اسلامی است .512

@@[email protected]@2. اصـلاحـات امـریکایی و ویژگیهای آن : نوع دیگر اصلاح طلبی اصلاحات امریکایی اسـت @@[email protected]@. هـدف امـریـکـا از طـرح ایـن گـونـه اصـلاحـات ، دنـبـال کـردن مـنـافع خویش است @@[email protected]@. اگر امریکا از شعار اصلاح طلبی حمایت می کند، دروغ اسـت . امـریـکـا از اصـلاحـات @@[email protected]@بـه مـعـنـای واقـعـی کـلمـه ، طـرفـداری نـمـی کـنـد. آنها با اصـل اصـلاحـات و @@[email protected]@انـقـلاب در ایـران مـخـالفـنـد؛ زیـرا مـی خـواهـنـد روحـیـه اسـتـقـامـت و @@[email protected]@استقلال ملت ایران از بین برود:513

@@[email protected]@امـریـکـایـی ها می گویند حجاب شما از بین برود؛ مرزهای اخلاقی و دینی شکسته شود ؛ @@[email protected]@حکومت قرآن و انطباق قوانین به اسلام نباید باشد. این یعنی اصلاحات ! اینها اصلاحات @@[email protected]@امریکایی است .514

@@[email protected]@بنابراین ، با توجه به اینکه ، امریکا مخالف انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران است @@[email protected]@، پـس ‍ هـدف از دنـبـال کـردن اصـلاحـات از سـوی آن کـشـور در ایـران ، آن اسـت @@[email protected]@کـه اصـول و ارزشـهـایـی را که در جامعه ایران ، پس از پیروزی انقلاب به وجود آمده @@[email protected]@اند از بین ببرد واستحاله کند.

@@[email protected]@عـلاوه بـر ایـن ، مـقـام مـعظم رهبری در مورد ادعای رئیس جمهور امریکا در مورد @@[email protected]@طرفداری از جناح اصلاح طلبان و اصلاحات در ایران معتقدند که :

@@[email protected]@اولا، شما طرفدار هیچ جناحی از جناحهای معتقد به انقلاب در ایران نیستید؛ ثانیا، @@[email protected]@طرفدار اصلاح هم در ایران نیستید. هر اصلاحی بخواهد در این کشور انجام بگیرد، یقینا @@[email protected]@بر خلاف نظر رژیم دیکتاتور، مستبد و سلطه جوی بین المللی امریکاست ؛ ثالثا، اگر بر @@[email protected]@فرض ، چـیزی به نام اصلاحات باشد که نسخه آن را شما برای ملت ایران بنویسید، آنها @@[email protected]@این اصلاحات را اصلاحات امریکایی خواهند دانست و آن را در زباله دان می اندازند[email protected]@[email protected]@

@@[email protected]@انـقـلاب و اصـلاحـات نـیـز هـمانند سایر پدیده های اجتماعی و انسانی دچار آسیبهایی @@[email protected]@می شـونـد که در روند انجام اصلاح امور باید به آنها توجّه کرد و به فکر علاجش @@[email protected]@برآمد. واژه آسـیب شناسی (pathology) از علوم پزشکی به علوم اجتماعی وارد شده و به @@[email protected]@معنای ((مـطـالعـه عـلل بـیـمـاری و عـوارض و عـلائم غـیر عادی می باشد.))516 پدیده @@[email protected]@های علوم انـسـانـی نـیـز هـمـانـنـد خود انسان که دارای بیماریهایی است ، می @@[email protected]@توانند دچار آسیب ها و عـوارض غـیر عادی شوند که اگر به موقع شناسایی و راه علاج @@[email protected]@آنها مشخص نشوند ممکن است ، آن پدیده را به ورطه نابودی بکشاند. انجام اصلاح امور @@[email protected]@یک جامعه با توجه زمینه هـای گـونـاگـون آن نـیـاز بـه تـوجـّه و دقـت بـیـشـتـر @@[email protected]@دارد. مقام معظم رهبری ، ضمن طرح مـسـائل اصـلاحـات ، بـه آسـیـبـهـای آن نیز توجه @@[email protected]@کرده سردمداران و مجریان آن را بدانها معطوف داشته اند. که به مهم ترین آنها اشاره @@[email protected]@می کنیم .

@@[email protected]@قـبـل از پـیـروزی انـقـلاب اسلامی ، دو الگوی شرقی و غربی برای انجام انقلاب وجود @@[email protected]@داشـت کـه بـا تـوجـه بـه ویـژگـیـهـای جـامـعـه ایـران نـمـی تـوانـسـت مـورد قبول @@[email protected]@مردم ایران باشد.

@@[email protected]@به همین دلیل امام خمینی (ره ) رهبر و بنیانگذار انقلاب اسلامی ، الگوی جدیدی از @@[email protected]@انقلاب را که ریشه در اسلام داشت به مردم ایران ، ارائه داد و مردم با توجه به @@[email protected]@ارزشهای دینی خود، رژیم شاه را سرنگون کردند و جمهوری اسلامی ایران را که خود یک @@[email protected]@الگوی جدیدی از حکومت بود، تشکیل دادند.

@@[email protected]@انـقـلاب اسـلامـی ایران با توجه به دین اسلامی و مذهب تشیع ، دارای ارزشهایی از @@[email protected]@جمله ایـمـان ، دیـنـداری ، عـدالت ، دوری از اسـراف و تجمل گرایی در سطح زمامداران @@[email protected]@، سلامتی دینی و اخلاقی زمامداران ، رواج اخلاق فاضله ، آزادی فـکـر و بـیـان ، @@[email protected]@اسـتـقـلال سیاسی و فرهنگی و اقتصادی و حکومت مردمی بود. این ارزشـهـا، بـنـای @@[email protected]@نـظام جدید جمهوری اسلامی قرار گرفتند و زندگی نوینی بر اساس آنها، در ایران اسلامی @@[email protected]@آغاز شد.517

@@[email protected]@مـقـام معظم رهبری در روند اصلاحات در مورد این ارزشها به سه نکته مهم تاءکید می @@[email protected]@کند. اوّل ایـنـکـه این ارزشها باید مورد توجّه باشد و به شدت از آنها حراست شود. @@[email protected]@دوم اینکه هر دو جناح باید به همه این ارزشها توجه کنند نه اینکه هر جناحی به یک یا @@[email protected]@چند مورد آن تـوجّه کند. سوم اینکه ، در جریان اصلاحات انقلابی ، باید به این @@[email protected]@ارزشها توجه شود و اگـر در جـریان اصلاحات ، اصلاح امور، پیشرفتها و نوع آوریها بر @@[email protected]@اساس ارزشهای انـقـلاب نـبـاشـد، جـامـعـه دچـار نـاکـامـی خـواهـد شـد. در واقـع ، @@[email protected]@ایـن اصـول و ارزشـهـای انـقـلاب باید در روند اصلاحات نیز مورد توجّه ، دقت و @@[email protected]@مراقبت قرار گـیـرنـد و در چـهـارچـوب آنـهـا، تـحـول و حـرکـت رو بـه جـلو بـا @@[email protected]@جـدیـت دنـبـال شـود.518 با توجه به این بیانات مقام معظم رهبری ، یکی از مهم ترین @@[email protected]@آسیبهای اصلاحات این است که ارزشهایی که انقلاب اسلامی برای اجرای آنها به وقوع @@[email protected]@پیوست ، نـادیـده گـرفـته شوند و یا اینکه به آنها توجّه نشود. چون ایشان ، انقلاب @@[email protected]@را یک حرکت رو به جلو و رکود، سکون و سکوت را موجب جمود، تحجّر و کهنگی می داند و @@[email protected]@معتقدند اگر چـنین اتّفاقی رخ داد، ارزشها نیز کارآیی خود را از دست می دهند، زیرا @@[email protected]@کهنگی دنباله اش ویـرانـی اسـت و اگـر بـخواهیم کهنگی به وجود نیاید باید روند @@[email protected]@انقلاب و اصلاحات رو بـه جـلو بـاشـد و ایـن حـرکـت رو بـه جـلو هـمـانـی اسـت که @@[email protected]@من از آن تعبیر به اصلاحات انقلابی می کنم .519

@@[email protected]@در واقع ، این نوع آسیب مربوط به افراد تندرو در دو @@[email protected]@جناح سـیـاسـی مـوجـود در کـشـور اسـت ؛ زیـرا ایـشـان مـعـتـقـدنـد کـه در داخـل @@[email protected]@ایـن جـنـاحـهـا بـعضی بیشتر به ارزشها توجه می کنند اما بعضی دیگر بیشتر به تـحـول @@[email protected]@و پـیـشـرفـت تـوجـه مـی کـنـنـد، بـه هـمـیـن دلیـل کـمـتـر هـمـدیـگـر را تـحـمـل @@[email protected]@مـی کـنـنـد. اگـر ایـن دو جـنـاح یـکـدیـگـر را بـیـشـتـر تحمل کنند، نه تنها این @@[email protected]@به حال جامعه مضر نیست بلکه مفید هم هست و در این صورت این دو به یکدیگر کمک می @@[email protected]@کنند و مکمل یکدیگر می شوند. مطلوب این است که همه افراد و جناحها بـه هـمـه @@[email protected]@ارزشـهـای انـقـلاب در رونـد اصـلاحـات تـوجـه داشـتـه بـاشـنـد و بـه آنـهـا عمل @@[email protected]@کنند:520

@@[email protected]@آنهایی که به ارزشها توجه می کنند و تحول و تغییر و پیشرفت را نادیده می گیرند، @@[email protected]@خـطـر تـحـجـّر تـهـدیـدشـان مـی کـنـد. آنـهـایـی کـه بـه تـحـول و تـغـیـیـر @@[email protected]@تـوجـّه مـی کـنـنـد و ارزشـهـا را در درجـه اول قـرار نـمـی دهـند، خطر انحراف @@[email protected]@برایشان وجود دارد… هر دو طرف باید مواظب باشند. مبادا گروه اوّل دچار جمود تحجّر @@[email protected]@شوند. مبادا گروه دوم دچار انحراف و زمینه سازی برای دشمنان و مخالفان اساس ارزشها @@[email protected]@شوند.521

@@[email protected]@آسـیـب دیـگر اصلاحات از دیدگاه مقام معظم رهبری ، خطر نفوذ دشمنان در دو جناح از @@[email protected]@طریق افراد نفوذی است :

@@[email protected]@از هـر دو طـرف ممکن است افرادی نفوذ کنند. گاهی یک دشمن از هر دو طرف نفوذ می کند. @@[email protected]@از آن طـرف بـه عـنوان ارزش گرایی می آید و با هرگونه تحوّلی مخالفت می کند. از این @@[email protected]@خـطـرنـاک تـر، ایـن طـرف قـضـیـه اسـت کـه بـه عـنـوان تـغـیـیـر و تـحـول و @@[email protected]@پـیـشـرفـت ، کـسـانـی بـیـایـنـد کـه بـا ارزشـهـا، بـا اصل نظام و با اصل تدیّن و @@[email protected]@با اصل عدالت اجتماعی مخالفت کنند.

@@[email protected]@آن رهبر فرزانه معتقدند که این افراد نفوذی در دو جا ممکن است بیشتر نفوذ پیدا @@[email protected]@کنند:

@@[email protected]@اوّل در بـدنـه اقـتـصـادی کـشـور کـه ایـن یـک امـر خـطـرنـاکـی اسـت . چـون @@[email protected]@اقـتـصـاد، مال و ثروت در جامعه مهم است و باید در دست افراد امین باشد. این افراد @@[email protected]@نفوذی که آدمهای بـیـگـانـه و غـریـبـه هستند، با نام تحوّل ، تغییر، پیشرفت و @@[email protected]@اصلاح ممکن است وارد میدان شـونـد و با عدالت اجتماعی و رفع تبعیض با نام دین @@[email protected]@مخالفت کنند، ولو اگر به زبان نـیـاورنـد. دوم کـه خـطرناک تر از اولی است این است @@[email protected]@که افراد نفوذی در مراکز فرهنگی نـفـوذ کـنند و ذهن ، ایمان ، باورها و ارزشهای @@[email protected]@مردم را قبضه کنند و در اختیار خود بگیرند؛ یـعنی همان چیزی که در غرب اتّفاق @@[email protected]@افتاد، در اینجا نیز اتّفاق بیفتد و آن همان سرمایه سالاری است . سرمایه داران @@[email protected]@همچنان که در غرب ، رادیوها و تلویزیونها و مراکز خبری و رسـانه ای را در اختیار @@[email protected]@دارند، به داخل کشور بیایند و مراکز فرهنگی را هم تصرف کنند و از طریق فرهنگ تاءثیر @@[email protected]@بگذارند و این همان تهاجم فرهنگی است .522

@@[email protected]@آسـیـب دیگری که مقام معظم رهبری در مورد انجام اصلاحات در ایران به آن بسیار @@[email protected]@تاءکید کـرده و در دیـدار کـارگـزاران نـظـام در یـک جـلسـه بـه طـور مفصل در مورد @@[email protected]@آن بحث کرده اند، بی توجهی به طرح همه جانبه امریکا برای فروپاشی نـظـام جـمـهـوری @@[email protected]@اسـلامـی ایران همانند شوروی سابق و به اصطلاح گورباچفیزه کردن ایـران اسـت . @@[email protected]@ایـشـان ابـتـدا ضـمـن تـاءکـیـد بـر ایـنـکـه از اوّل انـقـلاب تـا امـروز در @@[email protected]@مـسـائل گوناگون و در عرصه های مختلف این نظام با جوانب و جـریانهای گوناگون بوده @@[email protected]@ام و هم آدمها و حرفها را می شناسم و هم با تبلیغات رسانه ای دنـیـا آشـنـا هـسـتـم @@[email protected]@، بـه یـک جـمـع بـنـدی در مـورد مسائل ایران رسیده ام که خلاصه آن عبارت است از @@[email protected]@اینکه :

@@[email protected]@یـک طـرح هـمـه جـانـبـه امـریکایی برای فروپاشی نظام جمهوری اسلامی طراحی شده و @@[email protected]@جـوانـب آن از هـمه جهت سنجیده شده (است .) این طرح ، طرح بازسازی شده ای است از @@[email protected]@آنچه کـه در فـروپاشی اتّحاد جماهیر شوروی اتّفاق افتاد. به نظر خودشان می خواهند @@[email protected]@همان طرح رادر ایران اجرا کنند.523

@@[email protected]@رهبر انقلاب ، ضمن بیان این طرح ، چند نکته را نیز تذکر می دهند:

@@[email protected]@نـکـتـه اول این است که وقتی می گوییم طرح امریکایی ، معنایش این نیست که بقیه بلوک @@[email protected]@غـرب در ایـن زمـینه با امریکا همکاری نداشتند؛ چرا که همه غرب و همه اروپا در این @@[email protected]@زمینه بـه شـدت بـا امـریکا همکاری می کردند. نقش آلمان و انگلیس و بعضی از کشورهای @@[email protected]@دیگر به صورت بارز بود.524

@@[email protected]@نـکـتـه دوم ایـن اسـت کـه وقـتـی مـی گـویـیـم طـرح امـریـکـایـی ، مـعـنـایـش @@[email protected]@ایـن نـیـست که عـوامـل داخـلی فـروپـاشـی شـوروی سـابـق را نـادیـده مـی گـیـریـم @@[email protected]@. عـوامـل داخـلی شـوروی هـم مـثـل فقر شدید اقتصادی ، فشار بر مردم ، اختناق شدید، @@[email protected]@فساد اداری و بـوروکراسی و انگیزه های قومی و ملی نیز در فروپاشی آن نقش داشتند و @@[email protected]@غرب از این عوامل نیز به بهترین وجه استفاده کرد.525

@@[email protected]@نـکـتـه سـوم ایـن کـه ایـن طـرح یـک طـرح نـظـامـی نـبـود، بـلکـه در درجـه اوّل @@[email protected]@یک طرح رسانه ای بود که عمدتا به وسیله تابلو، پلاکارد، روزنامه ، فیلم و غیره @@[email protected]@اجـرا مـی شـد. حـدود شـصت درصد آن مربوط به تاءثیر رسانه ها و ابزارهای فرهنگی @@[email protected]@بـود. عـوامـل اقـتـصـادی و سـیـاسـی در درجـه دوم اهـمـیـت قـرار داشـت و عامل @@[email protected]@نظامی هیچ تاءثیری در آن نداشت .526

@@[email protected]@حـضـرت آیـت اللّه العـظـمی خامنه ای ، ضمن شرح چگونگی ماوقع فروپاشی شوروی و نقش ‍ @@[email protected]@مطبوعات و افراد نفوذی و چگونگی فریب گورباچف و نفوذ غرب در یلتسین ، نشان مـی @@[email protected]@دهـنـد کـه بـه طـور دقـیـق و کامل فروپاشی این کشور را نظاره کرده و آن را با روند @@[email protected]@اصـلاحـات در زمـان جـنـاب آقـای سـیـد مـحمد خاتمی مقایسه کرده اند. اما ایشان @@[email protected]@معتقدند که امـریـکـائیـهـا و غـرب در مـورد ایـران دچـار چـنـد اشـتـبـاه اسـاسی @@[email protected]@شدند: اولا آقای خاتمی گـورباچف نیست ، ثانیا اسلام کمونیست نیست ، ثالثا نظام @@[email protected]@مردمیِ جمهوری اسلامی ، نظام دیـکـتـاتـوری پـرولتـاریـا نـیـسـت ، رابـعـا ایـرانِ @@[email protected]@یـکـپـارچـه هـمـانـنـد شـوروی مـتـشکل از سرزمینهای به هم سنجاق شده نیست و خامسا @@[email protected]@به نقش رهبریِ دینی و معنوی در این نـظـام تـوجـه نـشـده اسـت ؛ زیـرا ایـن گـونـه @@[email protected]@رهـبـری در جـهـان بـی بدیل است .527

@@[email protected]@ایشان در پایان متذکر می شوند:

@@[email protected]@البته اینها اشتباهاتی نیست که اگر من ذکر کردم ، آنها بتوانند اصلاحش کنند؛ نه @@[email protected]@(آنها) اشـتباه در شناخت واقعیتها دارند (و) بر اساس این اشتباه برنامه ریزی می @@[email protected]@کنند و برنامه ریـزی غـلط از آب در مـی آیـد و لذا مـوفـق نـمـی شـونـد. آنـها در @@[email protected]@دفاع از رژیم پهلوی ، بـرنـامـه ریـزی کـردنـد و بـا هـمـه قـدرت ایـسـتـادنـد؛ @@[email protected]@مـنـتـهـا در شـنـاخـت مسائل ایران ، در شناخت مردم ایران ، در شناخت روحانیت و در @@[email protected]@شناخت دین اشتباه کرده بودند، لذا شـکـسـت خـوردنـد. ایـنـجـا (اصـلاحـات ) هـم @@[email protected]@سـرنوشتشان جزء این نیست و شکست خواهند خورد.528

@@[email protected]@شعار اصلاح و اصلاح طلبی همواره به عنوان مبنایی برای تغییر نظامهای سیاسی مورد @@[email protected]@استفاده احزاب ، گروهها، جریانهای سیاسی و زمامداران قرار گرفته است . یکی از اهداف @@[email protected]@مـهـم انـقـلاب اسـلامـی از ابـتـدای شـکل گیری آن توسط امام خمینی (ره )، انجام @@[email protected]@اصلاحات گـسـتـرده و وسـیـع در مـسـائل مـادی و مـعـنـوی جـامـعـه اسـلامـی بـوده @@[email protected]@اسـت . و بـه هـمـیـن دلیـل از ابـتدا تاکنون ، اصلاحات زیادی در جامعه انجام شده @@[email protected]@است . این شعار پس از روی کـار آمـدن جـنـاب آقـای خـاتـمـی بـه عـنـوان رئیـس ‍ @@[email protected]@جـمـهـور در سال 1376 ه‍ . ش ، به عنوان یک گفتمان برتر دوباره جان تازه ای گرفت و @@[email protected]@بحث روز شد.

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبـری نـیـز چـه در زمـان دولت هـشـت سـاله آقـای خـاتـمـی و چـه @@[email protected]@قـبـل و بـعد از آن ، رهنمودهای مهمی درباره اصلاحات و انجام آن در جامعه ایران @@[email protected]@داشته اند که از مجموع این بیانات و رهنمودها، نتایج زیر به دست می آید:

@@[email protected]@1. اصـلاحـات نـه تـنـهـا در ذات و هـویـت انقلاب است ، بلکه انقلاب خودش بزرگ ترین @@[email protected]@اصلاح است .

@@[email protected]@2. انـجـام اصـلاحـات یـک حـقـیـقت ضروری و بالاتر از آن ، یک فریضه دینی است که در @@[email protected]@صـورت انـجـام نـشـدن آن جـامـعـه دچـار گـسترش فقر، توزیع ناعادلانه ثروت ، سلطه @@[email protected]@نوکیسه ها بر مراکز اقتصادی ، سخت تر شدن زندگی مردم ، عدم استفاده درست از منابع @@[email protected]@کشور، فرار مغزها و.. می گردد.

@@[email protected]@3. اصلاحات در عرصه های مختلف مثل اصلاح اداری ، اقتصادی ، قضایی ، امنیتی و اصلاح @@[email protected]@قـوانـیـن و مـقـرّرات بـایـد انـجـام شـود. امـا اصـلاحات به معنای حقیقی که همان @@[email protected]@اصلاحات انقلابی و اسلامی است باید مبارزه با فقر، فساد و تبعیض باشد.

@@[email protected]@4. در روند انجام اصلاحات باید اولویتهایی در نظر گرفته شوند که مهم ترین آنها، @@[email protected]@تعریف اصلاحات ، هدایت از یک مرکز مقتدر، حفظ ساختار نظام ، مقابله با تندروی و @@[email protected]@دخالت بیگانگان ، و مقابله با عوامل تجزیه قومی در کشور است .

@@[email protected]@5. اصلاحات دو نوع است . اصلاحات اسلامی و انقلابی و اصلاحات امریکایی . آنچه که @@[email protected]@مـسـئولان و مـردم ایـران بـه دنـبـال آن هـسـتـنـد، اصـلاحـات نـوع اوّل است .

@@[email protected]@6. اصـلاحـات هـمانند سایر پدیده های اجتماعی دارای آسیبهایی می باشد که عبارتند @@[email protected]@از: بـی تـوجـهـی بـه ارزشـهـای انـقـلاب ، تـحـجـّر و انـحـراف ، نـفـوذ افـراد @@[email protected]@بـیـگـانه در داخل جناحهای داخلی و گورباچفیزه کردن ایران .

@@[email protected]@468. بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع زائران حرم مطهر امام رضا(ع )، 2 / 1 / @@[email protected]@1383.

@@[email protected]@469. بیانان مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.

@@[email protected]@470. همان .

@@[email protected]@471. عـلی آقـا بـخـشـی و مـیـنـو افشاری راد، فرهنگ علوم سیاسی (تهران ، نشر @@[email protected]@چاپار، 1379) ص 507.

@@[email protected]@472. همان ، ص 302.

@@[email protected]@473. بیانان مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 2 / 1379.

@@[email protected]@474. همان .

@@[email protected]@475. دیدار با کارگزاران نظام ، 19 / 4 / 1379.

@@[email protected]@476. همان .

@@[email protected]@477. سخنرانی در اجتماع زائران حرم مطهر امام رضا (ع )، 20 / 1 / 1383.

@@[email protected]@478. پـرسـش و پـاسخ از محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی (گردآوری و تنظیم مؤ سسه @@[email protected]@فرهنگی قدر ولایت ، 1380) ص 349.

@@[email protected]@479. خطبه های نماز جمعه تهران 26 / 1 / 1379.

@@[email protected]@480. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در جـمـع مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5 / @@[email protected]@1379.

@@[email protected]@481. خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.

@@[email protected]@482. خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.

@@[email protected]@483. همان .

@@[email protected]@484. قانون اساسی ، اصل 19.

@@[email protected]@485. همان ، اصل 20.

@@[email protected]@486. همان ، اصل 34.

@@[email protected]@487. همان ، اصل 35.

@@[email protected]@488. همان ، اصل 22.

@@[email protected]@489. همان ، اصل 33.

@@[email protected]@490. اصل 38.

@@[email protected]@491. خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1385.

@@[email protected]@492. همان .

@@[email protected]@493. همان .

@@[email protected]@494. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در جـمـع مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5 / @@[email protected]@1379.

@@[email protected]@495. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در دیـدار بـا مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5 @@[email protected]@/ 1379.

@@[email protected]@496. همان .

@@[email protected]@497. قانون اساسی ، اصل سوم بند9.

@@[email protected]@498. همان ، اصل 19.

@@[email protected]@499. همان ، اصل 20.

@@[email protected]@500. بـیـانـات مقام معظم رهبری در دیدار با مدیران و مسئولان وزارت آموزش و پرورش @@[email protected]@، 26 / 4 / 1381.

@@[email protected]@501. بـیـانـان مـقـام مـعـظـم رهـبـری در جـمـع مـردم اسـتـان اردبیل ، 3 / 5 / @@[email protected]@1379.

@@[email protected]@502. دیدار با کارگزاران نظام ، 19 / 4 / 79.

@@[email protected]@503. همان .

@@[email protected]@504. همان .

@@[email protected]@505. همان .

@@[email protected]@506. قانون اساسی ، اصل 177.

@@[email protected]@507. در دیدار با کارگزاران نظام ، 19 / 4 / 79.

@@[email protected]@508. همان .

@@[email protected]@509. همان .

@@[email protected]@510. پرسش و پاسخ از محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی ، همان ، ص 353، 354.

@@[email protected]@511. همان ، ص 354.

@@[email protected]@512. مضمون بیانات مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه 26 / 1 / 79.

@@[email protected]@513. بیانات مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 26 / 1 / 1379.

@@[email protected]@514. همان .

@@[email protected]@515. بـیـانـات مـقـام مـعـظـم رهـبـری در دیـدار جـمعی از مدیران و مسئولان وزارت @@[email protected]@آموزش و پرورش ، 26 / 4 / 1381.

@@[email protected]@516. عـبـاس آریانپور و منوچهر آریانپور، فرهنگ دو جلدی انگلیسی ـ فارسی ، ج 2، ص @@[email protected]@1569.

@@[email protected]@517. بیانات مقام معظم رهبری در خطبه های نماز جمعه تهران ، 23 / 2 / 1379.

@@[email protected]@518. همان .

@@[email protected]@519. همان .

@@[email protected]@520. همان .

@@[email protected]@521. همان .

@@[email protected]@522. همان .

@@[email protected]@523. بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با مسئولان و کارگزاران نظام ، 19 / 4 / @@[email protected]@1379.

@@[email protected]@524. همان .

@@[email protected]@525. همان .

@@[email protected]@526. همان .

@@[email protected]@527. همان .

@@[email protected]@528. همان .

موضوع: ویژه مسائل زنان و خانواده

موضوع: فرهنگی, مسائل اجتماعی, دانشجویی


موضوع: علوم انسانی

جـریان های سیاسی نیم قرن اخیر بخش جدایی ناپذیر تاریخ تحولات سیاسی معاصر ایـران
اسـلامـی هـسـتـنـد. پـدیـده شـگـفـت انگیز انقلاب شکوهمند اسلامی ایران و هدایت
های حـکـیـمـانـه و پیامبرگونه امام و رهبری در دوران های پیدایش ، شتاب و پیروزی
انقلاب و تـثـبـیـت نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی فـرصـت مـنـاسـبـی بـرای طـلوع و
افول جریان های سیاسی بوده و هست .

ایـن مـقـاله بـر آن اسـت تـا از نـگاه امام خمینی (ره ) و مقام معظم رهبری (مدظله
العالی ) به بـازخـوانـی وضـعـیـت ، تـفـکـر و کـارکـردهـای مـثـبـت و مـنـفـی
جـریـان هـای سـیـاسـی قـبـل و بـعـد از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی کـه هـر کدام
به شکلی با انقلاب و رهبری در تعامل یا تقابل بودند بپردازد.

کلید واژه ها: امام خمینی ، مقام معظم رهبری ، جریانات سیاسی ، احزاب ،مقدمه

کارآمدترین روش شناخت و تحلیل یـک رویـداد مـهـم سـیـاسـی ـ اجـتـماعی ، تبارشناسی
و کالبد شکافی جریانات سیاسی تـاءثیر گذار یا پدید آمده از متن آن رویداد است ؛
زیرا سیاست ها و کارکردهای جریانات سیاسی جوامع ، از مؤ لفه های مهم و اصلی تغییر
فرهنگ و دگرگونی سیاست داخلی یک نظام و تحول آفرینی در عرصه معادلات و تعاملات بین
المللی آن هستند.

مـاهـیـت انـقـلاب و نـظـام اسـلامـی مـنـاسب ترین بستر پیداش جریانات سیاسی است و
همین ویژگی ، آن را از سایر انقلاب های جهان ممتاز ساخته است . نشیب و فراز فرایند
انقلاب و نـظـام اسـلامـی جـریـانـاتـی را در مـتن یا خارج از خود پدید آورد که هر
کدام با ایده و رویـکـردهـای گـونـاگـون بـا انـقـلاب و تـدابـیـر رهـبـری آن در
تـقـابـل یا تعامل بودند. برخی با پشتوانه ای از تئوری های نشاءت گرفته از مبانی
دیـنـی نـظـام اسـلامـی هـمـپـای انقلاب و رهبری ، پویا و ماندگارند و کارنامه ای
درخشان دارند. برخی نیز به تناسب شرایط دوران های انقلاب و مقتضیات زمان و یا
ناتوانی در تـطـبـیـق ایـده هـای خـود با اهداف و آرمان های انقلاب و یا گرایشات
انحرافی ، روزگار حـیـات سـیـاسـی خـود را سـپـری کـرده انـد. گروهی دیگر نیز وجود
دارند که همچنان بر طـبل عناد می کوبند و با کمک های مالی و تبلیغی دشمنان انقلاب
توطئه های بیگانگان را اجرا می نمایند.

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

در ادبـیـات سـیـاسـی امـام خـمـیـنـی (ره ) و مـقام معظم رهبری (مدظله العالی )
جریان ، همان انـدیـشـه ، بـرنـامـه ، سـیـاسـت و عـمـلکـردهـایـی اسـت کـه در
مـسـیـر و مراحل انقلاب و نظام اسلامی نقش سازنده یا تخریبی داشته باشد.75

اکـنـون بـا رویـکـرد بـه آثـار و اندیشه های امام و رهبری وضعیت و کارکردهای
جریانات سـیـاسـی پـنـج دهـه مـعـاصـر را کـه نـسـل اول تـا سـوم انـقـلاب شـاهـد
تـعـامـل یـا تـقـابـل آن بـوده و هستند براساس نقش مثبت و منفی آنها در رابطه با
انقلاب و تـدابـیـر رهـبـری و نیز بر مبنای مقطع تاریخی پیروزی انقلاب اسلامی ،
دسته بندی و مرور می کنیم :

جـامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، مراحل مقدماتی خود را در دهه 30 شمسی گذراند و
فعالیت علمی و سیاسی خود را به طور رسمی در سال 41 همزمان با نهضت دو ماهه روحانیت
علیه مـصـوّبـه انـجمن های ایالتی و ولایتی آغاز کرد. این جریان از نخستین جرقه های
پیدایش حـرکـت تـوفـنـده انـقـلاب اسـلامـی تـا پـیـروزی و تـثـبـیـت نـظـام ، در
تـمـام مراحل و مهم ترین و حساس ترین شرایط حضور داشت .76

امـام خمینی (ره ) جامعه مدرسین را همگام و بر پا کننده انقلاب می داند و نقش مهم و
تاءثیر گـذار ایـن جـریان گسترده را در افشاگری رژیم منحوس شاهنشاهی می ستاید.77
ایشان در غـربـت تـبـعـیـد نجف ، از تلاش های علمی آمیخته با مبارزات سیاسی حوزه و
مدرسین قم تقدیر می نماید.78

اکـثـر مـطـالب و تـعـابـیـر و مـضـامـیـن بـلنـد و مـحـتـوای عـمـیـق پـیـام امـام
به روحانیت در سـال 67 ، سـیـر مـبـارزات سـال هـای مـتـمـادی و وصـف حـال سـخـتـی
هـای جـامـعـه مـدرسـیـن اسـت کـه شاگردان و تربیت یافتگان مکتب سیاسی و مبارزاتی
خودشان بودند.79

پـس از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی ، بـیـشـتـریـن نـیـروهـای مـورد نیاز روحانی
امام برای کـادرسـازی در گـسـتره ایران و مراکز استان و شهرستان ها و قضات دادگاه
ها از اعضای جـامـعـه مدرسین بودند.80 چنانکه نیمی از اعضای مجلس خبرگان قانون
اساسی را جامعه مدرسین تشکیل دادند.

پـس از پیروزی انقلاب ، امام جامعه مدرسین را بر استمرار سیره علمی و فقهی گذشتگان
در تـربیت شاگردان و تهذیب نفس توصیه کردند و علاوه بر آن به همکاری با شورای عـالی
انـقـلاب فرهنگی و حمایت از دولت و مجلس فرا خواندند. ایشان با توجه به نقش
فـراگـیر علمی ، فرهنگی ، سیاسی و تبلیغی این جریان تاءثیر گذار هشدار دادند که
بسیار مراقب باشند تا انقلاب اسلامی به سرنوشت نهضت مشروطیت دچار نگردد.81 سپس برای
هماهنگی میان طلاب و جامعه به طلاب علوم دینی سفارش نمودند برای رهایی از دام هـای
گـسـتـرده و نـامرئیِ اسلام آمریکایی ، جذب اعضای رنج کشیده و مبارز جامعه مدرسین
شوند.82

بـرای اداره کـشـور مـی دانـد کـه می توانند با فکر و اندیشه خود، رهبری نظام را
یاری نـمـایـنـد.83 از نـگـاه ایـشان جامعه مدرسین در دهه پنجم دارای یک اعتبار
ذاتی است که با تـلاش هـای خـود در طـول بـیش از چهل سال مبارزات علمی و سیاسی آن
را به تدریج به دست آورده است ؛ معظم له برخی از اعضای جامعه مدرسین را به هجرت به
شهرهای بزرگ تشویش می نماید تا منشاء خیر و برکت علمی و اخلاقی باشند.84

بـنـا به گفته مؤ سسان و کادر مرکزی این جریان ، هیاءت های مؤ تلفه اسلامی با نظر
مـسـاعـد امـام ، در سـال 1341 ش و بـا فـعـالیت برخی از بازاریان و مسؤ لان هیاءت
های مـذهـبـی تـهـران و تـعـدادی از روحـانـیـون شـکـل گـرفـت .85 امـام در بـرخـی
پـیـام هـای سـال 42 هـیـاءت هـای مذهبی را مخاطب قرار می داد.86 اولین ملاقات رسمی
آنان با امام در سـال 1341 بـود و پـس ‍ از آن نـیـز مـلاقـات هـای فـراوانـی بـا
ایـشان داشتند و امام چند سخنرانی مهم خود علیه رژیم پهلوی را در جمع آنان بیان
داشت .87

پـس از پـیـروزی انـقـلاب امـام بـه نـقش هیاءت های مؤ تلفه در اعتصابات گسترده
علیه رژیـم اشـاره می کند و می فرماید ((شما در انقلاب سهم زیادی دارید))88 و این
جریانی را کـه حـافـظـه تـاریـخـی مبارزات مردم تهران محسوب می شوند به حمایت و
همکاری با دولت جـمـهـوری اسـلامـی فـرا خواند. به همین دلیل آقای عسگراولادی ،
وزارت اقتصاد را برعهده می گیرد. و سپس با نظر موافق امام استعفا داد.89

مـقـام مـعـظـم رهـبـری ضمن دعوت به حمایت از دولت سازندگی و مقابله با رانت خواران
و سـودجـویان ، در وصف جمعیت مؤ تلفه فرمود: ((مسئولان شما چهره های انقلابی و
سابقه دار و مـورد اعـتـمـاد امـام و مـورد اعـتماد ما بوده اند و هستند.))90 این
جریان اکنون به عنوان جـریان سنتی پیشتاز انقلاب در کنار جریانات همسو با انقلاب و
رهبری فعالیت سیاسی خود را ادامه می دهد.

جـنبش های اسلامی و مبارزاتی دانشجویی از سال 42 با ارتباط و ملاقات با امام فعالیت
سـیـاسـی خـود را رسـمـا گـسـتـرش داد.91 سـپـس بـه دلیـل فـضـای پـلیـسی و خفقان
آور رژیم ستمشاهی سازماندهی نیروهای خود را به انجمن های دانشجویان خارج ایران
متمرکز و نمود.92 امام جریان دانشجویی مسلمان را که توسط جـوانـان روشـن ضـمیر برای
درک حقیقت اسلام در تکاپو بودند موجب امیدواری برای آینده درخـشـان انـقلاب دانست
.93 حرکت شجاعانه تعدادی از دانشجویان دلسوز در آبان ماه 58 تـحـت عـنـوان
دانـشـجـویـان پـیـرو خـط امـام در تـصـرف لانـه جاسوسی آمریکا نقطه اوج
بـرجـسـتـگی و تاءثیر گذاری این جنبش در تحرک انقلابی مردم ایران بود که بازتاب
گـسـتـرده بـیـن المـللی را بـه هـمـراه داشـت . امام این اقدام شجاعانه را یکی از
ارزش های انـقـلاب تـوصـیف کرد: ((ارزش این عمل این است که شکسته شد آن بت بزرگی که
برای مـلت هـا تـراشـیـده بـودنـد.))94 و در بـرابـر فـشـارهـا و تـهـدیـدهـای غرب
در تصرف امـوال ایـران و تـوطـئه هـای گـونـاگـون فـرمـود: ((یـک انـقـلابِ
زیـادتـر از انـقـلاب اول خواهد شد.))95

مـقام معظم رهبری جنبش دانشجویی و پیدایش انجمن اسلامی دانشجویان را که همدوش مردم
و روحانیت و بازار در صف مقدم مبارزه بودند، محصول احساس صادقانه دلسوزان انقلاب می
دانـد96 و دانـشـجـویـان پـیـرو خـط امـام را مـظـهـر شـهـامـت و سـرعـت عـمـل ملت
ایران علیه توطئه های استکباری آمریکا معرفی می کند.97 این جریان اکنون در قـالب
انـجـمـن هـای اسـلامـی دانـشـگاه ها، جهاد دانشگاهی و بسیج دانشجویی به عنوان یک
جـریـان علمی ، فکری و سیاسی فعالیت های خود را متناسب با نیازهای علمی ، فرهنگی و
سـیاسی نظام ادامه می دهند. بخش دفتر تحکیم وحدت در دو دهه اخیر دچار چرخش موضع از
اهـداف و آرمـان هـای امـام شد و در برابر نهادهای انقلابی و قانونی نظام اسلامی
موضع مخالف برگزید.

هفت گروه مبارز مسلمان متعهد که از سال 1349 فعالیت های مبارزاتی مسلحانه خود را
آغاز کـرده بـودنـد، در فروردین ماه 58 به نام سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی متحد
شدند.98 ایـن سـازمان در جبهه متحد علیه لیبرال ها و سازشکاران و ضد انقلابیون و در
کنار حزب جـمهوری اسلامی فعالیت های مفیدی داشت ، به گونه ای که امام در یک مقطع
زمانی خاص بـرای خنثی سازی تحرکات گسترده منافقین و مخالفین ؛ خواهان ارتباط و
همکاری نزدیک سازمان مجاهدین انقلاب و حزب جمهوری اسلامی با سپاه پاسداران انقلاب
اسلامی شد.99 و پـس از آرامـش در کـشـور امـام ورود سـپاه و نیروهای مسلح را به
جریانات سیاسی ممنوع اعلام کرد.100

آقـای راسـتی کاشانی از اعضای جامعه مدرسین که برای نظارت دینی و جبران ضعف ها و
پـیـشـگـیـری از انـحـرافـات در این سازمان از طرف امام نمایندگی داشت ، در تاریخ
12 مـهـرمـاه سـال 65 طـی گـزارش اجـمـالی اسـتـعـفـای خـود بـه دلیـل اشـتـغالات
علمی و انحلال سازمان براساس پیشنهاد برخی از اعضا را به امام اعلام مـی دارد و
امـام نـیـز با استعفای ایشان و انحلال سازمان مجاهدین موافقت می نماید.101 در سـال
1370 حـزب جـدیـدی بـا عـنـوان ((سـازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران )) توسط
تـعـدادی از اعـضـای مـسـتـعـفـی و انـشـعـاب یـافـتـه سـازمـان تشکیل شد و اعلام
موجودیت کرد.102 و در سال 76 به ائتلاف دوم خرداد و اصلاح طلبان پـیـوسـت . نـگـرش
و مـوضـع گـیـری هـای اعـضـای ایـن سـازمـان در سـال هـای اخـیـر نـشـان از چـرخـش
مـواضـع آنـان نـسـبـت رفـتـارشـان در سـال هـای دوران امـام است به گونه ای که
برخی اعضای آن نسبت به اعتقادات و مقدسات دیـنی نظرات ناصوابی ارائه دادند؛
بنابراین از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم یک سازمان و جریان غیر مشروع قلمداد
گردید.

راهـپـیمایی های گسترده مردم تهران در تابستان 57 باعث شد تا روحانیونِ با تدبیر و
خـوش فـکـری هـمـچـون شـهـیـد بهشتی و مفتح و مطهری با نظر مساعد حضرت امام یک هسته
مـرکـزی و نـیـز تـشـکـیـلاتـی از روحـانـیـون مـبـارز طـراز اول تـهـران بـرای
سـامـانـدهـی و تـصـمـیـم گـیـری مـبـارزات تـشـکیل دهند.103 تعدادی از اعضای همین
تشکیلات را در چند ماه بعد، امام به عنوان اعضای اصـلی شـورای انـقـلاب انـتـخـاب
کـردنـد. ایـن روحـانـیون پس از پیروزی انقلاب ، حزب جـمـهـوری اسـلامـی را
بـنـیـان نـهـادند. کلیه اعضای جامعه روحانیت مبارز تهران در قالب مـسـئولان
کـمـیـتـه هـای انـقـلاب اسـلامـی تـهـران ، ائمه جماعات و وعاظ با امام ملاقات های
فراوانی داشتند. استاد مطهری و شهید بهشتی از عناصر محوری و ارکان اصلی و شخصیت های
مهم و تاثیر گذار جامعه روحانیت بودند که امام از ایشان به عنوان ((پاره تن خویش
))، ((حـاصـل عمر خود)) و ((یک ملت )) یاد می کند.104 و به روحانیت مبارز تهران
سفارش اکید می نماید با هوشیاری در برابر توطئه ها مراقب باشند تا حوادث تلخ مشروطه
در کـشـور تـکـرار نـگـردد و عـوامـل بـیـگـانـه از تنش های سیاسی علمی داخلی
روحانیت بهره بـرداری نـکـنـنـد و زهـد و سـاده زیـستی و استمرار دستیابی به اهداف
نظام را سر لوحه راهبردهای خویش قرار دهند.105 مقام معظم رهبری جامعه روحانیت مبارز
و تحقق و ترویج آن و بـسـیج نیروهای عظیم ملت تلاش کردند.106 روحانیت مبارز اکنون
یکی از جریانات مهم سـیـاسـی فـرهـنـگـی و تـاءثـیـر گـذار بـر سـایـر جـریـانـات
تعامل گرای پدید آمده در دهه 70 و 80 است .

ایـن واژه از اواخـر قـرن چـهـاردهـم هـجـری شـمـسی وارد ادبیات سیاسی ایران شد،
بعد از مـشـروطـیـت جـای پـای خـود را در مـطـبـوعـات محکم کرد و در دوران کودتا و
حکومت رضاخان گفتمان سیاسی اجتماعی خود را گسترش داد.

در انـدیـشـه و آثـار امـام جـریـان روشـنفکری بر مبنای کارکرد روشنفکران به سه
دسته تقسیم می شود:

1. روشـنـفـکـران مـتـعـهـد، دلسـوز و مـذهـبـی کـه در تـمـامـی مراحل انقلاب همگام
با مردم و پیرو اسلام و تلاشگر در جهت تحقق راهبردهای رهبری انقلاب بـودنـد و در
راستای رسالت روشنفکری دینی ، مبانی انقلاب اسلامی و آینده روشن آن را بـرای
جـوانـان تـرسـیـم مـی کـردنـد. امام در پیام ها و سخنان خود به نقش مثبت و تاءثیر
گـذاری روشـنـفـکـران مـذهـبـی در تـنویر افکار عمومی و معرفی اسلام به جوانان و
طرد عـناصر منحرف و جدا کردن صفوف خود از غربزدگان اشارات فراوانی دارد.107 استاد
مـطـهـری ، دکـتـر بـهـشـتـی ، دکتر مفتح ، دکتر باهنر و مقام معظم رهبری از مصادیق
بارز و برجسته این جریان هستند.

2. روشـنفکران مغرض و غرب زده یا وارداتی که صریحا با اسلام مخالفت می کنند و با
تـرویـج تـئوری هـای غـربـی ، دیـن را افیون جامعه معرفی می کنند. طرفداری از آزادی
غـربی و خود باختگی در برابر مظاهر تمدن و صنعت غرب دیگر نشانه های روشنفکران اجیر
شده غربی در اندیشه امام است .108

3. روشـنـفـکـر نـمـاهـا یا روشنفکران مصنوعی که از مبانی عمیق دین اسلام شناخت
صحیح و دقـیـقـی نـدارنـد و بـه دور از واقـعـیـات در رویـدادهـای انـقـلاب و
جـامـعـه تـحـلیـل و نـظـریه پردازی می کنند. امام معتقد است این گروه روشنفکر نمای
بریده از متن جـامـعـه بـه تـنـاسـب شرایط زمان و حوادث رنگ عوض می کنند و نان را
به نرخ روز می خـورنـد. نـقد و تحلیل ناشیانه جایگاه شرعی و الهی ولایت فقیه در
نظام اسلامی و خرده گیری بر اجرای احکام اسلامی بخشی از کارکردهای این گروه است
.109

یـکـی از جـریـانـات داغ روشـنـفـکـری مـذهـبـی در دهـه 50 جـریـان شـریـعـتی است
که به دلیـل تـقسیم کرده بود و دست های مرموز و پنهان به این اختلافات دامن می زد.
گروهی از حـوزویـان و دانشگاهیان آگاهانه یا ناآگاهانه سعی داشتند تا امام را به
این معرکه وارد کنند، اما ایشان با هوشیاری و زیرکی منحصر به فرد، طرفداران و
مخالفان این جریان را بـه سـمـت و سـوی حرکت در مسیر اصلی دستیابی به اهداف انقلاب
و شناسایی و طرد دشـمـن مـشـتـرک سـوق داد و طـرح پـیـچـیده رژیم ستمشاهی را در
موضع گیری معظم له در طرفداری یا مخالفت با شریعتی ناکام گذاشت .110

امـام هـمـواره کـلیـه روشنفکران را به پیوستگی به ملت و حرکت در مسیر رودخانه مواج
و خروشان نهضت اسلامی سفارش می کرد.

مـقام معظم رهبری معتقد است که جریان روشنفکری در ایران بیمار متولد شده و افراد
سالم و خـالص در طـلیـعـه ایـن جـریـان کـم مـشاهده می شود و بیشترشان غربزده یا
توده ای و اندکی مسلمان متعهد و دلسوزند. ایشان روشنفکران دینی و مذهبی حوزه و
دانشگاه را در دهه 70 و 80 به نهضت تولید علم و جنبش نرم افزاری و آزاد اندیشی دعوت
می کند و با نقد روشـنـفـکران غرب زده ؛ روشنفکر نماهای کنونی را متحجر فکری می
نامد. معظم له جریان شـریـعـتـی را در سـه دهـه اخـیـر پـایـان یـافـتـه و حل شده
تلقی می کند.111

اکـنون این سه دسته از روشنفکران فعالیت گسترده ای دارند روشنفکران دینی در حوزه و
دانـشـگـاه بـه نـوآوری عـلمـی و فـقهی روی آورده و آینده روشنی را برای نهادهای
علمی و پژوهشی نوید می دهند.

روشنفکران غرب زده برخی از مطبوعات را جولانگاه تئوری های ضد دینی و شبهه افکنی
خـود قـرار داده انـد. و روشـنـفـکـر نـماها تحت پوشش نوآوری و مدرنیته گذشته
پرشکوه انقلاب و دفاع مقدس را تخطئه می کنند و آب به آسیاب دشمن می ریزند.

در سـال 1320 ش هـنگام اشغال ایران به دست متفقین ، این حزب به ریاست سلیمان میرزا
اسکندری تشکیل شد.112

سـلیـمـان مـحسن اسکندری معروف به سلیمان میرزا فردی به ظاهر مسلمان و همسفر امام
در انـجـام مناسک حج بود. امام ایشان را از نزدیک می شناخته و او را به عنوان یک
انگلیسی ها در ایـران پـایـه گـذاری شـد. ایـشـان در پـاسـخ به خبرنگاران در پاریس
می فرماید: ((حـزب تـوده ، حـزب کـثـیـف مرتبط به دستگاه شاه است و تمام شعارها و
نمایش ها برای سـسـت کـردن نـهـضـت اسـلامـی و نجات شاه از سقوط [است ]))113 پس از
پیروزی انقلاب فـرمـود: ((مـا بـه حـزبـی کـه مـطـرود جامعه اسلامی است اجازه ورود
به حکومت اسلامی را نخواهیم داد.))114

از دیـدگـاه امـام جـهـت گیری کلی تلاش های حزب توده در جهت حفظ منافع ابر قدرت ها
و مخالفت قشر محروم جامعه بوده که در ابتدا انگلیس آن را ایجاد، سپس ‍ آمریکا او را
تقویت کرد و پس از انقلاب برای شوروی جاسوسی می کرد. حضرت امام (ره ) اقدام شگفت
انگیز و تـحیرآور نیروهای اطلاعاتی در دستگیری سران توطئه گر حزب توده را می ستاید
و جـریـان سـابـقـه دار تـوده را هـمـچـون مـار پـر خـط و خال در براندازی اسلام
معرفی می کند.115

از نـگـاه مـقام معظم رهبری حزب توده یک تشکیلات وسیع مرتبط با شوروی و دارای بخش
دانـشـجـویـی و فـعـالیـت در دانـشـگـاه بـود.116 در سـال 62 بـا کـشـف تـوطـئه
تـوده ای هـا و دسـتـگـیـری سـران و کـادر مـرکـزی آنان حیات سیاسیشان در ایران
خاتمه یافت .

ایـن حـزب در سـال 1322 شـمسی با حمایت شوروی سابق و در راستای تجزیه ایران و
تـشـکـیـل کـردسـتـان مستقل موجودیت خود را اعلام کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی
حزب دمـکـرات کـردسـتـان پـس از سـال هـا سـکـوت ، بـا حـمایت بیگانگان فعالیت های
تجزیه طـلبـانـه خـود را با آشوب ، کشتار و محاصره شهرها و پادگان های ارتش آغاز
کرد. امام حزب دمکرات را حزب شیطان ، غیر قانونی ، وابسته به آمریکا و صهیونیست و
دیکتاتور و خـرابـکـار مـعـرفی کرد رهبران آن را فاسد نامید و از هواداران اعضای آن
خواست تا به مـلت و انـقـلاب اسـلامـی ایـران بـپـیـونـدنـد. از سـوی دیـگـر بـه
دلیـل جـنـایـات فـراوان ایـن حزب فرمان سرکوب و قلع و قمع آن ها را به سپاه و ارتش
صادر فرمود. ناجوانمردانه ترین رفتار این حزب که امام از آن به عنوان اقدام جنون
آمیز یـاد مـی کـند، هماهنگی این حزب با رژیم بعث عراق برای بمباران زندان دولتو
بود که تـعـدادی از پـاسـداران ، ارتـشـیـان و مـبـارزیـن مـسـلمـان کـرد زنـدانـی
را بـه شـهـادت رساندند.117

ایـن گـروه در سـال 1328 در مـنـزل دکـتـر مـحـمـد مـصـدق مـوجودیت خود را اعلام
کرد و تا پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی دسـتـخـوش تـحـولات گـونـاگـونـی شـد.118 در
تـابستان سـال 57 امـام در پـاسـخ بـه سـؤ ال آقای پسندیده می نویسد: ((این جانب
نمی توانم از جـبـهـه ای هـا و نه از بزرگشان اسمی ببرم و ترویجی بکنم راه آن ها با
ما مخالف است .))119 رهـبـران ایـن حـزب در پـاریـس بـا امـام مـلاقـات هایی داشته
اند. پس از پیروزی انـقـلاب اسـلامـی امـام جـبـهـه مـلی را مـخـالف هـدف و مـسـیـر
مـلت و عـامـل تـشـّتت معرفی می کند. و در ابتدای ریاست جمهوری بنی صدر با بیان
تاریخچه فجایع دوران مصدق در مدرسه فیضیه قم صریحا با انتخاب وزیران کابینه از
اعضای جبهه ملی مخالفت کرد و از مجلس شورای اسلامی خواست به این گونه افراد راءی
اعتماد ندهند.120 امام در نقد افکار غلط این جریان با بیان نکته ظریف و تفکیک ملی
گرایی و حب وطـن مـی فـرمـاید: ((حب وطن ، حب اهل وطن و حفظ حدود کشور مساءله ای
است که در آن حرفی نیست و ملی گرایی در مقابل ملت های مسلمان دیگر، مساءله دیگری
است ، که اسلام و قرآن و دستور نبی اکرم بر خلاف آن است .))121 مخالفت جبهه ملی با
لایحه قصاص و تعبیر از آن ، بـه لایـحـه غیر انسانی و اعلام راهپیمایی در مخالفت با
تصویب آن ، تیر خلاص جبهه ملی به حیات سیاسی خود بود.

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

امام در یک سخنرانی مفصل تاریخچه ضد دینی و توهین جبهه ملی به علمای متعهد را یک یک
بـرشـمـرد و رهـبـر آن را غـیـر مـسـلمـان معرفی کرد و اقدام ننگین آنان را سَبِّ
به قرآن و رسول اللّه (ص ) نامید و از آن تاریخ رسما ارتداد جبهه ملی از سوی امام
اعلام شد.122

اکـنـون بـقـایـای جـبـهـه مـلی بـا ائتـلاف نـهـضـت آزادی جـریـان مـلی ـ مـذهـبـی
را تشکیل داده اند.

در سـال 1340 جـنـاح مذهبی جبهه ملی به نام نهضت آزادی ایران اعلام موجودیت
نمود.123 ارتباط کادر مرکزی اعضای نهضت با امام در سال های 50 و 60 نه برای اطاعت و
پیروی از فرامین ایشان بلکه برای تغییر دیدگاه موضع گیری های قاطعانه امام بوده ،
چنانکه در دوران اوج گیری و شتاب نهضت آقای مهدی بازرگان در پاریس سیاست گام به گام
را به امام پیشنهاد نمود تا انقلاب به روش پارلمانی و حفظ سلطنت پیش برود.124 به
هـنـگـام طـرح تـصـویـب اصـل ولایـت فـقیه در مجلس خبرگان قانون اساسی اعضای نهضت
بـازرگان و رفقایش گفتند ما خیال داریم این مجلس را منحلش کنیم ، من گفتم شما چه
کاره هـسـتـیـد اصـلش کـه مـی خـواهید این کار را بکنید! شما چه سمتی دارید که
بتوانید مجلس ‍ منحل کنید، پا شوید بروید سراغ کارتان !))125

تـخـطـئه اقـدام انـقـلابـی دانـشـجـویـان پیرو خط امام و تهمت خط شیطان زدن به
جوانان انـقـلابـی و اسـتـعـفـای دسـتـه جـمـعـی از دولت مـوقـت اولین اقدام عملی
خروج از حاکمیت و رویارویی با آرمان های امام و انقلاب بود. پس از آن با سکوت و یا
همراهی با تحرکات ضـد اسـلامـی جبهه ملی و جنایات منافقین و تلاش های تبلیغی ضد
استقامت در دفاع مقدس کارنامه مبارزاتی خود را سیاه نمودند126 تا این که امام در
آستانه انتخابات مجلس سوم شورای اسلامی (بهمن 66) در پاسخ به نامه وزیر کشور وقت
نهضت آزادی را یک جریان مـنـحـرفِ طرفدار آمریکا و فاقد صلاحیت دینی و سیاسی در
تمام زمینه ها و شؤ ن علمی ، اجـرایـی ، مـقـننه و قضائیه اعلام نمودند.127 این
جریان پس از رحلت امام با ائتلاف با برخی از روشنفکران غرب زده جریان ملی و مذهبی
را به وجود آوردند و خوراک تبلیغاتی ضد نظام رسانه های بیگانه و سرویس های اطلاعاتی
غرب را فراهم می کنند.

بـه مـوازاتِ جـریـانـات پیرو امام و حامی انقلاب و پیشتاز عرصه مبارزات ، جریانی
نیز بـه تـسـامـح و تـسـاهـل و سازش روی آورده ، از دهه 40 به بعد خواهان ارتباط با
رژیم پـهـلوی و اغـمـاض از جـنـایـات شـاه بـود، در حـالی که امام هرگونه سازش با
رژیم را قـاطـعانه نفی می کرد.128 پیشنهاد صلح با صدام و گرایش و سازش مذاکره با
آمریکا از جمله تلاش های جریان سازش بعد از انقلاب است امام فرمود: ((یک جریانی در
کار است کـه آن جـریـان انـسـان را از این معنا می ترساند که بخواهد به طور خزنده
این کشور را باز هُل بدهد به طرف آمریکا.))129

ایـن جـریـان مـعـتـقـد است که بدون ارتباط با آمریکا ایران قادر به ادامه حیات
سیاسی و اقـتـصـادی نـیست . از این رو همواره در برابر تدابیر امام موضع گیری
داشتند و امام نیز بـا نـقد تفکرات غلط آن ها چهره ساز شکارشان را برای ملت افشا می
کرد.130 مقام معظم رهـبری این جریان را کج فهم و سطحی نگر و مرعوب دشمن می نامد که
سراسر کارنامه سـیـاه آنان رویارویی با تدابیر حکیمانه و اندیشه های ناب امام است .
ایشان معتقدند که ایـن جریان اکنون بهره گیری از مطبوعات ، نظام را به مذاکره
مستقیم با آمریکا بکشاند، چرا که حل تمام مشکلات نظام را در گرو رابطه با آمریکا می
دانند.131

تـعـدادی از جـوانـان جـبـهـه مـلی و نـهـضـت آزادی در سال 1344 به نیت کادر سازی و
آموزش نظامی و مبارزه مسلحانه ؛ رژیم پهلوی ، سازمان مـجـاهـدیـن خـلق ایـران را
تـشـکـیـل دادنـد.132 امـام در چـنـد سـخـنـرانـی بـه دیـدار خود در سـال 49 بـا دو
تـن از کـادر مـرکـزی ایـن سازمان در نجف اشاره می کند که با سفارش از سـوی
بـزرگـان تـهـران از جـمـله آقـای طـالقـانـی بـه نزد ایشان رفته و با بحث های
سـیـاسی ایدئولوژی ، قصد کسب تاییدیه از ایشان را برای قیام مسلحانه داشتند که امام
از این کار شدیدا امتناع می ورزد.133 این گروه پس از پیروزی انقلاب با ترویج شعار
انحلال ارتش به غارت مهمات و جمع آوری سلاح برای رویارویی مردم پرداختند.134

رئیـس ایـن سـازمـان یـعـنـی مسعود رجوی اعلام کرد که خود و سازمانش به قانون اساسی
جمهوری اسلامی رای نمی دهد، ولی خود را کاندیدای ریاست جمهوری نمود. حضرت امام (ره
) نـیـز وی را بـه دلیـل رای نـدادن بـه قـانـون اسـاسـی شـایسته کاندیداتوری ریاست
جمهوری ندانست .

پس از آن سازمان رویارویی نظامی را در دستور کار خود قرار داد تا بتواند با تهدید و
به کارگیری اسلحه امتیازات لازم را از نظام و رهبری آن کسب کند. امام در جواب این
رفتار فرمود: ((شما اسلحه را زمین بگذارید و به دین اسلام برگردید… ، آنگاه من
حاضرم نه در یـک جـلسـه در ده جـلسـه بـا شـمـا بـنـشـیـنـم صـحـبـت کـنـم .))135
در سـال 60، قـیـام مـسـلحانه این سازمان با ترور شخصیت ها و افراد حزب اللهی آغاز
شد. جـنـایات و اعمال تروریستی این گروه آنچنان ناجوانمردانه بود که امام فرمود:
((من ابن ملجم را از این ها مردتر می دانم !))136

گـزارش دهـی و جـاسـوسـی عـلیـه ایـران ، شایعه افکنی و دروغ پردازی و اجرای نقش ‍
سـتـون پـنـجـم عراق در دفاع مقدس دیگر فعالیت های این جریان در دوران رهبری امام
است .137

مقام معظم رهبری این جریان به ظاهر اسلامی را دارای تفکر مارکسیستی و توده ای می
داند و مـی فرماید: ((کتاب های آن ها از نظر محتوا و ایدئولوژی همانند کتاب های
القلبی است کـه بـه مـزدوری رژیـم بـعث دچار شده و در سرکوب انتفاضه شیعیان عراق و
کشتار مردم بی گناه به رژیم صدام کمک کرده اند.138

زشت ترین اقدام تروریستی منافقین بمب گذاری روز عاشورا در حرم امام رضا(ع ) بود و
رهـبـری دربـاره ایـن جـنـایـت هـولنـاک فـرمـود: ((دشـمـنـان مـنـافـق و مـعـانـد
سـنـگـدل با این کار نشان می دهند که به هیچ یک از موازین انسانی پایبند
نیستند.))139 ایـن سـازمـان تـروریـستی اکنون با پشتیبانی کامل آمریکا، در عراق به
فعالیت های ضد نظام اسلامی ، از جمله جاسوسی مشغول است .

در سـال 1350 سازمان چریک های فدایی خلق ، با اتحاد دو سازمان دانشجویی با آرمان
هـای کـمـونـیـسـتـی و به ظاهر با آرم شوروی سابق و طرفداری از آن کشور فعالیت های
سیاسی و چریکی خود را آغاز کرد.

مـقـام مـعـظم رهبری درباره اولین اقدام ضد انقلابی این گروه در روزهای آغازین
پیروزی انـقـلاب مـی فـرمـایـد: ((وقـتـی انـقـلاب پـیروز شد چریک های فدایی خلق
راهپیمایی راه انـداخـتـنـد و جـلوی مـقـرّ امـام آمـدنـد…؛ آن هـم روز پـنـجـم و
شـشـم تـشـکـیـل حـکـومـت بـه عـنوان طلبکاری از حکومت ! این یک کار بیمارگونه و
مغرضانه یی بـود.))140 امـام بـا اشـاره بـه فـتـنه انگیزی فدائیان خلق در مناطق
مرزی و کردستان و خـرمـن سـوزی کـشـاورزان و تـحریک کارگران به اعتصاب ، دروغ
پراکنی و مخالفت با اهداف نظام اسلامی درباره ماهیّت این جریان محدود و ناچیز
فرمود:

((شـمـا خـیـال نـکـنـیـد کـه یـک فـدایـی خـلق شـوروی ما داریم ؛ اینجا این فدایی
خلق های آمـریکایی اند! اینها از آن طرف اند، نه این طرف .))141 پس از تقویت
نیروهای امنیتی و انـتـظـامـی نـظـام اسـلامـی طـومـار حـیـات سـیـاسـی ایـن
جـریـان در داخل کشور درهم پیچیده شد و در دو گروه اقلیت و اکثریت به خارج کشور
گریختند.

پـس از انـحـلال دو حـزب مـردم و مـلیـّون در رژیـم گـذشـتـه ، شـاه برای ایجاد
جامعه تک صـدایـی در راسـتـای تـحـقق اهداف استعماری و استثماری آمریکا و صهیونیست
، شخصا در تـاریـخ 21 / 12 / 1353 تـشـکـیـل حـزب رسـتـاخیر ایران را اعلام و همه
مردم را ملزم به عضویت آن نمود.142 ده روز بعد (21 اسفند 53) امام با صدور پیامی به
ملت ایران این حزب را مخالف صهیونیست فعالیت این حزب را مقدمه بدبختی بیشتر ملت تحت
ستم اعلام کـرد. و مردم را به مقاومت منفی در برابر فعالیت های ضد دینی این حزب فرا
خواند و از مـراجـع تـقلید تقاضای تحریم عضویت مردم در این حزب نمود.143 و خود نیز
در پاسخ به استفتاء چنین نوشت . ((نظر به مخالفت این حزب با اسلام و مصالح ملت
مسلمان ایران ، شـرکـت در آن بـر عـمـوم مـلت حـرام و کـمـک بـه ظـلم و اسـتـیـصـال
مـسـلمـیـن [اسـت ].))144 امـام بـرای اولیـن بـار پـیـشـنـهـاد شـکـل گـیـری حـزب
الله را برای مقابله با حزب شیطانی رستاخیز به ملت مبارز ایران مطرح نمود.145

در سـال 57 و حـضـور هـمـگـانـی اقـشـار مردم در متن انقلاب اسلامی ، رژیم ستمشاهی
تحت فـشـار افـکـار عـمـومـی حـزب فـرمایشی و تحمیلی رستاخیر را که جز فساد و بی
دینی برای ملت دستاوردی نداشت ـ تعطیل اعلام نمود.

بـا قـتـل مـرحـوم شـمـس آبـادی امـام جـمـاعـت ((مـسـجـد سـیـّد)) اصـفـهـان و
تـعـدادی دیگر در سـال 1355، جـریـانـی به محوریت سید مهدی هاشمی ، برادر داماد
آقای منتظری فعالیت خود را آغاز کرد. وی پس از دستگیری همکاری با ساواک شاه را در
زندان شروع کرد. پس از پـیـروزی انـقلاب به عنوان چهره ای مبارز در سپاه پاسداران و
در جایگاه مسئولیت کمک بـه سـازمـان هـای آزادیـبـخـش گـروهـی را به خود جذب کرد و
به سلاح و مهمات و اسناد مـحـرمـانـه نظام دست یافت و از طریق برادر خود سید هادی
هاشمی (داماد آقای منتظری ) در بیت ایشان نفوذ فوق العاده ای پیدا کرد، به گونه ای
که بیانات و موضع گیری های سـیـاسـی آقـای مـنـتـظـری ، از مـجـرای خـبـرهـای یـک
سـویـه و گـزارشـات نـاقـص و تحلیل های غلط سید مهدی هاشمی سرچشمه می گرفت .

در پـایـیـز سـال 65، سـیـد مـهـدی هـاشـمـی بـه جـرم اعمال خلاف قانون و نظام
اسلامی توسط وزارت اطلاعات دستگیر شد. وقتی موارد تخلف بـه امـام گـزارش شـد،
ایـشـان بـا تـوجـه بـه اهـمیت موضوع و نقش هاشمی در بیت آقای منتظری ، از وزارت
اطلاعات خواستند به دور از جوسازی ها با این باند مخوف و خطرناک بـرخـورد قـوی و
قـاطع صورت گیرد. در مدت محاکمه و بازداشت ، نامه هایی میان امام و آقـای
مـنـتـظـری مـبـادله شـد. قـصد امام از این نگارش ها تطهیر بیت ایشان از انحرافات و
تـبـرّی از جـریـانـات سید مهدی هاشمی و عدم داشت تاءثیرگذاری فکری سیاسی او بر
بـیـت قائم مقام رهبری فراوان بود. حکم اعدام نامبرده در تاریخ 6 / 7 / 66 به اجرا
درآمد اما تاءثیرات و عقبه ماندگار این جریان تخریبی و انحرافی در تاریخ 6 / 1 / 68
به عـزل آقـای مـنتظری از سوی امام منجر شد. و با درایت و شجاعت و تدبیر امام ریشه
اصلی این جریان خشکید.146 در سال 77 بقایای هواداران این جریان تحرکاتی را در نجف
آباد آغـاز کـردند که با پیام محکم و قاطعانه و هوشیارانه مقام معظم رهبری و حرکت
پرشور و انـقـلابـی مـردم اصفهان و نجف آباد توطئه آنان خنثی شد.147 این جریان
اکنون فعالیت علنی و رسمی ندارد.

ایـن جـریـان تـروریـسـتـی بـه دسـت روحـانـی نـمـایـی مـنـحـرف بـه نـام گـودرزی
در سـال 56 فـعـالیـت هـای سیاسی ، مذهبی و تبلیغی خود را با تفسیر به راءی از قرآن
و اعـتـقـادات دیـنـی علیه روحانیت اصیل و متعهد، و با گرایش افراطی به اندیشه های
دکتر شـریـعـتـی آغـاز کـرد. پـس از پـیـروزی انـقلاب با سوء استفاده از خلاء
نهادهای امنیتی و اطـلاعـاتـی فـعـالیـت هـای مـسـلحـانـه و تـروریـسـتـی خـود را
ضـد روحـانـیـت اصیل و متعهد و در جهت حذف فیزیکی شخصیت های مهم و تاءثیرگذار همچون
استاد مطهری ، شـدت بـخـشـیـد.148 امـام رهـبران فرقان را فاجر و جنایتکار نامید و
با اشاره به ماهیت انحرافی و تروریستی و دیدگاه های غیر منطقی این جریان ، آنان را
ابزار دست و مجری تـوطـئه هـای آمـریـکـا و انـگـلیس در انتقام از شکست های سیاسی و
فرهنگی خود از انقلاب اسـلامـی و روحـانـیـت اصـیـل و نـیـز ارعاب و عقب نشینی مردم
از دستیابی به اهداف انقلاب تـوصـیـف کـرد.149 بـا مـحـاکـمـه و اعـدام گودرزی در
خرداد ماه 59 پرونده جنایتکاری و انحرافی این جریان برای همیشه مختومه شد.

فـعـالیـت رسمی تقابل گرایانه این جریان پس از فرار شاه و اعلام شورای سلطنت به
طـرفـداری از خـانـدان پـهـلوی و نـظـام سـلطـنـتـی آغـاز شـد. ایـن جـریـان اندک
در ماه های اول پـیـروزی با مقایسه غلط انقلاب و حادثه 28 مرداد، به پشتوانه
بیگانگان شایعات سـقـوط نـظـام اسـلامـی و بـازگـشـت نـظـام سـلطـنـتـی را در مـدت
6 مـاه یـا یـک سـال پـخـش مـی کـردنـد. در اسـلامـی بودند. بخشی از فعالیت های
مرموز و خطرناک این اقـلیـت نـاچـیـز کـه هشدارهای امام را به همراه داشت ، نزدیک
شدن سلطنت طلبان به مراجع تـقـلید در چهره مسلمان متدین برای پرداخت وجوهات شرعی و
تحریک عالمان در قیافه حق طلبی است تا بر این شیوه آن ها را عصبانی کرده و به
مخالفت با سیاست های اقتصادی دولت در دوران دفـاع مـقـدس وادار کـنـنـد و راه را
بـرای سود جویی و فساد اقتصادی خود هموار نمایند.150

مـقـام مـعـظم رهبری از این جریان به عنوان ((ضد انقلاب راست )) نام می برد که
همواره از سـوی اسـتـکـبـار جهانی علیه انقلاب اسلامی تحریک می شوند.151 این جریان
اکنون در خارج کشور فعالیت دارد.

الف . مـقـدس مـآبـان و مـتـحـجـّران : پـیـشینه این جریان به دوران حکومت حضرت علی
(ع ) بازمی گردد که در برابر مدیریت و تدابیر حکیمانه حضرت موضع جاهلانه و خصمانه
مـی گـرفـتـند. انقلاب اسلامی ایران و رهبری پیامبر گونه امام نیز از آفت جریان
مقدس ‍ مـاءبـان و مـتـحـجران در امان نمانده و امام به گوشه ای از تحرکات آن ها در
آغاز انقلاب اشـاره مـی کند. ((عده ای مقدس نمای واپسگرا همه چیز را حرام می
دانستند و هیچ کس ‍ قدرت این را نداشت که در مقابل آن ها قد علم کند. خون دلی که
پدر پیرتان از این دسته متحجر خورده است هرگز از فشارها و سختی های دیگران نخورده
است .))152 مخالفت با فلسفه و عـرفـان ، دوری از سیاست ، اشکال تراشی در دفاع مقدس
، مخالفت با حضور زنان در عـرصـه سـیـاسـت و اجـتـمـاع ، تـهـمـت بـی دیـنـی بـه
روحـانـیـت اصـیـل و مـبـارز و تـلاش بـرای اغـفـال مـراجـع ، نـمـونـه هـایـی از
فعالیت های جاهلانه و مغرضانه مقدس نمایان و متحجران است که امام به آن ها اشاره
دارد و راه کار مقابله با این جـریـان ریـشـه دار را افـشاگری می داند153 و به طلاب
انقلابی هشدار می دهد: ((خطر تحجر گرایان و مقدس نمایان احمق در حوزه های علمیه کم
نیست . طلاب عزیز لحظه ای از فـکـر ایـن مـارهای خوش خط و خال کوتاهی نکنند. این ها
مروج اسلام آمریکایی اند و دشمن رسول اللّه .))154

مـقـام مـعـظـم رهـبـری جـریـان تـحـجـر را انـسـان هـایـی کـه از اسـتـدلال و منطق
و پذیرش حرف نو و تحلیل حوادث گریزان اند معرفی می کند و اسلام آنـان را اسلام
تحریف شده ای می داند که هیچ گاه اندیشه و سیره امام را در تلفیق ارزش هـای دیـنـی
بـا سیاست اجتماعی و رفتارهای متعصبانه خود پای می فشارند.155 پرونده این تفکر در
حوزه های علمیه همچنان مفتوح است .

ب . صـوفیه (دراویش ): این فرقه منحرف پشمینه پوش سرسلسله خود را به مسلمانان صدر
اسلام نسبت می دهند. امام خمینی ارباب تصوف و دراویش را مدعیان پر سر و صدا و بـی
مـحـتـوایـی مـی دانـد کـه از مـظـلومـیـت حـضـرت عـلی (ع ) سـوء استفاده کرده و
سخنان درویـشـانـه را بـه حـضرتش نسبت می دهند. و نیز گوشه گیری صوفیانه حلقه ذکر و
رقـص ‍ خـانـقـاهـی و سـخـنـان عـوام فـریـبـانـه را دکـانـداری دراویـش برای فریب
مردم و خـودنـمـایـی درویـشـان مـی دانـد و بـا تـفکیک درویشان واقعی که مردم
انقلابی و مسؤ لان خـدمـتـگـزار سـاده زیست هستند، از فرقه درویشان اصطلاحی ، رفتار
اینان را کاملا مغایر سـیـره اخـلاقـی ، سـیـاسی ، فرهنگی و اجتماعی ائمه معصومین و
اولیای الهی معرفی می کند.156

در مراحل مختلف انقلاب ، دفاع مقدس و دوران حیات پر برکت امام این جریان بسته و
منزوی و مـحـدود و بـی تـفـاوت بـه حـوادث و رویـدادهـای سـیـاسـی کـشـور بـه دلیـل
حـضـور حـمـاسـی مـردم در عـرصـه سـیـاسـت و مـبـارزه و رایحه عطر ایثار و شهادت
رزمـنـدگـان ، هـیـچگونه تحرک رسمی در جامعه نداشتند. و در مجموع یک جریان فراموش
شـده و خنثی به حساب می آمدند. ولی در یکی دو دهه اخیر به علت کم رنگ شدن معنویت و
عرفان عمیق و اصیل اسلامی و سهل انگاری های نهادهای فرهنگی جریان تصوف و دراویش بـا
گـسـترش خانقاهها برخی افراد تشنه معارف و معنویت را به سراب عرفان ساختگی می
فریبند و خرافات و انحراف سیاسی ـ مذهبی را رواج می دهند.

ج . بهائیت : پس از زمینه سازی های شیخ احمد احسائی در دوران فتحعلی شاه قاجار،
مذهب جـعـلی و انـحـرافـی بـهـائیـت تـوسـط سـیـد عـلی مـحـمـد شـیـرازی مـعـروف
بـه بـاب شـکـل گـرفـت و تـقـویـت شـد. سـپـس تـوسـط میرزا حسینعلی بها و عباس
افندی ملقب به عـبـدالبـهـاء و کـمـک هـای سـیـاسـی و فـرهنگی و تبلیغی انگلستان
فعالیت خود را شدت بـخـشـیـد.157 از نیمه دوم سال 40 فعالیت مرموز بهائیان در ایران
از نگاه تیزبین امام مـخـفـی نـماند، برداشتن سوگند به قرآن در قانون ، طرح عدم شرط
اسلام در انتخاباتِ انـجـمـن هـای ایـالتـی و ولایـتـی تـرویج شعار تساوی حقوق زن و
مرد، نفوذ بهائیان در مـشـاغـل حـسـاس رژیـم پـهـلوی و کـرده بـود. امام در نامه ای
خطاب به آقای آیت اللهی با اشـاره بـه پیام ها و سخنرانی های افشاگرانه خود می
فرماید: ((حقیر در فکر هستم که بـلکـه بـه طـوری بـتـوانـیـم از تـوسـعـه نـفـوذ آن
هـا بـکـاهـیـم تـا خـدای مـتـعـال چـه تـقـدیـر فرموده باشد.))158 و در پاسخ به
استفتاء وضعیت بهائیان نوشت ((ایـن طـایـفـه ضـالّه ، کافر و نجس هستند.))159
فعالیت مذهبی این فرقه را ممنوع اعلام کـرد و فـرمـود: ((بـهـایـی هـا یـک مـذهـب
نـیستند. یک حزب هستند، یک حزبی که در سابق ، انـگـلسـتـان پـشـتـیـبـانی آن ها را
می کرد و حالا هم آمریکا دارد پشتیبانی می کند، این ها هم جاسوس اند.))160

مـسـاءله بـهـائیـان مـدتـی دسـتاویز سازمان حقوق بشر علیه ایران شده بود. اکنون
نیز برای جذب نیرو فعالیت مخفیانه دارند.

د. وهـابـیـت : مـحـمـد بن عبدالوهاب از علمای نجد عربستان ، تحت تاءثیر افکار ابن
یتمیه فـرقـه انـحـرافـی و خـرافـاتی وهابیت را پایه گذاشت عقاید این فرقه با حمایت
های تـبـلیـغـی و سـیـاسـی انـگـلستان به سایر کشورهای عربی و اسلامی گسترده شد.
این فـرقـه بـزرگ تـریـن مانع وحدت اسلامی و نفوذ فرهنگ انقلاب اسلامی در میان
مسلمانان جـهـان اسـت . امـام این فرقه را همانند خنجری می داند که از پشت به
مسلمانان ضربه می زند.161 و در خدمت اجرای طرح های استکباری قرار دارد: ((امروز
مراکز وهابیت در جهان به کانون های فتنه و جاسوسی مبدل شده اند.))162 پخش جزوات
انحرافی در میان مسلمانان و مـخـالفـت بـا هـفـتـه وحـدت و جـشـن هـای مـیـلاد
پـیـامـبـر، از دیـگر اقدامات این فرقه با طل است .163

مقام معظم رهبری معتقد است که وهابیت بر مبنای ایجاد اختلاف بین مسلمین به وجود
آمده است : ((امروز آن دستی که آمریکا علیه وحدت تجهیز کرده ، عبارت از همین دست
پلید وهابیت است .))164 ایـن جـریـان سـیـاسـی اکـنـون بـه بـازوی قـدرتمند آمریکا
در جهان اسلام برای سـرکـوب بـیـداری اسـلامـی و مـشـوّه جـلوه دادن چـهـره اسـلام
نـاب تبدیل شده است و در کشورهای اسلامی با عملیات تروریستی ناامنی ایجاد می کند و
اخیرا بـا کمک آمریکا، می کوشد به فعالیت های تروریستی و آدم ربایی در مناطق مرزی
جنوب شرقی ایران دست بزند.

ه‍ . ولایـتـی هـا: مـدعیان پیرو ائمه معصومین و حضرت علی (ع ) که از سیاست
گریزانند و هـمـواره از ورود به معرکه آتش و خون دوری می جستند. امام درباره
تاریخچه فعالیت های انـحـرافـی قـاعـدیـن کوتاه نظر دیروز و مدعیان بی هنر امروز می
فرماید: ((ولایتی های دیـروز کـه در سـکـوت و تـحـجـّر خـود آبـروی اسـلام و
مـسـلمـیـن را ریـخـتـه انـد و در عمل پشت پیامبر و اهل بیت عصمت و طهارت را شکسته
اند و عنوان ولایت بر ایشان جز تکسّب و تـعـیّش نبوده است ، امروز خود را بانی و
وارث ولایت نموده و حسرت ولایت دوران شاه را مـی خـورنـد!))165 امـام بـا بـیـان
بـخـش هایی از سیره حضرت علی (ع ) در جنگ ها و حفظ مـصـالح مـسـلمـیـن بـا انـتقاد
از عدم تحرک سیاسی جریان راحت طلب و گریزان از مبارزه ، خطرات نقشه های استکبار
جهانی علیه انقلاب اسلامی را گوشزد می کند و به ولایتی ها تـنـبـّه مـی دهـد که :
((آنها برای اصل اسلام نقشه می کشند، ما حالا بنشینیم بگوییم که ما اهـل ولایـت
هـسـتـیـم ! اگـر شـمـا اهل ولایت هستید، چرا الا ن کشور ولایت در معرض خطر است و
نـشستید؟!)) آنگاه با نقد روش مغایر با نظام اسلامی و سیره ائمه معصومین خطاب به
این جـریـان مـی فـرماید: ((شما اهل دیانت هم نیستید!)).166 در دهه اخیر ولایتی ها
با برجسته سـاخـتـن بـرخـی حـوادث تـاریـخـی صـدر اسـلام و رفـتـارهـای افـراطـی و
تـحـریک آمیز عـامـل خـدشـه بـه وحـدت جـهـان اسـلام و بـر آشـفـتـن اهل تسنن می
شوند.

و. انجمن حجتیّه : پس از کودتای 28 مرداد 1332 که فعالیت های بهائیان در بدنه حکومت
سـتـمـشـاهـی رشد می یافت ، شیخ محمود ذاکر زاده تولاّیی معروف به حلبی از مشهد به
تهران آمد و انجمن حجتیه را پایه گذاشت .167 پس از قیام 15 خرداد جریان حجتیه بدون
هراس از رژیم پهلوی به نام انجمن مبارزه با بهائیت فعالیت خود را سازماندهی کرد.
امام در سـال 49 اسـتـفاده از وجوهات ، زکوات و ثلث سهم امام را برای این انجمن تحت
اشراف آقـای حـلبـی مـجـاز دانـسـت .168 پـس از چـنـدی بـه دلیـل مـواضـع غـلط و
بـه دور از سـیاست و بهره برداری رژیم از جلسات انجمن حجتیه و ارتـبـاط بـرخـی از
سران آن ها با رژیم ستمشاهی ، نظر امام تغییر کرد و در پاسخ به یـکـی از مـدرسـیـن
قـم نـوشت ((وقتی متوجه شدم که جلساتش ضررهایی دارد دیگر او را تـایـیـد نـکـردم
.))169 در دوران شـتاب گیری انقلاب ، حجتیه ای ها با تحریم چراغانی نـیـمـه
شـعـبـان امـام مـخـالفـت کـردند و به طرفداری از رژیم جشن نیمه شعبان را برپا
نـمـودنـد. پـس از پـیروزی انقلاب رئیس انجمن سراغ دارم که می توانند مدیریت کشور
را به عهده بگیرند. امام صراحتا پاسخ فرمود که نیازی به جوانان مورد نظر شما نیست ،
هـمـان هایی انقلاب کردند، خودشان کشور را اداره می کنند.170 نکته مهمی که امام
درباره تـفکرات غلط و رایج جریان حجتیه در سخنرانی های خود و حتی وصیت نامه سیاسی
الهی بـه آن اشـاره دارد، عـقـیـده بـاطـل انجمن حجتیه مبنی بر ترویج فساد اجتماعی
، اخلاقی و سـیـاسـی بـرای زمـیـنـه سـازی ظـهـور حـضـرت مـهـدی (عـج ) اسـت . ایـن
تفکر دقیقا نکته مـقـابـل اهـداف و آرمـان هـای انـبـیـایـی انـقـلاب است که امام
آن را تخطئه می کند. ارتباط و نزدیکی این جریان منحرف با برخی از مسئولان و فقهای
شورای نگهبان هشدار امام را به دنبال داشت تا مراقب فتنه گری های حجتیه ای ها
باشند.171 اکنون انجمن حجتیه به طور علنی و مخفیانه به جذب نیرو و فعالیت دینی خود
ادامه می دهد.

در تابستان سال 56 شهید بهشتی تشکیل یک حزب یا سازمان سالم اسلامی غیر التقاطی
دارای شـاخـه های سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی را طراحی و به دوستان خود پیشنهاد داد و
ایـن مـوضـوع را بـعـدهـا در پـاریـس با امام در میان گذاشت . پس از پیروزی انقلاب
آقای هـاشـمـی رفـسـنـجـانـی مـجـددا ایـن مـوضـوع را بـا امـام مـطـرح نـمـود و در
نـتـیـجـه اول اسفند 1357 با نظر مساعد امام حزب جمهوری اسلامی موجودیت خود را
اعلام کرد.172 امـام در دفـاع از تـهـاجـمـات سـنـگـیـن لیـبـرال هـا و
سـازشـکـاران بـه حـزب ، در تاءیید بـنـیانگذاران آن فرمود: ((من البته تمام حزب را
که من نمی شناختم و نمی شناسم ، لکن افـرادی کـه ایـن حـزب را ایجاد کردند، خوب من
می شناختم . من آقای خامنه ای را بزرگش کردم . من آقای هاشمی را بزرگ کردم من آقای
بهشتی را بزرگش کردم ، دیدم این ها را از اول تـا آخـر.))173 و در مـلاقـات هـا بـا
کـادر مـرکزی و اعضای حزب ، این تشکیلات نقش آفـریـن در نـظـام اسـلامی را به حمایت
از ارکان نظام و پیشگیری از فساد و سالم سازی جـامعه نوین اسلامی فرا می خواند و
نسبت به نفوذ بیگانگان و ساختار شکنی آنان هشدار می داد.174

مـقـام مـعـظـم رهـبـری نـیـز از زمـره مـبـارزانـی بـود کـه قـبـل از پـیـروزی
انـقـلاب در فـکـر و اعـضای اصلی و بنیانگذاران حزب جمهوری اسلامی شـدنـد. ایـن
حـزب از پـیدایش خود تا نیمه اول سال 61 نقش بسیار مهمی در تثبیت نظام و تـقـویـت
قـوه مـقـنـنه ، قضائیه و مجریه داشت و بسیاری از توطئه های سیاسی فرهنگی دشـمـنـان
در پـرتـو فـعـالیـت هـای ایـن جـریـان هـمـسـو و تـعامل گرا خنثی شد. در سال 62
حزب دچار اختلاف درونی شد مقام معظم رهبری که در آن دوران دبـیـر کـلی حـزب را بـر
عـهـده داشـت در ایـن بـاره مـی فـرمـایـد: ((سال 62 دو جریانی خیلی عمیق در حزب
جمهوری اسلامی به وجود آمد… از این دو جریان بـه دو قـبـیـله و دو طـایـفـه
تـعـبـیـر کـردم .))175 تـا ایـن کـه در خـرداد مـاه سـال 66 مـقـام مـعـظم رهبری و
آقای هاشمی رفسنجانی مشترکا در نامه ای به امام به این مـطـلب اشـاره مـی کـنـند که
با توجه به شرایط فعلی امکان دارد حزب جمهوری اسلامی عـامـل اختلاف و دو دستگی در
ارکان نظام و جامعه گردد و از ایشان تقاضای تعطیلی حزب را می نمایند. امام نیز
موافقت خود را با تقاضای آنان کتبا اعلام می نماید. بنابراین حزب جمهوری اسلامی
باسال ها تلاش ‍ در پیروی از امام و تقدیم شهدای گرانقدر و با برگ های زرین در
کارنامه درخشان خود در تاریخ 11/3/66 تعطیلی خود را رسما اعلام نمود.

در انـدیـشـه سیاسی امام ، حزب الله یک جریان دینی سیاسی و مردمی بر مبنای معیارهای
قـرآنـی و بـرای تـقـابـل بـا جریانات شیطانی است . از این رو ایشان برای اولین بار
بـرای خـنـثـی سـازی تـوطـئه هـای سـیـاسـی فـرهنگی حزب رستاخیز رژیم ستمشاهی در
اردیبهشت سال 57 پیشنهاد تشکل حزب الله را مطرح نمود. پس از پیروزی انقلاب مجددا آن
را پـیـگـیـری کـرد و آن را مـوافق با اراده الهی در تقویت دین و نظام اسلامی دانست
و حتی نـیروهای مسلح و حزب جمهوری اسلامی را به سوق یافتن و در زمره حزب الله شدن
مورد تـاکـیـد قـرار داد.176 ایـن جـریـان دیـنـی و الهـی بـا رهـنـمـودهـای امـام
عـمـلا در مـتن مردم شکل گرفت . هر چند مرامنامه و تشکیلات رسمی حزبی رایج را به
همراه نداشت . اما حرکت هـای خـودجـوش مـردمـی در رویـارویـی بـا تـوطـئه هـا و
مـراقـبـت بـر حـفـظ خـط اصیل انقلاب در رویدادهای گوناگون سال های بحران تبلور
فعالیت سیاسی این جریان الهـی اسـت . امـام جـوشش میلیونی مردم ایران در طرد بنی
صدر و خنثی کردن توطئه های تـروریـسـتـی مـنـافـقـیـن را جوشش حزب الله از متن
جامعه می داند تا نور الهی انقلاب را قـدردانـی از جـوانـان حـزب الله را بـه مـسـؤ
لان نـظـام اسـلامـی یـادآوری کـرد و خـواهان تشکیل هسته های مقاومت حزب الله در
سراسر جهان شد.177

مـقـام مـعـظـم رهـبـری جـریـان حـزب الله را حـرکت با انگیزه های دینی از متن مردم
و جوانان بـرومـنـد اسـلامی معرفی کرده ، عبور از بن بست ها و بحران های فراوان در
این سه دهه انـقـلاب را مـرهـون فـداکـاری و تـلاش هـای جـریـان حـزب الله مـی
دانـد. ایشان معتقد است بازسازی و پاکسازی ارتش و حفظ این نیرو از لغزش های بعد از
پیروزی انقلاب مرهون تـلاشـهـای مـسـئولان و نـیـروهای حزب اللهی ارتش است . و
اکنون نیز حرکت های اصولی حزب الله می تواند جلوی انحراف ها و خطاها را بگیرد.178
مقام معظم رهبری درباره نقش ‍ این جریان در پیشرفت های علمی ، اقتصادی و فرهنگی دهه
70 و 80 می فرماید: ((هر جا پـیـشرفت برجسته ای داشته ایم به برکت نیروهای مؤ من
حزب اللهی و معتقد به این راه اسـت .))179 اکـنـون نیز جریان حزب الله هوشیارانه در
صحنه های گوناگون سیاسی اجـتـمـاعـی و فـرهـنـگـی دلسوزانه حضور دارد و از ارزش های
دینی و دستاوردهای انقلاب حراست می کند.

در پـرتـو عـظـمـت انـدیـشـه و تـاءثـیـرگـذاری سـیـره امـام در تـحـول روحـی و
مـعـنـوی مـلت ایـران و اطـاعـت پذیری مردم از رهنمودهای ایشان ؛ جریانی گـسـتـرده
و وسیع با حضور عالی ترین کارگزار نظام تا قشر متوسط و معمولی جامعه از مـتـن
انـقـلاب رویید. این جریان نقطه مقابل جریانات و تفکرات مخالف تحقق رهنمودهای امـام
بـود و در طول دوران حیات پر برکت امام ، جریانِ خط امام در گستره ایران اسلامی و
در تـمـام رویـدادهـا و حـوادث سـخـت و طـاقـت فـرسـا حـضـور فـعـال گسترده و گره
گشا داشت . پس از رحلت امام ، دشمنان زخم خورده تصور حذف با استحاله جریان خط امام
را داشتند، اما مقام معظم رهبری پیشتاز تقویت و حمایت از خط امام با تـبـیـیـن و
بـرجسته ساختن شاخصه های خط امام مانند هوشیاری ، استکبار ستیزی ، وحدت ،
خـدمـتگزاری ، و… همگان را به استمرار خط امام دعوت نمود180 و فرمود: ((امروز
سعادت کشور ما در ادامه راه امام است ، امروز همه آرمان های به حقی که این ملت
دارد، به وسیله خط امـام و راه امـام تـاءمین می شود)).181 مطرح شدن مجدد اجرای
ایده ها و شعارهای خط امام در دولت نهم و تلاش برای پای زیستی و ارزش های اسلامی
مورد تحسین ، حمایت و تشویق مـقـام معظم رهبری قرار گرفت .182 اکنون این جریان در
لایه های مختلف جامعه به تحقق آرمان های عالی امام می اندیشد.

چـنـد مـاه پـس از تـعـطـیـلی حزب جمهوری اسلامی و با توجه به راهبردهای جامع سیاسی
اقتصادی امام در پیام حج سال 66، برخی از اعضای جامعه روحانیت مبارز تهران و تعدادی
از روحـانـیـون بـیـرون از جـامعه روحانیت تشکّل سیاسی جدیدی به نام ((مجمع
روحانیون مـبـارز)) تـشـکـیـل دادند. پس از مرحله اول انتخابات مجلس سوم شورای
اسلامی در نامه ای خـطـاب به امام انگیزه تشکیل و منشور مجمع را بیان کرده ، از
ایشان کسب نظر نمودند. امام نـیـز بـا تـشـکـیل مجمع روحانیون مبارز موافقت
نمودند.183 امام با تایید اختلاف راءی در مـسـائل سـیـاسـی و اجـتـمـاعـی در قـشـر
روحـانـیـت ، هـمـواره بـه وحـدت رویـه در اصـول نـظام و مشترکات تاءکید داشت و
فرمود: ((البته دو تفکر هست ، باید هم باشد دو رای هـسـت ، بـاید هم باشد. سلیقه
های مختلف باید باشد، لکن سلیقه های مختلف اسباب این نمی شود که انسان با هم خوب
نباشد.))184

پـس از رحـلت امام این جریان دستخوش تحولاتی شد؛ نام این جریان سیاسی روحانی در
فـهـرسـت بـیـعـت کـنـنـدگـان نـهـادهـای انـقلابی و جریانات روحانی با رهبری دیده
نمی شـود.185 در انـتـخـابـات ریـاسـت جـمـهـوری هـفتم ، این مجمع محور اصلی و
پرچمدار دوم خـردادی هـا شد. پس از چندی حزب مشارکت و دیگر افراطیون محوریت فعالیت
های سیاسی را از مـجـمـع روحـانـیـون خـارج سـاختند و پس از انتخابات نهم ریاست
جمهوری آقای مهدی کـرّوبـی دبـیـر مـجـمـع از ایـن جـریـان کـنـاره گـیـری کـرد و
حـزب اعـتـمـاد مـلی را تشکیل داد. این جریان اکنون در صدر جریان ائتلاف اصلاح
طلبان یا دوم خردادی ها است .

بـهـمـن مـاه 74 در آسـتـانـه انـتـخـابـات مـجلس پنجم شورای اسلامی برخی از وزیران
و اطـرافـیـان آقـای هـاشـمی رفسنجانی به طرفداری از برنامه ها و سیاست های اقتصادی
دولت ایـشـان ، گـروه جـدیـدی بـه نـام ((کـارگـزاران سـازنـدگـی )) را تـشـکـیـل
دادنـد. مـقـام معظم رهبری در انتقاد از دولتی بودن این جریان و کم کاری اجرایی
بـرخـی از اعـضای آن فرمود: ((وقتی حزب آن ها گفتم این بود که برای حزب باید وقت
صـرف کـنید… وزیر که در وزارتخانه هشت ساعت کار ندارد، (بلکه ) تمام وقت در
اختیار وزارتـخـانـه اسـت . اگـر شـمـا همّت و نشاط حرف زدن و فکر کردنتان را در
جای دیگری صـرف کـردیـد در حـقـیـقـت وقـت وزارتـخـانـه را غـصـب کـرده ایـد و ایـن
فـعـل حـرام اسـت .))186 بـا مـخـالفـت مـقـام مـعـظم رهبری ، ده نفر از وزرای دولت
از حزب کـارگـزاران کـنـاره گـیـری کردند. این جریان پس از پایان دوران ریاست
جمهوری آقای هاشمی به ائتلاف دوم خرداد و اصلاح طلبان پیوست .

پـس از انـتـخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری (دوم خرداد 76) هجده گروه و جریان جدید
و سـابـقـه دار دیـنـی و سـیـاسـی بـا ائتـلاف خـود ((جـریـان اصـلاح طـلبـی )) را
تـشـکـیل دادند. این جریان بدون تعریف و تبیین صریح و روشن از اصلاح طلبی خود به
شعارها و ایده های دور از مطالبات و خواسته های مردم پرداخت . مقام معظم رهبری ضمن
نقد انـدیـشـه و رفـتار برخی از اصلاح طلبان در تغییر هدف های نظام تحت لوای
اصلاحات فـرمـود: ((بعضی به نام نواندیشی و به نام اصلاح ، در هدف ها تجدید نظر می
کنند؛ اصلاح نیست این ، برگشتن از راه و عقب گرد است ، ارتجاع است ،… بنده با
شعار اصلاح صـد در صـد مـوافـقـم ، اصـلاح در روش هـا، اصـلاح در شـیـوه ها.))187
ایشان با تفکیک اصـلاحـات آمـریـکایی از اصلاحات نظام اسلامی مطالبات و خواسته های
منطقی و مشروع نـظـام اسـلامـی و مـردم را از اصـلاحـات واقـعـی بـیـان نـمود و نا
بسامانی های سیاسی و اجـرایـی کـشـور را نـتـیـجـه گـرایـشات دوم خردادی کابینه
دولت هفتم و هشتم دانست و به دولتمردان سفارش کرد که خود داخل احزاب نشوند، و نقش
داور داشته و به اجرای قانون مـلزم بـاشـنـد.188 دگـر انـدیـشـی در اعـتقادات دینی
، محدود کردن اختیارات ولی فقیه و مذاکره با آمریکا از تفکرات افراطیون این جریان
بود. پس از انتخابات دوره نهم ریاست جمهوری این جریان دستخوش اختلاف درونی شد.

در انتخابات دومین دوره شوراهای شهر تهران ، ترکیبی از جناح های سیاسی متفاوت ولی
همسو و هم جهت در خط امام و رهبری به نام ((اصول گرایان )) یا ((آبادگران جوان ))
با شعار خدمت رسانی به مردم و تاءکید بر گفتمان امام و رهبری کارخود را آغاز کرد.

القـائات غـلط و تـعـریـف اصـول گـرایـی واقـعـی و حـقـیـقـی فـرمـود: ((اصـول
گـرایـی بـه مـعـنـی تـحـجـّر نـیـسـت ، اصـول گـرایـی یـعـنـی اصـول مـستدل و
منطقی را قبول داشتن و به آنها پای بند ماندن و رفتارهای خود را با آن تـطـبـیـق
دادن .))189 ایـشـان اصـلاح طـلبـان واقـعـی و اصول گرایان حقیقی را در یک مسیر و
هدف ارزیابی نموده معتقد است اختلاف اساسی میان ایـن دو جـریـان سـیـاسـی وجـود
نـدارد، زیـرا جـریـانـی کـه بـا اسـتـفـاده از اصـول مـتـیـن و مـتـقـنـی کـه از
مـبـانـی مـعـرفـتـی اسـلام بـرخـاسـتـه و دنـبـال اصـلاح روش هـا بـاشد اصول گرای
اصلاح طلب است . از این رو فرمود: ((من این تـقـسـیـم بـنـدی را غـلط مـی دانـم .
نـقـطـه ی مـقـابـل اصـول گـرا، اصـلاح طـلب نـیـسـت ، نـقـطـه مـقـابـل اصول گرا
آدم بی اصول و لاابالی است . آدمی که به هیچ اصلی معتقد نیست .))190 این جـریـان
بـا عـدم وابـسـتگی به جریان های سنتی و احزاب رسمی در ارکان نظام جمهوری اسـلامی
حضور دارند و از تنش های بیهوده سیاسی پرهیز کرده و خدمتگزاری را وجهه همت خود
ساخته اند.

ایـن حـزب مـدعـی اسـت کـه فـعـالیـت هـای سـیـاسـی خـود را از سـال 1348 آغـاز
کـرده اسـت ، ولی در سـال 1357 بـا شعارهای عوام فریبانه حمایت از دهـقـانـان و
کشاورزان رسما موجودیت خود را اعلام نمود. پس از پیروزی انقلاب ، با غارت اسـلحـه و
مـهمات از پادگان های ارتش و حمایت های بیگانگان ، خصوصا رژیم بعث عراق بـه
اقـدامـات تـجـزیـه طـلبـانـه روی آورد. امـام ایـن گـروه نـاچیز را یکی از شریکان
و همدستان حزب دمکرات کردستان و منافقین و آشوب طلبان معرفی نمود و فرمان سرکوب
آنـان را بـه ارتش و سپاه صادر کرد.191 چندماه پس از دفاع مقدس ، حزب کومله به دست
توانای رزمندگان اسلام متلاشی شد.

در اسـفـنـدمـاه سـال 57 بـا حمایت های مالی و تبلیغی آقای سیدکاظم شریعتمداری در
جهت تـضـعـیـف امـام و وحـدت رهـبـری ، حـزب خـلق مـسـلمـان تـشـکـیـل شـد. کـادر
اصـلی مـرکـزی ایـن حـزب را عـنـاصـر سـرشـنـاس سـلطـنـت طـلب و لیـبـرال و بـدنـه
آن را مـقـلدان سـاده لوح شـریـعـتـمـداری تـشـکـیـل دادنـد.192 امام این جریان را
لکه ننگی بر پیکره آذربایجان قهرمان تحرکات آشوب طلبانه و فتنه جویانه یی که حزب
خلق مسلمان در پوشش حمایت از مرجعیت شیعه (شریعتمداری ) تدارک دیده بود هوشیارانه
به ملت ایران خطاب کرد ((اگر کسی به من تـوهـیـن کـرد به مقابله برنخیزند)) تحریم
رفراندم قانون اساسی ، ائتلاف با چریک هـای فـدایـی خـلق و گـروه فـرقـان در تـصـرف
رادیـو تـلویـزیـون تـبـریـز، توزیع پـول و اسـلحـه در آذربـایـجـان ، آتـش زدن
جـایـگـاه نـمـاز جمعه از جمله اقدامات ننگین در کارنامه حزب خلق مسلمان است که
امام به آن ها اشاره دارد.193 مقام معظم رهبری این جریان را حزب فتنه انگیزی دانست
که مردم تبریز در برابر آنان قد علم کرده و ایستادند.194 پـس از فـتح لانه جاسوسی و
افشای اسناد وابستگی سران حزب به آمریکا، بسیاری از روحـانـیـون تـبـریـزی و
هـواداران و مقلدان شریعتمداری که به امام و انقلاب ارادت داشتند بـرائت خود را از
حزب خلق مسلمان و شریعتمداری اعلام کردند و پس از خنثی و افشا شدن تـوطـئه کـودتـا
مـعـروف بـه نـوژه و تـوطـئه مشترک شریعتمداری و قطب زاده این جریان انحرافی عملا
منحل و فعالیت های او خاتمه یافت .

در پـایـیز و زمستان سال 58 به دلیل اختلاف نظر در طرفداران انقلاب و امام در معرفی
کـانـدیـدای مـشـتـرک و نـیـز فـریـب کـاری هـای اولیـن رئیـس جـمـهـوری قـبـل از
کـانـدیـداتـوری ، ابـوالحـسـن بـنـی صـدر بـه مسند ریاست جمهوری دست یافت .
اطـرافـیـان او جـریـانـی سـیـاسـی را تـحـت عـنـوان ((دفـتـر هـمـاهـنـگـی رئیـس
جـمـهـور)) تـشـکـیـل دادنـد. ترور شخصیتی یاران امام ، ایجاد بلوا و آشوب 14 اسفند
59 در دانشگاه تهران و بدنام کردن سپاه و نیروهای حزب الله بخش هایی از فعالیت های
این دفتر بود کـه بـا هـمـاهنگی و ائتلاف منافقین صورت گرفت . امام اطرافیان بنی
صدر را جریانی بـسـیار خطرناک و منحرف می دانست و در این باره صریحا فرمود: ((من
چندین بار به این آقا گفتم ، آقا این جمعیت تو را به باد فنا می دهند، این جمعیتی
که دور تو جمع شده اند، بـعـضـی از ایـن هـا یـک گرگ هایی هستند که تو را به باد
فنا می دهند.))195 مقام معظم رهبری بنی صدر را یک دروغ گو می داند که در دوران
ریاست جمهوری او فعالیت منافقین شدت یافت و امام از اصلاح او مایوس شده بود.196 و
درباره نقش ‍ این جریان در تهاجم رژیم بعث فرمود: ((جریانی داخل نظام که آن رئیس
جمهور فراری مطرود آن را راه انداخته بـود، دشـمـن را وسـوسـه کـرد، گـفـتـنـد
اخـتـلاف شـد و ایـن هـا بـه فـرمـانـدهـی کـل قـوا از سـوی امـام و سـپـس عـدم
کـفـایت ایشان از ریاست جمهوری توسط مجلس شورای اسلامی و فرار ایشان بعد از فاجعه
هفتم تیرماه 60 طومار این جریان مرموز در هم پیچیده شد.

دو جریان فکری همزاد از قرن اول هجری تحت عنوان ((اسلام نبوی )) و ((اسلام ابوسفیان
))، ((اسـلام عـلوی ))، ((اسـلام امـوی و عـبـاسـی )) در بـسـتـر تـاریـخ اسـلام
شـکـل گـرفت و در طول تاریخ تحت عنوان ((اسلام شاهنشاهی )) و ((اسلام راستین و
مبارزه جو)) با یکدیگر در تضاد و مبارزه بودند.

امـام خـمـیـنـی بـا تـوجـه بـه جـامـعـیـت و پـویـایـی و اسـتـکـبـار سـتـیـزی
اسـلام اصـیـل در احـیـای جـامـعـه بشری و نیز روش های پیچیده و جدید استعمار فرانو
و استکبار جـهـانـی در پـوشـش هـای دروغـیـن اسـلام بـرای حـذف و یـا اسـتـحـاله
اسـلام اصـیـل ، ایـن دو جـریـان را ((اسـلام نـاب مـحـمـدی (ص ))) و ((اسـلام
آمـریـکایی )) نامید و شاخصه هایی را برای شناسایی این دو جریان مانند تفکیک دین از
سیاست و راحت طلبی ، رفاه و تجمل گرایی ، سازشکاری برای اسلام آمریکایی و مبارزه
جویی ، تلاش برای رهـایـی مـسـتـضـعـفـان حضور در صحنه های سیاسی و حرکت براساس
سیره جامع حضرت رسـول (ص ) را اسـلام نـاب بـیـان نـمـود.197 مـقـام مـعـظم رهبری
نیز درباره این جریان شـاخـصه هایی همانند اسلام جهاد و شهادت ، اسلام نجاتبخش
محرومین ، اسلام علم و معرفت را برای اسلام ناب و اسلام تشریفاتی و بازیچه دست ابر
قدرت ها و سرمایه داران را اسـلام آمـریـکـایـی مـعـرفـی کـرد.198 ایـن دو جـریـان
کـه در سـال هـای پـایـانـی حـیـات طـیـبـه امـام فـعـالیـت هـای خـود را در
تـعـامـل و تـقابل با نظام شدت بخشیده بودند و در جامعه برجستگی هایی داشتند، اکنون
نیز در لایه های پنهانی جامعه با یکدیگر در ستیز هستند. علاوه بر آن ، اسلام
آمریکایی در کـشـورهـای اسـلامـی هـمـجوار تقویت بیشتری یافته و در صدد هضم و
استحاله جریان اسلام ناب برآمده است .

عـوام و خـواص دو جریان ریشه دار متقابل و از لایه های پنهان تاریخ اسلام هستند.
امام در یـک تـحلیل تاریخی چگونگی شکل گیری و عملکرد عوام و خواص را از صدر اسلام
بیان دارد. مـقـام مـعـظـم رهـبـری نـیـز بـا نـگـاه تـحـلیـلی بـه علل پیدایش
حادثه عظیم عاشورا، جریان عوام و خواص را مجددا مطرح نمود.

از نـگـاه امام و رهبری ، افرادی که با ژرف اندیشی پا به پای حوادث و رویدادها در
متن انـقلاب و نظام اسلامی حضور فعال و شجاعانه دارند و با نگاه جامع به مکتب حیات
بخش اسلام و الگوگیری از سیره ائمه معصومین (ع ) منشاء تحولات سیاسی اجتماعی در
جامعه هـسـتـنـد خـواص نـام دارنـد. در مـقـابـل ، جـریـان خـام انـدیـش ، سـطـحـی
نـگـر کـه فـاقـد تـحـلیـل صـحیح هستند و بیشترشان پیروی از خواص می کنند و گروهی
نیز بر اثر عدم بصیرت و شناخت پیاده نظام دشمنان بیرونی یا درونی نظام قرار می
گیرند عوام نامیده مـی شـونـد. جـریـان نـخـسـت ، حـق گـرا، هـدایـتـگـر، دشـمـن
شـنـاس ، آزادانـدیـش و تـحـول گـراسـت و جـریـان دیـگـر بـی تـحـرک ، حـق گریز،
ساد اندیش و اسیر دام های تـعـلقـات دنـیـایـی و گـرفـتـار کمند سیاست بازانِ وسوسه
گر است . این دو جریان در فـراز و فـرود انـقـلاب و نـظـام اسـلامـی در تـعـامـل و
تـقابل قرار دارند. علاوه بر این که برخی خواص حق لغزیده و بلندگوی دشمنان نظام شده
اند.199

ایـن دو جـریـان پـس از پـیـروزی انـقلاب شکل واقعی خود را نشان دادند. امام خمینی
جریان مـتـعـهد به اسلام و انقلاب و خدمتگزار به ملت و دلسوز در اجرای تحقق آرمان
های اسلام و انـقـلاب را خـودی و غـیـر خودی ها را با واژه های ((شیاطینِ وسوسه
گر))، ((موریانه های مـوذی ))، ((نـا اهـلان و نـامـحـرمـان ))، ((ایـادی
اسـتـکـبـار جـهـانی )) یاد می کند که برای پـیـشـگیری از توسعه فرهنگ دینی و اجرای
احکام مقدس اسلام و مُشوّه جلوه دادن انقلاب در ارگـان نظام نفوذ می کنند.200 مقام
معظم رهبری جریانی که نظام و انقلاب و اسلام و خط امـام را قبول دارند و نسبت به
حفظ نظام اسلامی احساس مسئولیت می کنند خودی ، و کسانی کـه امـام را قبول ندارند و
از بیگانگان دستور می گیرند و در صدد براندازی نرم نظام اسـلامـی هستند غیر خودی می
داند. و از نیروهای جبهه انقلاب و طرفداران امام می خواهد که هـوشـیـارانـه دشـمـن
را و طرح های او راشناسایی کنند تا در دام نفوذی های بیگانه قرار نـگـیـرنـد.201
ایـن دو جـریـان بـه شـکـل پـنـهـان و آشـکـار مـقـابـل یـکـدیـگـر صـف آرایـی
کـرده انـد. خـودی هـا بـا حـضـور فعال و گسترده در عرصه های گوناگون و غیر خود
قرار داده اند.


رگ رگ است این آب شیرین آب شور


در خلایق می رود تا نفخ صور

امـام خـمـیـنـی (ره ) و مـقـام مـعـظـم رهـبری (مدظله العالی ) از قله رفیع هدایت
انقلاب و نظام اسـلامـی جـامع ترین و عمیق ترین نگاه را به جریانات سیاسی معاصر
دارند و فارغ از نگرش های سطحی ، محدود و رقابتی حزبی بر معیار و مبنای آموزه های
دینی و آرمان های مـتـعـالی نـظـام اسـلامـی ، مـاهـیـت و کـارکـرد جریان های سیاسی
را ارزیابی و تجزیه و تحلیل می نمایند که این جریانات را می توان در چند محور کلی
دسته بندی کرد.

1. جریانات پویا، ثابت قدم و استوار در مسیر حق (پیرو امام و رهبری )

2. جریان هایی که در نشیب و فراز حوادث به چرخش مواضع گرفتار آمده اند؛

3. احـزابـی کـه امـواج خـروشـان ملت را فرصت مناسبی برای طرح های موج سواری خود
دیدند، اما با درایت امام و رهبری ناکام ماندند؛

4. نوگرایی جریانات مثبت و منفی در قالب های متناسب با مقتضیات زمان و مکان ؛

5 . جـریـان هـایـی کـه بـا صـلابـت ، قـاطـعـیـت و شـجـاعت امام و حضور آگاهانه
مردم به بایگانی تاریخ سپرده شدند.

روشـن اسـت کـه تـحلیل و بررسی دقیق کارکرد جریان های سیاسی معاصر از نگاه امام و
رهـبـری فـرصـت بـهـتـر و مـتن مستقلی را می طلبد تا با بهره گیری از دفترچه خاطرات
یـاران انـقـلاب و امـام و رهـبـری ، تـمـام ابعاد و زوایای جریانات سیاسی ، که
بخشی از تاریخ شکوهمند انقلاب اسلامی است ، برای پاسداران انقلاب تبیین شود. تبیین
جریانات سـیـاسـی گـذشـتـه و مـعـاصـر، کـمـک می کند تا این نهاد روییده از متن
انقلاب بتواند با بـصـیـرت و بینش عمیق تری تحرکات سیاسی داخلی را رصد و براساس
معیارهای امام و رهبری ، از دستاوردهای انقلاب اسلامی بهتر محافظت کند. ان شاء
اللّه .


به پایان آمد این دفتر حکایت همچنان باقی است .


پی نوشتها

@@[email protected]@جـریان های سیاسی نیم قرن اخیر بخش جدایی ناپذیر تاریخ تحولات سیاسی معاصر ایـران @@[email protected]@اسـلامـی هـسـتـنـد. پـدیـده شـگـفـت انگیز انقلاب شکوهمند اسلامی ایران و هدایت @@[email protected]@های حـکـیـمـانـه و پیامبرگونه امام و رهبری در دوران های پیدایش ، شتاب و پیروزی @@[email protected]@انقلاب و تـثـبـیـت نـظـام جـمـهـوری اسـلامـی فـرصـت مـنـاسـبـی بـرای طـلوع و @@[email protected]@افول جریان های سیاسی بوده و هست .

@@[email protected]@ایـن مـقـاله بـر آن اسـت تـا از نـگاه امام خمینی (ره ) و مقام معظم رهبری (مدظله @@[email protected]@العالی ) به بـازخـوانـی وضـعـیـت ، تـفـکـر و کـارکـردهـای مـثـبـت و مـنـفـی @@[email protected]@جـریـان هـای سـیـاسـی قـبـل و بـعـد از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی کـه هـر کدام @@[email protected]@به شکلی با انقلاب و رهبری در تعامل یا تقابل بودند بپردازد.

@@[email protected]@کلید واژه ها: امام خمینی ، مقام معظم رهبری ، جریانات سیاسی ، احزاب ،مقدمه

@@[email protected]@کارآمدترین روش شناخت و تحلیل یـک رویـداد مـهـم سـیـاسـی ـ اجـتـماعی ، تبارشناسی @@[email protected]@و کالبد شکافی جریانات سیاسی تـاءثیر گذار یا پدید آمده از متن آن رویداد است ؛ @@[email protected]@زیرا سیاست ها و کارکردهای جریانات سیاسی جوامع ، از مؤ لفه های مهم و اصلی تغییر @@[email protected]@فرهنگ و دگرگونی سیاست داخلی یک نظام و تحول آفرینی در عرصه معادلات و تعاملات بین @@[email protected]@المللی آن هستند.

@@[email protected]@مـاهـیـت انـقـلاب و نـظـام اسـلامـی مـنـاسب ترین بستر پیداش جریانات سیاسی است و @@[email protected]@همین ویژگی ، آن را از سایر انقلاب های جهان ممتاز ساخته است . نشیب و فراز فرایند @@[email protected]@انقلاب و نـظـام اسـلامـی جـریـانـاتـی را در مـتن یا خارج از خود پدید آورد که هر @@[email protected]@کدام با ایده و رویـکـردهـای گـونـاگـون بـا انـقـلاب و تـدابـیـر رهـبـری آن در @@[email protected]@تـقـابـل یا تعامل بودند. برخی با پشتوانه ای از تئوری های نشاءت گرفته از مبانی @@[email protected]@دیـنـی نـظـام اسـلامـی هـمـپـای انقلاب و رهبری ، پویا و ماندگارند و کارنامه ای @@[email protected]@درخشان دارند. برخی نیز به تناسب شرایط دوران های انقلاب و مقتضیات زمان و یا @@[email protected]@ناتوانی در تـطـبـیـق ایـده هـای خـود با اهداف و آرمان های انقلاب و یا گرایشات @@[email protected]@انحرافی ، روزگار حـیـات سـیـاسـی خـود را سـپـری کـرده انـد. گروهی دیگر نیز وجود @@[email protected]@دارند که همچنان بر طـبل عناد می کوبند و با کمک های مالی و تبلیغی دشمنان انقلاب @@[email protected]@توطئه های بیگانگان را اجرا می نمایند.

@@[email protected]@در ادبـیـات سـیـاسـی امـام خـمـیـنـی (ره ) و مـقام معظم رهبری (مدظله العالی ) @@[email protected]@جریان ، همان انـدیـشـه ، بـرنـامـه ، سـیـاسـت و عـمـلکـردهـایـی اسـت کـه در @@[email protected]@مـسـیـر و مراحل انقلاب و نظام اسلامی نقش سازنده یا تخریبی داشته باشد.75

@@[email protected]@اکـنـون بـا رویـکـرد بـه آثـار و اندیشه های امام و رهبری وضعیت و کارکردهای @@[email protected]@جریانات سـیـاسـی پـنـج دهـه مـعـاصـر را کـه نـسـل اول تـا سـوم انـقـلاب شـاهـد @@[email protected]@تـعـامـل یـا تـقـابـل آن بـوده و هستند براساس نقش مثبت و منفی آنها در رابطه با @@[email protected]@انقلاب و تـدابـیـر رهـبـری و نیز بر مبنای مقطع تاریخی پیروزی انقلاب اسلامی ، @@[email protected]@دسته بندی و مرور می کنیم :

@@[email protected]@جـامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، مراحل مقدماتی خود را در دهه 30 شمسی گذراند و @@[email protected]@فعالیت علمی و سیاسی خود را به طور رسمی در سال 41 همزمان با نهضت دو ماهه روحانیت @@[email protected]@علیه مـصـوّبـه انـجمن های ایالتی و ولایتی آغاز کرد. این جریان از نخستین جرقه های @@[email protected]@پیدایش حـرکـت تـوفـنـده انـقـلاب اسـلامـی تـا پـیـروزی و تـثـبـیـت نـظـام ، در @@[email protected]@تـمـام مراحل و مهم ترین و حساس ترین شرایط حضور داشت .76

@@[email protected]@امـام خمینی (ره ) جامعه مدرسین را همگام و بر پا کننده انقلاب می داند و نقش مهم و @@[email protected]@تاءثیر گـذار ایـن جـریان گسترده را در افشاگری رژیم منحوس شاهنشاهی می ستاید.77 @@[email protected]@ایشان در غـربـت تـبـعـیـد نجف ، از تلاش های علمی آمیخته با مبارزات سیاسی حوزه و @@[email protected]@مدرسین قم تقدیر می نماید.78

@@[email protected]@اکـثـر مـطـالب و تـعـابـیـر و مـضـامـیـن بـلنـد و مـحـتـوای عـمـیـق پـیـام امـام @@[email protected]@به روحانیت در سـال 67 ، سـیـر مـبـارزات سـال هـای مـتـمـادی و وصـف حـال سـخـتـی @@[email protected]@هـای جـامـعـه مـدرسـیـن اسـت کـه شاگردان و تربیت یافتگان مکتب سیاسی و مبارزاتی @@[email protected]@خودشان بودند.79

@@[email protected]@پـس از پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی ، بـیـشـتـریـن نـیـروهـای مـورد نیاز روحانی @@[email protected]@امام برای کـادرسـازی در گـسـتره ایران و مراکز استان و شهرستان ها و قضات دادگاه @@[email protected]@ها از اعضای جـامـعـه مدرسین بودند.80 چنانکه نیمی از اعضای مجلس خبرگان قانون @@[email protected]@اساسی را جامعه مدرسین تشکیل دادند.

@@[email protected]@پـس از پیروزی انقلاب ، امام جامعه مدرسین را بر استمرار سیره علمی و فقهی گذشتگان @@[email protected]@در تـربیت شاگردان و تهذیب نفس توصیه کردند و علاوه بر آن به همکاری با شورای عـالی @@[email protected]@انـقـلاب فرهنگی و حمایت از دولت و مجلس فرا خواندند. ایشان با توجه به نقش @@[email protected]@فـراگـیر علمی ، فرهنگی ، سیاسی و تبلیغی این جریان تاءثیر گذار هشدار دادند که @@[email protected]@بسیار مراقب باشند تا انقلاب اسلامی به سرنوشت نهضت مشروطیت دچار نگردد.81 سپس برای @@[email protected]@هماهنگی میان طلاب و جامعه به طلاب علوم دینی سفارش نمودند برای رهایی از دام هـای @@[email protected]@گـسـتـرده و نـامرئیِ اسلام آمریکایی ، جذب اعضای رنج کشیده و مبارز جامعه مدرسین @@[email protected]@شوند.82

@@[email protected]@بـرای اداره کـشـور مـی دانـد کـه می توانند با فکر و اندیشه خود، رهبری نظام را @@[email protected]@یاری نـمـایـنـد.83 از نـگـاه ایـشان جامعه مدرسین در دهه پنجم دارای یک اعتبار @@[email protected]@ذاتی است که با تـلاش هـای خـود در طـول بـیش از چهل سال مبارزات علمی و سیاسی آن @@[email protected]@را به تدریج به دست آورده است ؛ معظم له برخی از اعضای جامعه مدرسین را به هجرت به @@[email protected]@شهرهای بزرگ تشویش می نماید تا منشاء خیر و برکت علمی و اخلاقی باشند.84

@@[email protected]@بـنـا به گفته مؤ سسان و کادر مرکزی این جریان ، هیاءت های مؤ تلفه اسلامی با نظر @@[email protected]@مـسـاعـد امـام ، در سـال 1341 ش و بـا فـعـالیت برخی از بازاریان و مسؤ لان هیاءت @@[email protected]@های مـذهـبـی تـهـران و تـعـدادی از روحـانـیـون شـکـل گـرفـت .85 امـام در بـرخـی @@[email protected]@پـیـام هـای سـال 42 هـیـاءت هـای مذهبی را مخاطب قرار می داد.86 اولین ملاقات رسمی @@[email protected]@آنان با امام در سـال 1341 بـود و پـس ‍ از آن نـیـز مـلاقـات هـای فـراوانـی بـا @@[email protected]@ایـشان داشتند و امام چند سخنرانی مهم خود علیه رژیم پهلوی را در جمع آنان بیان @@[email protected]@داشت .87

@@[email protected]@پـس از پـیـروزی انـقـلاب امـام بـه نـقش هیاءت های مؤ تلفه در اعتصابات گسترده @@[email protected]@علیه رژیـم اشـاره می کند و می فرماید ((شما در انقلاب سهم زیادی دارید))88 و این @@[email protected]@جریانی را کـه حـافـظـه تـاریـخـی مبارزات مردم تهران محسوب می شوند به حمایت و @@[email protected]@همکاری با دولت جـمـهـوری اسـلامـی فـرا خواند. به همین دلیل آقای عسگراولادی ، @@[email protected]@وزارت اقتصاد را برعهده می گیرد. و سپس با نظر موافق امام استعفا داد.89

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبـری ضمن دعوت به حمایت از دولت سازندگی و مقابله با رانت خواران @@[email protected]@و سـودجـویان ، در وصف جمعیت مؤ تلفه فرمود: ((مسئولان شما چهره های انقلابی و @@[email protected]@سابقه دار و مـورد اعـتـمـاد امـام و مـورد اعـتماد ما بوده اند و هستند.))90 این @@[email protected]@جریان اکنون به عنوان جـریان سنتی پیشتاز انقلاب در کنار جریانات همسو با انقلاب و @@[email protected]@رهبری فعالیت سیاسی خود را ادامه می دهد.

@@[email protected]@جـنبش های اسلامی و مبارزاتی دانشجویی از سال 42 با ارتباط و ملاقات با امام فعالیت @@[email protected]@سـیـاسـی خـود را رسـمـا گـسـتـرش داد.91 سـپـس بـه دلیـل فـضـای پـلیـسی و خفقان @@[email protected]@آور رژیم ستمشاهی سازماندهی نیروهای خود را به انجمن های دانشجویان خارج ایران @@[email protected]@متمرکز و نمود.92 امام جریان دانشجویی مسلمان را که توسط جـوانـان روشـن ضـمیر برای @@[email protected]@درک حقیقت اسلام در تکاپو بودند موجب امیدواری برای آینده درخـشـان انـقلاب دانست @@[email protected]@.93 حرکت شجاعانه تعدادی از دانشجویان دلسوز در آبان ماه 58 تـحـت عـنـوان @@[email protected]@دانـشـجـویـان پـیـرو خـط امـام در تـصـرف لانـه جاسوسی آمریکا نقطه اوج @@[email protected]@بـرجـسـتـگی و تاءثیر گذاری این جنبش در تحرک انقلابی مردم ایران بود که بازتاب @@[email protected]@گـسـتـرده بـیـن المـللی را بـه هـمـراه داشـت . امام این اقدام شجاعانه را یکی از @@[email protected]@ارزش های انـقـلاب تـوصـیف کرد: ((ارزش این عمل این است که شکسته شد آن بت بزرگی که @@[email protected]@برای مـلت هـا تـراشـیـده بـودنـد.))94 و در بـرابـر فـشـارهـا و تـهـدیـدهـای غرب @@[email protected]@در تصرف امـوال ایـران و تـوطـئه هـای گـونـاگـون فـرمـود: ((یـک انـقـلابِ @@[email protected]@زیـادتـر از انـقـلاب اول خواهد شد.))95

@@[email protected]@مـقام معظم رهبری جنبش دانشجویی و پیدایش انجمن اسلامی دانشجویان را که همدوش مردم @@[email protected]@و روحانیت و بازار در صف مقدم مبارزه بودند، محصول احساس صادقانه دلسوزان انقلاب می @@[email protected]@دانـد96 و دانـشـجـویـان پـیـرو خـط امـام را مـظـهـر شـهـامـت و سـرعـت عـمـل ملت @@[email protected]@ایران علیه توطئه های استکباری آمریکا معرفی می کند.97 این جریان اکنون در قـالب @@[email protected]@انـجـمـن هـای اسـلامـی دانـشـگاه ها، جهاد دانشگاهی و بسیج دانشجویی به عنوان یک @@[email protected]@جـریـان علمی ، فکری و سیاسی فعالیت های خود را متناسب با نیازهای علمی ، فرهنگی و @@[email protected]@سـیاسی نظام ادامه می دهند. بخش دفتر تحکیم وحدت در دو دهه اخیر دچار چرخش موضع از @@[email protected]@اهـداف و آرمـان هـای امـام شد و در برابر نهادهای انقلابی و قانونی نظام اسلامی @@[email protected]@موضع مخالف برگزید.

@@[email protected]@هفت گروه مبارز مسلمان متعهد که از سال 1349 فعالیت های مبارزاتی مسلحانه خود را @@[email protected]@آغاز کـرده بـودنـد، در فروردین ماه 58 به نام سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی متحد @@[email protected]@شدند.98 ایـن سـازمان در جبهه متحد علیه لیبرال ها و سازشکاران و ضد انقلابیون و در @@[email protected]@کنار حزب جـمهوری اسلامی فعالیت های مفیدی داشت ، به گونه ای که امام در یک مقطع @@[email protected]@زمانی خاص بـرای خنثی سازی تحرکات گسترده منافقین و مخالفین ؛ خواهان ارتباط و @@[email protected]@همکاری نزدیک سازمان مجاهدین انقلاب و حزب جمهوری اسلامی با سپاه پاسداران انقلاب @@[email protected]@اسلامی شد.99 و پـس از آرامـش در کـشـور امـام ورود سـپاه و نیروهای مسلح را به @@[email protected]@جریانات سیاسی ممنوع اعلام کرد.100

@@[email protected]@آقـای راسـتی کاشانی از اعضای جامعه مدرسین که برای نظارت دینی و جبران ضعف ها و @@[email protected]@پـیـشـگـیـری از انـحـرافـات در این سازمان از طرف امام نمایندگی داشت ، در تاریخ @@[email protected]@12 مـهـرمـاه سـال 65 طـی گـزارش اجـمـالی اسـتـعـفـای خـود بـه دلیـل اشـتـغالات @@[email protected]@علمی و انحلال سازمان براساس پیشنهاد برخی از اعضا را به امام اعلام مـی دارد و @@[email protected]@امـام نـیـز با استعفای ایشان و انحلال سازمان مجاهدین موافقت می نماید.101 در سـال @@[email protected]@1370 حـزب جـدیـدی بـا عـنـوان ((سـازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران )) توسط @@[email protected]@تـعـدادی از اعـضـای مـسـتـعـفـی و انـشـعـاب یـافـتـه سـازمـان تشکیل شد و اعلام @@[email protected]@موجودیت کرد.102 و در سال 76 به ائتلاف دوم خرداد و اصلاح طلبان پـیـوسـت . نـگـرش @@[email protected]@و مـوضـع گـیـری هـای اعـضـای ایـن سـازمـان در سـال هـای اخـیـر نـشـان از چـرخـش @@[email protected]@مـواضـع آنـان نـسـبـت رفـتـارشـان در سـال هـای دوران امـام است به گونه ای که @@[email protected]@برخی اعضای آن نسبت به اعتقادات و مقدسات دیـنی نظرات ناصوابی ارائه دادند؛ @@[email protected]@بنابراین از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم یک سازمان و جریان غیر مشروع قلمداد @@[email protected]@گردید.

@@[email protected]@راهـپـیمایی های گسترده مردم تهران در تابستان 57 باعث شد تا روحانیونِ با تدبیر و @@[email protected]@خـوش فـکـری هـمـچـون شـهـیـد بهشتی و مفتح و مطهری با نظر مساعد حضرت امام یک هسته @@[email protected]@مـرکـزی و نـیـز تـشـکـیـلاتـی از روحـانـیـون مـبـارز طـراز اول تـهـران بـرای @@[email protected]@سـامـانـدهـی و تـصـمـیـم گـیـری مـبـارزات تـشـکیل دهند.103 تعدادی از اعضای همین @@[email protected]@تشکیلات را در چند ماه بعد، امام به عنوان اعضای اصـلی شـورای انـقـلاب انـتـخـاب @@[email protected]@کـردنـد. ایـن روحـانـیون پس از پیروزی انقلاب ، حزب جـمـهـوری اسـلامـی را @@[email protected]@بـنـیـان نـهـادند. کلیه اعضای جامعه روحانیت مبارز تهران در قالب مـسـئولان @@[email protected]@کـمـیـتـه هـای انـقـلاب اسـلامـی تـهـران ، ائمه جماعات و وعاظ با امام ملاقات های @@[email protected]@فراوانی داشتند. استاد مطهری و شهید بهشتی از عناصر محوری و ارکان اصلی و شخصیت های @@[email protected]@مهم و تاثیر گذار جامعه روحانیت بودند که امام از ایشان به عنوان ((پاره تن خویش @@[email protected]@))، ((حـاصـل عمر خود)) و ((یک ملت )) یاد می کند.104 و به روحانیت مبارز تهران @@[email protected]@سفارش اکید می نماید با هوشیاری در برابر توطئه ها مراقب باشند تا حوادث تلخ مشروطه @@[email protected]@در کـشـور تـکـرار نـگـردد و عـوامـل بـیـگـانـه از تنش های سیاسی علمی داخلی @@[email protected]@روحانیت بهره بـرداری نـکـنـنـد و زهـد و سـاده زیـستی و استمرار دستیابی به اهداف @@[email protected]@نظام را سر لوحه راهبردهای خویش قرار دهند.105 مقام معظم رهبری جامعه روحانیت مبارز @@[email protected]@و تحقق و ترویج آن و بـسـیج نیروهای عظیم ملت تلاش کردند.106 روحانیت مبارز اکنون @@[email protected]@یکی از جریانات مهم سـیـاسـی فـرهـنـگـی و تـاءثـیـر گـذار بـر سـایـر جـریـانـات @@[email protected]@تعامل گرای پدید آمده در دهه 70 و 80 است .

@@[email protected]@ایـن واژه از اواخـر قـرن چـهـاردهـم هـجـری شـمـسی وارد ادبیات سیاسی ایران شد، @@[email protected]@بعد از مـشـروطـیـت جـای پـای خـود را در مـطـبـوعـات محکم کرد و در دوران کودتا و @@[email protected]@حکومت رضاخان گفتمان سیاسی اجتماعی خود را گسترش داد.

@@[email protected]@در انـدیـشـه و آثـار امـام جـریـان روشـنفکری بر مبنای کارکرد روشنفکران به سه @@[email protected]@دسته تقسیم می شود:

@@[email protected]@1. روشـنـفـکـران مـتـعـهـد، دلسـوز و مـذهـبـی کـه در تـمـامـی مراحل انقلاب همگام @@[email protected]@با مردم و پیرو اسلام و تلاشگر در جهت تحقق راهبردهای رهبری انقلاب بـودنـد و در @@[email protected]@راستای رسالت روشنفکری دینی ، مبانی انقلاب اسلامی و آینده روشن آن را بـرای @@[email protected]@جـوانـان تـرسـیـم مـی کـردنـد. امام در پیام ها و سخنان خود به نقش مثبت و تاءثیر @@[email protected]@گـذاری روشـنـفـکـران مـذهـبـی در تـنویر افکار عمومی و معرفی اسلام به جوانان و @@[email protected]@طرد عـناصر منحرف و جدا کردن صفوف خود از غربزدگان اشارات فراوانی دارد.107 استاد @@[email protected]@مـطـهـری ، دکـتـر بـهـشـتـی ، دکتر مفتح ، دکتر باهنر و مقام معظم رهبری از مصادیق @@[email protected]@بارز و برجسته این جریان هستند.

@@[email protected]@2. روشـنفکران مغرض و غرب زده یا وارداتی که صریحا با اسلام مخالفت می کنند و با @@[email protected]@تـرویـج تـئوری هـای غـربـی ، دیـن را افیون جامعه معرفی می کنند. طرفداری از آزادی @@[email protected]@غـربی و خود باختگی در برابر مظاهر تمدن و صنعت غرب دیگر نشانه های روشنفکران اجیر @@[email protected]@شده غربی در اندیشه امام است .108

@@[email protected]@3. روشـنـفـکـر نـمـاهـا یا روشنفکران مصنوعی که از مبانی عمیق دین اسلام شناخت @@[email protected]@صحیح و دقـیـقـی نـدارنـد و بـه دور از واقـعـیـات در رویـدادهـای انـقـلاب و @@[email protected]@جـامـعـه تـحـلیـل و نـظـریه پردازی می کنند. امام معتقد است این گروه روشنفکر نمای @@[email protected]@بریده از متن جـامـعـه بـه تـنـاسـب شرایط زمان و حوادث رنگ عوض می کنند و نان را @@[email protected]@به نرخ روز می خـورنـد. نـقد و تحلیل ناشیانه جایگاه شرعی و الهی ولایت فقیه در @@[email protected]@نظام اسلامی و خرده گیری بر اجرای احکام اسلامی بخشی از کارکردهای این گروه است @@[email protected]@.109

@@[email protected]@یـکـی از جـریـانـات داغ روشـنـفـکـری مـذهـبـی در دهـه 50 جـریـان شـریـعـتی است @@[email protected]@که به دلیـل تـقسیم کرده بود و دست های مرموز و پنهان به این اختلافات دامن می زد. @@[email protected]@گروهی از حـوزویـان و دانشگاهیان آگاهانه یا ناآگاهانه سعی داشتند تا امام را به @@[email protected]@این معرکه وارد کنند، اما ایشان با هوشیاری و زیرکی منحصر به فرد، طرفداران و @@[email protected]@مخالفان این جریان را بـه سـمـت و سـوی حرکت در مسیر اصلی دستیابی به اهداف انقلاب @@[email protected]@و شناسایی و طرد دشـمـن مـشـتـرک سـوق داد و طـرح پـیـچـیده رژیم ستمشاهی را در @@[email protected]@موضع گیری معظم له در طرفداری یا مخالفت با شریعتی ناکام گذاشت .110

@@[email protected]@امـام هـمـواره کـلیـه روشنفکران را به پیوستگی به ملت و حرکت در مسیر رودخانه مواج @@[email protected]@و خروشان نهضت اسلامی سفارش می کرد.

@@[email protected]@مـقام معظم رهبری معتقد است که جریان روشنفکری در ایران بیمار متولد شده و افراد @@[email protected]@سالم و خـالص در طـلیـعـه ایـن جـریـان کـم مـشاهده می شود و بیشترشان غربزده یا @@[email protected]@توده ای و اندکی مسلمان متعهد و دلسوزند. ایشان روشنفکران دینی و مذهبی حوزه و @@[email protected]@دانشگاه را در دهه 70 و 80 به نهضت تولید علم و جنبش نرم افزاری و آزاد اندیشی دعوت @@[email protected]@می کند و با نقد روشـنـفـکران غرب زده ؛ روشنفکر نماهای کنونی را متحجر فکری می @@[email protected]@نامد. معظم له جریان شـریـعـتـی را در سـه دهـه اخـیـر پـایـان یـافـتـه و حل شده @@[email protected]@تلقی می کند.111

@@[email protected]@اکـنون این سه دسته از روشنفکران فعالیت گسترده ای دارند روشنفکران دینی در حوزه و @@[email protected]@دانـشـگـاه بـه نـوآوری عـلمـی و فـقهی روی آورده و آینده روشنی را برای نهادهای @@[email protected]@علمی و پژوهشی نوید می دهند.

@@[email protected]@روشنفکران غرب زده برخی از مطبوعات را جولانگاه تئوری های ضد دینی و شبهه افکنی @@[email protected]@خـود قـرار داده انـد. و روشـنـفـکـر نـماها تحت پوشش نوآوری و مدرنیته گذشته @@[email protected]@پرشکوه انقلاب و دفاع مقدس را تخطئه می کنند و آب به آسیاب دشمن می ریزند.

@@[email protected]@در سـال 1320 ش هـنگام اشغال ایران به دست متفقین ، این حزب به ریاست سلیمان میرزا @@[email protected]@اسکندری تشکیل شد.112

@@[email protected]@سـلیـمـان مـحسن اسکندری معروف به سلیمان میرزا فردی به ظاهر مسلمان و همسفر امام @@[email protected]@در انـجـام مناسک حج بود. امام ایشان را از نزدیک می شناخته و او را به عنوان یک @@[email protected]@انگلیسی ها در ایـران پـایـه گـذاری شـد. ایـشـان در پـاسـخ به خبرنگاران در پاریس @@[email protected]@می فرماید: ((حـزب تـوده ، حـزب کـثـیـف مرتبط به دستگاه شاه است و تمام شعارها و @@[email protected]@نمایش ها برای سـسـت کـردن نـهـضـت اسـلامـی و نجات شاه از سقوط [است ]))113 پس از @@[email protected]@پیروزی انقلاب فـرمـود: ((مـا بـه حـزبـی کـه مـطـرود جامعه اسلامی است اجازه ورود @@[email protected]@به حکومت اسلامی را نخواهیم داد.))114

@@[email protected]@از دیـدگـاه امـام جـهـت گیری کلی تلاش های حزب توده در جهت حفظ منافع ابر قدرت ها @@[email protected]@و مخالفت قشر محروم جامعه بوده که در ابتدا انگلیس آن را ایجاد، سپس ‍ آمریکا او را @@[email protected]@تقویت کرد و پس از انقلاب برای شوروی جاسوسی می کرد. حضرت امام (ره ) اقدام شگفت @@[email protected]@انگیز و تـحیرآور نیروهای اطلاعاتی در دستگیری سران توطئه گر حزب توده را می ستاید @@[email protected]@و جـریـان سـابـقـه دار تـوده را هـمـچـون مـار پـر خـط و خال در براندازی اسلام @@[email protected]@معرفی می کند.115

@@[email protected]@از نـگـاه مـقام معظم رهبری حزب توده یک تشکیلات وسیع مرتبط با شوروی و دارای بخش @@[email protected]@دانـشـجـویـی و فـعـالیـت در دانـشـگـاه بـود.116 در سـال 62 بـا کـشـف تـوطـئه @@[email protected]@تـوده ای هـا و دسـتـگـیـری سـران و کـادر مـرکـزی آنان حیات سیاسیشان در ایران @@[email protected]@خاتمه یافت .

@@[email protected]@ایـن حـزب در سـال 1322 شـمسی با حمایت شوروی سابق و در راستای تجزیه ایران و @@[email protected]@تـشـکـیـل کـردسـتـان مستقل موجودیت خود را اعلام کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی @@[email protected]@حزب دمـکـرات کـردسـتـان پـس از سـال هـا سـکـوت ، بـا حـمایت بیگانگان فعالیت های @@[email protected]@تجزیه طـلبـانـه خـود را با آشوب ، کشتار و محاصره شهرها و پادگان های ارتش آغاز @@[email protected]@کرد. امام حزب دمکرات را حزب شیطان ، غیر قانونی ، وابسته به آمریکا و صهیونیست و @@[email protected]@دیکتاتور و خـرابـکـار مـعـرفی کرد رهبران آن را فاسد نامید و از هواداران اعضای آن @@[email protected]@خواست تا به مـلت و انـقـلاب اسـلامـی ایـران بـپـیـونـدنـد. از سـوی دیـگـر بـه @@[email protected]@دلیـل جـنـایـات فـراوان ایـن حزب فرمان سرکوب و قلع و قمع آن ها را به سپاه و ارتش @@[email protected]@صادر فرمود. ناجوانمردانه ترین رفتار این حزب که امام از آن به عنوان اقدام جنون @@[email protected]@آمیز یـاد مـی کـند، هماهنگی این حزب با رژیم بعث عراق برای بمباران زندان دولتو @@[email protected]@بود که تـعـدادی از پـاسـداران ، ارتـشـیـان و مـبـارزیـن مـسـلمـان کـرد زنـدانـی @@[email protected]@را بـه شـهـادت رساندند.117

@@[email protected]@ایـن گـروه در سـال 1328 در مـنـزل دکـتـر مـحـمـد مـصـدق مـوجودیت خود را اعلام @@[email protected]@کرد و تا پـیـروزی انـقـلاب اسـلامـی دسـتـخـوش تـحـولات گـونـاگـونـی شـد.118 در @@[email protected]@تـابستان سـال 57 امـام در پـاسـخ بـه سـؤ ال آقای پسندیده می نویسد: ((این جانب @@[email protected]@نمی توانم از جـبـهـه ای هـا و نه از بزرگشان اسمی ببرم و ترویجی بکنم راه آن ها با @@[email protected]@ما مخالف است .))119 رهـبـران ایـن حـزب در پـاریـس بـا امـام مـلاقـات هایی داشته @@[email protected]@اند. پس از پیروزی انـقـلاب اسـلامـی امـام جـبـهـه مـلی را مـخـالف هـدف و مـسـیـر @@[email protected]@مـلت و عـامـل تـشـّتت معرفی می کند. و در ابتدای ریاست جمهوری بنی صدر با بیان @@[email protected]@تاریخچه فجایع دوران مصدق در مدرسه فیضیه قم صریحا با انتخاب وزیران کابینه از @@[email protected]@اعضای جبهه ملی مخالفت کرد و از مجلس شورای اسلامی خواست به این گونه افراد راءی @@[email protected]@اعتماد ندهند.120 امام در نقد افکار غلط این جریان با بیان نکته ظریف و تفکیک ملی @@[email protected]@گرایی و حب وطـن مـی فـرمـاید: ((حب وطن ، حب اهل وطن و حفظ حدود کشور مساءله ای @@[email protected]@است که در آن حرفی نیست و ملی گرایی در مقابل ملت های مسلمان دیگر، مساءله دیگری @@[email protected]@است ، که اسلام و قرآن و دستور نبی اکرم بر خلاف آن است .))121 مخالفت جبهه ملی با @@[email protected]@لایحه قصاص و تعبیر از آن ، بـه لایـحـه غیر انسانی و اعلام راهپیمایی در مخالفت با @@[email protected]@تصویب آن ، تیر خلاص جبهه ملی به حیات سیاسی خود بود.

@@[email protected]@امام در یک سخنرانی مفصل تاریخچه ضد دینی و توهین جبهه ملی به علمای متعهد را یک یک @@[email protected]@بـرشـمـرد و رهـبـر آن را غـیـر مـسـلمـان معرفی کرد و اقدام ننگین آنان را سَبِّ @@[email protected]@به قرآن و رسول اللّه (ص ) نامید و از آن تاریخ رسما ارتداد جبهه ملی از سوی امام @@[email protected]@اعلام شد.122

@@[email protected]@اکـنـون بـقـایـای جـبـهـه مـلی بـا ائتـلاف نـهـضـت آزادی جـریـان مـلی ـ مـذهـبـی @@[email protected]@را تشکیل داده اند.

@@[email protected]@در سـال 1340 جـنـاح مذهبی جبهه ملی به نام نهضت آزادی ایران اعلام موجودیت @@[email protected]@نمود.123 ارتباط کادر مرکزی اعضای نهضت با امام در سال های 50 و 60 نه برای اطاعت و @@[email protected]@پیروی از فرامین ایشان بلکه برای تغییر دیدگاه موضع گیری های قاطعانه امام بوده ، @@[email protected]@چنانکه در دوران اوج گیری و شتاب نهضت آقای مهدی بازرگان در پاریس سیاست گام به گام @@[email protected]@را به امام پیشنهاد نمود تا انقلاب به روش پارلمانی و حفظ سلطنت پیش برود.124 به @@[email protected]@هـنـگـام طـرح تـصـویـب اصـل ولایـت فـقیه در مجلس خبرگان قانون اساسی اعضای نهضت @@[email protected]@بـازرگان و رفقایش گفتند ما خیال داریم این مجلس را منحلش کنیم ، من گفتم شما چه @@[email protected]@کاره هـسـتـیـد اصـلش کـه مـی خـواهید این کار را بکنید! شما چه سمتی دارید که @@[email protected]@بتوانید مجلس ‍ منحل کنید، پا شوید بروید سراغ کارتان !))125

@@[email protected]@تـخـطـئه اقـدام انـقـلابـی دانـشـجـویـان پیرو خط امام و تهمت خط شیطان زدن به @@[email protected]@جوانان انـقـلابـی و اسـتـعـفـای دسـتـه جـمـعـی از دولت مـوقـت اولین اقدام عملی @@[email protected]@خروج از حاکمیت و رویارویی با آرمان های امام و انقلاب بود. پس از آن با سکوت و یا @@[email protected]@همراهی با تحرکات ضـد اسـلامـی جبهه ملی و جنایات منافقین و تلاش های تبلیغی ضد @@[email protected]@استقامت در دفاع مقدس کارنامه مبارزاتی خود را سیاه نمودند126 تا این که امام در @@[email protected]@آستانه انتخابات مجلس سوم شورای اسلامی (بهمن 66) در پاسخ به نامه وزیر کشور وقت @@[email protected]@نهضت آزادی را یک جریان مـنـحـرفِ طرفدار آمریکا و فاقد صلاحیت دینی و سیاسی در @@[email protected]@تمام زمینه ها و شؤ ن علمی ، اجـرایـی ، مـقـننه و قضائیه اعلام نمودند.127 این @@[email protected]@جریان پس از رحلت امام با ائتلاف با برخی از روشنفکران غرب زده جریان ملی و مذهبی @@[email protected]@را به وجود آوردند و خوراک تبلیغاتی ضد نظام رسانه های بیگانه و سرویس های اطلاعاتی @@[email protected]@غرب را فراهم می کنند.

@@[email protected]@بـه مـوازاتِ جـریـانـات پیرو امام و حامی انقلاب و پیشتاز عرصه مبارزات ، جریانی @@[email protected]@نیز بـه تـسـامـح و تـسـاهـل و سازش روی آورده ، از دهه 40 به بعد خواهان ارتباط با @@[email protected]@رژیم پـهـلوی و اغـمـاض از جـنـایـات شـاه بـود، در حـالی که امام هرگونه سازش با @@[email protected]@رژیم را قـاطـعانه نفی می کرد.128 پیشنهاد صلح با صدام و گرایش و سازش مذاکره با @@[email protected]@آمریکا از جمله تلاش های جریان سازش بعد از انقلاب است امام فرمود: ((یک جریانی در @@[email protected]@کار است کـه آن جـریـان انـسـان را از این معنا می ترساند که بخواهد به طور خزنده @@[email protected]@این کشور را باز هُل بدهد به طرف آمریکا.))129

@@[email protected]@ایـن جـریـان مـعـتـقـد است که بدون ارتباط با آمریکا ایران قادر به ادامه حیات @@[email protected]@سیاسی و اقـتـصـادی نـیست . از این رو همواره در برابر تدابیر امام موضع گیری @@[email protected]@داشتند و امام نیز بـا نـقد تفکرات غلط آن ها چهره ساز شکارشان را برای ملت افشا می @@[email protected]@کرد.130 مقام معظم رهـبری این جریان را کج فهم و سطحی نگر و مرعوب دشمن می نامد که @@[email protected]@سراسر کارنامه سـیـاه آنان رویارویی با تدابیر حکیمانه و اندیشه های ناب امام است . @@[email protected]@ایشان معتقدند که ایـن جریان اکنون بهره گیری از مطبوعات ، نظام را به مذاکره @@[email protected]@مستقیم با آمریکا بکشاند، چرا که حل تمام مشکلات نظام را در گرو رابطه با آمریکا می @@[email protected]@دانند.131

@@[email protected]@تـعـدادی از جـوانـان جـبـهـه مـلی و نـهـضـت آزادی در سال 1344 به نیت کادر سازی و @@[email protected]@آموزش نظامی و مبارزه مسلحانه ؛ رژیم پهلوی ، سازمان مـجـاهـدیـن خـلق ایـران را @@[email protected]@تـشـکـیـل دادنـد.132 امـام در چـنـد سـخـنـرانـی بـه دیـدار خود در سـال 49 بـا دو @@[email protected]@تـن از کـادر مـرکـزی ایـن سازمان در نجف اشاره می کند که با سفارش از سـوی @@[email protected]@بـزرگـان تـهـران از جـمـله آقـای طـالقـانـی بـه نزد ایشان رفته و با بحث های @@[email protected]@سـیـاسی ایدئولوژی ، قصد کسب تاییدیه از ایشان را برای قیام مسلحانه داشتند که امام @@[email protected]@از این کار شدیدا امتناع می ورزد.133 این گروه پس از پیروزی انقلاب با ترویج شعار @@[email protected]@انحلال ارتش به غارت مهمات و جمع آوری سلاح برای رویارویی مردم پرداختند.134

@@[email protected]@رئیـس ایـن سـازمـان یـعـنـی مسعود رجوی اعلام کرد که خود و سازمانش به قانون اساسی @@[email protected]@جمهوری اسلامی رای نمی دهد، ولی خود را کاندیدای ریاست جمهوری نمود. حضرت امام (ره @@[email protected]@) نـیـز وی را بـه دلیـل رای نـدادن بـه قـانـون اسـاسـی شـایسته کاندیداتوری ریاست @@[email protected]@جمهوری ندانست .

@@[email protected]@پس از آن سازمان رویارویی نظامی را در دستور کار خود قرار داد تا بتواند با تهدید و @@[email protected]@به کارگیری اسلحه امتیازات لازم را از نظام و رهبری آن کسب کند. امام در جواب این @@[email protected]@رفتار فرمود: ((شما اسلحه را زمین بگذارید و به دین اسلام برگردید… ، آنگاه من @@[email protected]@حاضرم نه در یـک جـلسـه در ده جـلسـه بـا شـمـا بـنـشـیـنـم صـحـبـت کـنـم .))135 @@[email protected]@در سـال 60، قـیـام مـسـلحانه این سازمان با ترور شخصیت ها و افراد حزب اللهی آغاز @@[email protected]@شد. جـنـایات و اعمال تروریستی این گروه آنچنان ناجوانمردانه بود که امام فرمود: @@[email protected]@((من ابن ملجم را از این ها مردتر می دانم !))136

@@[email protected]@گـزارش دهـی و جـاسـوسـی عـلیـه ایـران ، شایعه افکنی و دروغ پردازی و اجرای نقش ‍ @@[email protected]@سـتـون پـنـجـم عراق در دفاع مقدس دیگر فعالیت های این جریان در دوران رهبری امام @@[email protected]@است .137

@@[email protected]@مقام معظم رهبری این جریان به ظاهر اسلامی را دارای تفکر مارکسیستی و توده ای می @@[email protected]@داند و مـی فرماید: ((کتاب های آن ها از نظر محتوا و ایدئولوژی همانند کتاب های @@[email protected]@القلبی است کـه بـه مـزدوری رژیـم بـعث دچار شده و در سرکوب انتفاضه شیعیان عراق و @@[email protected]@کشتار مردم بی گناه به رژیم صدام کمک کرده اند.138

@@[email protected]@زشت ترین اقدام تروریستی منافقین بمب گذاری روز عاشورا در حرم امام رضا(ع ) بود و @@[email protected]@رهـبـری دربـاره ایـن جـنـایـت هـولنـاک فـرمـود: ((دشـمـنـان مـنـافـق و مـعـانـد @@[email protected]@سـنـگـدل با این کار نشان می دهند که به هیچ یک از موازین انسانی پایبند @@[email protected]@نیستند.))139 ایـن سـازمـان تـروریـستی اکنون با پشتیبانی کامل آمریکا، در عراق به @@[email protected]@فعالیت های ضد نظام اسلامی ، از جمله جاسوسی مشغول است .

@@[email protected]@در سـال 1350 سازمان چریک های فدایی خلق ، با اتحاد دو سازمان دانشجویی با آرمان @@[email protected]@هـای کـمـونـیـسـتـی و به ظاهر با آرم شوروی سابق و طرفداری از آن کشور فعالیت های @@[email protected]@سیاسی و چریکی خود را آغاز کرد.

@@[email protected]@مـقـام مـعـظم رهبری درباره اولین اقدام ضد انقلابی این گروه در روزهای آغازین @@[email protected]@پیروزی انـقـلاب مـی فـرمـایـد: ((وقـتـی انـقـلاب پـیروز شد چریک های فدایی خلق @@[email protected]@راهپیمایی راه انـداخـتـنـد و جـلوی مـقـرّ امـام آمـدنـد…؛ آن هـم روز پـنـجـم و @@[email protected]@شـشـم تـشـکـیـل حـکـومـت بـه عـنوان طلبکاری از حکومت ! این یک کار بیمارگونه و @@[email protected]@مغرضانه یی بـود.))140 امـام بـا اشـاره بـه فـتـنه انگیزی فدائیان خلق در مناطق @@[email protected]@مرزی و کردستان و خـرمـن سـوزی کـشـاورزان و تـحریک کارگران به اعتصاب ، دروغ @@[email protected]@پراکنی و مخالفت با اهداف نظام اسلامی درباره ماهیّت این جریان محدود و ناچیز @@[email protected]@فرمود:

@@[email protected]@((شـمـا خـیـال نـکـنـیـد کـه یـک فـدایـی خـلق شـوروی ما داریم ؛ اینجا این فدایی @@[email protected]@خلق های آمـریکایی اند! اینها از آن طرف اند، نه این طرف .))141 پس از تقویت @@[email protected]@نیروهای امنیتی و انـتـظـامـی نـظـام اسـلامـی طـومـار حـیـات سـیـاسـی ایـن @@[email protected]@جـریـان در داخل کشور درهم پیچیده شد و در دو گروه اقلیت و اکثریت به خارج کشور @@[email protected]@گریختند.

@@[email protected]@پـس از انـحـلال دو حـزب مـردم و مـلیـّون در رژیـم گـذشـتـه ، شـاه برای ایجاد @@[email protected]@جامعه تک صـدایـی در راسـتـای تـحـقق اهداف استعماری و استثماری آمریکا و صهیونیست @@[email protected]@، شخصا در تـاریـخ 21 / 12 / 1353 تـشـکـیـل حـزب رسـتـاخیر ایران را اعلام و همه @@[email protected]@مردم را ملزم به عضویت آن نمود.142 ده روز بعد (21 اسفند 53) امام با صدور پیامی به @@[email protected]@ملت ایران این حزب را مخالف صهیونیست فعالیت این حزب را مقدمه بدبختی بیشتر ملت تحت @@[email protected]@ستم اعلام کـرد. و مردم را به مقاومت منفی در برابر فعالیت های ضد دینی این حزب فرا @@[email protected]@خواند و از مـراجـع تـقلید تقاضای تحریم عضویت مردم در این حزب نمود.143 و خود نیز @@[email protected]@در پاسخ به استفتاء چنین نوشت . ((نظر به مخالفت این حزب با اسلام و مصالح ملت @@[email protected]@مسلمان ایران ، شـرکـت در آن بـر عـمـوم مـلت حـرام و کـمـک بـه ظـلم و اسـتـیـصـال @@[email protected]@مـسـلمـیـن [اسـت ].))144 امـام بـرای اولیـن بـار پـیـشـنـهـاد شـکـل گـیـری حـزب @@[email protected]@الله را برای مقابله با حزب شیطانی رستاخیز به ملت مبارز ایران مطرح نمود.145

@@[email protected]@در سـال 57 و حـضـور هـمـگـانـی اقـشـار مردم در متن انقلاب اسلامی ، رژیم ستمشاهی @@[email protected]@تحت فـشـار افـکـار عـمـومـی حـزب فـرمایشی و تحمیلی رستاخیر را که جز فساد و بی @@[email protected]@دینی برای ملت دستاوردی نداشت ـ تعطیل اعلام نمود.

@@[email protected]@بـا قـتـل مـرحـوم شـمـس آبـادی امـام جـمـاعـت ((مـسـجـد سـیـّد)) اصـفـهـان و @@[email protected]@تـعـدادی دیگر در سـال 1355، جـریـانـی به محوریت سید مهدی هاشمی ، برادر داماد @@[email protected]@آقای منتظری فعالیت خود را آغاز کرد. وی پس از دستگیری همکاری با ساواک شاه را در @@[email protected]@زندان شروع کرد. پس از پـیـروزی انـقلاب به عنوان چهره ای مبارز در سپاه پاسداران و @@[email protected]@در جایگاه مسئولیت کمک بـه سـازمـان هـای آزادیـبـخـش گـروهـی را به خود جذب کرد و @@[email protected]@به سلاح و مهمات و اسناد مـحـرمـانـه نظام دست یافت و از طریق برادر خود سید هادی @@[email protected]@هاشمی (داماد آقای منتظری ) در بیت ایشان نفوذ فوق العاده ای پیدا کرد، به گونه ای @@[email protected]@که بیانات و موضع گیری های سـیـاسـی آقـای مـنـتـظـری ، از مـجـرای خـبـرهـای یـک @@[email protected]@سـویـه و گـزارشـات نـاقـص و تحلیل های غلط سید مهدی هاشمی سرچشمه می گرفت .

@@[email protected]@در پـایـیـز سـال 65، سـیـد مـهـدی هـاشـمـی بـه جـرم اعمال خلاف قانون و نظام @@[email protected]@اسلامی توسط وزارت اطلاعات دستگیر شد. وقتی موارد تخلف بـه امـام گـزارش شـد، @@[email protected]@ایـشـان بـا تـوجـه بـه اهـمیت موضوع و نقش هاشمی در بیت آقای منتظری ، از وزارت @@[email protected]@اطلاعات خواستند به دور از جوسازی ها با این باند مخوف و خطرناک بـرخـورد قـوی و @@[email protected]@قـاطع صورت گیرد. در مدت محاکمه و بازداشت ، نامه هایی میان امام و آقـای @@[email protected]@مـنـتـظـری مـبـادله شـد. قـصد امام از این نگارش ها تطهیر بیت ایشان از انحرافات و @@[email protected]@تـبـرّی از جـریـانـات سید مهدی هاشمی و عدم داشت تاءثیرگذاری فکری سیاسی او بر @@[email protected]@بـیـت قائم مقام رهبری فراوان بود. حکم اعدام نامبرده در تاریخ 6 / 7 / 66 به اجرا @@[email protected]@درآمد اما تاءثیرات و عقبه ماندگار این جریان تخریبی و انحرافی در تاریخ 6 / 1 / 68 @@[email protected]@به عـزل آقـای مـنتظری از سوی امام منجر شد. و با درایت و شجاعت و تدبیر امام ریشه @@[email protected]@اصلی این جریان خشکید.146 در سال 77 بقایای هواداران این جریان تحرکاتی را در نجف @@[email protected]@آباد آغـاز کـردند که با پیام محکم و قاطعانه و هوشیارانه مقام معظم رهبری و حرکت @@[email protected]@پرشور و انـقـلابـی مـردم اصفهان و نجف آباد توطئه آنان خنثی شد.147 این جریان @@[email protected]@اکنون فعالیت علنی و رسمی ندارد.

@@[email protected]@ایـن جـریـان تـروریـسـتـی بـه دسـت روحـانـی نـمـایـی مـنـحـرف بـه نـام گـودرزی @@[email protected]@در سـال 56 فـعـالیـت هـای سیاسی ، مذهبی و تبلیغی خود را با تفسیر به راءی از قرآن @@[email protected]@و اعـتـقـادات دیـنـی علیه روحانیت اصیل و متعهد، و با گرایش افراطی به اندیشه های @@[email protected]@دکتر شـریـعـتـی آغـاز کـرد. پـس از پـیـروزی انـقلاب با سوء استفاده از خلاء @@[email protected]@نهادهای امنیتی و اطـلاعـاتـی فـعـالیـت هـای مـسـلحـانـه و تـروریـسـتـی خـود را @@[email protected]@ضـد روحـانـیـت اصیل و متعهد و در جهت حذف فیزیکی شخصیت های مهم و تاءثیرگذار همچون @@[email protected]@استاد مطهری ، شـدت بـخـشـیـد.148 امـام رهـبران فرقان را فاجر و جنایتکار نامید و @@[email protected]@با اشاره به ماهیت انحرافی و تروریستی و دیدگاه های غیر منطقی این جریان ، آنان را @@[email protected]@ابزار دست و مجری تـوطـئه هـای آمـریـکـا و انـگـلیس در انتقام از شکست های سیاسی و @@[email protected]@فرهنگی خود از انقلاب اسـلامـی و روحـانـیـت اصـیـل و نـیـز ارعاب و عقب نشینی مردم @@[email protected]@از دستیابی به اهداف انقلاب تـوصـیـف کـرد.149 بـا مـحـاکـمـه و اعـدام گودرزی در @@[email protected]@خرداد ماه 59 پرونده جنایتکاری و انحرافی این جریان برای همیشه مختومه شد.

@@[email protected]@فـعـالیـت رسمی تقابل گرایانه این جریان پس از فرار شاه و اعلام شورای سلطنت به @@[email protected]@طـرفـداری از خـانـدان پـهـلوی و نـظـام سـلطـنـتـی آغـاز شـد. ایـن جـریـان اندک @@[email protected]@در ماه های اول پـیـروزی با مقایسه غلط انقلاب و حادثه 28 مرداد، به پشتوانه @@[email protected]@بیگانگان شایعات سـقـوط نـظـام اسـلامـی و بـازگـشـت نـظـام سـلطـنـتـی را در مـدت @@[email protected]@6 مـاه یـا یـک سـال پـخـش مـی کـردنـد. در اسـلامـی بودند. بخشی از فعالیت های @@[email protected]@مرموز و خطرناک این اقـلیـت نـاچـیـز کـه هشدارهای امام را به همراه داشت ، نزدیک @@[email protected]@شدن سلطنت طلبان به مراجع تـقـلید در چهره مسلمان متدین برای پرداخت وجوهات شرعی و @@[email protected]@تحریک عالمان در قیافه حق طلبی است تا بر این شیوه آن ها را عصبانی کرده و به @@[email protected]@مخالفت با سیاست های اقتصادی دولت در دوران دفـاع مـقـدس وادار کـنـنـد و راه را @@[email protected]@بـرای سود جویی و فساد اقتصادی خود هموار نمایند.150

@@[email protected]@مـقـام مـعـظم رهبری از این جریان به عنوان ((ضد انقلاب راست )) نام می برد که @@[email protected]@همواره از سـوی اسـتـکـبـار جهانی علیه انقلاب اسلامی تحریک می شوند.151 این جریان @@[email protected]@اکنون در خارج کشور فعالیت دارد.

@@[email protected]@الف . مـقـدس مـآبـان و مـتـحـجـّران : پـیـشینه این جریان به دوران حکومت حضرت علی @@[email protected]@(ع ) بازمی گردد که در برابر مدیریت و تدابیر حکیمانه حضرت موضع جاهلانه و خصمانه @@[email protected]@مـی گـرفـتـند. انقلاب اسلامی ایران و رهبری پیامبر گونه امام نیز از آفت جریان @@[email protected]@مقدس ‍ مـاءبـان و مـتـحـجران در امان نمانده و امام به گوشه ای از تحرکات آن ها در @@[email protected]@آغاز انقلاب اشـاره مـی کند. ((عده ای مقدس نمای واپسگرا همه چیز را حرام می @@[email protected]@دانستند و هیچ کس ‍ قدرت این را نداشت که در مقابل آن ها قد علم کند. خون دلی که @@[email protected]@پدر پیرتان از این دسته متحجر خورده است هرگز از فشارها و سختی های دیگران نخورده @@[email protected]@است .))152 مخالفت با فلسفه و عـرفـان ، دوری از سیاست ، اشکال تراشی در دفاع مقدس @@[email protected]@، مخالفت با حضور زنان در عـرصـه سـیـاسـت و اجـتـمـاع ، تـهـمـت بـی دیـنـی بـه @@[email protected]@روحـانـیـت اصـیـل و مـبـارز و تـلاش بـرای اغـفـال مـراجـع ، نـمـونـه هـایـی از @@[email protected]@فعالیت های جاهلانه و مغرضانه مقدس نمایان و متحجران است که امام به آن ها اشاره @@[email protected]@دارد و راه کار مقابله با این جـریـان ریـشـه دار را افـشاگری می داند153 و به طلاب @@[email protected]@انقلابی هشدار می دهد: ((خطر تحجر گرایان و مقدس نمایان احمق در حوزه های علمیه کم @@[email protected]@نیست . طلاب عزیز لحظه ای از فـکـر ایـن مـارهای خوش خط و خال کوتاهی نکنند. این ها @@[email protected]@مروج اسلام آمریکایی اند و دشمن رسول اللّه .))154

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبـری جـریـان تـحـجـر را انـسـان هـایـی کـه از اسـتـدلال و منطق @@[email protected]@و پذیرش حرف نو و تحلیل حوادث گریزان اند معرفی می کند و اسلام آنـان را اسلام @@[email protected]@تحریف شده ای می داند که هیچ گاه اندیشه و سیره امام را در تلفیق ارزش هـای دیـنـی @@[email protected]@بـا سیاست اجتماعی و رفتارهای متعصبانه خود پای می فشارند.155 پرونده این تفکر در @@[email protected]@حوزه های علمیه همچنان مفتوح است .

@@[email protected]@ب . صـوفیه (دراویش ): این فرقه منحرف پشمینه پوش سرسلسله خود را به مسلمانان صدر @@[email protected]@اسلام نسبت می دهند. امام خمینی ارباب تصوف و دراویش را مدعیان پر سر و صدا و بـی @@[email protected]@مـحـتـوایـی مـی دانـد کـه از مـظـلومـیـت حـضـرت عـلی (ع ) سـوء استفاده کرده و @@[email protected]@سخنان درویـشـانـه را بـه حـضرتش نسبت می دهند. و نیز گوشه گیری صوفیانه حلقه ذکر و @@[email protected]@رقـص ‍ خـانـقـاهـی و سـخـنـان عـوام فـریـبـانـه را دکـانـداری دراویـش برای فریب @@[email protected]@مردم و خـودنـمـایـی درویـشـان مـی دانـد و بـا تـفکیک درویشان واقعی که مردم @@[email protected]@انقلابی و مسؤ لان خـدمـتـگـزار سـاده زیست هستند، از فرقه درویشان اصطلاحی ، رفتار @@[email protected]@اینان را کاملا مغایر سـیـره اخـلاقـی ، سـیـاسی ، فرهنگی و اجتماعی ائمه معصومین و @@[email protected]@اولیای الهی معرفی می کند.156

@@[email protected]@در مراحل مختلف انقلاب ، دفاع مقدس و دوران حیات پر برکت امام این جریان بسته و @@[email protected]@منزوی و مـحـدود و بـی تـفـاوت بـه حـوادث و رویـدادهـای سـیـاسـی کـشـور بـه دلیـل @@[email protected]@حـضـور حـمـاسـی مـردم در عـرصـه سـیـاسـت و مـبـارزه و رایحه عطر ایثار و شهادت @@[email protected]@رزمـنـدگـان ، هـیـچگونه تحرک رسمی در جامعه نداشتند. و در مجموع یک جریان فراموش @@[email protected]@شـده و خنثی به حساب می آمدند. ولی در یکی دو دهه اخیر به علت کم رنگ شدن معنویت و @@[email protected]@عرفان عمیق و اصیل اسلامی و سهل انگاری های نهادهای فرهنگی جریان تصوف و دراویش بـا @@[email protected]@گـسـترش خانقاهها برخی افراد تشنه معارف و معنویت را به سراب عرفان ساختگی می @@[email protected]@فریبند و خرافات و انحراف سیاسی ـ مذهبی را رواج می دهند.

@@[email protected]@ج . بهائیت : پس از زمینه سازی های شیخ احمد احسائی در دوران فتحعلی شاه قاجار، @@[email protected]@مذهب جـعـلی و انـحـرافـی بـهـائیـت تـوسـط سـیـد عـلی مـحـمـد شـیـرازی مـعـروف @@[email protected]@بـه بـاب شـکـل گـرفـت و تـقـویـت شـد. سـپـس تـوسـط میرزا حسینعلی بها و عباس @@[email protected]@افندی ملقب به عـبـدالبـهـاء و کـمـک هـای سـیـاسـی و فـرهنگی و تبلیغی انگلستان @@[email protected]@فعالیت خود را شدت بـخـشـیـد.157 از نیمه دوم سال 40 فعالیت مرموز بهائیان در ایران @@[email protected]@از نگاه تیزبین امام مـخـفـی نـماند، برداشتن سوگند به قرآن در قانون ، طرح عدم شرط @@[email protected]@اسلام در انتخاباتِ انـجـمـن هـای ایـالتـی و ولایـتـی تـرویج شعار تساوی حقوق زن و @@[email protected]@مرد، نفوذ بهائیان در مـشـاغـل حـسـاس رژیـم پـهـلوی و کـرده بـود. امام در نامه ای @@[email protected]@خطاب به آقای آیت اللهی با اشـاره بـه پیام ها و سخنرانی های افشاگرانه خود می @@[email protected]@فرماید: ((حقیر در فکر هستم که بـلکـه بـه طـوری بـتـوانـیـم از تـوسـعـه نـفـوذ آن @@[email protected]@هـا بـکـاهـیـم تـا خـدای مـتـعـال چـه تـقـدیـر فرموده باشد.))158 و در پاسخ به @@[email protected]@استفتاء وضعیت بهائیان نوشت ((ایـن طـایـفـه ضـالّه ، کافر و نجس هستند.))159 @@[email protected]@فعالیت مذهبی این فرقه را ممنوع اعلام کـرد و فـرمـود: ((بـهـایـی هـا یـک مـذهـب @@[email protected]@نـیستند. یک حزب هستند، یک حزبی که در سابق ، انـگـلسـتـان پـشـتـیـبـانی آن ها را @@[email protected]@می کرد و حالا هم آمریکا دارد پشتیبانی می کند، این ها هم جاسوس اند.))160

@@[email protected]@مـسـاءله بـهـائیـان مـدتـی دسـتاویز سازمان حقوق بشر علیه ایران شده بود. اکنون @@[email protected]@نیز برای جذب نیرو فعالیت مخفیانه دارند.

@@[email protected]@د. وهـابـیـت : مـحـمـد بن عبدالوهاب از علمای نجد عربستان ، تحت تاءثیر افکار ابن @@[email protected]@یتمیه فـرقـه انـحـرافـی و خـرافـاتی وهابیت را پایه گذاشت عقاید این فرقه با حمایت @@[email protected]@های تـبـلیـغـی و سـیـاسـی انـگـلستان به سایر کشورهای عربی و اسلامی گسترده شد. @@[email protected]@این فـرقـه بـزرگ تـریـن مانع وحدت اسلامی و نفوذ فرهنگ انقلاب اسلامی در میان @@[email protected]@مسلمانان جـهـان اسـت . امـام این فرقه را همانند خنجری می داند که از پشت به @@[email protected]@مسلمانان ضربه می زند.161 و در خدمت اجرای طرح های استکباری قرار دارد: ((امروز @@[email protected]@مراکز وهابیت در جهان به کانون های فتنه و جاسوسی مبدل شده اند.))162 پخش جزوات @@[email protected]@انحرافی در میان مسلمانان و مـخـالفـت بـا هـفـتـه وحـدت و جـشـن هـای مـیـلاد @@[email protected]@پـیـامـبـر، از دیـگر اقدامات این فرقه با طل است .163

@@[email protected]@مقام معظم رهبری معتقد است که وهابیت بر مبنای ایجاد اختلاف بین مسلمین به وجود @@[email protected]@آمده است : ((امروز آن دستی که آمریکا علیه وحدت تجهیز کرده ، عبارت از همین دست @@[email protected]@پلید وهابیت است .))164 ایـن جـریـان سـیـاسـی اکـنـون بـه بـازوی قـدرتمند آمریکا @@[email protected]@در جهان اسلام برای سـرکـوب بـیـداری اسـلامـی و مـشـوّه جـلوه دادن چـهـره اسـلام @@[email protected]@نـاب تبدیل شده است و در کشورهای اسلامی با عملیات تروریستی ناامنی ایجاد می کند و @@[email protected]@اخیرا بـا کمک آمریکا، می کوشد به فعالیت های تروریستی و آدم ربایی در مناطق مرزی @@[email protected]@جنوب شرقی ایران دست بزند.

@@[email protected]@ه‍ . ولایـتـی هـا: مـدعیان پیرو ائمه معصومین و حضرت علی (ع ) که از سیاست @@[email protected]@گریزانند و هـمـواره از ورود به معرکه آتش و خون دوری می جستند. امام درباره @@[email protected]@تاریخچه فعالیت های انـحـرافـی قـاعـدیـن کوتاه نظر دیروز و مدعیان بی هنر امروز می @@[email protected]@فرماید: ((ولایتی های دیـروز کـه در سـکـوت و تـحـجـّر خـود آبـروی اسـلام و @@[email protected]@مـسـلمـیـن را ریـخـتـه انـد و در عمل پشت پیامبر و اهل بیت عصمت و طهارت را شکسته @@[email protected]@اند و عنوان ولایت بر ایشان جز تکسّب و تـعـیّش نبوده است ، امروز خود را بانی و @@[email protected]@وارث ولایت نموده و حسرت ولایت دوران شاه را مـی خـورنـد!))165 امـام بـا بـیـان @@[email protected]@بـخـش هایی از سیره حضرت علی (ع ) در جنگ ها و حفظ مـصـالح مـسـلمـیـن بـا انـتقاد @@[email protected]@از عدم تحرک سیاسی جریان راحت طلب و گریزان از مبارزه ، خطرات نقشه های استکبار @@[email protected]@جهانی علیه انقلاب اسلامی را گوشزد می کند و به ولایتی ها تـنـبـّه مـی دهـد که : @@[email protected]@((آنها برای اصل اسلام نقشه می کشند، ما حالا بنشینیم بگوییم که ما اهـل ولایـت @@[email protected]@هـسـتـیـم ! اگـر شـمـا اهل ولایت هستید، چرا الا ن کشور ولایت در معرض خطر است و @@[email protected]@نـشستید؟!)) آنگاه با نقد روش مغایر با نظام اسلامی و سیره ائمه معصومین خطاب به @@[email protected]@این جـریـان مـی فـرماید: ((شما اهل دیانت هم نیستید!)).166 در دهه اخیر ولایتی ها @@[email protected]@با برجسته سـاخـتـن بـرخـی حـوادث تـاریـخـی صـدر اسـلام و رفـتـارهـای افـراطـی و @@[email protected]@تـحـریک آمیز عـامـل خـدشـه بـه وحـدت جـهـان اسـلام و بـر آشـفـتـن اهل تسنن می @@[email protected]@شوند.

@@[email protected]@و. انجمن حجتیّه : پس از کودتای 28 مرداد 1332 که فعالیت های بهائیان در بدنه حکومت @@[email protected]@سـتـمـشـاهـی رشد می یافت ، شیخ محمود ذاکر زاده تولاّیی معروف به حلبی از مشهد به @@[email protected]@تهران آمد و انجمن حجتیه را پایه گذاشت .167 پس از قیام 15 خرداد جریان حجتیه بدون @@[email protected]@هراس از رژیم پهلوی به نام انجمن مبارزه با بهائیت فعالیت خود را سازماندهی کرد. @@[email protected]@امام در سـال 49 اسـتـفاده از وجوهات ، زکوات و ثلث سهم امام را برای این انجمن تحت @@[email protected]@اشراف آقـای حـلبـی مـجـاز دانـسـت .168 پـس از چـنـدی بـه دلیـل مـواضـع غـلط و @@[email protected]@بـه دور از سـیاست و بهره برداری رژیم از جلسات انجمن حجتیه و ارتـبـاط بـرخـی از @@[email protected]@سران آن ها با رژیم ستمشاهی ، نظر امام تغییر کرد و در پاسخ به یـکـی از مـدرسـیـن @@[email protected]@قـم نـوشت ((وقتی متوجه شدم که جلساتش ضررهایی دارد دیگر او را تـایـیـد نـکـردم @@[email protected]@.))169 در دوران شـتاب گیری انقلاب ، حجتیه ای ها با تحریم چراغانی نـیـمـه @@[email protected]@شـعـبـان امـام مـخـالفـت کـردند و به طرفداری از رژیم جشن نیمه شعبان را برپا @@[email protected]@نـمـودنـد. پـس از پـیروزی انقلاب رئیس انجمن سراغ دارم که می توانند مدیریت کشور @@[email protected]@را به عهده بگیرند. امام صراحتا پاسخ فرمود که نیازی به جوانان مورد نظر شما نیست ، @@[email protected]@هـمـان هایی انقلاب کردند، خودشان کشور را اداره می کنند.170 نکته مهمی که امام @@[email protected]@درباره تـفکرات غلط و رایج جریان حجتیه در سخنرانی های خود و حتی وصیت نامه سیاسی @@[email protected]@الهی بـه آن اشـاره دارد، عـقـیـده بـاطـل انجمن حجتیه مبنی بر ترویج فساد اجتماعی @@[email protected]@، اخلاقی و سـیـاسـی بـرای زمـیـنـه سـازی ظـهـور حـضـرت مـهـدی (عـج ) اسـت . ایـن @@[email protected]@تفکر دقیقا نکته مـقـابـل اهـداف و آرمـان هـای انـبـیـایـی انـقـلاب است که امام @@[email protected]@آن را تخطئه می کند. ارتباط و نزدیکی این جریان منحرف با برخی از مسئولان و فقهای @@[email protected]@شورای نگهبان هشدار امام را به دنبال داشت تا مراقب فتنه گری های حجتیه ای ها @@[email protected]@باشند.171 اکنون انجمن حجتیه به طور علنی و مخفیانه به جذب نیرو و فعالیت دینی خود @@[email protected]@ادامه می دهد.

@@[email protected]@در تابستان سال 56 شهید بهشتی تشکیل یک حزب یا سازمان سالم اسلامی غیر التقاطی @@[email protected]@دارای شـاخـه های سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی را طراحی و به دوستان خود پیشنهاد داد و @@[email protected]@ایـن مـوضـوع را بـعـدهـا در پـاریـس با امام در میان گذاشت . پس از پیروزی انقلاب @@[email protected]@آقای هـاشـمـی رفـسـنـجـانـی مـجـددا ایـن مـوضـوع را بـا امـام مـطـرح نـمـود و در @@[email protected]@نـتـیـجـه اول اسفند 1357 با نظر مساعد امام حزب جمهوری اسلامی موجودیت خود را @@[email protected]@اعلام کرد.172 امـام در دفـاع از تـهـاجـمـات سـنـگـیـن لیـبـرال هـا و @@[email protected]@سـازشـکـاران بـه حـزب ، در تاءیید بـنـیانگذاران آن فرمود: ((من البته تمام حزب را @@[email protected]@که من نمی شناختم و نمی شناسم ، لکن افـرادی کـه ایـن حـزب را ایجاد کردند، خوب من @@[email protected]@می شناختم . من آقای خامنه ای را بزرگش کردم . من آقای هاشمی را بزرگ کردم من آقای @@[email protected]@بهشتی را بزرگش کردم ، دیدم این ها را از اول تـا آخـر.))173 و در مـلاقـات هـا بـا @@[email protected]@کـادر مـرکزی و اعضای حزب ، این تشکیلات نقش آفـریـن در نـظـام اسـلامی را به حمایت @@[email protected]@از ارکان نظام و پیشگیری از فساد و سالم سازی جـامعه نوین اسلامی فرا می خواند و @@[email protected]@نسبت به نفوذ بیگانگان و ساختار شکنی آنان هشدار می داد.174

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبـری نـیـز از زمـره مـبـارزانـی بـود کـه قـبـل از پـیـروزی @@[email protected]@انـقـلاب در فـکـر و اعـضای اصلی و بنیانگذاران حزب جمهوری اسلامی شـدنـد. ایـن @@[email protected]@حـزب از پـیدایش خود تا نیمه اول سال 61 نقش بسیار مهمی در تثبیت نظام و تـقـویـت @@[email protected]@قـوه مـقـنـنه ، قضائیه و مجریه داشت و بسیاری از توطئه های سیاسی فرهنگی دشـمـنـان @@[email protected]@در پـرتـو فـعـالیـت هـای ایـن جـریـان هـمـسـو و تـعامل گرا خنثی شد. در سال 62 @@[email protected]@حزب دچار اختلاف درونی شد مقام معظم رهبری که در آن دوران دبـیـر کـلی حـزب را بـر @@[email protected]@عـهـده داشـت در ایـن بـاره مـی فـرمـایـد: ((سال 62 دو جریانی خیلی عمیق در حزب @@[email protected]@جمهوری اسلامی به وجود آمد… از این دو جریان بـه دو قـبـیـله و دو طـایـفـه @@[email protected]@تـعـبـیـر کـردم .))175 تـا ایـن کـه در خـرداد مـاه سـال 66 مـقـام مـعـظم رهبری و @@[email protected]@آقای هاشمی رفسنجانی مشترکا در نامه ای به امام به این مـطـلب اشـاره مـی کـنـند که @@[email protected]@با توجه به شرایط فعلی امکان دارد حزب جمهوری اسلامی عـامـل اختلاف و دو دستگی در @@[email protected]@ارکان نظام و جامعه گردد و از ایشان تقاضای تعطیلی حزب را می نمایند. امام نیز @@[email protected]@موافقت خود را با تقاضای آنان کتبا اعلام می نماید. بنابراین حزب جمهوری اسلامی @@[email protected]@باسال ها تلاش ‍ در پیروی از امام و تقدیم شهدای گرانقدر و با برگ های زرین در @@[email protected]@کارنامه درخشان خود در تاریخ 11/3/66 تعطیلی خود را رسما اعلام نمود.

@@[email protected]@در انـدیـشـه سیاسی امام ، حزب الله یک جریان دینی سیاسی و مردمی بر مبنای معیارهای @@[email protected]@قـرآنـی و بـرای تـقـابـل بـا جریانات شیطانی است . از این رو ایشان برای اولین بار @@[email protected]@بـرای خـنـثـی سـازی تـوطـئه هـای سـیـاسـی فـرهنگی حزب رستاخیز رژیم ستمشاهی در @@[email protected]@اردیبهشت سال 57 پیشنهاد تشکل حزب الله را مطرح نمود. پس از پیروزی انقلاب مجددا آن @@[email protected]@را پـیـگـیـری کـرد و آن را مـوافق با اراده الهی در تقویت دین و نظام اسلامی دانست @@[email protected]@و حتی نـیروهای مسلح و حزب جمهوری اسلامی را به سوق یافتن و در زمره حزب الله شدن @@[email protected]@مورد تـاکـیـد قـرار داد.176 ایـن جـریـان دیـنـی و الهـی بـا رهـنـمـودهـای امـام @@[email protected]@عـمـلا در مـتن مردم شکل گرفت . هر چند مرامنامه و تشکیلات رسمی حزبی رایج را به @@[email protected]@همراه نداشت . اما حرکت هـای خـودجـوش مـردمـی در رویـارویـی بـا تـوطـئه هـا و @@[email protected]@مـراقـبـت بـر حـفـظ خـط اصیل انقلاب در رویدادهای گوناگون سال های بحران تبلور @@[email protected]@فعالیت سیاسی این جریان الهـی اسـت . امـام جـوشش میلیونی مردم ایران در طرد بنی @@[email protected]@صدر و خنثی کردن توطئه های تـروریـسـتـی مـنـافـقـیـن را جوشش حزب الله از متن @@[email protected]@جامعه می داند تا نور الهی انقلاب را قـدردانـی از جـوانـان حـزب الله را بـه مـسـؤ @@[email protected]@لان نـظـام اسـلامـی یـادآوری کـرد و خـواهان تشکیل هسته های مقاومت حزب الله در @@[email protected]@سراسر جهان شد.177

@@[email protected]@مـقـام مـعـظـم رهـبـری جـریـان حـزب الله را حـرکت با انگیزه های دینی از متن مردم @@[email protected]@و جوانان بـرومـنـد اسـلامی معرفی کرده ، عبور از بن بست ها و بحران های فراوان در @@[email protected]@این سه دهه انـقـلاب را مـرهـون فـداکـاری و تـلاش هـای جـریـان حـزب الله مـی @@[email protected]@دانـد. ایشان معتقد است بازسازی و پاکسازی ارتش و حفظ این نیرو از لغزش های بعد از @@[email protected]@پیروزی انقلاب مرهون تـلاشـهـای مـسـئولان و نـیـروهای حزب اللهی ارتش است . و @@[email protected]@اکنون نیز حرکت های اصولی حزب الله می تواند جلوی انحراف ها و خطاها را بگیرد.178 @@[email protected]@مقام معظم رهبری درباره نقش ‍ این جریان در پیشرفت های علمی ، اقتصادی و فرهنگی دهه @@[email protected]@70 و 80 می فرماید: ((هر جا پـیـشرفت برجسته ای داشته ایم به برکت نیروهای مؤ من @@[email protected]@حزب اللهی و معتقد به این راه اسـت .))179 اکـنـون نیز جریان حزب الله هوشیارانه در @@[email protected]@صحنه های گوناگون سیاسی اجـتـمـاعـی و فـرهـنـگـی دلسوزانه حضور دارد و از ارزش های @@[email protected]@دینی و دستاوردهای انقلاب حراست می کند.

@@[email protected]@در پـرتـو عـظـمـت انـدیـشـه و تـاءثـیـرگـذاری سـیـره امـام در تـحـول روحـی و @@[email protected]@مـعـنـوی مـلت ایـران و اطـاعـت پذیری مردم از رهنمودهای ایشان ؛ جریانی گـسـتـرده @@[email protected]@و وسیع با حضور عالی ترین کارگزار نظام تا قشر متوسط و معمولی جامعه از مـتـن @@[email protected]@انـقـلاب رویید. این جریان نقطه مقابل جریانات و تفکرات مخالف تحقق رهنمودهای امـام @@[email protected]@بـود و در طول دوران حیات پر برکت امام ، جریانِ خط امام در گستره ایران اسلامی و @@[email protected]@در تـمـام رویـدادهـا و حـوادث سـخـت و طـاقـت فـرسـا حـضـور فـعـال گسترده و گره @@[email protected]@گشا داشت . پس از رحلت امام ، دشمنان زخم خورده تصور حذف با استحاله جریان خط امام @@[email protected]@را داشتند، اما مقام معظم رهبری پیشتاز تقویت و حمایت از خط امام با تـبـیـیـن و @@[email protected]@بـرجسته ساختن شاخصه های خط امام مانند هوشیاری ، استکبار ستیزی ، وحدت ، @@[email protected]@خـدمـتگزاری ، و… همگان را به استمرار خط امام دعوت نمود180 و فرمود: ((امروز @@[email protected]@سعادت کشور ما در ادامه راه امام است ، امروز همه آرمان های به حقی که این ملت @@[email protected]@دارد، به وسیله خط امـام و راه امـام تـاءمین می شود)).181 مطرح شدن مجدد اجرای @@[email protected]@ایده ها و شعارهای خط امام در دولت نهم و تلاش برای پای زیستی و ارزش های اسلامی @@[email protected]@مورد تحسین ، حمایت و تشویق مـقـام معظم رهبری قرار گرفت .182 اکنون این جریان در @@[email protected]@لایه های مختلف جامعه به تحقق آرمان های عالی امام می اندیشد.

@@[email protected]@چـنـد مـاه پـس از تـعـطـیـلی حزب جمهوری اسلامی و با توجه به راهبردهای جامع سیاسی @@[email protected]@اقتصادی امام در پیام حج سال 66، برخی از اعضای جامعه روحانیت مبارز تهران و تعدادی @@[email protected]@از روحـانـیـون بـیـرون از جـامعه روحانیت تشکّل سیاسی جدیدی به نام ((مجمع @@[email protected]@روحانیون مـبـارز)) تـشـکـیـل دادند. پس از مرحله اول انتخابات مجلس سوم شورای @@[email protected]@اسلامی در نامه ای خـطـاب به امام انگیزه تشکیل و منشور مجمع را بیان کرده ، از @@[email protected]@ایشان کسب نظر نمودند. امام نـیـز بـا تـشـکـیل مجمع روحانیون مبارز موافقت @@[email protected]@نمودند.183 امام با تایید اختلاف راءی در مـسـائل سـیـاسـی و اجـتـمـاعـی در قـشـر @@[email protected]@روحـانـیـت ، هـمـواره بـه وحـدت رویـه در اصـول نـظام و مشترکات تاءکید داشت و @@[email protected]@فرمود: ((البته دو تفکر هست ، باید هم باشد دو رای هـسـت ، بـاید هم باشد. سلیقه @@[email protected]@های مختلف باید باشد، لکن سلیقه های مختلف اسباب این نمی شود که انسان با هم خوب @@[email protected]@نباشد.))184

@@[email protected]@پـس از رحـلت امام این جریان دستخوش تحولاتی شد؛ نام این جریان سیاسی روحانی در @@[email protected]@فـهـرسـت بـیـعـت کـنـنـدگـان نـهـادهـای انـقلابی و جریانات روحانی با رهبری دیده @@[email protected]@نمی شـود.185 در انـتـخـابـات ریـاسـت جـمـهـوری هـفتم ، این مجمع محور اصلی و @@[email protected]@پرچمدار دوم خـردادی هـا شد. پس از چندی حزب مشارکت و دیگر افراطیون محوریت فعالیت @@[email protected]@های سیاسی را از مـجـمـع روحـانـیـون خـارج سـاختند و پس از انتخابات نهم ریاست @@[email protected]@جمهوری آقای مهدی کـرّوبـی دبـیـر مـجـمـع از ایـن جـریـان کـنـاره گـیـری کـرد و @@[email protected]@حـزب اعـتـمـاد مـلی را تشکیل داد. این جریان اکنون در صدر جریان ائتلاف اصلاح @@[email protected]@طلبان یا دوم خردادی ها است .

@@[email protected]@بـهـمـن مـاه 74 در آسـتـانـه انـتـخـابـات مـجلس پنجم شورای اسلامی برخی از وزیران @@[email protected]@و اطـرافـیـان آقـای هـاشـمی رفسنجانی به طرفداری از برنامه ها و سیاست های اقتصادی @@[email protected]@دولت ایـشـان ، گـروه جـدیـدی بـه نـام ((کـارگـزاران سـازنـدگـی )) را تـشـکـیـل @@[email protected]@دادنـد. مـقـام معظم رهبری در انتقاد از دولتی بودن این جریان و کم کاری اجرایی @@[email protected]@بـرخـی از اعـضای آن فرمود: ((وقتی حزب آن ها گفتم این بود که برای حزب باید وقت @@[email protected]@صـرف کـنید… وزیر که در وزارتخانه هشت ساعت کار ندارد، (بلکه ) تمام وقت در @@[email protected]@اختیار وزارتـخـانـه اسـت . اگـر شـمـا همّت و نشاط حرف زدن و فکر کردنتان را در @@[email protected]@جای دیگری صـرف کـردیـد در حـقـیـقـت وقـت وزارتـخـانـه را غـصـب کـرده ایـد و ایـن @@[email protected]@فـعـل حـرام اسـت .))186 بـا مـخـالفـت مـقـام مـعـظم رهبری ، ده نفر از وزرای دولت @@[email protected]@از حزب کـارگـزاران کـنـاره گـیـری کردند. این جریان پس از پایان دوران ریاست @@[email protected]@جمهوری آقای هاشمی به ائتلاف دوم خرداد و اصلاح طلبان پیوست .

@@[email protected]@پـس از انـتـخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری (دوم خرداد 76) هجده گروه و جریان جدید @@[email protected]@و سـابـقـه دار دیـنـی و سـیـاسـی بـا ائتـلاف خـود ((جـریـان اصـلاح طـلبـی )) را @@[email protected]@تـشـکـیل دادند. این جریان بدون تعریف و تبیین صریح و روشن از اصلاح طلبی خود به @@[email protected]@شعارها و ایده های دور از مطالبات و خواسته های مردم پرداخت . مقام معظم رهبری ضمن @@[email protected]@نقد انـدیـشـه و رفـتار برخی از اصلاح طلبان در تغییر هدف های نظام تحت لوای @@[email protected]@اصلاحات فـرمـود: ((بعضی به نام نواندیشی و به نام اصلاح ، در هدف ها تجدید نظر می @@[email protected]@کنند؛ اصلاح نیست این ، برگشتن از راه و عقب گرد است ، ارتجاع است ،… بنده با @@[email protected]@شعار اصلاح صـد در صـد مـوافـقـم ، اصـلاح در روش هـا، اصـلاح در شـیـوه ها.))187 @@[email protected]@ایشان با تفکیک اصـلاحـات آمـریـکایی از اصلاحات نظام اسلامی مطالبات و خواسته های @@[email protected]@منطقی و مشروع نـظـام اسـلامـی و مـردم را از اصـلاحـات واقـعـی بـیـان نـمود و نا @@[email protected]@بسامانی های سیاسی و اجـرایـی کـشـور را نـتـیـجـه گـرایـشات دوم خردادی کابینه @@[email protected]@دولت هفتم و هشتم دانست و به دولتمردان سفارش کرد که خود داخل احزاب نشوند، و نقش @@[email protected]@داور داشته و به اجرای قانون مـلزم بـاشـنـد.188 دگـر انـدیـشـی در اعـتقادات دینی @@[email protected]@، محدود کردن اختیارات ولی فقیه و مذاکره با آمریکا از تفکرات افراطیون این جریان @@[email protected]@بود. پس از انتخابات دوره نهم ریاست جمهوری این جریان دستخوش اختلاف درونی شد.

@@[email protected]@در انتخابات دومین دوره شوراهای شهر تهران ، ترکیبی از جناح های سیاسی متفاوت ولی @@[email protected]@همسو و هم جهت در خط امام و رهبری به نام ((اصول گرایان )) یا ((آبادگران جوان )) @@[email protected]@با شعار خدمت رسانی به مردم و تاءکید بر گفتمان امام و رهبری کارخود را آغاز کرد.

@@[email protected]@القـائات غـلط و تـعـریـف اصـول گـرایـی واقـعـی و حـقـیـقـی فـرمـود: ((اصـول @@[email protected]@گـرایـی بـه مـعـنـی تـحـجـّر نـیـسـت ، اصـول گـرایـی یـعـنـی اصـول مـستدل و @@[email protected]@منطقی را قبول داشتن و به آنها پای بند ماندن و رفتارهای خود را با آن تـطـبـیـق @@[email protected]@دادن .))189 ایـشـان اصـلاح طـلبـان واقـعـی و اصول گرایان حقیقی را در یک مسیر و @@[email protected]@هدف ارزیابی نموده معتقد است اختلاف اساسی میان ایـن دو جـریـان سـیـاسـی وجـود @@[email protected]@نـدارد، زیـرا جـریـانـی کـه بـا اسـتـفـاده از اصـول مـتـیـن و مـتـقـنـی کـه از @@[email protected]@مـبـانـی مـعـرفـتـی اسـلام بـرخـاسـتـه و دنـبـال اصـلاح روش هـا بـاشد اصول گرای @@[email protected]@اصلاح طلب است . از این رو فرمود: ((من این تـقـسـیـم بـنـدی را غـلط مـی دانـم . @@[email protected]@نـقـطـه ی مـقـابـل اصـول گـرا، اصـلاح طـلب نـیـسـت ، نـقـطـه مـقـابـل اصول گرا @@[email protected]@آدم بی اصول و لاابالی است . آدمی که به هیچ اصلی معتقد نیست .))190 این جـریـان @@[email protected]@بـا عـدم وابـسـتگی به جریان های سنتی و احزاب رسمی در ارکان نظام جمهوری اسـلامی @@[email protected]@حضور دارند و از تنش های بیهوده سیاسی پرهیز کرده و خدمتگزاری را وجهه همت خود @@[email protected]@ساخته اند.

@@[email protected]@ایـن حـزب مـدعـی اسـت کـه فـعـالیـت هـای سـیـاسـی خـود را از سـال 1348 آغـاز @@[email protected]@کـرده اسـت ، ولی در سـال 1357 بـا شعارهای عوام فریبانه حمایت از دهـقـانـان و @@[email protected]@کشاورزان رسما موجودیت خود را اعلام نمود. پس از پیروزی انقلاب ، با غارت اسـلحـه و @@[email protected]@مـهمات از پادگان های ارتش و حمایت های بیگانگان ، خصوصا رژیم بعث عراق بـه @@[email protected]@اقـدامـات تـجـزیـه طـلبـانـه روی آورد. امـام ایـن گـروه نـاچیز را یکی از شریکان @@[email protected]@و همدستان حزب دمکرات کردستان و منافقین و آشوب طلبان معرفی نمود و فرمان سرکوب @@[email protected]@آنـان را بـه ارتش و سپاه صادر کرد.191 چندماه پس از دفاع مقدس ، حزب کومله به دست @@[email protected]@توانای رزمندگان اسلام متلاشی شد.

@@[email protected]@در اسـفـنـدمـاه سـال 57 بـا حمایت های مالی و تبلیغی آقای سیدکاظم شریعتمداری در @@[email protected]@جهت تـضـعـیـف امـام و وحـدت رهـبـری ، حـزب خـلق مـسـلمـان تـشـکـیـل شـد. کـادر @@[email protected]@اصـلی مـرکـزی ایـن حـزب را عـنـاصـر سـرشـنـاس سـلطـنـت طـلب و لیـبـرال و بـدنـه @@[email protected]@آن را مـقـلدان سـاده لوح شـریـعـتـمـداری تـشـکـیـل دادنـد.192 امام این جریان را @@[email protected]@لکه ننگی بر پیکره آذربایجان قهرمان تحرکات آشوب طلبانه و فتنه جویانه یی که حزب @@[email protected]@خلق مسلمان در پوشش حمایت از مرجعیت شیعه (شریعتمداری ) تدارک دیده بود هوشیارانه @@[email protected]@به ملت ایران خطاب کرد ((اگر کسی به من تـوهـیـن کـرد به مقابله برنخیزند)) تحریم @@[email protected]@رفراندم قانون اساسی ، ائتلاف با چریک هـای فـدایـی خـلق و گـروه فـرقـان در تـصـرف @@[email protected]@رادیـو تـلویـزیـون تـبـریـز، توزیع پـول و اسـلحـه در آذربـایـجـان ، آتـش زدن @@[email protected]@جـایـگـاه نـمـاز جمعه از جمله اقدامات ننگین در کارنامه حزب خلق مسلمان است که @@[email protected]@امام به آن ها اشاره دارد.193 مقام معظم رهبری این جریان را حزب فتنه انگیزی دانست @@[email protected]@که مردم تبریز در برابر آنان قد علم کرده و ایستادند.194 پـس از فـتح لانه جاسوسی و @@[email protected]@افشای اسناد وابستگی سران حزب به آمریکا، بسیاری از روحـانـیـون تـبـریـزی و @@[email protected]@هـواداران و مقلدان شریعتمداری که به امام و انقلاب ارادت داشتند بـرائت خود را از @@[email protected]@حزب خلق مسلمان و شریعتمداری اعلام کردند و پس از خنثی و افشا شدن تـوطـئه کـودتـا @@[email protected]@مـعـروف بـه نـوژه و تـوطـئه مشترک شریعتمداری و قطب زاده این جریان انحرافی عملا @@[email protected]@منحل و فعالیت های او خاتمه یافت .

@@[email protected]@در پـایـیز و زمستان سال 58 به دلیل اختلاف نظر در طرفداران انقلاب و امام در معرفی @@[email protected]@کـانـدیـدای مـشـتـرک و نـیـز فـریـب کـاری هـای اولیـن رئیـس جـمـهـوری قـبـل از @@[email protected]@کـانـدیـداتـوری ، ابـوالحـسـن بـنـی صـدر بـه مسند ریاست جمهوری دست یافت . @@[email protected]@اطـرافـیـان او جـریـانـی سـیـاسـی را تـحـت عـنـوان ((دفـتـر هـمـاهـنـگـی رئیـس @@[email protected]@جـمـهـور)) تـشـکـیـل دادنـد. ترور شخصیتی یاران امام ، ایجاد بلوا و آشوب 14 اسفند @@[email protected]@59 در دانشگاه تهران و بدنام کردن سپاه و نیروهای حزب الله بخش هایی از فعالیت های @@[email protected]@این دفتر بود کـه بـا هـمـاهنگی و ائتلاف منافقین صورت گرفت . امام اطرافیان بنی @@[email protected]@صدر را جریانی بـسـیار خطرناک و منحرف می دانست و در این باره صریحا فرمود: ((من @@[email protected]@چندین بار به این آقا گفتم ، آقا این جمعیت تو را به باد فنا می دهند، این جمعیتی @@[email protected]@که دور تو جمع شده اند، بـعـضـی از ایـن هـا یـک گرگ هایی هستند که تو را به باد @@[email protected]@فنا می دهند.))195 مقام معظم رهبری بنی صدر را یک دروغ گو می داند که در دوران @@[email protected]@ریاست جمهوری او فعالیت منافقین شدت یافت و امام از اصلاح او مایوس شده بود.196 و @@[email protected]@درباره نقش ‍ این جریان در تهاجم رژیم بعث فرمود: ((جریانی داخل نظام که آن رئیس @@[email protected]@جمهور فراری مطرود آن را راه انداخته بـود، دشـمـن را وسـوسـه کـرد، گـفـتـنـد @@[email protected]@اخـتـلاف شـد و ایـن هـا بـه فـرمـانـدهـی کـل قـوا از سـوی امـام و سـپـس عـدم @@[email protected]@کـفـایت ایشان از ریاست جمهوری توسط مجلس شورای اسلامی و فرار ایشان بعد از فاجعه @@[email protected]@هفتم تیرماه 60 طومار این جریان مرموز در هم پیچیده شد.

@@[email protected]@دو جریان فکری همزاد از قرن اول هجری تحت عنوان ((اسلام نبوی )) و ((اسلام ابوسفیان @@[email protected]@))، ((اسـلام عـلوی ))، ((اسـلام امـوی و عـبـاسـی )) در بـسـتـر تـاریـخ اسـلام @@[email protected]@شـکـل گـرفت و در طول تاریخ تحت عنوان ((اسلام شاهنشاهی )) و ((اسلام راستین و @@[email protected]@مبارزه جو)) با یکدیگر در تضاد و مبارزه بودند.

@@[email protected]@امـام خـمـیـنـی بـا تـوجـه بـه جـامـعـیـت و پـویـایـی و اسـتـکـبـار سـتـیـزی @@[email protected]@اسـلام اصـیـل در احـیـای جـامـعـه بشری و نیز روش های پیچیده و جدید استعمار فرانو @@[email protected]@و استکبار جـهـانـی در پـوشـش هـای دروغـیـن اسـلام بـرای حـذف و یـا اسـتـحـاله @@[email protected]@اسـلام اصـیـل ، ایـن دو جـریـان را ((اسـلام نـاب مـحـمـدی (ص ))) و ((اسـلام @@[email protected]@آمـریـکایی )) نامید و شاخصه هایی را برای شناسایی این دو جریان مانند تفکیک دین از @@[email protected]@سیاست و راحت طلبی ، رفاه و تجمل گرایی ، سازشکاری برای اسلام آمریکایی و مبارزه @@[email protected]@جویی ، تلاش برای رهـایـی مـسـتـضـعـفـان حضور در صحنه های سیاسی و حرکت براساس @@[email protected]@سیره جامع حضرت رسـول (ص ) را اسـلام نـاب بـیـان نـمـود.197 مـقـام مـعـظم رهبری @@[email protected]@نیز درباره این جریان شـاخـصه هایی همانند اسلام جهاد و شهادت ، اسلام نجاتبخش @@[email protected]@محرومین ، اسلام علم و معرفت را برای اسلام ناب و اسلام تشریفاتی و بازیچه دست ابر @@[email protected]@قدرت ها و سرمایه داران را اسـلام آمـریـکـایـی مـعـرفـی کـرد.198 ایـن دو جـریـان @@[email protected]@کـه در سـال هـای پـایـانـی حـیـات طـیـبـه امـام فـعـالیـت هـای خـود را در @@[email protected]@تـعـامـل و تـقابل با نظام شدت بخشیده بودند و در جامعه برجستگی هایی داشتند، اکنون @@[email protected]@نیز در لایه های پنهانی جامعه با یکدیگر در ستیز هستند. علاوه بر آن ، اسلام @@[email protected]@آمریکایی در کـشـورهـای اسـلامـی هـمـجوار تقویت بیشتری یافته و در صدد هضم و @@[email protected]@استحاله جریان اسلام ناب برآمده است .

@@[email protected]@عـوام و خـواص دو جریان ریشه دار متقابل و از لایه های پنهان تاریخ اسلام هستند. @@[email protected]@امام در یـک تـحلیل تاریخی چگونگی شکل گیری و عملکرد عوام و خواص را از صدر اسلام @@[email protected]@بیان دارد. مـقـام مـعـظـم رهـبـری نـیـز بـا نـگـاه تـحـلیـلی بـه علل پیدایش @@[email protected]@حادثه عظیم عاشورا، جریان عوام و خواص را مجددا مطرح نمود.

@@[email protected]@از نـگـاه امام و رهبری ، افرادی که با ژرف اندیشی پا به پای حوادث و رویدادها در @@[email protected]@متن انـقلاب و نظام اسلامی حضور فعال و شجاعانه دارند و با نگاه جامع به مکتب حیات @@[email protected]@بخش اسلام و الگوگیری از سیره ائمه معصومین (ع ) منشاء تحولات سیاسی اجتماعی در @@[email protected]@جامعه هـسـتـنـد خـواص نـام دارنـد. در مـقـابـل ، جـریـان خـام انـدیـش ، سـطـحـی @@[email protected]@نـگـر کـه فـاقـد تـحـلیـل صـحیح هستند و بیشترشان پیروی از خواص می کنند و گروهی @@[email protected]@نیز بر اثر عدم بصیرت و شناخت پیاده نظام دشمنان بیرونی یا درونی نظام قرار می @@[email protected]@گیرند عوام نامیده مـی شـونـد. جـریـان نـخـسـت ، حـق گـرا، هـدایـتـگـر، دشـمـن @@[email protected]@شـنـاس ، آزادانـدیـش و تـحـول گـراسـت و جـریـان دیـگـر بـی تـحـرک ، حـق گریز، @@[email protected]@ساد اندیش و اسیر دام های تـعـلقـات دنـیـایـی و گـرفـتـار کمند سیاست بازانِ وسوسه @@[email protected]@گر است . این دو جریان در فـراز و فـرود انـقـلاب و نـظـام اسـلامـی در تـعـامـل و @@[email protected]@تـقابل قرار دارند. علاوه بر این که برخی خواص حق لغزیده و بلندگوی دشمنان نظام شده @@[email protected]@اند.199

@@[email protected]@ایـن دو جـریـان پـس از پـیـروزی انـقلاب شکل واقعی خود را نشان دادند. امام خمینی @@[email protected]@جریان مـتـعـهد به اسلام و انقلاب و خدمتگزار به ملت و دلسوز در اجرای تحقق آرمان @@[email protected]@های اسلام و انـقـلاب را خـودی و غـیـر خودی ها را با واژه های ((شیاطینِ وسوسه @@[email protected]@گر))، ((موریانه های مـوذی ))، ((نـا اهـلان و نـامـحـرمـان ))، ((ایـادی @@[email protected]@اسـتـکـبـار جـهـانی )) یاد می کند که برای پـیـشـگیری از توسعه فرهنگ دینی و اجرای @@[email protected]@احکام مقدس اسلام و مُشوّه جلوه دادن انقلاب در ارگـان نظام نفوذ می کنند.200 مقام @@[email protected]@معظم رهبری جریانی که نظام و انقلاب و اسلام و خط امـام را قبول دارند و نسبت به @@[email protected]@حفظ نظام اسلامی احساس مسئولیت می کنند خودی ، و کسانی کـه امـام را قبول ندارند و @@[email protected]@از بیگانگان دستور می گیرند و در صدد براندازی نرم نظام اسـلامـی هستند غیر خودی می @@[email protected]@داند. و از نیروهای جبهه انقلاب و طرفداران امام می خواهد که هـوشـیـارانـه دشـمـن @@[email protected]@را و طرح های او راشناسایی کنند تا در دام نفوذی های بیگانه قرار نـگـیـرنـد.201 @@[email protected]@ایـن دو جـریـان بـه شـکـل پـنـهـان و آشـکـار مـقـابـل یـکـدیـگـر صـف آرایـی @@[email protected]@کـرده انـد. خـودی هـا بـا حـضـور فعال و گسترده در عرصه های گوناگون و غیر خود @@[email protected]@قرار داده اند.

@@[email protected]@رگ رگ است این آب شیرین آب شور

@@[email protected]@در خلایق می رود تا نفخ صور

@@[email protected]@امـام خـمـیـنـی (ره ) و مـقـام مـعـظـم رهـبری (مدظله العالی ) از قله رفیع هدایت @@[email protected]@انقلاب و نظام اسـلامـی جـامع ترین و عمیق ترین نگاه را به جریانات سیاسی معاصر @@[email protected]@دارند و فارغ از نگرش های سطحی ، محدود و رقابتی حزبی بر معیار و مبنای آموزه های @@[email protected]@دینی و آرمان های مـتـعـالی نـظـام اسـلامـی ، مـاهـیـت و کـارکـرد جریان های سیاسی @@[email protected]@را ارزیابی و تجزیه و تحلیل می نمایند که این جریانات را می توان در چند محور کلی @@[email protected]@دسته بندی کرد.

@@[email protected]@1. جریانات پویا، ثابت قدم و استوار در مسیر حق (پیرو امام و رهبری )

@@[email protected]@2. جریان هایی که در نشیب و فراز حوادث به چرخش مواضع گرفتار آمده اند؛

@@[email protected]@3. احـزابـی کـه امـواج خـروشـان ملت را فرصت مناسبی برای طرح های موج سواری خود @@[email protected]@دیدند، اما با درایت امام و رهبری ناکام ماندند؛

@@[email protected]@4. نوگرایی جریانات مثبت و منفی در قالب های متناسب با مقتضیات زمان و مکان ؛

@@[email protected]@5 . جـریـان هـایـی کـه بـا صـلابـت ، قـاطـعـیـت و شـجـاعت امام و حضور آگاهانه @@[email protected]@مردم به بایگانی تاریخ سپرده شدند.

@@[email protected]@روشـن اسـت کـه تـحلیل و بررسی دقیق کارکرد جریان های سیاسی معاصر از نگاه امام و @@[email protected]@رهـبـری فـرصـت بـهـتـر و مـتن مستقلی را می طلبد تا با بهره گیری از دفترچه خاطرات @@[email protected]@یـاران انـقـلاب و امـام و رهـبـری ، تـمـام ابعاد و زوایای جریانات سیاسی ، که @@[email protected]@بخشی از تاریخ شکوهمند انقلاب اسلامی است ، برای پاسداران انقلاب تبیین شود. تبیین @@[email protected]@جریانات سـیـاسـی گـذشـتـه و مـعـاصـر، کـمـک می کند تا این نهاد روییده از متن @@[email protected]@انقلاب بتواند با بـصـیـرت و بینش عمیق تری تحرکات سیاسی داخلی را رصد و براساس @@[email protected]@معیارهای امام و رهبری ، از دستاوردهای انقلاب اسلامی بهتر محافظت کند. ان شاء @@[email protected]@اللّه .

@@[email protected]@به پایان آمد این دفتر حکایت همچنان باقی است .

@@[email protected]@پی نوشتها

موضوع: ویژه مسائل زنان و خانواده

موضوع: فرهنگی, مسائل اجتماعی, دانشجویی


موضوع: علوم انسانی

برای اجرای این برنامه لطفا جاوا اسکریپت دستگاه خود را فعال کنید

برای اجرای این برنامه لطفا جاوا اسکریپت دستگاه خود را فعال کنید

صفحه‌ها برای ویرایشگران خارج‌شده از سامانه بیشتر بدانید

درگاه ایران

اصول‌گرایان یا پیروان اصول[۶] یا بنیادگرایان[۷] که به عوض آن محافظه‌کاران ایرانی نیز شناخته می‌شوند و قبلاً به آن جناح راست یا راست گفته می‌شد. یکی از دو جریان سیاسی اصلی در جمهوری اسلامی ایران هستند. پس از سال ۱۳۷۸ و انتخابات مجلس ششم تا ۱۳۸۱ و انتخابات شوراها، جریان اصول‌گرایان از دل جریان راست متولد شد. بخشی از بنیان‌گذاران این جریان از اعضای گروه جامعتین (جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) بوده‌اند. جناح اصول‌گرایان از زمان شکل‌گیری جناح اصلاحات، به‌عنوان جناح مقابل آن شناخته می‌شود.[۸] اصطلاح تندروهایی که برخی منابع غربی در زمینه سیاسی ایران از آن استفاده می‌کنند معمولاً به این جناح اشاره می‌کند،[۹] اگرچه اردوگاه اصلی اصولگرایان نیز شامل گرایش‌های میانه‌رو هم هست.[۱۰]

در سیاست ایران، اصول‌گرایان به طرفداران محافظه‌کار رهبر ایران، علی خامنه‌ای اشاره می‌کند و محافظت از اصول ایدئولوژیک روزهای نخست انقلاب اسلامی حمایت می‌کند. به گفته حسین موسویان، اصول‌گرایان جنبش اصلی جناح راست (محافظه‌کار) در ایران را تشکیل می‌دهند. آنها نسبت به رقبای میانه‌رو و اصلاح طلب خود بیشتر مذهبی‌گرا هستند و با نهاد روحانیت مستقر در قم نزدیکترند.[۱۱]

اعلامیه ای که توسط آن‌ها صادر شده و به عنوان مانیفست اصول‌گرایان، بر وفاداری به اسلام و انقلاب ایران، اطاعت از رهبر جمهوری اسلامی ایران و وفاداری به اصل ولایت فقیه متمرکز است.

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

طبق یک نظرسنجی انجام شده توسط مرکز تحقیقات صدا و سیما در آذر ۱۳۹۹، ۱۷٫۷٪ از ایرانیان به اصول‌گرایان و در مقایسه، ۱۶٫۱٪ به اصلاح‌طلبان تمایل پیدا کردند.[۱۲]

اصول‌گرایان در حال حاضر بر بیشتر نهادهای دولتی و اداری ایران از جمله مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی، شوراهای اسلامی شهر و روستا و همچنین مؤسسات غیر دموکراتیک مانند شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام و قوه قضائیه تسلط دارند.[۱۳]

پس از پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری هفتم در سال ۱۳۷۶ از نام اصلاح‌طلب برای نامیدن افراد و گروه‌های هوادار وی استفاده شد. اصلاح‌طلبان نیز برای طیف مخالف خود از واژه محافظه‌کاران استفاده می‌کردند. همچنین برای اصلاح طلبان از اصطلاح غیررسمی دوم خردادی‌ها نیز استفاده می‌شد. در واکنش به اصلاح‌طلبان، طیف مقابل به مرور از عبارت اصول‌گرایان برای توصیف خود استفاده کردند. در رویدادهای مرتبط با انتخابات دهم ریاست جمهوری، از جریان اصلاحات جنبش سبز متولد شد و در مقابل اصول‌گرایان از عبارت جریان فتنه برای اشاره به اصلاح‌طلبان و معترضین به نتایج انتخابات دهم استفاده می‌کردند.

پس از انتخابات دهم ریاست جمهوری، اختلاف‌ها و چنددستگی‌ها در جریان اصول‌گرایی، شدت یافت و به مرور زمان، شدیدتر شد. تا جایی که این اختلاف‌ها در پایان دولت دوم محمود احمدی‌نژاد، به بیشترین میزان خود از زمان تشکیل جناح اصول‌گرا رسید.[۱۴]

در انتخابات سال ۱۳۹۶ نیز اصولگرایان به رهبری محمدباقر قالیباف از سید ابراهیم رئیسی به عنوان کاندیدا حمایت نمودند ولیکن در این انتخابات شکست خوردند.

در انتخابات سال۱۴۰۰ نیز اصولگرایان به حمایت سید ابراهیم رئیسی برآمدند که در این انتخابات سید ابراهیم رئیسی به عنوان هشتمین رئیس‌جمهور ایران مشغول به کار شد.

در سال‌های پس از انقلاب اسلامی در تقابل و مقابله با طیف لیبرال که حامی تغییر ساختارهای مذهبی موجود، از جمله دستگاه روحانیت، تقلید، روحانیت و منطبق کردن احکام دینی و احکام اسلامی با ارزش‌های نوین مانند دموکراسی، مردم سالاری و حقوق بشر بودند، جریان‌هایی نیز بودند که مایل به حفظ وضع موجود و مخالف تغییر در ساختارها و باورهای سنتی می‌باشند. هم‌اکنون واژه اصول‌گرایی از طرف خود این افراد برای توصیف خط‌مشی فکری خود به کار می‌رود. اکثریت جریانات مذهبی و دستگاه و طبقه روحانیت عمدتاً در مجموعه اصول‌گرایان شناخته می‌شوند. طیف روشنفکران لیبرال، طیف اصول‌گرایان را متهم به تفسیر خشونت‌آمیز و واپسگرایانه و انحرافی از دین می‌کنند. اصول‌گرایان نیز طیف روشنفکران لیبرال را اهل مسامحه بر سر ارزش‌های مذهبی و غرب‌زده معرفی می‌کنند.[۱۵][۱۶]

بیانیه مشترکی که در سال ۲۰۱۰ توسط دو حزب اصلی سیاسی اصولگرا (انجمن روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) منتشر شد، خلاصه‌ای از عناصر اساسی اصولگرایی است:

اصول‌گرایان به‌طور کلی وضع موجود در سطح بین‌المللی را رد می‌کنند و معتقدند که ایران باید در رأس جنبشی باشد که انقلاب اسلامی را ترویج می‌کند. آنها ایالات متحده را تهدیدی علیه رژیم و مانعی برای نفوذ ایران در منطقه می‌دانند. طرفین متعلق به این اردوگاه به‌طور کلی توسعه ظرفیت‌های بومی را در فناوری‌های اصلی (هسته‌ای، نظامی، هوافضا، دارویی و غیره) تقویت می‌کنند و بر این باورند که گرایش به سمت بازارهای بین‌المللی خطری برای رژیم محسوب می‌شود.

پس از پیروزی جبهه دوم خرداد در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۷۶ ایران، گروه‌های اصول‌گرا بر این باور بودند که جبهه دوم خرداد از اصول انقلاب یعنی اسلام، قانون اساسی، ولایت فقیه، رهبری روح‌الله خمینی، و رهبری سید علی خامنه‌ای دور شدند؛ بنابراین جریان سیاسی فوق در مقابل پیروان سید محمد خاتمی، عنوان اصول‌گرایان را برای خود انتخاب کردند. مهمترین تشکل‌های اصول‌گرا در انتخابات دوره هشتم مجلس شورای اسلامی نام خود را جبهه متحد اصول‌گرایان گذاشتند و به‌شرح زیر هستند:

این تشکل‌ها را بر اساس گرایش‌های سیاسی آن‌ها می‌توان به چهار دسته زیر تقسیم‌بندی نمود:[۱۷]

اصول‌گرایان نامی است که محافظه‌کاران پس از انتخابات دور اول شوراهای شهر بر خود نهادند.

مریم بهروزی دبیرکل سابق جامعهٔ زینب معتقد است اصول‌گرایان سه طیف هستند:[۱۸]

در سال ۱۳۵۶ به تأکید روح‌الله خمینی و حمایت وی از مرتضی مطهری نخستین هسته جامعه روحانیت مبارز شکل گرفت و اساسنامه آن هم در سال ۱۳۵۷ تدوین شد. برنامه‌ریزی راهپیمایی‌ها، سخنرانی در مساجد، تهیهٔ شعارها و هماهنگی و سازماندهی مبارزات بر ضد حکومت پهلوی عمدتاً برعهدهٔ جامعه روحانیت مبارز بود. در آذر ۱۳۵۸ به توصیه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران اساسنامهٔ جدیدی تنظیم شد.[۱۹][۲۰] جامعه روحانیت مبارز با همکاری برخی روحانیون انقلابی همچون مرتضی مطهری، سید محمد حسینی بهشتی، محمدرضا مهدوی کنی، محمدعلی موحدی‌کرمانی، عباسعلی عمید زنجانی، محمد مفتح، علی‌اکبر ناطق‌نوری و محمدجواد باهنر بنیان نهاده شد.

مؤتلفه اسلامی، که در دی ماه سال ۱۳۶۶، در هفتمین مجمع عمومی خود، به «حزب مؤتلفه اسلامی» تغییر نام داد.

از چهره‌های مؤثر و مشهور حزب مؤتلفه اسلامی در گذشته، می‌توان از مهدی عراقی، مهدی بهادران، اسدالله لاجوردی، سید علی اندرزگو، محمد بخارایی، محمدصادق امانی، رضا صفار هرندی، مرتضی نیک‌نژاد، محمدصادق اسلامی، احمد شهاب، علی درخشان، حبیب‌الله عسگراولادی و سید علی‌اکبر پرورش نام برد. از میان چهره‌های سیاسی موجود نیز، می‌توان از اسدالله بادامچیان، محمدنبی حبیبی، حمیدرضا ترقی، توکلی بینا، کاظم انبارلویی، حسین انواری، فاطمه رهبر و حسن صبوری نام برد. ارگان رسمی این حزب هفته نامه شما است.

درگذشت محمدرضا مهدوی کنی در سال ۱۳۹۳ خورشیدی موجب شد که اصول‌گرایان با مشکلات گوناگونی برای کسب پیروزی در انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی و انتخابات پنجمین دوره مجلس خبرگان رهبری که به‌طور هم‌زمان در ۷ اسفند ۱۳۹۴ برگزار شد، مواجه شوند. اصول‌گرایان برای ایجاد انسجام در تشکیلات خود، اقدام به ایجاد ائتلافی تحت عنوان ائتلاف بزرگ اصول‌گرایان، به رهبری محمدعلی موحدی کرمانی و غلامعلی حدادعادل کردند. این ائتلاف از نظر اکثر احزاب اصول‌گرای وقت مورد تأیید قرار گرفت. در جناح رقیب، اتحاد میان سید محمد خاتمی، اکبر هاشمی رفسنجانی، حسن روحانی و سید حسن خمینی نوعی یکپارچگی را در اردوگاه اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرایان پدیدآورد. سرانجام اصول‌گرایان در دهمین دوره از انتخابات مجلس شورای اسلامی در شهر تهران شکست سنگینی را متحمل شدند، به‌طوری‌که حدادعادل، سر لیست ائتلاف بزرگ اصول‌گرایان و دیگر نامزدهای ائتلاف بزرگ اصول‌گرایان در شهر تهران از راهیابی به مجلس دهم بازماندند.


“4_5827870789281516094.pdf”Downloads-icon

ساری – ایرنا – دبیر شورای ائتلاف نیروهای انقلاب استان مازندران گفت: همه ما باید به طور عملی رهنمودهای رهبر معظم انقلاب در نفی هتک حرمت مسئولان را در عملکرد و شیوه رفتاری خود سرلوحه قرار دهیم و از هرگونه تفسیر آن به نفع گروه و جناح سیاسی و همفکران خود پرهیز کنیم.

شکرالله رضازاده روز دوشنبه در گفت وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب در نفی توهین و هتک حرمت مسئولان نظام افزود: خطاب ایشان به تمام نیروهای درون نظام و مسئولان کشور بود و همه باید از این رهنمودهای معظم له تبعیت کنند و شیوه رفتاری خود را در بیان مشکلات و انتقادات با این بیانات ترسیم نمایند. وی با اشاره به تاثیر منفی اهانت به مسئولان در افکار عمومی ، یادآور شد: به هر حال مردم نیز بخشی از رفتارشان را با عملکرد و رفتار مسئولان تنظیم می کنند و اگر مسئولان در نظام جمهوری اسلامی در مواجهه با یکدیگر از دایره اخلاق و ادب خارج شوند ، این رفتارها در جامعه نیز تاثیرات خود را بر جای خواهد گذاشت. وی خاطرنشان کرد : انتظار می رود مسئولان ما در بیانات خودشان و حتی انتقاد به عملکرد یکدیگر شئونات اسلامی و انقلابی را رعایت کنند تا رفتارشان الگویی برای مردم جامعه محسوب شود. این فعال سیاسی تاکید کرد: توهین و اهانت از سوی هر کسی در نظام جمهوری اسلامی صورت گیرد، خلاف منش انقلابی است و تناسبی با روحیه انقلابی‌گری ندارد. وی اظهار داشت: بر اساس منشور نیروهای انقلاب توهین و اهانت حتی به دشمنان نظام جمهوری اسلامی نیز مورد تایید نیست و ما حق نداریم حتی در مواجهه با دشمنان از دایره ادب و اخلاق خارج شویم. رضازاده گفت: انتقاد از مدیران در هر جایگاهی می تواند بدون لکنت زبان انجام شود و هیچ ملاحظه ای نیز نمی توان در حوزه انتقاد از عملکرد مدیران قایل بود ، ولی نباید در انتقاد نیز از دایره اخلاق و ادب خارج شد و تمام کارکردهای انتقادی ما نیز باید در چارچوب رعایت ادب و اخلاق باشد. مدیر مسوول روزنامه حرف مازندران اظهار داشت : رهنمودهای مقام معظم رهبری باید فصل الخطاب تمام نیروهای دلسوز نظام جمهوری اسلامی و مسئولان باشد و به طور منظم این رهنمودها و بیانات را در دستور کاری خود قرار دهند . رهبر معظم انقلاب اسلامی روز شنبه هفته جاری در نشست حضوری اعضای ستاد مل مقابله با کرونا از اقدام برخی ها در برخورد با دولت و رییس جمهور و هتک حرمت رییس جمهوری به شدت انتقاد و آن را حرام اعلام کرد.

تهران-ایرنا- عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: کسانی که ادعای ولایتمداری و انقلابی‌گری دارند باید…


مشهد- ایرنا- دادستان کل کشور گفت: کلید حل مشکل بورس در دست وزیر امور…

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

استان‌ها – ایرنا- هفتمین روز بهمن‌ ماه برای بسیاری از هموطنان روی…

رشت – ایرنا – معاون امور تعاون وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی با بیان…

مشهد- ایرنا- معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه با تاکید…

نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است

 

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

در سال‌های اخیر، طبقه‌بندی جریانات سیاسی برای ترسیم چگونگی آرایش سیاسی جامعه، در محافل سیاسی و مطبوعاتی مرسوم شده است که همین جدول‌بندی‌ها و ترسیم‌ها مقدمه‌ای برای مطالعات بنیادین و پژوهش‌های تفصیلی هستند. از سوی دیگر عموم مردم و به‌ویژه اهل مطالعه و نظر نیز از به دست آوردن نمایی منظم‌شده و تحلیلی کلی از اوضاع و احوال سیاست داخلی استقبال، و نسبت به آن احساس نیاز می‌کنند؛ ازهمین‌رو مقاله ذیل را که حاصل جلسات مباحثه سیاسی در یکی از مؤسسات مستقل پژوهشی است و پس از مروری بر گذشته، جدولی طبقه‌بندی‌شده از وضعیت جریانات سیاسی موجود کشور ارائه داده است تقدیم حضور شما خواننده محترم می‌گردد.

 

شناخت صحیح و دقیق جریانات فکری و سیاسی جامعه و مواضع آنها، یکی از پیش‌نیازهای مهم برای کلیه کسانی است که قصد دارند به صحنة فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی وارد شوند. چنین شناختی در افزایش قدرت تحلیل، پیش‌بینی عملکرد گروه‌های سیاسی و اتخاذ مواضع صحیح در قبال رویدادهای سیاسی و اجتماعی تأثیر تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت؛ به‌ویژه با توجه به اینکه در جامعة امروز ما، بسیاری از جریانات فکری و سیاسی، به‌صورت حزب و سازمان سیاسی رسمیت نیافته و مواضع خود را رسماً تدوین و در معرض قضاوت افکار عمومی قرار نداده‌اند.

وضعیت سیاسی کشور و کارکرد جناح‌های سیاسی موجود با آنچه در سال‌های گذشته شاهد بوده‌ایم، کاملاً متفاوت است. در ایجاد این وضعیت تازه، سرنوشت انتخابات ریاست‌جمهوری نهم و حوادثی که پس از آن در جامعه روی داد، تأثیر بسیاری داشت، به‌گونه‌ای‌که تحلیل‌ها و قضاوت‌ها، مرزبندی‌های اعتقادی و سیاسی تازه‌ای را به وجود آورده است.

این مقاله درصدد است با بررسی جریان‌های فکری، در قبل و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، و آرایش سیاسی احزاب و گروه‌های سیاسی درحال‌حاضر و همچنین تعیین محورهای تقسیم‌بندی جریان‌های سیاسی، الگویی برای تحلیل وضع جدید عرضه کند.

به‌همین‌منظور، ابتدا با نگاهی به معیارها و روش‌های طبقه‌بندی جریانات سیاسی، گذشته جریانات فکری ــ سیاسی جامعه و مرزبندی‌های قدیم و جدید آن، مرور ‌شده و سپس مواضع گروه‌های سیاسی جدید بررسی گردیده است. [1]

 

معیار و روش طبقه‌بندی جریانات سیاسی

جریانات فکری و سیاسی جامعه را می‌توان براساس معیارهای مختلف و با استفاده از روش‌های متنوعی طبقه‌بندی کرد. باورها، آرمان‌ها و ارزش‌ها، منافع مشترک، شکل سازمان‌دهی و قالب فعالیت، پیوندهای طبقاتی، قومی، ملّی، ایدئولوژیک و استراتژیک، چگونگی عملکردها، قدرت و ضعف تشکیلاتی، پیشینة تاریخی و… متغیرها و ملاک‌هایی هستند که معمولاً در طبقه‌بندی‌های رایج جریانات فکری و سیاسی و تحلیل و تبیین رفتار سیاسی آنها به کار می‌رود.

معیار و ملاک اصلی طبقه‌بندی گروه‌ها و جریانات سیاسی در این نوشتار، چهار عامل دین، سیاست، اقتصاد و رویکرد است.

 

جریان‌های فکری و سیاسی در ایران

تحلیل وضع سیاسی امروز کشور نیازمند مراجعه به سابقه جریان‌های فکری و سیاسی در ایران است؛ ازهمین‌رو در ادامه، پس از مرور جریان‌های قبل از انقلاب و نگاهی به جناح‌های سیاسی در جمهوری اسلامی، آرایش سیاسی کنونی جریان‌های سیاسی کشور بررسی شده است.

 

1ــ جریان‌های قبل از انقلاب:

تقریبا همه جریان‌های فکری و سیاسی جامعه را می‌توان در سه جریان عمده زیر طبقه‌بندی کرد:

جریان ملّی‌گرایی: جریان موسوم به ملّی‌گرایی بر هویت ملّی تأکید می‌کرد و استقلال، شکوفایی، پیشرفت و ترقی ایران را عمده‌ترین هدف خود قرار داده بود. این جریان خود را وارث مبارزات ملّی شدن صنعت نفت می‌دانست و هیچ شکل معینی از نظام سیاسی و هیچ نوع آرمان مبتنی بر اعتقادات دینی را مطلوب نمی‌دانست و مبنای عمل خود قرار نمی‌داد. پیروان این جریان، در مستقل‌ترین و مترقی‌ترین مواضع خود،‌ خواستار کوتاه شدن دست بیگانگان از کشور و ملّت ایران بودند و اداره ایران به دست ایرانی را طلب می‌کردند. هرچند در مبارزه با استبداد رژیم گذشته جریان ملّیون گام‌هایی برداشت، لزوماً این‌گونه اقدامات برای پی‌ریزی نظام سیاسی معینی نبود، بلکه بیشتر برای کم کردن مداخله فراقانونی شاه، خانواده او و درباریان در اداره امور کشور بود که البته در موارد متعددی نیز به بیراهه رفت، به‌گونه‌ای که پیروان آن گاه در سفارت بیگانه نیز متحصن شدند و رهایی از استبداد را در دامن استعمار جستجو کردند.

جریان ملّی‌گرایی به تغییر سلطنت اعتقادی نداشت و ایجاد جمهوری را نمی‌خواست، بلکه در تندترین موضع‌گیری، خواستار «سلطنت کردنِ» شاه بود و نه «حکومت کردن» او. گروهی از ملّی‌گراها، در بحبوحه انقلاب اسلامی، با مردم همراهی کردند و به هویت اسلامی جامعه تن دادند. کریم سنجابی، دبیرکل جبهه ملّی، در دیدارش با امام خمینی(ره) در پاریس، با زیر پا گذاشتن مواضع و مرامنامه جبهه ملّی، تسلیم دیدگاه‌های امام‌خمینی شد و در بیانیه‌ای مشترک با ایشان، بر نفی حکومت شاه و سلطنت تأکید کرد. اقدام سنجابی در پذیرش نظر امام(ره)، عمدتاً به خاطر عقب نیفتادن از مردم و کسب وجهه سیاسی بود، اما از سوی دیگر از جایگاه اساسی دین در هویت ملّی جامعه حکایت می‌کرد؛ البته در جنبش ملّی شدن صنعت نفت نیز مبارزان مذهبی و چهره‌هایی چون آیت‌الله کاشانی سهم بسزایی داشتند، ولی چهره‌های به‌اصطلاح ملّی هم پررنگ بودند، اما در مبارزات سال 1357، رهبری مبارزه را علمای انقلابی بر عهده داشتند و به همین دلیل نیروهای به‌اصطلاح ملّی‌گرا هم ایجاد نظام سیاسی مردم‌سالار، و تأمین آزادی‌های قانونی و حفظ منافع ملّی را در همراهی با انقلاب اسلامی جستجو می‌کردند؛ البته پس از مدتی چون قرائت ملّی‌گرایان از انقلاب و حکومت اسلامی با نگاه رهبری انقلاب و مطالبه اکثر مردم همخوانی نداشت مردم آنان را از صحنه کنار گذاشتند.

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

جریان کمونیستی: جریان کمونیستی در آن زمان در بسیاری از کشورها، مبارزات ضد امپریالیستی و ضد سرمایه‌داری را نمایندگی می‌کرد و در ایران هم در گروهی از روشنفکران و تحصیل‌کردگان نفوذ کرده بود. مارکسیسم در ایران از دوران مشروطه ریشه دوانده و در سال‌های پس از سقوط رضاشاه و هنگام فعالیت حزب توده، بیشترین پایگاه مردمی را کسب کرده بود. بعدها با مشخص شدن وابستگی حزب توده به بیگانه و با توجه به مغایرت مبانی مارکسیسم با اعتقادات مذهبی مردم، نفوذ سیاسی و فرهنگی جریان‌های کمونیستی در ایران دشوار گردید و به‌ویژه با ظهور رهبران مذهبی انقلاب، نظیر امام خمینی(ره)، و متفکران مبلغ اندیشه دینی، نظیر دکتر علی شریعتی، جریان کمونیستی جاذبه انقلابیگری خود را نیز از دست داد و از ایجاد حرکت مستقل مردمی عاجز ماند.

سازمان‌ها و تشکل‌های کمونیستی نظیر «حزب توده ایران» و «سازمان چریک‌های فدایی خلق» و ده‌ها گروه کوچک و بزرگ مارکسیست، فقط در قشر محدود و کوچکی از تحصیل‌کردگان نفوذ داشتند و طبعاً برای عقب نماندن از حرکت عمومی انقلاب و مردم،‌ به‌ناچار از رهبران دینی و ماهیت اسلامی انقلاب حمایت کردند؛ هرچند از تدارک زمینه‌هایی که به‌تدریج آنها را از جایگاه و موقعیت مستحکم‌تری در درون حاکمیت انقلابی برخوردار کند نیز غافل نبودند. مطلوب‌ترین نوع حکومت و نظام سیاسی در نزد کمونیست‌های ایرانی، نوعی «جمهوری دموکراتیک خلقی» بود که اصول کمونیسم را، ولو به صورت مرحله‌ای، در کشور اجرا نماید و مرتبط با کشورهای کمونیست دنیا، در تقابل با نظام سرمایه‌داری و امپریالیسم جهانی فعالیت کند.

جریان مذهبی: جریان مذهبی و اسلام‌گرا خود از گروه‌‌های گوناگونی تشکیل می‌شد. در این جریان، هم روحانیت مبارز و انقلابی فعال بود و هم روشنفکران مذهبی (مانند نهضت آزادی). درعین‌حال، بعضی از آنها مشابه نیروهای ملّی عمل می‌کردند و طرحی دینی برای قرار گرفتن به جای نظام سلطنتی نداشتند، درحالی‌که در مقابل، گروه‌هایی به ایجاد حکومتی دینی بر اساس اصل ولایت فقیه معتقد بودند. درباره میزان خلوص برداشت‌های مکتبی هم در میانشان اختلاف نظر وجود داشت و دسته‌ای از آنها دچار التقاط در باورهای دینی بودند. از نظر مشی مبارزه نیز بعضی از آنها به جنگ چریکی و مسلحانه روی آورده بودند، ولی بخش عمده نیروهای این جریان،‌ به مبارزه از طریق بسیج مردمی با محوریت علما و روحانیت انقلابی معتقد بودند و جنگ مسلحانه را عامل از دست رفتن نیروها با کمترین دستاوردها تلقی می‌کردند. وجود این اختلاف نظرها سبب می‌شد انسجام کاملی در میان نیروهای مذهبی دربارة اهداف انقلاب و چگونگی مبارزه به وجود نیاید، اما جایگاه مرجعیت شیعه در میان مردم چنان استحکامی داشت که در مجموع می‌توانست رهبری مبارزه را در دست گیرد و چنین هم شد.

از میان همه افراد و گروه‌های مخالف رژیم شاه، سرانجام امام خمینی(ره)، با تکیه بر جایگاه و شأن دینی و با قرار گرفتن در بالاترین مرتبه روحانیت شیعه و عرضه طرح تشکیل حکومت دینی بر اساس اصل ولایت فقیه،‌ رهبری قیام مردم ایران را بر عهده گرفت و با ایجاد نهضت فراگیر انقلابی و توسل به حرکت غیر مسلحانه و غیر نظامی، رژیم شاه را ساقط کرد و سرانجام جمهوری اسلامی را با رأی اکثر مردم پدید آورد.

پایان مبارزه با رژیم شاه، در واقع آغاز تشدید تعارضات در میان کسانی بود که تا دیروز به خاطر وجود دشمن مشترک، وحدت عملی داشتند؛ زیرا هر کدام متوقع بودند که سهم بیشتری از قدرت سیاسی انقلاب را در دست گیرند و بر رقبای سیاسی خود پیروز شوند؛ به همین دلیل از فردای پیروزی انقلاب اسلامی سیر فاصله‌گیری گروه‌های سیاسی از حرکت عمومی انقلاب آغاز شد؛ البته بعضی از این گروه‌ها، حتی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، رسماً به مخالفت با رهبری انقلاب برخاستند و بلافاصله پس از پیروزی، با توسل به شیوه‌های خشن نظامی به جان انقلاب افتادند. گروه فرقان اولین اعلامیه ضد انقلابی خود را در تاریخ 12 بهمن 1357 صادر کرد ــ یعنی روز ورود امام‌خمینی به ایران ــ و در آن مدعی شد که انقلاب از مسیر خود منحرف، و گرفتار «آخوندیسم» شده است. این گروه با برداشت‌های غلط، انحرافی و خوارج‌گونه از تعالیم دینی، ‌ستیز با روحانیت را در دستور کار خود قرار داد و اولین ترورهای ضد انقلابی در روزهای پس از پیروزی انقلاب، از جمله ترور شهدای بزرگواری چون استاد مطهری و دکتر مفتح، را انجام داد.

بعضی از گروه‌های مسلح پیش از انقلاب ــ نظیر شاخه‌ای از چریک‌های فدایی خلق به رهبری اشرف دهقانی ــ با توسل به تحلیل‌های طبقاتی مارکسیست‌ها، تفاوتی میان رژیم پیش از انقلاب و پس از انقلاب قائل نبودند و تداوم جنگ مسلحانه را در پیش گرفته بودند. بعضی از این نیروهای سیاسی، با سیر عمومی انقلاب و حرکت اسلامی مردم همراهی نشان دادند، اما بدون پذیرش واقعی اهداف و رهبری انقلاب، شیوه‌ای دوگانه را در پیش گرفتند و مترصد فرصت ماندند تا زمان انجام‌دادن اقداماتی حساب‌شده برای کسب قدرت سیاسی در کشور فرا رسد. اینان به صورت خزنده در درون نهادهای نظام حضور می‌یافتند و با پنهان‌کاری و نفاق، حوزه نفوذ خود را گسترش می‌دادند. بعضی از گروه‌ها نیز در درون حاکمیت انقلاب به همکاری با رهبران روحانی نظام تن دادند و در شورای انقلاب و دولت موقت حضور یافتند و در مقاطع بعدی، از همراهی با حرکت‌های انقلابی مردم بازماندند و به صف منتقدان و مخالفان پیوستند.

 

2ــ جریان‌های سیاسی در جمهوری اسلامی:

در انقلاب اسلامی، عموم جریانات سیاسی با رضایت یا اکراه، یا فرصت‌طلبانه، رهبری امام(ره) و جریان متحد فکری ــ سیاسی اسلامی را پذیرفتند. گروه‌های فرصت‌طلب، همچون «مارکسیست‌ها» و «مجاهدین خلق»؛ که امید داشتند به فاصله کوتاهی پس از سرنگونی رژیم پهلوی، به دلیل داشتن تشکیلات سیاسی نسبتاً منسجم، جانشین آن شوند، از فردای پیروزی انقلاب و به موازات استقرار و تثبیت حاکمیت، به‌تدریج حمایت ظاهری خود را از آن قطع، و مسیر خود را جدا کردند و حتی در مقابل آن صف‌آرایی نمودند.

هم‌زمان و به دنبال این صف‌بندی‌ها، بر سر مسائلی همچون نوع حکومت و بعضی از مواضع استراتژیک دیگر در جریان نیروهای انقلاب اختلافاتی به‌وجود آمد. در نتیجه این اختلافات، دو گروه جدید نیروهای مسلمان پیرو خط امام و ملّی‌گراهای عمدتاً مسلمان، ایجاد شدند که در مقابل یکدیگر صف‌آرایی کردند.

با اشغال لانه جاسوسی، جریان موسوم به ملّی‌گراها و به‌ویژه نهضت آزادی، که دولت موقت را در اختیار داشتند، در مقابل جریان فکری اول عقب‌نشینی کردند و با فرار بنی‌صدر به اتفاق رجوی، منزوی، و از جریان اسلامی جدا شدند. عملکرد آنها در موضوع اشغال لانه جاسوسی به دست دانشجویان پیرو خط امام(ره) سبب شد امام‌خمینی به‌طور صریح در مقابل آنان عکس‌العمل نشان دهد و افکار عمومی جامعه نیز موضع این گروه را هماهنگ با مجاهدت‌های خود نیافت و آنان را منزوی ساخت. پس از آن، انتشار بعضی از اسناد کشف‌شده در لانه جاسوسی تأیید محکمی بر ضرورت حذف جریان موسوم به ملّی‌گرا بود؛ زیرا اسرار روابط پنهان عده‌ای از سران این جریان و همچنین بعضی از اعضای دولت موقت را با بیگانگان عیان کرد.

طی سال‌های اولیه انقلاب، رهبری انقلاب درصدد تحکیم پایه‌های اقتدار نظام نوپای جمهوری اسلامی بود و می‌بایست در میان امواج توطئه‌های نظامی و براندازانه داخلی و خارجی از انقلاب حراست کند؛ درواقع از مقطع پیروزی انقلاب تا سال 1360 ــ 1361 را باید «دوره تثبیت» انقلاب اسلامی نامید. در این دوران، معتقدان به انقلابی دینی با محوریت فقهای صالح و با اهداف انقلابی، با چندین تهدید داخلی و خارجی مواجه بودند: 1ــ تهدیدات امریکا، حامی اصلی شاه، که سقوط زودهنگام نظام انقلابی را انتظار می‌کشید؛ 2ــ گروه‌های تجزیه‌طلب وابسته که در غیاب دولت مرکزی تثبیت‌شده، در جستجوی آرزوهای تاریخی خود بودند؛ 3ــ بقایای رژیم سابق، که با حفظ اقتدار خود در بعضی از قومیت‌ها و حضورشان در ارتش و نهادهای داخلی دیگر، در خیال اجرای کودتا یا اقدام براندازانه به سر می‌بردند؛ 4ــ رژیم عراق، که به‌دلیل ضعف نظامی ایران، بهره‌مند نبودن انقلاب از حمایت گروهی متحد و جدی در میان ابرقدرت‌ها و سرانجام یک‌دست نبودن نیروهای حاکم در ایران، احتمال موفقیت خود را بالا می‌دید و به تجاوز همه‌جانبه علیه جمهوری اسلامی ایران دست زده بود؛ 5ــ گروه‌های مسلح داخلی، که به‌تدریج به سوی مشی مسلحانه روی آوردند و رهبران و مسئولان نظام را هدف قرار دادند و برای به‌دست آوردن قدرت، به رویارویی همه‌جانبه با نظام برخاستند؛ 6ــ نیروهای میانه، لیبرال و ملّی‌گرا در درون حاکمیت از شدت یافتن حرکت انقلاب ناراضی بودند و با نیروهای خط امامیِ انقلاب در موضوعات گوناگون اختلاف داشتند و در عمل، نمی‌توانستند همکاری خود را با رهبری انقلاب، جریان عمومی مردم و انقلاب ادامه دهند؛ 7ــ دسته‌ای از گروه‌های کمونیستی که با الگوبرداری از بعضی از کشورهای همسایه، نظیر افغانستان، درصدد بودند در ارتش و نهادهای امنیتی و دستگاه‌های حکومتی نفوذ کنند و با پنهان‌کاری، زمینه‌های کودتایی نظامی را فراهم سازند.

تمامی تهدیدهای فوق، در سه تا چهار سال اول پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، اشتغالات دائمی نیروهای هوادار خط امام را فراهم می‌آوردند. طی این سال‌ها، به خاطر وجود دشمنان خارجی و داخلی و حضور رقبای فکری و سیاسی در درون یا حاشیه حاکمیت و نیز درگیر بودن نیروهای خط امام با حجم وسیعی از مشکلات کشور، فرصت کافی برای بروز اختلافات فکری، سلیقه‌ای و کارشناسانه میان آنان فراهم نشد؛ در واقع اعتقاد به حکومت دینی، پایبندی به مواضع امام(ره)، مخالفت با گروه‌های کوچک و بزرگ ضد انقلابی در کشور، تعمیق و جهت‌گیری انقلاب به سوی ستیز با سلطه امریکا در منطقه، پایبندی به آرمان رهایی قدس، مقابله با لیبرالیسم، به مثابه جاده‌صاف‌کن امپریالیسم و امثالهم، مبانی مشترکی بودند که نیروهای موسوم به خط امام را متحد می‌ساختند و این در حالی بود که اینان در موضوعات گوناگون فکری، سیاسی و اقتصادی با هم اختلاف داشتند و کافی بود این تهدیدهای داخلی و خارجی از میان بروند تا زمینه ظهور مناقشات سیاسی و فکری تازه فراهم شود.

ریشه‌های جناح‌بندی‌ها در همین دوران قرار داشت. تا پیش از برکناری ابوالحسن بنی‌صدر از ریاست‌جمهوری در تیر 1360، جناح‌های سیاسی در نظام جمهوری اسلامی به جریان‌های «اسلامی» و به اصطلاح «ملّی» تقسیم می‌شد. پس از برکناری جریان ملّی، جناح‌های جدیدی مشهور به «چپ» و «راست» در درون جریان اسلامی ظاهر شدند.[2] از اوایل سال 1361 این جناح‌بندی‌ها در دولت آشکار شد و سپس به مجلس شورای اسلامی نیز کشیده شد که عمدتاً حول مسائل اقتصادی بود. اختلاف بر سر کنترل دولت بر توزیع و اقتصاد، برداشت از اصل 44 قانون اساسی، حدود فعالیت و اختیارات دولت و بخش خصوصی، دولتی کردن تجارت خارجی، تعطیلی مدارس غیردولتی، حدود اختیارات دولت برای وضع مالیات و… از جمله موارد اختلاف میان دو جناح بود.

مجمع روحانیون مبارز، که در سال 1367 در آستانه انتخابات دوره سوم مجلس شورای اسلامی، از جامعة روحانیت مبارز تهران جدا شد، وجود دو جناح را رسمی و علنی کرد. بحران اقتصادی سال‌های 1365 و 1367، پایان یافتن جنگ، طرح مسئله بازسازی و دیدگاه‌های جدید اقتصادی، همچون خصوصی‌سازی و استقراض، از جمله عواملی بود که زمینه‌ ایجاد جناح‌های جدید را در جامعه فراهم ساخت. چگونگی مواجهه با بحران اقتصادی ناشی از کاهش قیمت نفت و میزان صدور نفت در سال‌های 1365 تا 1367 اختلاف نظرهایی را میان جناح موسوم به چپ برانگیخت. عده‌ای طرفدار گسترش صادرات غیر نفتی و دسته‌ای مخالف آن بودند. جمعی به تأمین اعتبار خارجی برای سرمایه‌گذاری‌های تولیدی و زیربنایی اعتقاد داشتند و گروهی مخالف آن بودند، عده‌ای موافق خصوصی‌سازی و عده‌ای دیگر مخالف آن بودند. به علاوه مقوله‌هایی چون آزادی، تهاجم فرهنگی و چگونگی مقابله با آن، مطبوعات و چگونگی مواجهه با آنها از دیگر زمینه‌های اختلاف نظر و ایجاد جناح‌های جدید بود. مجموعة این عوامل، سبب شد انصار حزب‌الله ایجاد شود و تکنوکرات‌ها تا انتخابات دورة چهارم مجلس شورای اسلامی در کنار هم قرار گیرند؛ هرچند تکنوکرات‌ها در این زمان با عنوان کارگزاران مطرح نبودند.

ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی نیز زمینة جناح‌بندی‌های جدید را فراهم‌‌تر ساخت و عملاً سبب شد دو گروه جدید در کنار دو جناح «چپ» و «راست» اسلامی ایجاد شوند.

در فاصلة انتخابات دورة چهارم تا انتخابات دورة پنجم مجلس شورای اسلامی، مواضع جناح‌ها شفاف‌تر و اختلافات آنها آشکارتر شد. به این ترتیب قبل از انتخابات دورة پنجم «جمعیت دفاع از ارزش‌های انقلاب اسلامی» رسماً تأسیس شد. تکنوکرات‌ها نیز رسماً با عنوان کارگزاران اعلام موجودیت کردند.

تا این مقطع هنوز امکان همکاری میان کارگزاران و جامعة روحانیت مبارز تهران وجود داشت و حتی نام ده نفر از نامزدهای نمایندگی مجلس از سوی جامعه روحانیت مبارز تهران در فهرست جناح کارگزاران نیز بود، اما انتقاد شدید روحانیت مبارز از کارگزاران، کارگزاران را کاملاً از جامعه روحانیت مبارز تهران جدا کرد، به‌گونه‌ای‌که در انتخابات دورة هفتم ریاست‌جمهوری از نامزد رقیب کاندیدای جامعة روحانیت مبارز تهران حمایت کردند.

در خرداد 1376 نیز جریانی به نام دوم خرداد یا اصلاح‌طلب به‌وجود آمد و محوریت این جریان را سازمان مجاهدین انقلاب و حزب تازه‌تأسیس و دولت‌ساخته مشارکت در دست گرفت. در این دوران، بعضی از گروه‌‌های جریان اصلاح‌طلبی عملاً در قامت جریان برانداز ظاهر شده و با پیگیری اصلاحات امریکایی، ‌دورانی تلخ را برای جمهوری اسلامی رقم زدند؛ این جریان بر پایة اعتقاد به لیبرال‌دموکراسی اسلامی تحت لوای اصلاحات، خواهان استحالة نظام اسلامی ایران به یک حکومت سکولار با رعایت بعضی از ظواهر دینی بودند. حامیان این گرایش از اصلاحات، در واقع خواهان تغییر ماهیت دینی و روح انقلابی نظام جمهوری اسلامی و تبدیل آن به نظامی باطناً سکولار، با حفظ ظواهر دینی، مدافع نظام سرمایه‌‌داری و هضم شدن در نظام جهانی سلطه بود و در واقع درصدد استحالة نظام اسلامی و حذف صبغة دینی آن بود و به‌‌رغم ظاهر اصلاح‌طلبانه، درواقع حرکتی براندازانه را دنبال می‌کرد.

پیروزی اصول‌گرایان در دومین انتخابات شورای شهر سبب بازگشت تدریجی نیروهای اصول‌گرا به عرصه‌های اجرایی شد و پس از آن، یکی پس از دیگری، نهادهای اجرایی در اختیار جریان اصول‌گرا قرار گرفت و با پیروزی آنها در هفتمین انتخابات مجلس و نهمین انتخابات ریاست جمهوری گفتمان اصول‌گرایی گفتمان غالب گردید. اصول‌گرایان به آرمان‌ها و ارزش‌هایی اعتقاد دارند که در دین ریشه دارد و حاضر نیستند بر سر این اصول معامله، یا از آنها عدول کنند. مقام معظم رهبری گفتمان اصول‌گرایی را در وضعی مطرح کردند که بعضی از مسئولان، که دارای سابقه انقلابی هم بودند، حاضر شدند برای خوشایند غربی‌ها از مواضع انقلابی و بعضی اعتقادات سابق خود دست بردارند؛ ازهمین‌رو طرح این مسئله از جانب رهبری عملاً سبب شد خط و خطوط این عدّه از بقیّه جدا شود و یاران واقعی نظام، که حاضرند برای اصول و مواضع انقلابی خود فداکاری کنند، در جبهه‌ای واحد به‌ نام جبهه «اصول‌گرایان» متشکّل شوند.

 

3ــ آرایش سیاسی کنونی:

آرایش سیاسی موجود در میان احزاب و گروه‌های سیاسی را می‌توان به ترتیب زیر تصویر کرد:

الف) جناح چپ (جبهه دوم خرداد): در انتخابات هفتم ریاست‌جمهوری (2 خرداد 1376)، جناح چپ و کارگزاران سازندگی با یکدیگر ائتلاف کردند و زمینه پیروزی «سید محمد خاتمی» و شکست جناح راست (اصول‌گرا) را فراهم آوردند. اگرچه این ائتلاف تا انتخابات مجلس ششم (در بهمن‌ماه 1378) پایدار ماند، پس از آن، همسو نبودن اهداف و افراطی‌گری بعضی از احزاب و گروه‌های سیاسی دوم خردادی سبب شد مشکلاتی در این جبهه به‌وجود آید، به‌گونه‌ای که تعمیق این شکاف و نیز سرخوردگی و روی‌گردانی مردم از دوم خردادی‌ها سبب شد آنها نتوانند در انتخابات دوم شوراها و مجلس هفتم به پیروزی دست یابند.

در نهمین انتخابات ریاست‌جمهوری نیز اجماع میان دوم‌خردادی‌ها ممکن نشد و طی آن حداقل سه نامزد دوم‌خردادی با یکدیگر رقابت کردند و اگرچه در مرحله دوم انتخابات تمام گروه‌های دوم‌خردادی، در تصمیمی مشترک، از کاندیداتوری «هاشمی رفسنجانی» حمایت کردند، این اجماع نیز نتوانست موجبات پیروزی وی را در انتخابات فراهم آورد و دوم‌خردادی‌ها را به یکدیگر نزدیک نماید.

این شکست‌ها تا انتخابات دوره سوم شوراهای اسلامی شهر و روستا و مجلس هشتم نیز ادامه یافت و این جریان موفقیت چندانی برای بازگشت به قدرت به‌دست نیاورد.

آرایش سیاسی فعلی در جبهه دوم خرداد به قرار زیر است: 1ــ مجمع روحانیون مبارز، که با کناره‌گیری مهدی کروبی، امروز با محوریت سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین، به فعالیت خود ادامه می‌دهد؛ 2ــ گروه‌های سه‌گانه شامل جبهه مشارکت، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و (تفکر) دکتر معین، که بیشتر به دنبال جنبش دموکراسی‌خواهی است؛ 3ــ حزب اعتماد ملّی، به رهبری مهدی کروبی، که فعالیت سیاسی گسترده‌ای را آغاز کرده است؛ 4ــ حزب کارگزاران سازندگی. اگرچه این حزب همواره درصدد است جایگاه خود را در قدرت حفظ کند عملکرد آنها، این حزب را در زمره جریان دوم‌خرداد قرار داده است؛ 5ــ سایر گروه‌ها، از جمله خانه کارگر، حزب همبستگی و… .

ب) جناح اصول‌گرا: جناح راست (اصول‌گرا) نیز به دنبال ناکامی در انتخابات هفتم ریاست‌جمهوری، با بازنگری در نظر، ساختار و رفتار خود، شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی را با شعار «اصول‌گرایی در اندیشه، نوگرایی در روش و هم‌گرایی در عمل» تشکیل داد. این شورا نیز، که مجموعه احزاب و گروه‌های سیاسی اصول‌گرا را در خود جای داده بود، سه گام اساسی را برای حرکت بعدی جناح اصول‌گرا طراحی کرد: 1ــ پیروزی در انتخابات دوم شوراها (اردیبهشت 1381)؛ 2ــ پیروزی در انتخابات مجلس هفتم (بهمن 1382)؛ 3ــ پیروزی در انتخابات نهم ریاست‌جمهوری (خرداد 1384).

گام‌های اول و دوم به خوبی برداشته شد، اما برداشتن گام سوم، با حاصل نشدن اجماع در میان اصول‌گرایان در معرفی و حمایت از نامزد واحد، به نتیجه نرسید. برداشتن صحیح گام‌های اول و دوم و نتایج آن سبب شد گفتمان اصول‌گرایی در جامعه به گفتمان غالب تبدیل شود و فردی از میان اصول‌گرایان در انتخابات نهم به پیروزی دست یابد.

اصول‌گرایان در گام‌های بعد توانستند با تشکیل جبهه متحد اصول‌گرایان، اکثر کرسی‌های دوره سوم شوراهای اسلامی شهر و روستا را به دست آورند. پس از آن با سامان‌دهی ائتلاف 5+6 نیز مجلس هشتم را در اختیار گرفتند.

آرایش سیاسی در جناح اصول‌گرا به قرار زیر است: 1ــ جبهه پیروان خط امام و رهبری؛ 2ــ جریان موسوم به تحول‌خواهان، شامل جمعیت ایثارگران، جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی و حامیان دکتر احمد توکلی؛ 3ــ رایحه خوش خدمت که خود را حامیان رئیس‌‌جمهور احمدی‌نژاد می‌دانند؛ 4ــ سایر جریان‌ها، مثل آبادگران جوان، حزب تمدن اسلامی، حزب اعتدال و توسعه، محسن رضایی و… .

ج) سایر جریان‌ها: آرایش سیاسی در خارج از دو جناح و جریان یادشده نیز به قرار زیر است: 1ــ ملّی ــ مذهبی‌ها، که به دنبال تغییر ساختار نظام‌اند؛ 2ــ اپوزیسیون، که به دنبال براندازی نظام‌اند.

 

الگویی برای تحلیل فضای سیاسی ایران

از مجموعه مباحث انجام‌شده میان کارشناسان سیاسی و حزبی، می‌توان الگویی استخراج نمود که به شرح ذیل است.

در این الگو، از مجموعه آرایش سیاسی جناح‌ها گروه‌های فعال برگزیده شده و در جدول آمده‌اند. همچنین ملاک تقسیم‌بندی در این جدول،‌ عمل اجتماعی احزاب و گروه‌های سیاسی در سال‌های اخیر است نه مرامنامه و اساسنامه آنها.

براین‌اساس جریان‌های سیاسی موجود در کشور در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به‌ویژه در سال‌های اخیر، را می‌توان حول چهار متغیّر دین، سیاست، اقتصاد و رویکرد دسته‌بندی کرد.

دین: در بررسی عامل دین، رابطه دین و سیاست حداقل به دو شکل متصور است: اول، دین و سیاست با هم تلازم دارند؛ دوم، دین و سیاست با هم ملازمه ندارند. گروه‏ها، بر اساس این متغیر، حداقل به دو دسته تقسیم مى‏شوند: اسلام‌گرا و سکولار. اسلام‌گرایان، در عمل سیاسی، اسلام را اصل و ملاک عمل می‌دانند. سکولارها نیز خود در دو بخش بررسی می‌گردند؛ گروهی دین‌دار ولی قائل به جدایی دین از سیاست، منحصر بودن دین در حوزه شخصی و ممنوعیت ورود آن به حوزه سیاسی و اجتماعی هستند؛ و گروهی دیگر که اصولاً غیردینی‌اند.

سیاست: در بررسی عامل سیاست و جایگاه مردم در حکومت، مسئله این است که حکومت مدنظر آنها تا چه حد بر مردم‌سالارى و حقوق مردم در سازوکارهاى حکومتى توجه می‌کند، تا چه میزان به لوازم مرد‌م‌سالاری در عمل التزام دارد و زمینه‌های تحقق مردم‌سالاری را فراهم می‌نماید.

اقتصاد: براساس این متغیر، در ایران، گروهی به اقتصاد باز، رقابت آزاد، بازار مبتنى بر عرضه و تقاضا، بر مبنای الگوی غربی آن معتقد است و گروهى دیگر ترکیب دولت ــ بازار اعتقاد دارد.

رویکرد: یکی از ملاک‌های اصلی در شناسایی جریان‌های سیاسی رویکرد آنهاست که ذیل عناوین تحول‌خواه و محافظه‌کار بررسی می‌شوند. تحول‌خواهان برای تغییر به دنبال تحول در وضع موجودند، ولی محافظه‌کاران عمدتاً به حفظ وضع موجود فکر می‌کنند.

براساس جدول شماره 1، جریان‌های سیاسی به اصول‌گرایان، جبهه دوم خرداد و اپوزیسیون تقسیم شده‌اند. این جدول به هر تحلیلگر اجازه می‌دهد موضع هر گروه سیاسی را براساس متغیرهای دین (اسلام‌گرا یا سکولار)، سیاست (مردم‌سالار یا اقتدارگرا)، اقتصاد (آزاد، مختلط) و رویکرد (تحول‌خواه یا محافظه‌کار) مشخص و تبیین نماید.

 


 

جدول شماره 1ــ تقسیم‌بندی احزاب و گروه‌های سیاسی

 

جریان

گروه سیاسی

دین

سیاست

اقتصاد

رویکرد

اسلام‌گرا

سکولار

مردم‌سالار

اقتدارگرا

آزاد

مختلط

تحول‌خواه

محافظه‌کار

 

 

 

 

اصولگرایان

جامعه‌روحانیت‌مبارز

 

 

 

 

 

 

 

 

جامعه مدرسین

 

 

 

 

 

 

 

 

حزب مؤتلفه

 

 

 

 

 

 

 

 

جامعه‌اسلامی‌مهندسین

 

 

 

 

 

 

 

 

جمعیت ایثارگران

 

 

 

 

 

 

 

 

آبادگران (احمدی‌نژاد)

 

 

 

 

 

 

 

 

حزب اعتدال و توسعه

 

 

 

 

 

 

 

 

حزب تمدن اسلامی

 

 

 

 

 

 

 

 

انصار حزب‌الله

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جبهه دوم خرداد

مجمع روحانیون مبارز

 

 

 

 

 

 

 

 

جبهه مشارکت

 

 

 

 

 

 

 

 

سازمان‌مجاهدین‌انقلاب

 

 

 

 

 

 

 

 

حزب اعتماد ملی

 

 

 

 

 

 

 

 

کارگزاران سازندگی

 

 

 

 

 

 

 

 

خانه کارگر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اپوزیسیون (داخل نظام)

نهضت آزادی

 

 

 

 

 

 

 

 

جبهه‌دموکراسی‌خواهی (تحکیم‌وحدت،‌ملی‌مذهبی‌ها، سوسیالیست‌ها،‌جنبش‌مسلمانان‌مبارز‌و…)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

‌پی‌نوشت‌ها


 

[1] ــ طراحی الگو بر اساس مجموعه مباحثات و جلسات متعدد گروه سیاسی مؤسسه پژوهشی یاس انجام شده است (سید مرتضی نبوی).

[2] ــ در علوم سیاسی «دست راستى»ها به کسانى گفته مى‏شود که در پیکار سیاسى، در ساده‏ترین وجه خود، از نظم اجتماعى موجود راضی‌اند و «دست چپى»ها در مقابل، از نظم موجود راضى نیستند و مى‏خواهند در آن تغییر ایجاد کنند. چپ‏ها، اگر نظم موجود را به‌صورت خشونت‌آمیز و ناگهانى و از بنیاد دگرگون کنند، داراى روش «انقلابى»اند و اگر نظم موجود را کم‌کم و به‌تدریج ویران سازند و نظمى نو جانشین کنند، واجد روش «اصلاح‏طلبى» هستند. پس چپ‏ها به دو دسته «اصلاح‌طلبان» و «انقلابیون» تقسیم مى‏شوند.

در میان دست راستى‏ها نیز دو اندیشه که البته شهرت کمترى دارند، مطرح است؛ براى حفظ نظم موجود، ابتدا مى‏توان یکسره و به‌طور دربست، با آن موافقت کرد و هر تغییرى را رد نمود (محافظه‌کاران افراطى و فاشیست‏ها) یا برعکس، با توجه به اینکه نمى‏توان مانع پاره‏اى از تحولات شد، براى نگهدارى اساس، مى‏توان در برابر جزئیات سر تسلیم فرود آورد (محافظه‌کاران اعتدالى). ازاین‌رو دو گروه مخالف راست و چپ، به چهار نوع استراتژى سیاسى اساسى، که از نظر هدف‏ها و وسایل خود تعریف شده‌اند، تجزیه مى‏شوند: راست افراطى، راست اعتدالى، چپ اصلاح‌طلب و چپ انقلابى؛ البته مخالفت و ائتلاف‏هاى میان این گرایش‏هاى اساسى، بر حسب کشورها و ادوار، به یک شیوه انجام نمی‌شود.

اگرچه مى‏توان جناح‌بندى را به معناى رقابت نیروها در درون یک نظام سیاسى پذیرفت، تطبیق این قالب‌بندى‏ها بر جریانات موجود در ایران، با عناوین مشهور سیاسى، پاسخگو نیست؛ براى مثال از جمله چهارچوب تحلیل درباره جناح‌بندى‏هاى سیاسى ایران، تقسیم بسیارى از نیروها به جریان چپ (سنتى/ مدرن) و راست (سنتى/ مدرن) است و حال آنکه مجموعه حرکت‏ها و مواضع سیاسى، اقتصادى، فرهنگى و… گروه‏ها، با تعاریف متداول از جناح راست و چپ نمى‏خواند؛ مثلاً گفته شده که از ویژگى‏هاى جریان راست، ملّى‏گرایى و جریان چپ، نگاه انترناسیونالیستى و بین‏المللى است، حال آنکه شاید این شاخصه و بسیاری موارد دیگر در مورد گروه‏هاى مشهور به راست و چپ در ایران صدق نکند؛ ازاین‌رو تقسیم‌بندى‏ گروه‌ها در بعضی از منابع به چپ (سنتى میانه‌رو/ مدرن)، مستقل و راست (سنتى/ میانه‌رو/ مدرن) را نباید جدى گرفت.

 

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.

[email protected]

نی نی سایت

نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی
نظر رهبری در مورد جناح های سیاسی

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.